Pháp luật chúng ta quy định thế nào về loại tội phạm này, và thực tiễn xét xử cho thấy những người ra tay với trẻ nhỏ sẽ phải trả giá ra sao?
Những năm gần đây, mức độ các vụ bạo hành ngày càng nghiêm trọng, nhiều vụ để lại thương tích nặng nề hoặc khiến nạn nhân tử vong. Điểm chung của hầu hết các vụ: thủ phạm là người thân trong gia đình, người tình của cha hoặc mẹ, hoặc người được giao trực tiếp trông nom trẻ.
Trẻ em, đặc biệt trẻ nhỏ dưới 5 tuổi, hoàn toàn không có khả năng tự vệ, không thể cầu cứu, không thể kể lại sự thật với ai.
Đó là lý do pháp luật dành sự bảo vệ đặc biệt và nghiêm khắc đặc biệt cho nhóm nạn nhân này.
Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) quy định chặt chẽ, đủ sức trừng trị mọi hành vi bạo hành trẻ em, tùy theo tính chất, mức độ và mối quan hệ giữa người gây hại với nạn nhân. Cụ thể:
– Người không phải cha mẹ ruột nhưng đang sống chung, trực tiếp chăm sóc trẻ mà có hành vi đối xử tàn ác, đánh đập, bỏ đói, hành hạ bị xử lý về tội “hành hạ người khác” theo Điều 140 Bộ luật Hình sự năm 2015. Khi nạn nhân là trẻ dưới 16 tuổi, phạt tù từ 1-3 năm. Đây là hành vi phổ biến trong các vụ người tình của cha hoặc mẹ bạo hành con riêng.
– Cha, mẹ hoặc người có trách nhiệm nuôi dưỡng mà ngược đãi, hành hạ con cái bị xử lý về tội “ngược đãi hoặc hành hạ con” theo Điều 185 Bộ luật Hình sự năm 2015. Không cần gây thương tích nặng, chỉ cần hành vi thường xuyên gây đau đớn về thể xác hoặc tinh thần là đã cấu thành tội phạm. Mức hình phạt tối đa đến 5 năm tù khi nạn nhân là trẻ dưới 16 tuổi.
– Hành vi nghiêm trọng nhất là cố ý đánh đập gây thương tích thực tế được xử lý về tội “cố ý gây thương tích” theo Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015.
Với nạn nhân dưới 16 tuổi, dù tỉ lệ thương tích chỉ dưới 11% vẫn bị truy cứu hình sự – mức bảo vệ pháp lý cao hơn nhiều so với nạn nhân là người lớn. Hình phạt tăng dần theo mức độ thương tích và hậu quả.
Đặc biệt, nếu nạn nhân tử vong, người phạm tội đối mặt với mức hình phạt cao nhất là tù chung thân hoặc tử hình, tùy thuộc vào quá trình điều tra, truy tố và xét xử của cơ quan tiến hành tố tụng.
Nhiều vụ án, tòa án áp dụng đồng thời nhiều tội danh đối với cùng một bị cáo. Ví dụ vừa bị xử về tội hành hạ người khác, vừa bị xử về tội cố ý gây thương tích. Các hình phạt được tổng hợp lại theo quy định. Nghĩa là hình phạt thực tế người phạm tội phải chịu có thể rất cao, không phải chỉ tính theo một tội danh.
Từ thực tiễn xét xử có thể rút ra một số nhận xét sau:
Một là, lý do “dạy con” hay “dạy dỗ nghiêm khắc” không được tòa án chấp nhận là tình tiết miễn hoặc giảm nhẹ đáng kể. Ranh giới pháp luật và thực tiễn xét xử xác định rất rõ: đánh đập nhiều lần, bỏ đói, dùng vật cứng gây thương tích, dùng tay không nhưng tác động vào vùng đầu, cổ – đó là hành vi phạm tội, không phải dạy dỗ.
Hai là, tuổi trẻ của bị cáo không phải lá chắn. Nhiều người lầm tưởng rằng bị cáo còn trẻ, lần đầu phạm tội sẽ được giảm nhẹ mạnh.
Trong các vụ bạo hành trẻ nhỏ gây hậu quả nghiêm trọng, hội đồng xét xử luôn ưu tiên bảo vệ nạn nhân và răn đe xã hội.
Không ít bản án trong loại tội phạm này ở mức trên 10 năm tù, thậm chí tù chung thân khi nạn nhân tử vong.
Ba là, người mẹ hoặc cha biết con bị bạo hành mà im lặng, bao che, hoặc tiếp tục giao con cho kẻ bạo hành cũng đối mặt với trách nhiệm hình sự. Nghĩa vụ bảo vệ con là nghĩa vụ pháp lý ghi trong luật, không chỉ là đạo lý. Im lặng trước hành vi bạo hành con mình là vi phạm pháp luật.
Bốn là, thái độ sau khi gây án có ý nghĩa lớn trong quyết định hình phạt. Những bị cáo kịp thời đưa trẻ đi cấp cứu, thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải thực sự được tòa án ghi nhận. Ngược lại, bỏ mặc nạn nhân, tạo dựng lý do che giấu, không hợp tác điều tra – những điều này luôn khiến mức án cao hơn đáng kể.
Thực tiễn xét xử tại các tòa án cho thấy: những người bạo hành trẻ em đều phải trả giá rất đắt. Pháp luật chỉ phát huy hiệu quả khi vụ việc được phát hiện kịp thời. Và người phát hiện trước hết không phải cơ quan chức năng mà là hàng xóm, người thân, chủ nhà trọ, giáo viên, nhân viên y tế.
Điều 51 Luật Trẻ em năm 2016 quy định rõ: mọi cá nhân, tổ chức khi phát hiện trẻ bị xâm hại hoặc nghi ngờ bị xâm hại đều phải thông báo ngay cho cơ quan chức năng. Không lên tiếng khi biết cũng là vi phạm.
Nhìn lại các bản án về bạo hành trẻ em đã được xét xử, điều day dứt nhất không phải là mức hình phạt mà là câu hỏi: liệu có ai đó biết sớm hơn, lên tiếng sớm hơn thì kết cục có khác không?
Điều còn thiếu là sự dũng cảm của một người hàng xóm, một tiếng gõ cửa đúng lúc, một cuộc gọi không ngại phiền. Bảo vệ trẻ em là trách nhiệm của toàn xã hội.
Sáng 12/5, Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Tiến Đạt chủ trì buổi công bố quyết định thanh tra chuyên đề cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tại thành phố Hà Nội.
Đoàn thanh tra có 15 thành viên do ông Nguyễn Viết Thạch, Thanh tra viên cao cấp, Phó Cục trưởng Cục I, Thanh tra Chính phủ làm trưởng đoàn.
Ông Nguyễn Thế Cương, Thanh tra viên cao cấp, Trưởng phòng 2 - Cục I làm Phó trưởng đoàn, cùng thành viên là cán bộ thuộc Cục I, Cục VII, Cục XII, Cục XIV và Văn phòng Thanh tra Chính phủ.
Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu cho biết, thành phố nghiêm túc tiếp thu quyết định thanh tra của Tổng Thanh tra Chính phủ. Ngay từ khi có chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính 2 cấp, Hà Nội đã chủ động triển khai phương án sắp xếp tài sản, cơ sở vật chất, trụ sở làm việc và phương tiện phục vụ hoạt động của các xã, phường.
Đến nay, Hà Nội cơ bản hoàn thành việc sắp xếp, bố trí cơ sở vật chất cho các đơn vị sau sắp xếp. UBND thành phố đã giao các sở, ngành liên quan làm đầu mối phối hợp với đoàn thanh tra và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, tài liệu phục vụ công tác thanh tra theo đề cương yêu cầu.
Ông Lưu đề nghị các sở, ngành phối hợp chặt chẽ với đoàn thanh tra, chuẩn bị đầy đủ nội dung, tài liệu phục vụ quá trình thanh tra, bảo đảm thời gian ngắn nhất nhưng đạt hiệu quả, khách quan, minh bạch.
Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Tiến Đạt cho biết, cuộc thanh tra nằm trong kế hoạch thanh tra chuyên đề về cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Đoàn thanh tra phải thực hiện đúng phạm vi, nội dung thanh tra và kế hoạch đã được phê duyệt; xây dựng kế hoạch làm việc khoa học, phù hợp với đặc điểm của Hà Nội.
Đoàn thanh tra phải bảo đảm tuân thủ đúng nguyên tắc hoạt động thanh tra, chấp hành nghiêm quy chế hoạt động, kỷ luật phát ngôn, quy định về bảo vệ bí mật Nhà nước và bảo mật thông tin, tài liệu.
Nhấn mạnh yêu cầu hoàn thành, ban hành kết luận trước ngày 25/6, ông Đạt nêu rõ quá trình thanh tra phải được triển khai khẩn trương, làm đến đâu có kết quả đến đó và bảo đảm kết luận thanh tra chính xác, khách quan, công tâm, đúng quy định pháp luật.
Theo quyết định của Thanh tra Chính phủ, đối tượng thanh tra gồm UBND thành phố Hà Nội, một số sở, ngành, UBND xã, phường và các cơ quan, đơn vị, tổ chức có liên quan.
Thời kỳ thanh tra từ ngày 1/3/2025 đến ngày 30/4/2026. Trong quá trình thanh tra, nếu có nội dung liên quan, đoàn thanh tra có thể kiểm tra, xem xét vấn đề liên quan trước và sau thời kỳ này.
Thời hạn thanh tra là 30 ngày làm việc thực tế kể từ ngày công bố quyết định thanh tra, không kể ngày nghỉ, ngày lễ theo quy định.
Ngày 11/5, Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Đồng Nai cho biết, đơn vị đã có văn bản đề xuất đặt tên 7 tuyến đường lớn trên địa bàn thành phố. Theo đề xuất, tên các tuyến đường gắn với nhân vật lịch sử, lãnh đạo cách mạng có đóng góp lớn đối với đất nước và vùng đất Đồng Nai.
Trong 7 tuyến đường lớn, có nhiều đường sẽ hoàn thành trong năm nay gắn với những chiến lược đầu tư xây dựng hạ tầng kết nối sân bay Long Thành và đô thị trung tâm thành phố Đồng Nai.
Theo Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Đồng Nai, tuyến đường T1 dài gần 4km nối quốc lộ 51 vào sân bay Long Thành được đề xuất đặt tên Võ Văn Kiệt. Cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt là người để lại dấu ấn lớn trong tư duy phát triển hạ tầng, công nghiệp hóa vùng Đông Nam Bộ và định hướng quy hoạch hệ thống cảng hàng không quốc gia.
Tuyến đường T2 dài khoảng 3,5km được đề xuất mang tên Phan Văn Khải. Cố Thủ tướng Phan Văn Khải là người có đóng góp lớn cho tiến trình hội nhập quốc tế của Việt Nam; đồng thời là người ký quyết định phê duyệt quy hoạch phát triển hệ thống sân bay toàn quốc, trong đó có sân bay Long Thành.
Đường ven sông Cái (từ đường Hà Huy Giáp đến đường Trần Quốc Toản) dài 4,6km được đề xuất đặt tên Phạm Hùng. Cố Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Phạm Hùng là lãnh đạo có vai trò đặc biệt quan trọng tại chiến trường miền Nam, trực tiếp chỉ đạo khu vực Đông Nam Bộ trong giai đoạn kháng chiến chống đế quốc Mỹ.
Với đường trục trung tâm phường Trấn Biên, nhánh 1 của trục trung tâm dài hơn 3,7km được đề xuất đặt tên Nguyễn Văn Linh. Cố Bí thư Nguyễn Văn Linh là người khởi xướng công cuộc đổi mới; những chủ trương phát triển kinh tế trong giai đoạn này đã tạo nền tảng để Đồng Nai bứt phá mạnh mẽ về công nghiệp, hình thành các khu công nghiệp lớn và trở thành một trong những địa phương thu hút đầu tư hàng đầu cả nước.
Tuyến đường ven sông Đồng Nai (từ cầu Hóa An đến phường Tân Triều) dài hơn 5km được đề xuất mang tên Trương Văn Bang. Đây là nhà cách mạng tiền bối, Bí thư lâm thời đầu tiên của Tỉnh ủy Biên Hòa, người có nhiều đóng góp cho phong trào cách mạng tại địa phương.
Nhánh 2 của trục trung tâm dài trên 1,7km (từ vòng xuyến giao với nhánh 1 đến khu vực đầu cầu Bửu Hòa) được đề xuất đặt tên Minh Mạng. Năm 1832, vua Minh Mạng đổi tên trấn Biên Hòa thành tỉnh Biên Hòa, xác lập đơn vị hành chính cấp tỉnh trực thuộc Trung ương. Đây là dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt trong tiến trình phát triển của vùng đất Biên Hòa - Đồng Nai.
Hương lộ 2 (dài 15km, từ quốc lộ 51 đến cao tốc TPHCM - Long Thành - Dầu Giây) được đề xuất đặt tên đại lộ Nguyễn Hữu Cảnh. Quan kinh lược sứ Nguyễn Hữu Cảnh là người có công mở cõi phương Nam; đồng thời là người thiết lập, định hình bộ máy hành chính đầu tiên cho vùng Biên Hòa - Đồng Nai cũng như ở Nam Bộ.
Theo Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Đồng Nai, thành phố hiện có nhiều tuyến giao thông lớn đã được xây dựng xong hoặc đang hoàn thiện, nhưng chưa có tên gọi chính thức. Việc đặt tên là yêu cầu cấp thiết để định danh những con đường lớn; đồng thời mang ý nghĩa chính trị, văn hóa sâu sắc trong giai đoạn thành phố Đồng Nai mở rộng không gian phát triển, khẳng định vị thế trung tâm kinh tế, công nghiệp, logistics của vùng Đông Nam Bộ.
Nếu được thông qua, các tên đường mới sẽ trở thành những dấu ấn vừa hiện diện trong đời sống đô thị hôm nay, vừa tiếp nối mạch nguồn lịch sử của vùng đất giàu truyền thống văn hóa, cách mạng; đang bước vào giai đoạn phát triển mới với tầm vóc lớn hơn, hiện đại hơn và hội nhập sâu rộng hơn.
Trước khi tháo dỡ, đơn vị thi công phân luồng, giăng dây cảnh báo để đảm bảo an toàn cho xe qua lại. Đại diện đơn vị cho biết sẽ thi công cuốn chiếu từng làn, xong làn nào mở lại làn đó nhằm hạn chế ùn tắc.
Trước khi tháo dỡ, đơn vị thi công phân luồng, giăng dây cảnh báo để đảm bảo an toàn cho xe qua lại. Đại diện đơn vị cho biết sẽ thi công cuốn chiếu từng làn, xong làn nào mở lại làn đó nhằm hạn chế ùn tắc.
Trước khi tháo dỡ, đơn vị thi công phân luồng, giăng dây cảnh báo để đảm bảo an toàn cho xe qua lại. Đại diện đơn vị cho biết sẽ thi công cuốn chiếu từng làn, xong làn nào mở lại làn đó nhằm hạn chế ùn tắc.
Xe khoan đục phá dải phân luồng tại trạm thu phí T2 (xã Long Phước) - hạng mục khó nhất do các khối bêtông xây kiên cố. Sau khi tháo dỡ, đơn vị thi công sẽ hoàn trả mặt đường qua khu vực này.
Xe khoan đục phá dải phân luồng tại trạm thu phí T2 (xã Long Phước) - hạng mục khó nhất do các khối bêtông xây kiên cố. Sau khi tháo dỡ, đơn vị thi công sẽ hoàn trả mặt đường qua khu vực này.
Công nhân đưa bình gas lên mái trạm thu phí để khoan, cắt sắt và tôn.
Việc tháo dỡ được thực hiện sau nhiều lần làm việc giữa chủ đầu tư BVEC (Công ty cổ phần Phát triển đường cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu) và Bộ Xây dựng, trên cơ sở đề xuất của địa phương.
Công nhân đưa bình gas lên mái trạm thu phí để khoan, cắt sắt và tôn.
Việc tháo dỡ được thực hiện sau nhiều lần làm việc giữa chủ đầu tư BVEC (Công ty cổ phần Phát triển đường cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu) và Bộ Xây dựng, trên cơ sở đề xuất của địa phương.
Đến trưa, mái tôn trạm thu phí T2 được tháo rời, đưa xuống tập kết; tài sản sau đó bàn giao Khu Quản lý đường bộ IV quản lý.
"Công việc trên cao nên chúng tôi ưu tiên an toàn trên hết, xong vẫn đảm bảo tiến độ tháo dỡ mà chủ đầu tư yêu cầu", anh Nam, công nhân tháo dỡ nói.
Đến trưa, mái tôn trạm thu phí T2 được tháo rời, đưa xuống tập kết; tài sản sau đó bàn giao Khu Quản lý đường bộ IV quản lý.
"Công việc trên cao nên chúng tôi ưu tiên an toàn trên hết, xong vẫn đảm bảo tiến độ tháo dỡ mà chủ đầu tư yêu cầu", anh Nam, công nhân tháo dỡ nói.
Đến trưa, mái tôn trạm thu phí T2 được tháo rời, đưa xuống tập kết; tài sản sau đó bàn giao Khu Quản lý đường bộ IV quản lý.
"Công việc trên cao nên chúng tôi ưu tiên an toàn trên hết, xong vẫn đảm bảo tiến độ tháo dỡ mà chủ đầu tư yêu cầu", anh Nam, công nhân tháo dỡ nói.
Xe cẩu hạ các tấm mái tôn từ trên cao xuống đất. Việc tháo dỡ dự kiến hoàn thành trước ngày 24/4.
Xe cẩu hạ các tấm mái tôn từ trên cao xuống đất. Việc tháo dỡ dự kiến hoàn thành trước ngày 24/4.
Một bảng hiệu tại trạm được tháo dỡ, hạ xuống mặt đất. Trước đó hai tháng, TP HCM đã tháo dỡ trạm thu phí T3 nhằm đảm bảo an toàn giao thông khu vực.
Một bảng hiệu tại trạm được tháo dỡ, hạ xuống mặt đất. Trước đó hai tháng, TP HCM đã tháo dỡ trạm thu phí T3 nhằm đảm bảo an toàn giao thông khu vực.
Trong quá trình tháo dỡ, đơn vị thi công đặt biển cảnh báo, cử nhân viên túc trực điều tiết, đảm bảo an toàn cho công nhân và xe qua lại trên quốc lộ 51.
Trong quá trình tháo dỡ, đơn vị thi công đặt biển cảnh báo, cử nhân viên túc trực điều tiết, đảm bảo an toàn cho công nhân và xe qua lại trên quốc lộ 51.
Sở Xây dựng Đồng Nai cho biết trong thời gian tháo dỡ hai trạm thu phí, quốc lộ 51 bị thu hẹp làn, có thể ùn ứ cục bộ; người dân được khuyến cáo cập nhật tình hình giao thông, lựa chọn lộ trình phù hợp.
Sở Xây dựng Đồng Nai cho biết trong thời gian tháo dỡ hai trạm thu phí, quốc lộ 51 bị thu hẹp làn, có thể ùn ứ cục bộ; người dân được khuyến cáo cập nhật tình hình giao thông, lựa chọn lộ trình phù hợp.
Vị trí ba trạm thu phí trên quốc lộ 51. Đồ họa: Khánh Hoàng
Vị trí ba trạm thu phí trên quốc lộ 51. Đồ họa: Khánh Hoàng
