Các bác sĩ Bệnh viện Thanh Nhàn mới đây tiếp nhận một trường hợp hiếm gặp nhưng rất nguy hiểm, bệnh nhân suýt đối mặt với nguy cơ hoại tử ruột sau khi tập gập bụng. Anh vốn khỏe mạnh, không hút thuốc, không sử dụng rượu bia và không có bệnh lý đáng chú ý.
Trước đó, sau một thời gian được người thân nhắc nhở nên chăm vận động hơn, anh bắt đầu tập luyện thể dục đều đặn. Trong một buổi tập, sau nhiều lần thực hiện động tác gập bụng, anh xuất hiện cơn đau bụng dữ dội.
Ban đầu, anh nghĩ đây chỉ là cảm giác đau cơ thông thường do tập quá sức nên cố gắng chịu đựng. Tuy nhiên, cơn đau không những không giảm mà ngày càng dữ dội hơn.
Kết quả chụp cắt lớp vi tính đa dãy cho thấy động mạch mạc treo tràng trên – mạch máu chính nuôi phần lớn ruột non và một phần ruột già – đã bị tắc hoàn toàn ở đoạn giữa.
Theo các bác sĩ Bệnh viện Thanh Nhàn, nhiều khả năng động tác gập bụng với cường độ mạnh đã gây sang chấn lên thành mạch, dẫn đến hiện tượng bóc tách động mạch mạc treo tràng trên.
Hiểu đơn giản là thành mạch máu bị rách một lớp bên trong, tạo thành một “đường hầm giả”. Máu chảy vào đường hầm này hình thành huyết khối, chèn ép lòng mạch thật và làm giảm nghiêm trọng lượng máu đến nuôi ruột.
Thạc sĩ – Bác sĩ Nguyễn Duy Thịnh, Trưởng Đơn nguyên can thiệp mạch, Phó trưởng khoa Chẩn đoán hình ảnh, Bệnh viện Thanh Nhàn cho biết, khi ruột không được cung cấp đủ oxy và dưỡng chất, tình trạng thiếu máu ruột cấp sẽ xảy ra.
“Đây là một cấp cứu ngoại khoa đặc biệt nguy hiểm bởi nếu kéo dài, ruột có thể bị hoại tử. Khi đó, người bệnh không chỉ phải phẫu thuật cắt bỏ đoạn ruột tổn thương mà còn có nguy cơ đối mặt với các biến chứng nặng nề, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng”, BS Thịnh nhấn mạnh.
Trước tình huống khẩn cấp, ê-kíp can thiệp mạch đã nhanh chóng tiến hành tái thông động mạch bị tắc. Các bác sĩ đưa dụng cụ can thiệp vào đúng lòng mạch, sau đó đặt stent để khôi phục dòng máu đến nuôi ruột. Ngay sau khi đặt stent, dòng máu lưu thông trở lại.
Không phải mọi cơn đau sau tập luyện đều là đau cơ
Các chuyên gia khuyến cáo, tập thể dục là một trong những biện pháp quan trọng giúp phòng ngừa bệnh tật và nâng cao sức khỏe. Tuy nhiên, việc tập luyện cần phù hợp với thể trạng, đúng kỹ thuật và tăng dần cường độ theo thời gian.
Đặc biệt, không nên chủ quan khi xuất hiện những dấu hiệu bất thường như:
– Đau bụng dữ dội sau tập luyện.
– Đau kéo dài, không giảm khi nghỉ ngơi.
– Buồn nôn, nôn hoặc chướng bụng.
– Cảm giác đau khác hẳn với đau cơ thông thường.
Những triệu chứng này có thể là tín hiệu cảnh báo một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng cần được thăm khám sớm.
Có người ăn đều một ngày ba bữa, xem bữa sáng là bữa ăn quan trọng, nhằm cung cấp năng lượng dự trữ. Tuy nhiên, có người quan niệm không ăn sáng để cơ thể tiêu hóa hết dinh dưỡng buổi tối, giảm tích lũy mỡ. Nhìn chung, đây là sở thích của từng người. Trường hợp nhịn ăn sáng mà mệt mỏi, mất tập trung, giảm hiệu suất thì không nên bỏ. Bỏ ăn sáng thường phù hợp với nhóm thức dậy muộn hoặc đi ngủ buổi tối muộn.
Nhiều trường hợp không ăn sáng, đặc biệt đàn ông dẫn đến không đủ năng lượng. Mỗi ngày cơ thể cần 2.000 - 2.500 calo, trong đó bữa sáng chiếm 400 - 500 calo, giúp tái cung cấp năng lượng sau một giấc ngủ dài. Nhịn bữa sáng có thể gây tăng cân do dễ dàng cảm thấy đói và ăn uống không kiểm soát. Nhịn ăn sáng sau đó tiêu thụ một lượng lớn thức ăn vào buổi trưa dễ gặp vấn đề về tiêu hóa như trào ngược dạ dày hoặc đau bụng, viêm loét dạ dày; kích thích hệ tiêu hóa.
Nghiên cứu đăng trên Tạp chí của Học viện Dinh dưỡng và Ăn kiêng Mỹ, năm 2022, cho rằng việc chỉ ăn một bữa mỗi ngày làm tăng nguy cơ tử vong ở người Mỹ từ 40 tuổi trở lên. Bỏ bữa sáng hoặc bữa tối làm gia tăng khả năng mắc bệnh tim mạch. Người ăn hai hoặc ba bữa cách nhau dưới 4,5 tiếng có tỷ lệ tử vong vì mọi nguyên nhân cao hơn.
Tạp chí Tim mạch Dự phòng châu Âu cũng cho biết người bỏ bữa sáng và ăn tối muộn có nguy cơ tử vong cao gấp 4-5 lần vì bệnh tim mạch, so với người không có thói quen này. Nhịn ăn sáng có thể làm tăng mức cortisol, có khả năng dẫn đến thèm ăn nhiều hơn và chất lượng giấc ngủ kém.
Do đó, bạn nên theo dõi và lắng nghe cơ thể, bổ sung dinh dưỡng phù hợp kết hợp tập luyện để đủ năng lượng hoạt động trong cả ngày.
Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Trần Quốc Việt, Khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), lịch di chuyển dày, ít thời gian nghỉ và uống nước không đủ khi du lịch khiến cơ thể người lớn tuổi khó thích nghi. Tình trạng này có thể dẫn đến tăng thân nhiệt, mất nước và giảm tưới máu não - những rối loạn tiềm ẩn nguy cơ nếu không được nhận biết sớm.
Bác sĩ Quốc Việt cho biết người lớn tuổi dễ rơi vào tình trạng “quá tải” khi đi du lịch do khả năng thích nghi sinh lý suy giảm như: Cơ thể tản nhiệt kém vì tiết mồ hôi và giãn mạch da không hiệu quả, cảm nhận nóng giảm, hệ tim mạch đáp ứng yếu hơn; đồng thời dễ mất nước nhưng lại không có cảm giác khát rõ ràng.
Các dấu hiệu cảnh báo sớm thường gặp là mệt bất thường, chóng mặt, nhức đầu, buồn nôn, vã mồ hôi, chuột rút. Khi nặng hơn, người bệnh có thể lú lẫn, ngất, thở nhanh, da nóng bất thường, thân nhiệt tăng trên 39 - 40°C, co giật hoặc mất ý thức. Đáng lưu ý, ở người lớn tuổi, triệu chứng đôi khi không rõ ràng, chỉ là cảm giác mệt nhẹ hoặc lơ mơ, trong khi bên trong thân nhiệt đã tăng cao.
Vì vậy, bác sĩ Việt khuyên khi sắp xếp lịch trình du lịch, gia đình nên điều chỉnh theo nhịp sinh hoạt của người lớn tuổi:
Quan sát những thay đổi nhỏ về hành vi, sự tỉnh táo và thể trạng của người thân lớn tuổi để kịp thời xử trí, đảm bảo an toàn sức khỏe suốt chuyến đi.
Mục tiêu khi đem theo thuốc trong các chuyến đi chơi xa là xử trí các tình huống phổ biến như đau, sốt, dị ứng, tiêu hóa, say xe và vết thương nhỏ. Theo bác sĩ Quốc Việt, nên mang các nhóm chính gồm:
Cần lưu ý rằng không được dùng thuốc quá hạn, phải giữ nguyên bao bì thuốc để tránh nhầm lẫn khi sử dụng và không được tự ý dùng kháng sinh.
Khi đang chơi, cơ thể còn hưng phấn nên chưa thấy mệt, nhưng khi về nhà, sự mệt mỏi dồn lại và biểu hiện rõ rệt. Để tránh tình trạng “uể oải sau kỳ nghỉ” (post-vacation blues) ảnh hưởng đến công việc, bác sĩ Quốc Việt gợi ý lộ trình hồi phục sinh lý nhanh trong vòng 24 giờ đầu sau khi về nhà:
“Về dinh dưỡng, nên ăn thức ăn nhẹ, dễ tiêu, giàu rau xanh, protein nhẹ; tránh rượu bia và đồ dầu mỡ. Mọi người cũng cần tránh ngủ bù quá nhiều, ăn uống thất thường hoặc tập luyện nặng ngay. Điều quan trọng trong giai đoạn sau kỳ nghỉ là cần đồng bộ lại giấc ngủ, giảm cortisol và phục hồi chuyển hóa năng lượng để cơ thể nhanh chóng trở lại trạng thái cân bằng”, bác sĩ Việt nói thêm.
Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Trần Quốc Việt, cảm giác uể oải sau chuyến đi chơi thường do nhiều yếu tố:
Du lịch giúp thư giãn tinh thần, nhưng về sinh lý, cơ thể vẫn tiêu hao năng lượng và rối loạn nhịp sinh học, nên mệt mỏi bộc lộ rõ sau khi trở về.
Người phụ nữ trọng thương cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Tiền Giang, không còn khả năng cứu chữa. Gia đình có nguyện vọng hiến mô, tạng của chị để cứu người, thông tin đến Đơn vị Điều phối ghép các bộ phận cơ thể người Bệnh viện Chợ Rẫy ngày 19/4.
Êkíp điều phối đánh giá điều kiện chuyên môn tại bệnh viện Tiền Giang chưa đáp ứng yêu cầu kỹ thuật của quá trình hiến - ghép tạng, bệnh nhân được chuyển đến Bệnh viện Chợ Rẫy. Tại đây, các bác sĩ tiếp nhận trái tim, gan, hai quả thận và một giác mạc còn nguyên vẹn của chị để ghép cho 6 bệnh nhân trong vòng 24 giờ.
Đặc biệt, lá gan hiến được chia đôi để ghép đồng thời cho hai người bệnh ở hai cơ sở khác nhau. Phần gan bên phải được ghép cho nam bệnh nhân trưởng thành tại Bệnh viện Chợ Rẫy, trong khi phần gan bên trái chuyển đến Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM ghép cho một bệnh nhi.
Theo TS.BS Dư Thị Ngọc Thu, Đơn vị Điều phối ghép các bộ phận cơ thể người Bệnh viện Chợ Rẫy, đây là một trong những ca ghép "cấp cứu tối khẩn", bởi nếu chậm trễ thêm vài ngày, những người bệnh nhận tạng ghép có thể không còn cơ hội sống.
"Trường hợp suy gan, suy tim giai đoạn cuối, thời gian sống tính bằng giờ, khi nguồn tạng xuất hiện đúng thời điểm, các êkíp phải lập tức vận hành đồng bộ để tận dụng thời gian vàng cứu bệnh nhân", bác sĩ nói.
Đây là lần đầu tiên người chết não ở bệnh viện tỉnh được chuyển về Chợ Rẫy để tiến hành lấy tạng. Đến nay hầu hết trường hợp quá trình phẫu thuật nhận tạng được tiến hành tại bệnh viện nơi bệnh nhân chết não đang nằm, sau đó tạng được vận chuyển bằng thiết bị chuyên dụng cấp tốc đưa đến bệnh viện tiến hành phẫu thuật ghép cho bệnh nhân khác. Quá trình vận chuyển này được tiến hành càng nhanh càng tốt để đảm bảo chất lượng tạng tốt nhất. Độ thành công của ca ghép một phần lớn phụ thuộc vào chất lượng tạng.
Ba ngày sau ca hiến tạng từ Đồng Tháp, Bệnh viện Chợ Rẫy tiếp tục tiếp nhận thêm một trường hợp chết não hiến tạng khác là nam bệnh nhân 41 tuổi quê Thanh Hóa, chấn thương sọ não do tai nạn giao thông. Theo nguyện vọng lúc sinh thời của anh, gia đình hiến mô, tạng sau khi bệnh nhân được xác định chết não. Từ trường hợp này, bệnh viện tiếp nhận tim, gan, hai thận và hai giác mạc, ghép thành công cho 6 người bệnh.
Như vậy, chỉ trong vòng 4 ngày, bệnh viện Chợ Rẫy đã tiếp nhận đa tạng hiến từ hai bệnh nhân chết não ghép thành công cho 12 người.
Trong số 12 ca ghép tạng thực hiện liên tiếp từ hai nguồn hiến, có ba trường hợp thuộc diện ghép khẩn cấp, gồm hai ca ghép gan và một ca ghép tim. Một trong những bệnh nhân được ghép tim là nam thanh niên 18 tuổi ở Lâm Đồng, suy tim nặng trên nền bệnh cơ tim giãn, nguy cơ tử vong bất cứ lúc nào.
"Em tri ân người hiến và gia đình đã cho em cơ hội được sống tiếp, em sẽ chăm sóc sức khỏe thật tốt để giữ gìn trái tim của người hiến tặng", chàng trai được ghép tim nói khi xuất viện.
Đến nay, 11 trong 12 bệnh nhân ghép mô, tạng đã ổn định sức khỏe và xuất viện. Riêng ca ghép gan khẩn cấp còn lại diễn tiến tích cực và dự kiến xuất viện trong thời gian tới.
BS.CK2 Phạm Thanh Việt, Giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy, cho rằng chuỗi ca ghép liên tiếp vừa qua cho thấy ý nghĩa to lớn của hiến tạng và sự phối hợp chặt chẽ giữa các bệnh viện, trung tâm điều phối và gia đình người bệnh.
Theo ông, nhiều trường hợp suy gan, suy tim hay suy phổi giai đoạn cuối có thể mất cơ hội sống nếu không có nguồn tạng phù hợp xuất hiện kịp thời. Vì vậy, bệnh viện kỳ vọng xây dựng mạng lưới phát hiện, kết nối hiến - ghép tạng tại các tỉnh phía Nam và Tây Nguyên, giúp rút ngắn thời gian điều phối, bảo quản tạng và tăng cơ hội cứu sống người bệnh nguy kịch.
