Trải qua 25 năm, Tiếp sức mùa thi đã trở thành một trong những chương trình mang dấu ấn sâu đậm nhất của tuổi trẻ Việt Nam. Trên hành trình ấy, có những người đã dành trọn cả thanh xuân để cùng sĩ tử “vượt vũ môn”.
Anh Nguyễn Thiên Tú, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ thanh thiếu nhi Việt Nam (T.Ư Đoàn), là một trong số đó. Với 11 năm trực tiếp tham gia và điều phối chương trình Tiếp sức mùa thi từ cấp cơ sở lên đến T.Ư Đoàn, anh đã giúp hàng triệu sĩ tử “vượt vũ môn”.
Cơ duyên đưa anh Nguyễn Thiên Tú đến với Tiếp sức mùa thi bắt đầu từ năm 2009, khi anh đang là Phó bí thư Đoàn Trường đại học Luật Hà Nội. Ngày ấy, công việc chủ yếu mang tính chất nội bộ trường: tìm kiếm nhà trọ, lập danh sách số điện thoại chủ nhà bằng những bảng tính excel thủ công.
Bước ngoặt lớn nhất đến vào năm 2010, khi anh chuyển công tác lên Thành đoàn Hà Nội và được giao trọng trách phụ trách chương trình Tiếp sức mùa thi của toàn thủ đô.
Giai đoạn 2010 – 2014, Smartphone hay Google Maps, AI là những khái niệm xa xỉ. Phụ huynh và thí sinh ở các tỉnh lẻ lên Hà Nội thi đại học thường mang theo tâm lý lo lắng, lạc lõng giữa “ma trận” bến xe, tuyến phố.
Nhớ lại quãng thời gian rực rỡ ấy, anh Tú xúc động kể về tấm “bản đồ” đặc biệt của một tình nguyện viên tên Lại Mạnh Duẩn, nhân viên Công ty xe buýt Hà Nội.
Vốn am hiểu các tuyến xe, anh Duẩn đã ấp ủ dự án làm một cuốn cẩm nang chỉ đường dành riêng cho thí sinh. Điều đặc biệt là cuốn cẩm nang không sử dụng ngôn ngữ học thuật hay bản đồ phức tạp, mà được viết bằng ngôn ngữ vô cùng gần gũi.
“Quyển cẩm nang chia ra mấy chục bến tàu, bến xe lớn. Từ bến xe này đi ra ngoài rẽ phải, đi bao nhiêu bước, nhìn thấy biển gì, lên tuyến xe số mấy, đi thêm bao nhiêu bến nữa thì xuống… Tất cả được mô tả cặn kẽ đến mức tình nguyện viên không cần biết đường, chỉ cần đọc như thế là phụ huynh có thể lấy sổ tay ra chép lại để tự đi”, anh Tú kể.
Để hoàn thành công trình ấy, anh Duẩn xin nghỉ việc không lương vài tháng ròng rã để đi khảo sát thực tế. Với vai trò điều phối, anh Tú và Thành đoàn Hà Nội đã tạo mọi điều kiện để nhân rộng mô hình này.
Cuốn cẩm nang sau đó trở thành “bảo bối” của hàng chục ngàn tình nguyện viên thủ đô trong nhiều năm liền, và anh Duẩn trở thành một trong 10 Gương mặt trẻ thủ đô tiêu biểu năm 2013.
Những năm trước 2010, phong trào Tiếp sức mùa thi ở Hà Nội dù sôi nổi nhưng còn mang tính tự phát, mạnh trường nào trường nấy làm. Nhận thấy sự lãng phí nguồn lực, Thành đoàn Hà Nội đã thiết lập hệ thống điều phối tập trung.
Một tổng đài được lập ra tại Nhà văn hóa học sinh sinh viên. Khi một điểm thi báo cáo thiếu tình nguyện viên, đặc biệt là đội hình xe ôm tình nguyện “Áo xanh chở ước mơ hồng”, tổng đài ngay lập tức điều động lực lượng từ các bến bãi, điểm thi lân cận sang chi viện.
Anh Tú nhớ lại khí thế hừng hực lúc bấy giờ: “Mọi thứ điều phối qua điện thoại bàn rất thủ công, nhưng không ai ngại việc gì cả. Có những bạn đang làm nhiệm vụ tư vấn tại bàn, nhưng khi nghe điểm khác thiếu người, nếu có bằng lái, thạo đường là lập tức nhận nhiệm vụ lên xe đi chở thí sinh ngay”.
Chính sự linh hoạt, không nề hà gian khó ấy đã tạo nên một mạng lưới hỗ trợ khép kín, không để bất kỳ thí sinh nào bị bỏ lại phía sau.
Năm 2012, anh Tú cùng các đồng nghiệp tiếp tục ghi dấu ấn với mô hình “Cùng bạn đi thi”, phối hợp cùng Tỉnh đoàn Lạng Sơn. Đây là mô hình hỗ trợ chuyên sâu “1 kèm 1” dành cho các thí sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, không thể tự đi thi.
Tình nguyện viên được tuyển chọn gắt gao: phải có xe máy, bằng lái, học lực tốt. Các bạn không chỉ đưa đón, lo chỗ ăn nghỉ mà còn như một người anh, người chị tư vấn tâm lý, truyền đạt kinh nghiệm làm bài. Có những ngày, tình nguyện viên tự bỏ tiền túi mời hai bố con thí sinh những bữa cơm trưa ấm áp. Từ 200 thí sinh ban đầu, mô hình đã mở rộng hỗ trợ lên tới 400 – 500 em mỗi năm.
Tháng 5.2017, anh Tú chuyển công tác lên T.Ư Đoàn. Dù không còn trực tiếp lăn lộn ở từng bến xe, điểm thi như trước, anh vẫn tiếp tục đồng hành cùng chương trình ở vai trò chỉ đạo, định hướng cấp vĩ mô cho đến năm 2020.
Hơn 1 thập kỷ gắn bó, điều khiến anh Tú tự hào và xúc động nhất là “hiệu ứng cánh bướm” của sự tử tế.
“Mỗi năm, có hàng trăm tình nguyện viên đứng lên chia sẻ rằng: ‘Năm trước em chính là thí sinh được các anh chị áo xanh giúp đỡ. Cảm động trước ân tình ấy, năm nay em quyết tâm đỗ đại học để khoác lên mình màu áo này, giúp đỡ lại các em khóa sau’. Đó chính là di sản lớn nhất của Tiếp sức mùa thi”, anh Tú bộc bạch.
Nhân kỷ niệm 25 năm chương trình Tiếp sức mùa thi, nhìn về tương lai, nguyên “nhạc trưởng” của chiến dịch Tiếp sức mùa thi của Hà Nội cho rằng, xã hội thay đổi, phương thức hỗ trợ cũng cần phải chuyển mình. Việc đứng đường chỉ lối không còn quá bức thiết trong kỷ nguyên số. Thay vào đó, tổ chức Đoàn, Hội cần khảo sát để đánh trúng nhu cầu thực tế của thí sinh hiện nay.
Đó là việc chuyển hướng sang hỗ trợ chuyên sâu: tìm kiếm học bổng, tổ chức ôn thi, tư vấn tâm lý trước kỳ thi và đặc biệt là ứng dụng mạnh mẽ nền tảng công nghệ.
“Cần thiết kế một chương trình khoa học, thiết thực, hiệu quả để hỗ trợ thiết thực cho các bạn thí sinh và người nhà. Chuyển hướng sang chuyên sâu và ứng dụng công nghệ, đó là hai xu hướng cho thời gian tới”, anh Tú mong muốn.
Cụ thể cậu học trò Nguyễn Khang, lớp 5/2, Trường TH Phú Lợi, P.Phú Lợi bày tỏ: "Như mọi người đã biết, trong kỷ nguyên mới thì chúng ta rất cần học những bộ môn như công dân số, STEM và các bộ môn khoa học tự nhiên khác. Nhưng ở các địa phương xa trung tâm như Bình Dương hay Bà Rịa – Vũng Tàu cũ, thường học sinh chỉ được xem mô hình, xem qua sách giáo khoa, hoặc qua hình mẫu chứ chúng em thường xuyên không được tiếp xúc trực tiếp và không được làm. Mặc dù có thể chạm vào, có thể sờ vào nhưng đó không phải sản phẩm của chúng em".
Và Khang nói rất xúc động: "Chúng em muốn học, muốn làm, mặc dù sai, mặc dù xấu cũng được. Nhưng chúng em lại không có đủ vật dụng, giáo viên cũng không có đủ kinh nghiệm để trao đổi về những vấn đề đó".
Nói lên thực tế và tâm tư của mình, Khang đề xuất: "Nên tổ chức các lớp đào tạo chuyên sâu cho giáo viên để thầy cô có thêm nhiều kinh nghiệm và giao tiếp tốt hơn với tụi em trong giờ học. Vì giáo viên ở nước ta hiện nay khá là nhiều giáo viên lớn tuổi".
Đồng thời cậu học trò mong các cấp lãnh đạo quan tâm hơn đến việc tổ chức dạy học công nghệ và STEM trong nhà trường theo hướng thực chất và tạo điều kiện cho học sinh được trực tiếp trải nghiệm. Học sinh mong muốn không chỉ được xem sản phẩm trưng bày mà được tự suy nghĩ, tự làm, tự thử nghiệm, sai và sửa để hiểu bài sâu hơn, phát triển tư duy sáng tạo và kỹ năng giải quyết vấn đề. Khang cũng kiến nghị lãnh đạo các cấp quan tâm đầu tư thiết bị, phòng học thực hành.
Chỉ ra một thực trạng rất đáng lo ngại nhưng đang tồn tại phổ biến trong đời sống của thanh thiếu niên, Cao Quỳnh Thư, lớp 8A4, Trường THCS Thái Văn Lung, P.Tam Bình, cho rằng khi gặp rắc rối, các em hoàn toàn thiếu một người hướng dẫn tin cậy, một điểm tựa an toàn để tâm sự, chia sẻ và định hướng cách đối mặt với áp lực cuộc sống.
Thư nói: "Hiện nay trong cuộc sống và học tập, chúng em, những bạn trẻ đều mắc phải các vấn đề về tâm lý. Chúng em không biết ai để chia sẻ, không có người để tâm sự. Nếu chia sẻ với ba mẹ, chúng em bị khoảng cách thế hệ và gặp vấn đề về cách nói chuyện với nhau; chia sẻ với bạn bè chúng em không đủ trải nghiệm, không đủ thấu hiểu, đồng điệu về tính cách để nói chuyện; chia sẻ với thầy cô chúng em ngại ngùng, lo sợ"
Từ thực tiễn cuộc sống, Thư cho biết khi những tâm tư không được giải quyết kịp thời, nhiều bạn có xu hướng tìm đến những nhóm, hội trên mạng xã hội hoặc nhờ AI để chia sẻ. Nhưng những lời khuyên đó không đến từ thế giới thật sẽ dẫn đến nhiều hệ lụy đi kèm.
Thư mong nhà trường sẽ đầu tư hơn về xây dựng mô hình tham vấn tâm lý học đường, có những chuyên gia tâm lý để chia sẻ với học sinh, nhất là lứa tuổi dậy thì. Đồng thời, cần có thêm các chương trình, hoạt động để phụ huynh và học sinh cùng tham gia từ đó xóa bỏ được khoảng cách thế hệ, có thể cùng ngồi lại để tâm sự một cách nhẹ nhàng, gần gũi.
"Trước khi để học sinh tìm đến thế giới ảo, hãy cho chúng em cánh tay đủ vững tin, đủ thấu hiểu, đủ lắng nghe để chúng em chia sẻ hết tâm sự của mình", Thư gửi gắm mong muốn.
Cũng quan tâm về vấn đề sức khỏe tinh thần của học sinh, Nguyễn Ngọc Bảo An, lớp 6/1, Trường THCS Thông Tây Hội, P.Thông Tây Hội, đề xuất "Hệ thống cảnh báo cảm xúc trực tuyến".
Bảo An cho rằng khi trẻ em tham gia mạng xã hội, hệ thống này sẽ dùng trí tuệ nhân tạo để nhận diện cảm xúc qua cách viết hoặc hành vi. Nếu phát hiện trẻ em đang buồn, bị bắt nạt, hoặc có dấu hiệu căng thẳng, hệ thống sẽ gửi cảnh báo cho cha mẹ hoặc thầy cô để kịp thời hỗ trợ. Ví dụ, nếu một bạn nhỏ viết nhiều câu buồn bã, hệ thống sẽ nhắc nhở người lớn quan tâm. Tác dụng của giải pháp này là bảo vệ tinh thần cho trẻ em, giúp các bạn nhỏ luôn cảm thấy an toàn, được quan tâm, và không bị bỏ rơi trong thế giới mạng.
Chia sẻ tại chương trình, ông Nguyễn Văn Hiếu, Giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, cho biết rất ấn tượng với các đề xuất, kiến nghị của các em.
Đặc biệt, ông Hiếu nói với ý kiến của em học sinh về câu chuyện thầy cô hiện nay… hơi già, Sở cũng sẽ ghi nhận và bồi dưỡng, tập huấn cho đội ngũ giáo viên, cũng như thay đổi phương pháp dạy học. Vì theo ông Hiếu, học sinh cần lắm sự giao tiếp và trao đổi giữa người dạy và các em học sinh.
Ông Hiếu ghi nhận tất cả những ý kiến của học sinh và khẳng định với tinh thần tiếp thu, lắng nghe, Sở sẽ tổng hợp tất cả ý kiến của các em thành giải pháp theo từng nhóm chuyên đề để tất cả các trường học trên toàn thành phố biết được tâm tư, nguyện vọng và đề xuất, hiến kế của học sinh.
Ông là Lê Huy Xuân - người lính đặc công nước từng khiến đối phương khiếp sợ tại chiến trường Quảng Nam - Đà Nẵng, với chiến công phá hủy hàng chục xe bọc thép.
Trong căn nhà nhỏ đơn sơ, ông Lê Huy Xuân xúc động nhắc về thời hoa lửa của mình. Năm nay đã 81 tuổi nhưng ông vẫn nhớ như in những kỷ niệm thời trai trẻ. Năm 1963, chàng thanh niên Lê Huy Xuân hừng hực sức trẻ viết đơn tình nguyện ra trận. Thế nhưng trong lần khám tuyển đầu tiên ông bị loại. Lý do không đủ sức khỏe vì ông nhỏ người, chỉ nặng có 41 kg.
Không nản lòng, sang năm 1964 ông tiếp tục ứng tuyển. Đơn vị tuyển quân khi ấy nhận định: "Người thấp bé, nhẹ cân thế này lại rất phù hợp với nhiệm vụ luồn lách, bí mật của đặc công". Vậy là chính cái vóc dáng nhỏ bé ấy đã đưa ông trở thành một chiến sĩ đặc công tinh nhuệ.
Tháng 10.1964, sau 3 tháng huấn luyện, ông cùng đồng đội hành quân vào chiến trường Quảng Nam - Đà Nẵng, bắt đầu những ngày tháng chiến đấu oanh liệt tại đây. Khi đó đơn vị đặc công chính quy chưa thành lập, ông được biên chế vào đơn vị trinh sát đặc nhiệm B12, trực thuộc Bộ Tư lệnh Công binh. Tại đèo Hải Vân, đơn vị 120 người của ông chia làm hai ngả: một nửa ngược lên Tây nguyên, một nửa xuôi về vùng chảo lửa Quảng Nam. Ông Xuân nằm trong số những người về vùng Điện Bàn, Duy Xuyên, Đại Lộc, những nơi được mệnh danh là "vùng đất chết" bởi bom đạn đối phương.
Là lính đặc công, đặc biệt là đặc công nước và công binh, nhiệm vụ chính của ông Xuân và đồng đội là đánh cầu, phá đường để cắt đứt các tuyến giao thông huyết mạch của đối phương. Trong bóng đêm đen đặc, những người lính đặc công ngâm mình hàng giờ dưới làn nước lạnh, bí mật áp sát chân cầu để gài mìn. Sự sống và cái chết chỉ cách nhau gang tấc, bởi chỉ cần sơ suất gây ra một tiếng động nhỏ, hay một sai sót trong kỹ thuật kích nổ, họ sẽ mãi mãi nằm lại dưới lòng sông.
Ông Xuân bồi hồi nhớ lại trận đánh đầu tiên vào ngày 25.2.1965. Mục tiêu là cầu Cao Lâu trên QL1. Bằng sự mưu trí và gan dạ, ông cùng đồng đội đã đánh sập cây cầu này, gây tiếng vang lớn, làm tê liệt tuyến giao thông huyết mạch của đối phương trong nhiều ngày. Tiếp đó là những trận đánh vang dội khác như phá cầu Bình Long, cầu Thượng Đức.
Đặc biệt, dấu ấn sâu đậm ở chiến trường khốc liệt với ông là những chiến công phá xe bọc thép, nơi da thịt đối đầu với sắt thép. Ông và đồng đội phải luồn sâu vào lòng địch, tiếp cận các xe bọc thép để phá hủy. Đây là nhiệm vụ vô cùng nguy hiểm vì nếu bị đối phương phát hiện thì chắc chắn hy sinh.
Vậy mà ông Xuân đã cùng đồng đội phá hủy tới hơn 20 xe bọc thép và tiêu diệt gần 300 lính đối phương, trong đó có lần phá hủy hơn 10 xe, tiêu diệt 152 lính. Sau mỗi trận đánh, ông đều được tặng bằng khen, giấy khen ghi nhận chiến công.
Với những thành tích xuất sắc, ông đã vinh dự được trao tặng Huân chương Chiến công hạng nhì, 2 Huân chương Chiến công hạng ba và rất nhiều bằng khen, giấy khen. Ông cũng đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua cấp tỉnh (năm 1965 -1966), Chiến sĩ thi đua toàn Quân khu 5 (năm 1967 - 1968).
Nhưng chiến tranh không chỉ có chiến công, mà còn là rất nhiều hy sinh. Ông Xuân ngậm ngùi nhớ lại, đại đội của ông khi vượt Trường Sơn vào nam có hơn 100 người lính trẻ măng, hừng hực khí thế. Vậy mà đến ngày đất nước im tiếng súng, chỉ còn khoảng hơn 20 người trở về. Những người chỉ huy dạn dày kinh nghiệm như đại đội trưởng, chính trị viên đều đã nằm lại mãi mãi nơi chiến trường.
Nỗi đau càng thắt lại khi ông nhắc về những người đồng hương. Cùng đi từ thôn Bà Khê năm ấy có 8 anh em, nhưng chỉ còn 3 người trở về, trong đó ông Xuân đã để lại một phần máu thịt nơi chiến trường. Trong một trận càn ác liệt, ông Xuân cõng một đồng đội bị thương rút lui, đã không may vấp phải mìn, mất một phần chân trái và 3 lần phải cưa chân do đang tuổi phát triển, xương chân cứ thế trồi ra.
Hành trình từ cõi chết trở về của ông Xuân cũng đầy khốc liệt. Cuối năm 1969, ông được chuyển ra Bắc điều trị. Đoàn xe thương binh chở những người lính không còn lành lặn rời xa chiến trường, nhưng bom đạn vẫn không buông tha. Khi đoàn xe đi đến Hang Đá (Quảng Bình), máy bay đối phương phát hiện và trút bom. "Xe cháy, 40 thương binh ngồi trên xe trúng bom hy sinh gần hết, chỉ còn vài người sống sót, trong đó có tôi", ông Xuân đau đớn nhớ lại. Ông liên tục thấm nước mắt khi nhắc lại kỷ niệm đau thương và cho biết thế hệ thanh niên quê ông năm ấy ra đi có rất ít người trở về, trong đó có những anh em của mình.
Năm 1971, sau thời gian điều trị, ông Lê Huy Xuân phục viên trở về quê hương Bà Khê. Cơ thể không còn lành lặn nhưng ông vẫn hăng hái tham gia công tác địa phương. Suốt 33 năm (từ 1971 - 2004), ông làm Tổ trưởng tổ tự quản, tham gia giữ gìn an ninh trật tự cho xóm làng. Dù thương tật hành hạ mỗi khi trái gió trở trời, ông vẫn cần mẫn làm thợ mộc, làm ruộng để lo cho con cái.
Tuy nhiên có một điều chưa trọn vẹn là do bị thất lạc nhiều giấy tờ nên ông gặp rất nhiều khó khăn và thiệt thòi về các chế độ chính sách. Hiện ông chỉ được hưởng chế độ thương binh hạng 3/4. Ngoài ra, một người con của ông bị chậm phát triển trí tuệ, nghi do ông nhiễm chất độc khi tham gia chiến đấu ở chiến trường. Dẫu vậy, chưa khi nào ông đòi hỏi chế độ, bởi với ông, việc được sống và trở về đã là may mắn hơn những đồng đội của mình.
Khi chúng tôi hỏi ông muốn nhắn nhủ điều gì với thế hệ trẻ hôm nay, người lính già chia sẻ: "Tôi mong thế hệ trẻ hiểu và trân trọng sự hy sinh của thế hệ cha anh. Ngày xưa chúng tôi đi chiến trường là xác định sẵn sàng hy sinh tuổi xuân, xương máu vì đất nước, không toan tính thiệt hơn. Lớp trẻ bây giờ được sống trong hòa bình, cần chịu khó học tập và làm việc sao cho xứng đáng với thế hệ cha anh. Đừng bao giờ quên lịch sử, quên đi cái giá của độc lập tự do ngày hôm nay".
Những tình huống dở khóc dở cười như vậy lại không hề xa lạ, mà là một phần rất đời trong hành trình nuôi con kiểu gen Z.
Chủ nhân đoạn clip là Nguyễn Ngọc Châu (20 tuổi), ngụ tại ở đường Chợ Bến Lớn, P.Hòa Lợi, TP.HCM. Con trai của Châu, bé Nguyễn Nhật Hoàng (6 tháng tuổi), thường xuyên có những biểu cảm nhăn mặt khi mẹ tiếp xúc, nhưng lại vui vẻ khi gặp người khác.
Theo Châu, việc hát ru là thói quen mỗi ngày của hai mẹ con. Tuy nhiên, trong clip mà cô đăng tải với bài hát "Nhật ký của mẹ", vô tình lên tông cao hơn bình thường, khiến phản ứng của con làm cô đứng hình vài giây khi xem lại.
"Ngày nào em cũng hát cho bé nghe, không nghĩ lúc đó bé lại giật mình rồi nhìn mình kiểu đầy bất ngờ như vậy. Xem lại clip em thấy mắc cười quá trời", Châu kể.
Châu cho biết thời gian đầu sau sinh khá căng thẳng khi chủ yếu chăm con một mình. Việc quay clip chỉ để giải trí, nhưng không ngờ lại ghi lại những khoảnh khắc rất thật và bất ngờ nhận được sự thích thú từ mọi người nhờ biểu cảm của bé Nhật Hoàng.
"Lúc đầu mình đăng cho vui thôi, không nghĩ clip lại hơn 5 triệu lượt xem. Ở ngoài bé còn nhiều biểu cảm buồn cười hơn nữa, lúc thì nhăn, lúc thì liếc, có khi mình nói chuyện mà bé quay đi chỗ khác luôn", Châu nói.
Với Châu, những khoảnh khắc đó lại khiến việc chăm con bớt áp lực. "Hai mẹ con giống như bạn thân, khiến hành trình làm mẹ của em cũng trở nên nhẹ nhàng hơn", cô chia sẻ.
Không chỉ riêng Châu, nhiều phụ huynh trẻ cũng bắt gặp những khoảnh khắc bất ngờ khi chăm con. Nguyễn Phương Anh (29 tuổi), ngụ tại Vinhome Grand Park (đường Nguyễn Xiển, P.Long Bình, TP.HCM), kể lại khoảnh khắc con trai hơn 1 tuổi bỗng có phản ứng trái ngược hoàn toàn với thói quen trước đó.
"Hồi trước mình nói gì bé cũng im re, làm lơ. Vậy mà hôm đó mình thử bảo con hôn má, không ngờ bé ôm mình rồi thơm cái 'chụt' luôn. Mình bất ngờ tới mức đứng khựng lại, xong mới bật cười", chị kể.
Theo Phương Anh, nhiều tình huống không diễn ra như tưởng tượng, đơn giản thôi nhưng chính điều đó lại khiến việc làm mẹ trở nên nhẹ nhàng và thú vị hơn. "Không phải lúc nào cũng đúng như mình nghĩ, nhưng nhờ vậy mà có thêm nhiều kỷ niệm vui", chị chia sẻ.
Với Lê Thị Anh (29 tuổi), sống tại chung cư WestGate (đường Tân Túc, X.Tân Nhựt, TP.HCM) những tình huống hài hước đôi khi lại đến từ chính người thân trong gia đình. "Có lần chồng mình mặc bỉm ngược cho con mà không biết, bế rong đi khắp nơi, tới lúc phát hiện ra thì cả nhà vừa buồn cười vừa "bó tay" với ổng luôn", chị kể.
Trong một lần khác, chị hoảng hốt khi không thấy con đâu. "Tự nhiên mình có linh cảm không lành, đi tìm khắp nơi trong phòng thì phát hiện chồng đang ngủ và… lấy con làm gối", chị nói, bật cười. Những "sự cố" nhỏ như vậy, theo chị, lại trở thành câu chuyện vui để cả gia đình nhắc lại.
Không chỉ dừng lại ở những tình huống dở khóc dở cười, việc dỗ trẻ ngủ cũng là kỹ năng mà nhiều phụ huynh trẻ đang dần học hỏi từ kinh nghiệm đi trước và kiến thức khoa học.
Từ góc nhìn thực tế nuôi con kiểu gen Z, cô Đoàn Thị Kim Thoa (50 tuổi), giáo viên Trường mầm non Hoa Đăng (75/6/1 đường TL28, P.An Phú Đông, TP.HCM), cho biết việc tạo thói quen đóng vai trò quan trọng. "Trước giờ ngủ, giáo viên thường giảm ánh sáng bằng cách kéo rèm, tắt bớt đèn, mở nhạc không lời nhẹ nhàng để tạo không gian ổn định. Chỉ cần duy trì đều đặn, trẻ sẽ quen và dễ ngủ hơn", cô Thoa nói.
Ở góc độ gia đình, bà Nguyễn Thị Thủy (60 tuổi), ngụ tại 103/9A2 đường TL28, P.An Phú Đông, TP.HCM, cho rằng việc ru trẻ không nằm ở chuyện hát đúng hay sai giai điệu. "Chỉ cần giọng nhẹ, đều, tay xoa đầu vỗ về, trẻ sẽ cảm nhận được và dễ ngủ hơn", bà Thủy chia sẻ.
Trong khi đó, thạc sĩ - bác sĩ Bùi Diễm Khuê, giảng viên ĐH Y dược TP.HCM, chuyên gia y học giấc ngủ hành vi - Hiệp hội nghiên cứu giấc ngủ châu Âu (ESRS), cho biết để giúp trẻ dễ ngủ và ngủ ngon, cần đảm bảo các nhu cầu cơ bản như ăn, ngủ, vệ sinh.
Theo bác sĩ Khuê, phần lớn thời gian trong ngày của trẻ là để phát triển, vì vậy khi trẻ được ăn no, uống đủ thì sẽ dễ đi vào giấc ngủ hơn. Bên cạnh đó, các yếu tố môi trường cũng đóng vai trò quan trọng, như ánh sáng dịu, âm thanh ổn định, nhiệt độ mát mẻ vừa phải, không gian yên tĩnh và không có sự thay đổi đột ngột.
Để giúp trẻ ngủ tốt hơn, phụ huynh nên tạo thói quen sinh hoạt đều đặn, giảm các hoạt động kích thích trước giờ ngủ và xây dựng những tín hiệu quen thuộc như: thay đồ, massage nhẹ. "Quan trọng là giúp trẻ dần tự đi vào giấc ngủ và đảm bảo an toàn", bác sĩ nhấn mạnh.
Từ những câu hát ru lệch tông đến những lần lúng túng khi nuôi con kiểu gen Z, nhiều phụ huynh trẻ cho thấy họ không chỉ nuôi con bằng bản năng mà còn bằng sự học hỏi. Với nhiều người trẻ, hành trình làm cha mẹ không chỉ là trách nhiệm, mà còn là những tiếng cười đến từ những điều rất giản dị mỗi ngày.
