Pháp luật chúng ta quy định thế nào về loại tội phạm này, và thực tiễn xét xử cho thấy những người ra tay với trẻ nhỏ sẽ phải trả giá ra sao?
Những năm gần đây, mức độ các vụ bạo hành ngày càng nghiêm trọng, nhiều vụ để lại thương tích nặng nề hoặc khiến nạn nhân tử vong. Điểm chung của hầu hết các vụ: thủ phạm là người thân trong gia đình, người tình của cha hoặc mẹ, hoặc người được giao trực tiếp trông nom trẻ.
Trẻ em, đặc biệt trẻ nhỏ dưới 5 tuổi, hoàn toàn không có khả năng tự vệ, không thể cầu cứu, không thể kể lại sự thật với ai.
Đó là lý do pháp luật dành sự bảo vệ đặc biệt và nghiêm khắc đặc biệt cho nhóm nạn nhân này.
Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) quy định chặt chẽ, đủ sức trừng trị mọi hành vi bạo hành trẻ em, tùy theo tính chất, mức độ và mối quan hệ giữa người gây hại với nạn nhân. Cụ thể:
– Người không phải cha mẹ ruột nhưng đang sống chung, trực tiếp chăm sóc trẻ mà có hành vi đối xử tàn ác, đánh đập, bỏ đói, hành hạ bị xử lý về tội “hành hạ người khác” theo Điều 140 Bộ luật Hình sự năm 2015. Khi nạn nhân là trẻ dưới 16 tuổi, phạt tù từ 1-3 năm. Đây là hành vi phổ biến trong các vụ người tình của cha hoặc mẹ bạo hành con riêng.
– Cha, mẹ hoặc người có trách nhiệm nuôi dưỡng mà ngược đãi, hành hạ con cái bị xử lý về tội “ngược đãi hoặc hành hạ con” theo Điều 185 Bộ luật Hình sự năm 2015. Không cần gây thương tích nặng, chỉ cần hành vi thường xuyên gây đau đớn về thể xác hoặc tinh thần là đã cấu thành tội phạm. Mức hình phạt tối đa đến 5 năm tù khi nạn nhân là trẻ dưới 16 tuổi.
– Hành vi nghiêm trọng nhất là cố ý đánh đập gây thương tích thực tế được xử lý về tội “cố ý gây thương tích” theo Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015.
Với nạn nhân dưới 16 tuổi, dù tỉ lệ thương tích chỉ dưới 11% vẫn bị truy cứu hình sự – mức bảo vệ pháp lý cao hơn nhiều so với nạn nhân là người lớn. Hình phạt tăng dần theo mức độ thương tích và hậu quả.
Đặc biệt, nếu nạn nhân tử vong, người phạm tội đối mặt với mức hình phạt cao nhất là tù chung thân hoặc tử hình, tùy thuộc vào quá trình điều tra, truy tố và xét xử của cơ quan tiến hành tố tụng.
Nhiều vụ án, tòa án áp dụng đồng thời nhiều tội danh đối với cùng một bị cáo. Ví dụ vừa bị xử về tội hành hạ người khác, vừa bị xử về tội cố ý gây thương tích. Các hình phạt được tổng hợp lại theo quy định. Nghĩa là hình phạt thực tế người phạm tội phải chịu có thể rất cao, không phải chỉ tính theo một tội danh.
Từ thực tiễn xét xử có thể rút ra một số nhận xét sau:
Một là, lý do “dạy con” hay “dạy dỗ nghiêm khắc” không được tòa án chấp nhận là tình tiết miễn hoặc giảm nhẹ đáng kể. Ranh giới pháp luật và thực tiễn xét xử xác định rất rõ: đánh đập nhiều lần, bỏ đói, dùng vật cứng gây thương tích, dùng tay không nhưng tác động vào vùng đầu, cổ – đó là hành vi phạm tội, không phải dạy dỗ.
Hai là, tuổi trẻ của bị cáo không phải lá chắn. Nhiều người lầm tưởng rằng bị cáo còn trẻ, lần đầu phạm tội sẽ được giảm nhẹ mạnh.
Trong các vụ bạo hành trẻ nhỏ gây hậu quả nghiêm trọng, hội đồng xét xử luôn ưu tiên bảo vệ nạn nhân và răn đe xã hội.
Không ít bản án trong loại tội phạm này ở mức trên 10 năm tù, thậm chí tù chung thân khi nạn nhân tử vong.
Ba là, người mẹ hoặc cha biết con bị bạo hành mà im lặng, bao che, hoặc tiếp tục giao con cho kẻ bạo hành cũng đối mặt với trách nhiệm hình sự. Nghĩa vụ bảo vệ con là nghĩa vụ pháp lý ghi trong luật, không chỉ là đạo lý. Im lặng trước hành vi bạo hành con mình là vi phạm pháp luật.
Bốn là, thái độ sau khi gây án có ý nghĩa lớn trong quyết định hình phạt. Những bị cáo kịp thời đưa trẻ đi cấp cứu, thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải thực sự được tòa án ghi nhận. Ngược lại, bỏ mặc nạn nhân, tạo dựng lý do che giấu, không hợp tác điều tra – những điều này luôn khiến mức án cao hơn đáng kể.
Thực tiễn xét xử tại các tòa án cho thấy: những người bạo hành trẻ em đều phải trả giá rất đắt. Pháp luật chỉ phát huy hiệu quả khi vụ việc được phát hiện kịp thời. Và người phát hiện trước hết không phải cơ quan chức năng mà là hàng xóm, người thân, chủ nhà trọ, giáo viên, nhân viên y tế.
Điều 51 Luật Trẻ em năm 2016 quy định rõ: mọi cá nhân, tổ chức khi phát hiện trẻ bị xâm hại hoặc nghi ngờ bị xâm hại đều phải thông báo ngay cho cơ quan chức năng. Không lên tiếng khi biết cũng là vi phạm.
Nhìn lại các bản án về bạo hành trẻ em đã được xét xử, điều day dứt nhất không phải là mức hình phạt mà là câu hỏi: liệu có ai đó biết sớm hơn, lên tiếng sớm hơn thì kết cục có khác không?
Điều còn thiếu là sự dũng cảm của một người hàng xóm, một tiếng gõ cửa đúng lúc, một cuộc gọi không ngại phiền. Bảo vệ trẻ em là trách nhiệm của toàn xã hội.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ký nghị quyết phê chuẩn nhân sự cho Hội đồng Dân tộc, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, Ủy ban Kinh tế và Tài chính, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cùng nhiều cơ quan khác.
Các phó chủ tịch Hội đồng Dân tộc gồm bà Cao Thị Xuân, bà Trần Thị Hoa Ry, ông Quàng Văn Hương và bà Đinh Thị Phương Lan.
Các phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp gồm ông Nguyễn Trường Giang, bà Nguyễn Phương Thủy, bà Trần Hồng Nguyên, ông Ngô Trung Thành, bà Mai Thị Phương Hoa và bà Nguyễn Thị Thủy.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng phê chuẩn nhiều đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Hội đồng Dân tộc và các ủy ban của Quốc hội khóa 16.
Tại Hội đồng Dân tộc, các đại biểu hoạt động chuyên trách gồm các ông Lê Nhật Thành, Tráng A Dương, Hoàng Văn Tuyên, bà Leo Thị Lịch và Ma Thị Thúy.
Tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, các đại biểu hoạt động chuyên trách gồm các ông Đồng Ngọc Ba, Đỗ Đức Hiển, Hoàng Minh Hiếu, Lê Thanh Hoàn, Bùi Mạnh Khoa, Nguyễn Công Long, Nguyễn Danh Tú, Nguyễn Duy Tiến, Nguyễn Hải Dũng, Trương Hồ Hải, và bà Trần Thị Kim Nhung, Đỗ Thị Việt Hà, Tống Thị Hạnh, Nguyễn Quỳnh Liên, Trương Thị Diệu Thúy, Nguyễn Thị Hồng Chương.
Ủy ban Kinh tế và Tài chính có đại biểu hoạt động chuyên trách gồm các ông Lê Hoàng Anh, Nguyễn Thành Công, Lê Minh Nam, Phạm Ngọc Lâm, Nguyễn Mạnh Hùng, Đinh Ngọc Minh, Nguyễn Hải Nam, Lê Trung Quân, Hoàng Quang Hàm, Nguyễn Thành Trung, Tạ Lê Thanh, Vũ Danh Hiệp, Trần Văn Thắng, Phan Đức Hiếu và bà Phạm Thị Hồng Yến.
Tại Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, các đại biểu hoạt động chuyên trách gồm ông Vũ Huy Khánh, Trịnh Xuân An, Trần Việt Anh, Phạm Phú Bình, Phạm Ngọc Hải, Võ Văn Hội, Phạm Đức Hoài, Nguyễn Trung Kiên, và bà Trần Thị Hồng An, Thái Quỳnh Mai Dung.
Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường có các đại biểu chuyên trách gồm ông Nguyễn Văn An, Nguyễn Ngọc Sơn, Vương Quốc Thắng, Lê Hoàng Hải, Lương Văn Anh, Ngô Sỹ Cường, Lê Trung Thành và bà Nguyễn Thị Kim Anh.
Ủy ban Công tác đại biểu có các đại biểu hoạt động chuyên trách gồm ông Bế Trung Anh, Nguyễn Hải Long, Dương Minh Tuấn, Hoàng Văn Nghĩa và bà Vũ Thị Lan Anh.
Ủy ban Dân nguyện và Giám sát có đại biểu hoạt động chuyên trách gồm các ông Trần Hoài Nam, Hoàng Nam Hải, Đỗ Khắc Hưởng, Nguyễn Ngọc Hùng và bà Lê Thị Thúy Sen.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng quyết nghị bổ nhiệm ông Hoàng Ngọc Phương, Thư ký Phó chủ tịch thường trực Quốc hội, giữ chức Trợ lý Phó chủ tịch thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến.
Ông Nguyễn Mạnh Cường, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội khóa 15, được bổ nhiệm giữ chức Trợ lý Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định.
Ngày 14.4, Sở Xây dựng thành phố Cần Thơ thông tin về tiến độ thực hiện dự án nâng cấp, mở rộng quốc lộ 91 (đoạn Km0 - Km7). Đây là một trong những dự án giao thông được người dân đặc biệt quan tâm, vì đi qua 3 phường nội ô là Ninh Kiều, Bình Thủy và Thới An Đông.
Dự án này có tổng mức đầu tư hơn 7.000 tỉ đồng, thuộc nhóm trọng điểm của Cần Thơ. Khởi công vào tháng 9.2025, công trình dự kiến đến tháng 12.2027 đưa vào sử dụng, trở thành tuyến giao thông huyết mạch, cửa ngõ chiến lược quan trọng của thành phố để phát triển kinh tế, xã hội, logistics…
Đến nay, thành phố đã chi trả bồi thường 664/1.095 trường hợp (đạt hơn 60%). Công tác bàn giao mặt bằng đã đạt 52,41%. Tuy nhiên, công trình lại đang triển khai rất chậm. Sau hơn 7 tháng thi công mà lũy kế giá trị thực hiện chỉ mới đạt 2,51%.
Về lý do, Sở Xây dựng thành phố Cần Thơ cho biết dù mặt bằng đã bàn giao có tổng chiều dài hơn 7,3 km nhưng lại rơi vào tình trạng "da báo", chưa có đoạn liên tục tối thiểu 400 - 500 m để triển khai đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và tổ chức các mũi thi công hiệu quả.
Trước tình trạng ì ạch nói trên, thành phố đang tập trung nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ chi trả kinh phí bồi thường các phần còn tồn đọng; đồng thời, tích cực tổ chức vận động các trường hợp đã nhận tiền bàn giao mặt bằng sạch để dự án nghìn tỉ này quay trở lại quỹ đạo tiến độ đã đề ra.
Nhằm tháo gỡ khó khăn cho các đơn vị chủ quản thi công hệ thống cấp điện và cấp nước của dự án, Sở Xây dựng đã có chỉ đạo quyết liệt. Đó là ưu tiên hàng đầu cho việc giải phóng mặt bằng phần mở rộng (phía bên tuyến phải) đoạn từ đầu tuyến đến mố A cầu Bình Thủy và đoạn từ mố B cầu Bình Thủy đến cuối tuyến (phía bên tuyến trái).
Trong các giải pháp, Sở Xây dựng giao nhiệm vụ cụ thể cho Trung tâm Phát triển quỹ đất giải phóng mặt bằng dứt điểm đến hết ranh của dự án, cả phần đất và khoảng không phía trên, để tạo thuận lợi cho việc triển khai hạ tầng kỹ thuật. Việc nữa là phối hợp chặt chẽ với 1 đơn vị quốc phòng còn lại bị ảnh hưởng sớm bàn giao mặt bằng cho dự án.
Ngày 27.5, tin từ Cơ quan CSĐT Công an tỉnh An Giang cho biết, đơn vị đã tạm giữ hình sự T.T.T.N (24 tuổi, nữ giám đốc một công ty tại khu phố Suối Lớn Dương Tơ, đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang) để điều tra về hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp. Công ty của N. đã bán hàng nghi giả mạo các nhãn hiệu nổi tiếng của nước ngoài.
Trước đó, Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang phát hiện công ty do N. làm giám đốc có dấu hiệu kinh doanh hàng hóa giả mạo các nhãn hiệu nổi tiếng nên phối hợp lực lượng Quản lý thị trường tỉnh và đặc khu Phú Quốc tiến hành kiểm tra.
Qua kiểm tra, lực lượng chức năng tỉnh An Giang phát hiện và thu giữ trên 350 sản phẩm gồm ví, túi xách có dấu hiệu giả mạo các nhãn hiệu nổi tiếng như Chanel, Dior, Louis Vuitton và Gucci… đồng thời thu giữ nhiều tang vật khác có liên quan. Ước tổng giá trị hàng hóa bị thu giữ trên 1 tỉ đồng.
Hiện vụ nữ giám đốc bán hàng nghi giả mạo các nhãn hiệu nổi tiếng của nước ngoài được Công an tỉnh An Giang tiếp tục điều tra, xử lý theo quy định của pháp luật.
