Người phụ nữ trọng thương cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Tiền Giang, không còn khả năng cứu chữa. Gia đình có nguyện vọng hiến mô, tạng của chị để cứu người, thông tin đến Đơn vị Điều phối ghép các bộ phận cơ thể người Bệnh viện Chợ Rẫy ngày 19/4.
Êkíp điều phối đánh giá điều kiện chuyên môn tại bệnh viện Tiền Giang chưa đáp ứng yêu cầu kỹ thuật của quá trình hiến – ghép tạng, bệnh nhân được chuyển đến Bệnh viện Chợ Rẫy. Tại đây, các bác sĩ tiếp nhận trái tim, gan, hai quả thận và một giác mạc còn nguyên vẹn của chị để ghép cho 6 bệnh nhân trong vòng 24 giờ.
Đặc biệt, lá gan hiến được chia đôi để ghép đồng thời cho hai người bệnh ở hai cơ sở khác nhau. Phần gan bên phải được ghép cho nam bệnh nhân trưởng thành tại Bệnh viện Chợ Rẫy, trong khi phần gan bên trái chuyển đến Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM ghép cho một bệnh nhi.
Theo TS.BS Dư Thị Ngọc Thu, Đơn vị Điều phối ghép các bộ phận cơ thể người Bệnh viện Chợ Rẫy, đây là một trong những ca ghép “cấp cứu tối khẩn”, bởi nếu chậm trễ thêm vài ngày, những người bệnh nhận tạng ghép có thể không còn cơ hội sống.
“Trường hợp suy gan, suy tim giai đoạn cuối, thời gian sống tính bằng giờ, khi nguồn tạng xuất hiện đúng thời điểm, các êkíp phải lập tức vận hành đồng bộ để tận dụng thời gian vàng cứu bệnh nhân”, bác sĩ nói.
Đây là lần đầu tiên người chết não ở bệnh viện tỉnh được chuyển về Chợ Rẫy để tiến hành lấy tạng. Đến nay hầu hết trường hợp quá trình phẫu thuật nhận tạng được tiến hành tại bệnh viện nơi bệnh nhân chết não đang nằm, sau đó tạng được vận chuyển bằng thiết bị chuyên dụng cấp tốc đưa đến bệnh viện tiến hành phẫu thuật ghép cho bệnh nhân khác. Quá trình vận chuyển này được tiến hành càng nhanh càng tốt để đảm bảo chất lượng tạng tốt nhất. Độ thành công của ca ghép một phần lớn phụ thuộc vào chất lượng tạng.
Ba ngày sau ca hiến tạng từ Đồng Tháp, Bệnh viện Chợ Rẫy tiếp tục tiếp nhận thêm một trường hợp chết não hiến tạng khác là nam bệnh nhân 41 tuổi quê Thanh Hóa, chấn thương sọ não do tai nạn giao thông. Theo nguyện vọng lúc sinh thời của anh, gia đình hiến mô, tạng sau khi bệnh nhân được xác định chết não. Từ trường hợp này, bệnh viện tiếp nhận tim, gan, hai thận và hai giác mạc, ghép thành công cho 6 người bệnh.
Như vậy, chỉ trong vòng 4 ngày, bệnh viện Chợ Rẫy đã tiếp nhận đa tạng hiến từ hai bệnh nhân chết não ghép thành công cho 12 người.
Trong số 12 ca ghép tạng thực hiện liên tiếp từ hai nguồn hiến, có ba trường hợp thuộc diện ghép khẩn cấp, gồm hai ca ghép gan và một ca ghép tim. Một trong những bệnh nhân được ghép tim là nam thanh niên 18 tuổi ở Lâm Đồng, suy tim nặng trên nền bệnh cơ tim giãn, nguy cơ tử vong bất cứ lúc nào.
“Em tri ân người hiến và gia đình đã cho em cơ hội được sống tiếp, em sẽ chăm sóc sức khỏe thật tốt để giữ gìn trái tim của người hiến tặng”, chàng trai được ghép tim nói khi xuất viện.
Đến nay, 11 trong 12 bệnh nhân ghép mô, tạng đã ổn định sức khỏe và xuất viện. Riêng ca ghép gan khẩn cấp còn lại diễn tiến tích cực và dự kiến xuất viện trong thời gian tới.
BS.CK2 Phạm Thanh Việt, Giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy, cho rằng chuỗi ca ghép liên tiếp vừa qua cho thấy ý nghĩa to lớn của hiến tạng và sự phối hợp chặt chẽ giữa các bệnh viện, trung tâm điều phối và gia đình người bệnh.
Theo ông, nhiều trường hợp suy gan, suy tim hay suy phổi giai đoạn cuối có thể mất cơ hội sống nếu không có nguồn tạng phù hợp xuất hiện kịp thời. Vì vậy, bệnh viện kỳ vọng xây dựng mạng lưới phát hiện, kết nối hiến – ghép tạng tại các tỉnh phía Nam và Tây Nguyên, giúp rút ngắn thời gian điều phối, bảo quản tạng và tăng cơ hội cứu sống người bệnh nguy kịch.
Hiệu quả giảm cân không phụ thuộc vào riêng một loại thực phẩm mà đến từ tổng thể chế độ ăn uống, vận động. Rau luộc phát huy lợi ích tốt nhất khi được kết hợp đúng cách với các loại thực phẩm lành mạnh khác, theo chuyên trang Eating Well (Mỹ).
Để tận dụng tối đa lợi ích của rau luộc trong hành trình giảm cân, mọi người cần áp dụng những cách sau:
Nếu bữa ăn chỉ có rau mà thiếu protein, chúng ta sẽ dễ cảm thấy đói sau một thời gian ngắn. Khi đó, khả năng ăn nhiều hơn ở bữa sau hoặc ăn vặt sẽ tăng lên.
Protein giúp duy trì khối lượng cơ trong quá trình giảm cân, đồng thời tạo cảm giác no lâu hơn. Vì vậy, rau luộc nên được kết hợp với các nguồn protein như ức gà, cá, tôm, trứng, thịt nạc, đậu phụ hoặc các loại đậu.
Một cách chia khẩu phần đơn giản là để khoảng 50 % đĩa ăn là rau, 25 % là món giàu protein và 25 % còn lại là tinh bột phức tạp như gạo lứt, khoai lang hoặc ngũ cốc nguyên hạt. Cách ăn này vừa giúp cơ thể đủ chất, vừa kiểm soát lượng calo hiệu quả hơn.
Ngoài việc ăn gì, thứ tự ăn trong bữa cũng có thể tạo ra sự khác biệt. Nhiều chuyên gia khuyến khích nên ăn rau trước, sau đó đến món giàu protein, cuối cùng mới là cơm hoặc các món chứa nhiều tinh bột.
Cách ăn này giúp chất xơ và protein phát huy tác dụng tạo cảm giác no sớm, từ đó giúp ăn ít tinh bột hơn mà không phải nhịn ăn nhiều. Một số nghiên cứu cũng cho thấy việc ăn rau và protein trước có thể giúp giảm mức tăng đường huyết sau bữa ăn. Cụ thể, một nghiên cứu công bố trên chuyên san Diabetes Care cho thấy ăn rau và protein trước, tinh bột sau có thể giúp giảm đáng kể mức tăng đường huyết sau ăn.
Một số người có thói quen luộc rau thật mềm vì cho rằng như vậy sẽ dễ tiêu hóa hơn. Tuy nhiên, nấu quá lâu có thể khiến một phần vitamin tan trong nước như vitamin C và vitamin nhóm B bị thất thoát.
Khi rau được luộc trong nhiều nước hoặc nấu ở nhiệt độ cao quá lâu, các vitamin này sẽ hòa tan vào nước luộc hoặc bị phân hủy do nhiệt. Để giữ lại nhiều dưỡng chất hơn, mọi người nên cho rau vào khi nước đã sôi, chỉ luộc đến khi vừa chín tới và tránh hâm đi hâm lại nhiều lần.
Nhiều người giảm cân thường ăn rau luộc mà không dùng bất kỳ loại nước chấm hay chất béo nào vì sợ tăng calo. Tuy nhiên, điều này chưa hẳn là lựa chọn tốt nhất.
Một số vitamin trong rau như vitamin A, E, K và các carotenoid cần có chất béo để cơ thể hấp thu hiệu quả. Nếu bữa ăn hoàn toàn không có chất béo, khả năng hấp thu các dưỡng chất này sẽ giảm.
Chúng ta không cần phải dùng nhiều dầu mỡ, chỉ cần một lượng nhỏ chất béo lành mạnh như một muỗng dầu ô liu, vài lát bơ hoặc một ít hạt là đã đủ để giúp cơ thể hấp thu hiệu quả các vitamin, theo Eating Well.
Dù tập luyện đều đặn nhưng cơ thể vẫn có thể yếu đi vì những nguyên nhân sau.
Khi tập luyện, đặc biệt là tập nặng, các sợi cơ sẽ bị tổn thương nhẹ. Đây là điều bình thường và cần thiết để cơ bắp phát triển. Tuy nhiên, cơ bắp chỉ thực sự mạnh lên trong quá trình phục hồi, không phải trong lúc tập, theo chuyên trang sức khỏe Verywellfit (Mỹ).
Nếu tập liên tục mỗi ngày mà không cho cơ thể nghỉ, các tổn thương này sẽ tích tụ lại. Cơ thể không hồi phục kịp nên dần dần trở nên yếu đi.
Một sai lầm rất phổ biến là tập nhiều nhưng ăn không đủ. Tình trạng này thường gặp ở những người đang muốn giảm mỡ nhanh. Khi đốt nhiều calo mà không bổ sung lại đầy đủ, cơ thể sẽ phải tìm nguồn năng lượng khác. Cơ bắp chính là một trong những nguồn đó.
Nếu thiếu calo và protein, cơ thể sẽ huy động dinh dưỡng từ cả mỡ thừa và cơ bắp để duy trì hoạt động. Điều này khiến càng tập thì càng yếu. Ngoài ra, thiếu vitamin và khoáng chất cũng làm giảm hiệu quả hoạt động của các enzyme trong cơ thể, khiến quá trình phục hồi kém đi.
Tập luyện quá sức không chỉ ảnh hưởng đến cơ bắp mà còn làm rối loạn hoóc môn trong cơ thể. Đây là yếu tố rất quan trọng nhưng thường bị bỏ qua.
Khi tập quá nhiều, cơ thể sẽ tăng sản xuất hoóc môn cortisol, trong khi các hoóc môn giúp phát triển cơ bắp như testosterone và hoóc môn tăng trưởng lại giảm xuống. Sự mất cân bằng này khiến cơ thể cảm thấy mệt mỏi, khó tăng cơ, thậm chí mất cơ và giảm sức mạnh dù vẫn tập đều.
Nếu tập cùng một bài tập mỗi ngày với cùng cường độ, cơ thể sẽ dần thích nghi và không còn phản ứng mạnh nữa. Đây là nguyên lý rất cơ bản trong thể thao.
Khi không có sự thay đổi về bài tập hoặc cường độ, cơ bắp không còn nhận đủ kích thích cơ. Lúc này, người tập sẽ thấy mình không tiến bộ. Thậm chí, mệt mỏi tích lũy còn cơ thể khiến yếu đi. Vì vậy, tập luyện hiệu quả không chỉ là tập đều mà còn cần thay đổi bài tập một cách hợp lý, theo Verywellfit.
Trong dự phòng sỏi thận, yếu tố cốt lõi cần lưu tâm không chỉ là lượng nước nạp vào, mà chính là thể tích nước tiểu bài tiết mỗi ngày. Theo Hiệp hội Tiết niệu Mỹ, người trưởng thành cần duy trì thể tích nước tiểu đạt ít nhất 2,5 lít một ngày để phòng ngừa sỏi hiệu quả. Để đạt được cột mốc này, lượng chất lỏng tiêu thụ từ các nguồn thường phải dao động 2,5-3 lít.
Các nghiên cứu cho thấy ngay cả với một cá nhân khỏe mạnh bình thường, nếu lượng nước tiểu trong ngày giảm xuống mức 900 ml do thiếu hụt dịch, nguy cơ hình thành sỏi thận sẽ tăng cao. Đặc biệt, ở những trường hợp có cơ địa dễ tạo sỏi, nguy cơ này đã bắt đầu xuất hiện ngay khi thể tích nước tiểu dưới mức 1,6 lít một ngày.
Tuy nhiên, định mức này cần được điều chỉnh linh hoạt theo thời tiết, cường độ vận động và tình trạng sức khỏe. Trong trường hợp chưa thể đo lường định lượng, chuyên gia dinh dưỡng Jessica Clancy-Strawn ở Houston, Mỹ, khuyên người dân có thể quan sát màu sắc để đánh giá sơ bộ. Cụ thể, nước tiểu màu vàng nhạt hoặc trong chứng tỏ cơ thể đã đủ nước; ngược lại, nếu có màu vàng sẫm hoặc đục thì cần phải bổ sung dịch ngay.
Thể tích nước tiểu thấp có thể dẫn đến tình trạng "quá bão hòa" (supersaturation). Đây là trạng thái môi trường nước tiểu không còn khả năng giữ các khoáng chất đã hòa tan ở nồng độ cao, khiến chúng bị lắng đọng và kết tinh thành các hạt tinh thể. Một khi các khoáng chất này đã kết tinh, chúng sẽ bắt đầu liên kết với nhau để hình thành nên sỏi thận.
Ngược lại, khi nạp đủ chất lỏng, thể tích nước tiểu tăng lên sẽ làm loãng nồng độ các khoáng chất này. Dòng nước tiểu nhiều và mạnh khi ấy hoạt động như một dòng nước xối, nhanh chóng cuốn trôi các cặn khoáng ra khỏi thận trước khi chúng kịp kết tụ thành những viên sỏi lớn gây đau đớn.
Bên cạnh thể tích dòng chảy, độ pH (tính axit - kiềm) của nước tiểu cũng là yếu tố môi trường quyết định sự hình thành sỏi. Thạc sĩ Khoa học về Thực phẩm và Dinh dưỡng Whitney Stuart cho biết việc bổ sung đủ nước giúp dòng lưu thông liên tục qua thận, giữ độ pH ổn định, từ đó giảm đáng kể nguy cơ tạo sỏi. Theo chuyên gia về dinh dưỡng thận tại Dallas, sử dụng nước lọc là giải pháp an toàn nhất để giữ nước tiểu ở trạng thái cân bằng lý tưởng, ngăn môi trường nước tiểu trở nên quá axit, tình trạng không chỉ gây kích ứng niêm mạc đường tiết niệu mà còn thúc đẩy tạo sỏi.
Tuy nhiên, không phải loại thức uống nào cũng có tác động giống nhau lên cơ thể. Ví dụ nước ép nam việt quất (cranberry) có thể làm tăng tính axit trong nước tiểu, dễ hình thành sỏi canxi oxalat và sỏi axit uric. Ngược lại, các loại nước ép từ cam, táo, bưởi, nước thể thao như Gatorade hay một số loại nước khoáng lại làm tăng tính kiềm.
Điều này vô tình tạo điều kiện cho các loại sỏi khác phát triển như sỏi canxi photphat, sỏi struvite và sỏi brushite. Vì vậy, nếu có cơ địa dễ mắc một loại sỏi nhất định, người bệnh cần được bác sĩ tư vấn riêng về việc nên bổ sung loại nước có tính kiềm hay tính axit để chủ động phòng ngừa.
Chuyên gia khuyên nên tập thói quen bổ sung 1-2 cốc nước ngay sau khi thức dậy nhằm làm loãng lượng nước tiểu bị cô đặc sau một đêm dài, trước khi dùng trà hoặc cà phê. Việc chủ động theo dõi lượng nước nạp vào bằng bình chia vạch dung tích hoặc các ứng dụng công nghệ giúp kiểm soát mục tiêu trực quan hơn.
Đồng thời, hãy luôn mang theo đồ uống bên mình bằng cách đặt bình nước ở các vị trí dễ thấy như túi xách, ôtô, bàn làm việc hay đầu giường. Để thay đổi khẩu vị, bà Campbell gợi ý thêm chanh, dâu tây, bạc hà hoặc sử dụng các loại trà thảo mộc nhằm tăng trải nghiệm thưởng thức và hỗ trợ điều hòa thân nhiệt theo thời tiết.
Bổ sung nước là chiến lược quan trọng nhưng cần kết hợp đồng bộ với các can thiệp dinh dưỡng khác. Chế độ ăn giàu rau củ quả có khả năng giảm tới 45% nguy cơ mắc sỏi thận nhờ cung cấp hàm lượng kali dồi dào. Tỷ lệ natri trên kali cao trong khẩu phần ăn liên quan trực tiếp đến việc gia tăng nguy cơ hình thành sỏi, do natri kích thích thận tăng bài tiết canxi vào nước tiểu, trong khi kali lại hỗ trợ tăng tái hấp thu khoáng chất này.
Do đó, các chuyên gia khuyến nghị cần giảm lượng natri nạp vào mức 1.500 đến 2.300 mg một ngày, đồng thời tăng cường thực phẩm giàu canxi trong bữa ăn để giảm thiểu sỏi canxi oxalat. Nguyên nhân là do canxi từ thực phẩm sẽ chủ động liên kết với oxalat ngay tại đường tiêu hóa, từ đó làm giảm tỷ lệ oxalat hấp thụ vào máu và bài tiết qua nước tiểu.
Do các loại sỏi có đặc tính khác nhau, người bệnh được khuyến nghị nên thực hiện xét nghiệm nước tiểu 24 giờ bằng dụng cụ bô đo chuyên dụng. Kết quả này sẽ giúp xác định chính xác các loại khoáng chất cấu thành sỏi, từ đó hợp tác cùng một chuyên gia dinh dưỡng chuyên sâu về sỏi thận để xây dựng một phác đồ ăn uống, bổ sung dưỡng chất được cá nhân hóa tối ưu nhất.
