Anh T.H.T (26 tuổi, ở TP.HCM, nhân viên văn phòng) cho biết trước đây anh luôn cố ngồi thẳng lưng, mở vai và ngực khi làm việc để tránh gù, đau lưng. Tuy nhiên, chỉ sau 15 – 20 phút, anh vẫn bị đau lưng và phải đổi tư thế khác.
Cô N.T.B.N (46 tuổi, ở TP.HCM, nội trợ, có bệnh nền thoát vị đĩa đệm) chia sẻ: “Tôi hay ngồi coi điện thoại, lâu lâu cũng hay được con cái nhắc là nên ngồi thẳng hoặc mang đai nịt lưng để giảm áp lưng lên cột sống. Nhưng áp dụng rồi vẫn thấy không cải thiện mấy nên tôi hay đứng lên đi lại, làm vài việc vặt cho giãn lưng rồi mới ngồi tiếp”.
Theo bác sĩ Nguyễn Trường Vĩ, Khoa Ngoại Thần kinh Cột sống, Bệnh viện Gia An 115 (TP.HCM), ngồi đúng tư thế giúp giảm áp lực lên cột sống, nhưng không phải yếu tố duy nhất quyết định việc có đau lưng hay không. Đau lưng còn liên quan đến nhiều nguyên nhân như ngồi quá lâu, ít vận động khiến cơ lưng – bụng suy yếu, căng thẳng kéo dài hoặc các bệnh lý sẵn có như thoái hóa cột sống, thoát vị đĩa đệm.
Bác sĩ Trường Vĩ cho hay, thừa cân, ăn uống dư thừa năng lượng cũng làm tăng tải lên đĩa đệm và khớp cột sống. Một số thói quen xấu như hút thuốc lá có thể thúc đẩy thoái hóa cột sống sớm ở người trẻ. Khi hệ cơ nâng đỡ cột sống không đủ khỏe, cột sống vẫn phải chịu áp lực lớn dù ngồi đúng tư thế.
Ngoài ra, nhiều người nghĩ mình ngồi đúng nhưng vẫn có các sai lệch nhỏ như cúi đầu về phía màn hình, rướn cổ, với tay liên tục, cúi người bấm điện thoại hoặc dùng bàn ghế không phù hợp chiều cao cơ thể. Những thói quen này lâu dài có thể làm tăng áp lực lên cột sống cổ, lưng và các nhóm cơ nâng đỡ cột sống.
“Giữ nguyên một tư thế đúng quá lâu cũng có thể gây hại cho cột sống. Khi cơ thể bất động nhiều giờ, áp lực lên đĩa đệm, khớp và cơ quanh cột sống tăng dần; các cơ vùng cổ, vai, lưng phải hoạt động liên tục nên dễ co cứng, giảm tuần hoàn máu và gây đau mỏi. Đồng thời, bất động kéo dài còn làm giảm sự linh hoạt tự nhiên của cột sống. Vì vậy, quan trọng không phải là cố giữ một tư thế chuẩn suốt nhiều giờ mà là duy trì tư thế phù hợp, kết hợp thay đổi tư thế và đứng dậy vận động thường xuyên”, bác sĩ Vĩ nói.
Theo bác sĩ Vĩ, có khá nhiều thói quen tưởng chừng nhỏ nhưng lại khiến cột sống phải chịu tải lệch và áp lực tích tụ theo thời gian, như:
Điều nguy hiểm là các thói quen trên thường không gây đau ngay lập tức mà âm thầm tạo áp lực tích lũy lên cột sống theo thời gian.
Nếu đau lưng kéo dài, tái phát thường xuyên hoặc ngày càng nặng, người bệnh không nên chủ quan. Cần đặc biệt lưu ý khi cơn đau kèm các dấu hiệu như:
Theo bác sĩ Trường Vĩ, đây có thể là dấu hiệu của thoát vị đĩa đệm, chèn ép rễ thần kinh hoặc thoái hóa cột sống. Nếu đã nghỉ ngơi, thay đổi tư thế hay tập luyện nhưng cơn đau không cải thiện, người bệnh nên đi khám sớm để xác định nguyên nhân. Phát hiện sớm các vấn đề cột sống sẽ giúp điều trị hiệu quả hơn và hạn chế nguy cơ tiến triển mạn tính.
Trong các phương pháp điều trị được bác sĩ khuyến nghị, người bệnh chọn y học cổ truyền gồm châm cứu kết hợp thuốc chống viêm. Sau gần 3 tuần điều trị, tay phải bệnh nhân lấy lại được vận động duỗi các ngón tay.
Triệu chứng nhận biết bệnh liệt dây thần kinh quay gồm duỗi cổ tay yếu hoặc mất hoàn toàn - bàn tay rũ xuống như đang cầm một tờ báo; không duỗi được các ngón tay (đặc biệt ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa); tê bì mặt sau cẳng tay và mu bàn tay. Dấu hiệu đặc trưng là người bệnh không thể hướng mu bàn tay lên trên khi dang tay.
Dưới góc nhìn y học hiện đại, nguyên nhân chủ yếu do dây thần kinh bị chèn ép kéo dài. Một số nguyên nhân phổ biến gồm ngủ gục trên cánh tay (liệt đêm thứ bảy), sử dụng nạng chống nách không đúng cách; khối u, phình mạch chèn ép dây thần kinh. Bệnh nhân chấn thương gãy xương cánh tay (đặc biệt gãy 1/3 giữa), sai khớp, vết thương phần mềm. Nguyên nhân cũng có thể do viêm nhiễm hoặc bệnh lý toàn thân như đái tháo đường, viêm đa dây thần kinh, hoặc biến chứng sau tiêm bắp không đúng vị trí.
Theo y học cổ truyền, bệnh thuộc phạm vi "chứng tý" hoặc "bại" (liệt), do kinh lạc bị bế tắc, khí huyết vận hành không thông suốt trên đường kinh Tam Tiêu, Đại trường - nơi dây thần kinh quay đi qua vùng cánh tay. Ngoài ra, các yếu tố như phong, hàn, thấp xâm nhập gây tổn thương kinh cân, hoặc chính khí suy yếu (tỳ vị hư, khí huyết bất túc) cũng làm giảm nuôi dưỡng cân mạch.
Liệu trình điều trị được thực hiện kết hợp giữa y học cổ truyền và hiện đại, bao gồm: cố định, giảm phù nề bằng thuốc chống viêm và vitamin nhóm B (B1, B6, B12); xoa bóp nhẹ nhàng dọc theo cẳng tay; châm cứu với các huyệt Khúc Trì, Thủ Tam Lý, Hợp Cốc, Dương Khê, Ngoại Quan nhằm thông kinh lạc, bổ khí huyết; điện châm xung tần số thấp để kích thích phục hồi dẫn truyền thần kinh - cơ.
Người bệnh cần được phát hiện và điều trị càng sớm càng tốt, đặc biệt trong 3-6 tháng đầu - giai đoạn vàng để phục hồi. Đồng thời, cần kiên trì tập phục hồi chức năng mỗi ngày, tránh các tư thế gây chèn ép thần kinh như gác tay khi ngủ, đeo balo quá chặt vùng nách. Việc phối hợp điều trị giữa chuyên khoa Nội thần kinh, Phục hồi chức năng và Y học cổ truyền sẽ giúp đạt hiệu quả tối ưu.
Tiến sĩ Harsha Mandadi Varadaraju, chuyên gia về thận tại Bệnh viện Amrita (Ấn Độ), cho biết: Thận làm việc thầm lặng. Chúng lọc khoảng 180 lít máu mỗi ngày, kiểm soát huyết áp, cân bằng khoáng chất, loại bỏ độc tố và giúp tạo ra hồng cầu.
Tuy nhiên, ở nhiều người, chức năng thận suy giảm tự nhiên bắt đầu sau tuổi 40. Vấn đề là sự suy giảm này thường xảy ra mà không có triệu chứng. Thận có thể đang suy yếu mà không thể nào biết được nếu không đi xét nghiệm, theo tờ Times Of India.
Nguy cơ suy thận tăng rõ rệt sau tuổi 40, đặc biệt ở những người mắc các bệnh lý chuyển hóa hoặc tim mạch. Theo các chuyên gia, bệnh tiểu đường là nguyên nhân hàng đầu, chiếm gần 40% trường hợp suy thận.
Ngoài ra, huyết áp cao, béo phì, gan nhiễm mỡ hay thói quen lạm dụng thuốc giảm đau trong thời gian dài cũng có thể làm tổn thương thận và khiến chức năng thận suy giảm nhanh hơn.
Một nghiên cứu đăng trên tạp chí khoa học The Lancet cũng cho thấy bệnh thận mạn đang trở thành một trong những nguyên nhân gây tử vong sớm gia tăng nhanh nhất trên toàn cầu.
Tiến sĩ Varadaraju giải thích: Nguy hiểm của bệnh thận là tiến triển âm thầm. Hầu hết bệnh nhân chỉ phát hiện bệnh khi các triệu chứng như sưng phù, khó thở, mệt mỏi hoặc huyết áp không kiểm soát được xuất hiện - thường là ở giai đoạn muộn. Đến khi các triệu chứng xuất hiện là lúc phải cần đến sự can thiệp y tế chuyên sâu.
Các chuyên gia cho rằng việc phát hiện sớm bệnh thận không quá phức tạp. Người trên 40 tuổi nên kiểm tra chức năng thận định kỳ mỗi năm 1 lần, đặc biệt nếu đang mắc tiểu đường, huyết áp cao hoặc có người thân từng bị bệnh thận.
Bác sĩ Varadaraju khẳng định: Các xét nghiệm máu và nước tiểu đơn giản có thể phát hiện sớm các dấu hiệu cảnh báo trước khi cần phải chạy thận nhân tạo. Vì vậy, hãy nói chuyện với bác sĩ để yêu cầu xét nghiệm, theo Times Of India.
Vấn đề không phải là người lớn tuổi có nên ăn thịt hay không mà là ăn như thế nào để vừa có lợi vừa an toàn. Thịt cung cấp protein chất lượng cao, sắt và vitamin B12. Đây là những chất rất quan trọng giúp duy trì cơ bắp, hệ miễn dịch và năng lượng cho cơ thể, theo chuyên trang sức khỏe Verywell Health (Mỹ).
Trên thực tế, nhu cầu protein ở người lớn tuổi không hề giảm mà còn tăng lên. Nguyên nhân là do cơ thể dần mất khả năng sử dụng protein hiệu quả như trước.
Nghiên cứu trên chuyên san Journal of the American Medical Directors Association cho biết người trên 65 tuổi nên nạp khoảng 1 - 1,2 gram protein trên mỗi kg cân nặng mỗi ngày. Lượng này đủ để giúp duy trì khối cơ và chức năng vận động. Do đó, thịt vẫn là một nguồn protein thuận tiện và giàu dinh dưỡng.
Tuy vậy, không phải cứ ăn nhiều thịt là tốt. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng ăn quá nhiều thịt, đặc biệt là thịt đỏ và thịt chế biến như xúc xích hay thịt xông khói, có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và tiểu đường. Nguyên nhân là do hàm lượng chất béo bão hòa cao cũng như hình thành các hợp chất có hại khi nấu ở nhiệt độ cao.
Điều quan trọng là người lớn tuổi nên lựa chọn loại thịt phù hợp. Họ nên ưu tiên các loại thịt nạc và dễ tiêu hóa như thịt gà bỏ da hoặc cá. Cá đặc biệt có lợi vì chứa a xít béo omega-3, giúp bảo vệ tim mạch và giảm viêm.
Ngược lại, thịt đỏ như thịt bò hoặc thịt heo nên được ăn ở mức vừa phải và không nên ăn quá thường xuyên. Các loại thịt chế biến sẵn thì nên hạn chế tối đa vì thường chứa nhiều muối, chất bảo quản và chất béo không lành mạnh. Những loại thịt này gồm xúc xích, thịt nguội, lạp xưởng, thịt xông khói, thịt bò khô hay thịt đóng hộp.
Cách chế biến thịt cũng đóng vai trò rất quan trọng. Những phương pháp chế biến như luộc, hấp hoặc hầm giúp giữ lại giá trị dinh dưỡng mà không tạo ra nhiều chất có hại.
Ngược lại, chiên ngập dầu hoặc nướng ở nhiệt độ cao có thể tạo ra các hợp chất gây viêm, không tốt cho sức khỏe nếu ăn thường xuyên. Vì vậy, người lớn tuổi nên ưu tiên các cách nấu đơn giản, ít dầu mỡ và hạn chế sử dụng quá nhiều muối hoặc gia vị đậm, theo Verywell Health.
