Chiều 10-4, các đại biểu Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi).
Trong số các ý kiến, nhiều đại biểu quan tâm đến quy định về giám sát hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng (điều 8 dự luật).
Đại biểu Hoàng Thị Thanh Thúy (Tây Ninh) cho rằng sửa luật lần này không phải để thắt chặt hay hạn chế quyền tự do tín ngưỡng, mà để tạo ra một môi trường số lành mạnh cho cộng đồng, tôn giáo.
Theo bà, hiện nay không gian mạng đã trở thành cơ sở tín ngưỡng, cơ sở tôn giáo thứ hai của hàng triệu tín đồ. Báo cáo từ Ban Tôn giáo Chính phủ, các hoạt động truyền đạo trực tiếp, giảng pháp qua mạng xã hội, thực hành các nghi lễ trực tuyến đã trở nên phổ biến.
Việc bổ sung vào luật hiện hành quy định hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng là một bước bù đắp khoảng trống pháp lý giữa luật và đời sống số.
Cơ bản đồng tình với nội dung về hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng quy định trong dự luật, đại biểu đoàn Tây Ninh đề nghị bổ sung quy định về định danh, xác thực tài khoản các tổ chức, cá nhân tôn giáo thực hiện hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng.
Cụ thể là cá nhân, tổ chức khi hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng phải định danh, xác thực tài khoản tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
“Đây không phải là hạn chế quyền tự do, mà để bảo vệ sự chính danh, không chỉ thuận lợi hơn cho công tác quản lý nhà nước, quan trọng hơn là giúp cho các tín đồ phân biệt được nguồn chính thống, chân tu, đặt niềm tin đúng chỗ, bảo vệ uy tín của các tổ chức tôn giáo chân chính, cũng chính là bảo vệ an ninh văn hóa của quốc gia”, bà Thúy nói.
Cũng theo đại biểu Thúy, hiện vấn đề tài chính hay cụ thể hơn về nguồn thu sử dụng tiền cúng dưỡng, công đức, ủng hộ quyên góp của tín đồ, bá tánh chưa thể hiện rõ trong dự luật.
Nữ đại biểu cho hay tại điều 52 vẫn giữ khung nguyên tắc rất chắc chắn, tài sản phải rõ nguồn gốc, đúng mục đích và thuộc sở hữu chung. Tuy nhiên khi đối chiếu với thực tế số hóa, quy định này bộc lộ một số hạn chế.
Ví dụ tại khoản 1 chỉ liệt kê các nguồn hình thành mang tính truyền thống. Trong thời đại số, tài sản không chỉ là tiền mặt hay đất đai, mà còn là tài sản ảo, tài sản số, chẳng hạn như nhiều cơ sở tôn giáo hiện nay đang sở hữu nhiều kênh truyền thông trên YouTube, Facebook hay TikTok có hàng triệu người theo dõi, có thể tạo ra thu nhập từ quảng cáo.
Từ đó bà Thúy kiến nghị bổ sung quy định tại điều 18 về nguyên tắc quản lý thu, chi của các tổ chức tôn giáo; quy định bổ sung các tổ chức tôn giáo, tổ chức tôn giáo trực thuộc khi thực hiện vận động quyên góp trên không gian mạng bắt buộc phải sử dụng tài khoản ngân hàng đã đăng ký với cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
“Việc thu, chi từ các nguồn này phải có hội đồng giám sát của tổ chức tôn giáo lập ra, đảm bảo tính minh bạch, tách bạch hoàn toàn với tài sản cá nhân của người đại diện”, nữ đại biểu nói.
Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) quan tâm là vấn đề hoạt động, sử dụng tài sản cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo. Đây là một điểm thời gian qua đã xảy ra những trường hợp rất bất cập.
Ông Hòa cho hay rất tôn trọng hoạt động tôn giáo, tuy nhiên trong cả nước hiện nay có những trường hợp kết hợp với tâm linh, kết hợp với du lịch để hoạt động tôn giáo.
Như vậy những tài sản, đặc biệt là tiền vé đi tham quan nơi hoạt động tâm linh của Nhà nước quản lý hay của cơ sở tôn giáo quản lý.
Thống nhất quan điểm Nhà nước không tham gia quản lý về tiền nong, tiền công đức của các tổ chức tôn giáo, nhưng đại biểu đoàn Đồng Tháp cho rằng với trường hợp này, bây giờ cần phân biệt rạch ròi, cụ thể để tránh những trường hợp đáng tiếc xảy ra như trong thời gian qua.
“Một hoạt động nữa về tiền, tài sản công đức, ví dụ như thầy Bảo Nghiêm sớm phát biểu là thùng công đức của cơ sở thờ tự sau khi khách hành hương đến, gửi tiền công đức để cúng bái. Như vậy thùng công đức này do ai quản lý? Đây là một điểm tôi nghĩ cũng cần phải rạch ròi, cụ thể, rõ ràng để tránh những trường hợp đáng tiếc xảy ra”, ông Hòa nêu.
Một vấn đề nữa đại biểu quan tâm là việc lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để trục lợi trong thời gian qua đã bắt đầu xảy ra, ví dụ trên mạng (như Facebook, Zalo và các mạng xã hội khác).
Theo ông, có các trường hợp vận động tiền ủng hộ cho đồng bào bị lũ lụt, đồng bào nghèo, khó khăn, neo đơn. Trường hợp nữa là các nghệ sĩ, những người nổi tiếng vừa qua vận động tiền cũng lùm xùm về vấn đề tiền bạc, thanh quyết toán không đúng, không rõ ràng.
Theo đại biểu, trong việc này cũng phải cần rạch ròi, cụ thể về việc vận động tài trợ trong hoạt động bảo trợ từ thiện xã hội nhân đạo cũng phải cho rõ ràng để tránh trường hợp đáng tiếc cá nhân, tổ chức vận động để mà thực hiện.
“Nhiệm vụ này phải có công khai, minh bạch, báo cáo để thanh quyết toán cho rõ. Mặc dù Nhà nước không quản lý nhưng cũng phải quản lý rõ về việc vận động tài trợ. Đây là tổ chức xã hội từ thiện và đây là vận động tài trợ của xã hội, cũng cần phải có công khai, minh bạch”, ông Hòa nêu.