Giữa vùng núi xã Linh Sơn (Thanh Hóa), trang trại cá tầm của ông Hà Khắc Sâm (60 tuổi) nằm nép mình bên sườn đồi, bao quanh là rừng già và những khe suối đầu nguồn trong vắt.
Những ngày cuối tháng 5, khi nền nhiệt ngoài trời chạm ngưỡng 39-40 độ C, dòng nước từ suối Tá trên đỉnh Pù Rinh vẫn lạnh buốt, dao động 11-23 độ C quanh năm. Nguồn nước ấy được dẫn qua hệ thống ống dài hàng kilomet về các bể nuôi cá tầm giữa lưng chừng núi.
Hàng nghìn con cá tầm nặng từ vài kilogram đến cả chục kilogram bơi lội trong làn nước trong vắt. Tiếng nước chảy róc rách ngày đêm là âm thanh quen thuộc gắn bó với ông Sâm suốt hơn một thập kỷ qua.
Năm 2009, sau quá trình khảo sát, ngành khoa học tỉnh Thanh Hóa xác định suối Tá có điều kiện phù hợp để phát triển các loài cá nước lạnh như cá hồi, cá tầm. Tuy nhiên, việc tìm được hộ dân đủ điều kiện để thực hiện mô hình không đơn giản bởi chi phí đầu tư rất lớn, trong khi kỹ thuật nuôi hoàn toàn mới.
Khi đó, gia đình ông Hà Khắc Sâm được lựa chọn triển khai dự án và nhận hỗ trợ 200 triệu đồng từ địa phương.
“Được giao thực hiện dự án, tôi lo nhiều hơn vui. Đây là mô hình mới hoàn toàn, vốn đầu tư lớn. Nếu thất bại có thể mất hết tài sản tích cóp bao năm”, ông Sâm nhớ lại.
Để hiện thực hóa dự án, việc đầu tiên ông làm là mở đường vào khu vực suối Tá. Sau đó, ông nhiều lần ra các trang trại nuôi cá hồi ở Sa Pa học hỏi kỹ thuật chăm sóc và vận hành hệ thống nuôi cá nước lạnh.
Khi đã nắm vững kỹ thuật, ông quyết định đầu tư hơn 3 tỷ đồng xây dựng 3 bể nuôi rộng 300 m2 cùng hệ thống đập chứa, đường ống dẫn nước từ đầu nguồn về trang trại.
Lứa đầu tiên, ông thả 6.000 con cá hồi giống. Giữa năm 2011, những lứa cá thương phẩm đầu tiên được xuất bán, mở ra nhiều kỳ vọng về một hướng phát triển kinh tế mới cho vùng núi.
Nhưng niềm vui chưa kéo dài bao lâu thì thiên tai ập đến.
Cuối năm 2011, một trận mưa lớn khiến nước suối dâng cao, tràn qua bể nuôi. Chỉ trong một đêm, gần 8 tấn cá theo dòng nước cuốn đi.
“Tôi mất hơn 3 tỷ đồng. Nhìn cá trôi hết mà bất lực. Vợ chồng gần như trắng tay sau trận lũ ấy”, ông kể.
Nhiều người nghĩ ông sẽ từ bỏ, nhưng người đàn ông khi ấy ngoài 40 tuổi quyết định làm lại từ đầu.
Ông vay mượn thêm vốn, gia cố lại hệ thống bể nuôi, tiếp tục đầu tư con giống và kiên trì bám nghề.
Theo ông Sâm, cá tầm là loài cá “khó tính” bậc nhất. Chúng chỉ phát triển tốt trong môi trường nước lạnh, sạch và giàu oxy. Thức ăn chủ yếu là cám chuyên dụng nhập khẩu với giá khoảng 35.000 đồng/kg.
“Loài cá này có thể nhịn đói đến chết chứ nhất định không ăn thức ăn khác”, ông nói.
Những năm sau đó, mô hình phát huy hiệu quả rõ rệt. Mỗi năm gia đình ông xuất bán khoảng 14 tấn cá thương phẩm. Với giá từ 250.000-280.000 đồng/kg, doanh thu đạt 3,5-4 tỷ đồng.
Từ thành công của ông Sâm, một số hộ dân địa phương cũng mạnh dạn đầu tư nuôi cá tầm bằng nước suối tự nhiên.
Tuy nhiên, khoảng hai năm trở lại đây, nghề nuôi cá tầm không còn thuận lợi như trước.
Ông Sâm cho biết áp lực lớn nhất đến từ nguồn cá tầm nhập khẩu giá rẻ ngày càng xuất hiện nhiều trên thị trường.
“Trước đây cá bán 250.000-280.000 đồng/kg, nay chỉ còn khoảng 180.000-200.000 đồng/kg nhưng tiêu thụ vẫn chậm. Nhiều nhà hàng từng lấy cá thường xuyên giờ chỉ nhập cầm chừng”, ông nói.
Theo ông, cá tầm nuôi công nghiệp nhập khẩu có giá thấp hơn đáng kể nên dễ cạnh tranh về mặt thương mại. Trong khi đó, cá được nuôi bằng nước suối tự nhiên phải chịu chi phí đầu tư, vận hành và chăm sóc cao hơn nhiều.
Ông cho rằng chất lượng cá nuôi từ nguồn nước đầu nguồn tự nhiên có sự khác biệt rõ rệt.
“Cá thịt chắc, thơm hơn và được nhiều thực khách đánh giá cao. Nhưng người tiêu dùng đa số vẫn nhìn vào giá nên những hộ nuôi nhỏ như chúng tôi rất khó cạnh tranh”, ông nói.
Không chỉ đối mặt áp lực giá bán, chi phí duy trì trang trại cũng là gánh nặng lớn. Với 11 bể nuôi hiện nay, riêng tiền thức ăn đã tiêu tốn hơn 100 triệu đồng mỗi tháng.
Bên cạnh đó, nghề nuôi cá tầm phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn nước tự nhiên nên luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Mùa mưa lũ, nước từ đầu nguồn thường đục ngầu, mang theo bùn đất khiến cá bị sốc môi trường, dễ chết hàng loạt.
“Năm ngoái mưa lớn kéo dài làm nước đục, cá chết rất nhiều. Người nuôi lúc nào cũng thấp thỏm vì thời tiết. Nay giá bán lại giảm mạnh nên càng thêm áp lực”, ông Sâm cho hay.
Theo đại diện UBND xã Linh Sơn, từ hiệu quả ban đầu của mô hình nuôi cá tầm bằng nước suối tự nhiên, địa phương hiện có 3 hộ phát triển nghề này. Tuy nhiên, gia đình ông Hà Khắc Sâm vẫn là mô hình duy trì quy mô lớn nhất.
TP.HCM đang vào mùa mưa. Ngày bà tôi mất, trời mưa như trút nước. Sau đám tang bà, khi những cơn đau xé lòng đã lắng xuống, nhường chỗ cho cuộc sống thường nhật, cả nhà tôi vẫn không thôi lo lắng về người kề cận với bà nhất lúc sinh thời - ông tôi.
Bà ra đi đột ngột khiến cả nhà bàng hoàng, ông là người đau lòng nhất. Lo lắng cho ông, trong lúc mọi người chưa biết sắp xếp thế nào vì ai cũng ở xa, ai cũng có gia đình và công việc riêng, ba tôi lặng lẽ gói ghém quần áo, gác lại mọi thứ đang dở dang ở phố thị để về quê chăm sóc ông.
Ba tôi là con trai cả trong gia đình có sáu anh em nhưng mỗi người tha phương một nơi. Nhà tôi vào thành phố lập nghiệp đã hơn 20 năm nay, thi thoảng vài ba tháng hoặc khi có việc mới tranh thủ về quê.
Từ ngày ba còn bé, ba và ông nội ít gần gũi nhau nên những tâm sự tỉ tê hằng ngày, những yêu thương, nũng nịu hầu như không có. Ba tôi trầm tính, ít nói và không thể hiện cảm xúc ra ngoài. Ông thì ngược lại. Ông hay hỏi, hay nói và luôn thể hiện cảm xúc cho người khác biết. Chính vì tính cách trái ngược nên mỗi lần mâu thuẫn xảy ra, ông dễ nóng giận, lớn tiếng còn ba chỉ ngậm ngùi chịu đựng.
Ngày qua ngày, một bức màn vô hình cứ thế giăng mắc giữa hai người. Ông sống theo cách của ông, còn ba lặng lẽ chăm lo cho ông theo cách của ba. Có món nào ngon ba đều mang về mời ông ăn trước rồi ba cặm cụi ra vườn tưới rau, hái cỏ, xong xuôi ba mới thủng thẳng ăn sau. Khi ông cần đi đâu xa, ba sẽ chở ông, lúc ông nằm viện ba cận kề chăm sóc.
Sáng sáng ba thức sớm, chạy ra chợ mua đồ ăn cho ông rồi ra đồng làm việc. Cứ như thế, ba âm thầm bên ông. Nhưng có lẽ những điều ấy chưa đủ để ông cảm nhận tình cảm từ ba.
Ngày trước chú tôi ra đi vì bị tai nạn sau một bữa tiệc, ông tôi từ đó trở nên ghét cay ghét đắng những người uống rượu, thấy ba tôi uống rượu là ông sẽ rầy la.
Nhưng cuộc sống mà, ba cũng phải có bạn bè, phải xã giao. Sau giờ làm, thi thoảng mấy anh em ngồi lại nhâm nhi vài ly. Và ông lại giận. Có lần, ông không kiềm chế được mình nên dùng cây đánh và đuổi ba đi. Ba gọi điện vào trò chuyện với má tôi trong uất ức, nhưng qua cơn giận rồi ba lại trở về với trách nhiệm của mình. Ba vẫn ở đó bên ông.
Cho đến hôm mãn tang bà, đại gia đình tập trung về đầy đủ. Sau bữa tiệc, cả nhà ngồi lại trò chuyện. Trong lúc cảm xúc trào dâng, ba đã bật khóc như một đứa trẻ. Trong tiếng nấc nghẹn ngào, nước mắt giọt ngắn giọt dài trên má, ba buồn bã thốt lên: "Ba đâu có thương tui, ba đánh, ba đuổi tui như cơm bữa mà".
Ông nội lặng người, rồi như nhận ra điều gì đó, ông lao tới ôm chầm lấy ba, hai ba con cùng nức nở và ông tôi cũng không kiềm được nữa: "Tao không thương mày thì thương ai chứ, con ơi là con". Cả nhà tôi cùng rơi nước mắt trước khoảnh khắc ấy.
Không chỉ với ông mà với các con, ba cũng luôn chu đáo chăm sóc. Ngày ở TP.HCM, cứ cuối tuần ba nôn nao nhắc má đi chợ sớm, mua những nguyên liệu tươi ngon để sẵn rồi gọi điện nhắc chị em tôi về nhà dùng cơm.
Tối thứ bảy hằng tuần, cả nhà tôi tụ tập đông đủ hơn mười thành viên quây quần bên mâm cơm má nấu. Ăn tối xong ba lại phụ má gói ghém riêng đồ ăn để chị em tôi mang về, hôm nào má quên là ba nhắc khéo: "Bà có quên gì không bà ơi?".
Tới giờ vẫn vậy, ba chẳng thích nói nhiều mà chỉ lẳng lặng lo lắng cho người thương xung quanh. Ba gieo vào mảnh đất tâm hồn chị em tôi những hạt mầm yêu thương đủ đầy dinh dưỡng, rồi chính tay ba kiên trì chăm bón chúng mỗi ngày cho đến khi thành một rừng cây rợp bóng, che mát cả đời chị em tôi và che cả những đời sau.
Hoa khôi Sinh viên Việt Nam Trịnh Huyền Mai chia sẻ với Tuổi Trẻ Online trước thềm phiên livestream Tiếp sức hoa mặt trời với thông điệp "Mỗi đơn hàng - Thắp một hy vọng" diễn ra ngày 14-6 tại Hà Nội.
Hoạt động do báo Tuổi Trẻ phối hợp cùng Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam TP.HCM, Trung tâm Hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp (MCN DAKE) - Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam và Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số - Bộ Công Thương tổ chức.
10% doanh thu từ chương trình sẽ được trích ủng hộ bệnh nhi ung thư chương trình Ước mơ của Thúy của báo Tuổi Trẻ.
Hoa khôi Sinh viên năm 2023 Trịnh Huyền Mai chia sẻ trước khi đồng hành cùng báo Tuổi Trẻ để trao quà cho bệnh nhi ung thư đang điều trị tại Bệnh viện Nhi trung ương hai năm trước đúng Ngày Quốc tế Thiếu nhi 1-6, cô đã biết đến chương trình Ước mơ của Thúy mà báo khởi xướng.
Đó là hành trình thiện nguyện đầy nhân văn, được thành lập từ ước nguyện của Công dân trẻ TP.HCM Lê Thanh Thúy, một bệnh nhân ung thư xương.
Ra đời từ năm 2007, đến nay chương trình đã đồng hành cùng các bệnh nhi ung thư trong suốt gần 20 năm, khẳng định được uy tín và sự bền bỉ của mình trong việc mang lại hy vọng cho những "chiến binh nhí".
Đó là lý do khi Tuổi Trẻ có lời mời Mai tham gia phiên live dài tới 15 tiếng đồng hồ ngày 14-6 (từ 9h đến 24h) để gây quỹ cho chương trình, cô "gật đầu cái rụp".
Người đẹp kể năm cô học THPT, anh trai cô gặp tai nạn phải nhập viện, cả gia đình hết sức lo lắng. Từ trải nghiệm cá nhân đó, Mai thấu hiểu sự lo lắng, nóng ruột và nỗi lòng không yên của người nhà các bệnh nhi. Hoa khôi luôn muốn được đồng hành để giúp đỡ họ được cả về vật chất lẫn tinh thần thông qua chương trình Ước mơ của Thúy.
Hoa khôi Sinh viên năm 2024 ví các bệnh nhi ung thư như những bông hoa mặt trời. Dù đang phải đối mặt với bệnh tật khó khăn, các em vẫn luôn tỏa ra năng lượng, hồn nhiên, nụ cười tươi tắn mỗi ngày.
"Ban đầu cứ nghĩ mình là người mang niềm vui đến các bệnh nhi ung thư, nhưng hóa ra chính hành trình sống rực rỡ như hoa mặt trời của các em mới là người truyền cảm hứng ngược lại thật sự cho tôi bằng sự hồn nhiên và tinh thần kiên cường của các em", Trịnh Huyền Mai nói.
Là người được đào tạo về quản trị marketing, cựu sinh viên Đại học Ngoại thương đánh giá chương trình Ước mơ của Thúy ngày càng mở rộng quy mô và hình thức hoạt động.
Bằng chứng là "Tiếp sức hoa mặt trời" được tổ chức dưới hình thức mega livestream vào ngày 14-6 này trên TikTok.
"Đây là hướng đi mới mẻ, bắt kịp xu hướng hiện nay nhằm kết nối sức mạnh giữa doanh nghiệp, nghệ sĩ, những nhà sáng tạo nội dung và cộng đồng để tạo ra nguồn lực hỗ trợ lâu dài", Trịnh Huyền Mai nói.
Phiên livestream có thông điệp "Mỗi đơn hàng - Thắp một hy vọng". Người đẹp cho rằng điều này biến việc mua sắm của cộng đồng trở thành một hành động thiện nguyện thiết thực, mỗi món hàng được bán ra đều góp phần tạo thêm nguồn lực và động lực cho các chiến binh.
Sáng 2/7 Chủ tịch UBND phường Điện Bàn, Đà Nẵng đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với 2 cơ sở liên quan vụ nhiều người ngộ độc, nhập viện sau khi ăn bánh mì trên địa bàn.
Bà Nguyễn Thị Thanh Thanh - chủ hộ kinh doanh bánh mì Thương, tại khối phố Thanh Chiêm 1, phường Điện Bàn - bị xử phạt 29 triệu đồng.
Cơ sở này bị xác định có 3 hành vi vi phạm, gồm: kinh doanh không đúng phạm vi, địa bàn, địa điểm ghi trong giấy phép kinh doanh được cấp; sản xuất, kinh doanh thực phẩm khi chưa có giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm; không thực hiện hoặc thực hiện không đúng quy định về lưu mẫu thức ăn.
Trong đó, hành vi kinh doanh không đúng phạm vi, địa bàn, địa điểm bị phạt 7,5 triệu đồng; hành vi sản xuất, kinh doanh thực phẩm không có giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm bị phạt 17,5 triệu đồng; hành vi không thực hiện đúng quy định về lưu mẫu thức ăn bị phạt 4 triệu đồng.
Ngoài điểm bán bánh mì, ông Nguyễn Minh Châu - cơ sở cung cấp chả Nguyễn Thị Minh Nguyệt ở khối phố 1, phường Điện Bàn - cũng bị xử phạt 21,5 triệu đồng.
Cơ sở cung cấp chả này bị xác định sản xuất, kinh doanh thực phẩm khi chưa có giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm và không thực hiện đúng quy định về lưu mẫu thức ăn. Hai hành vi này lần lượt bị phạt 17,5 triệu đồng và 4 triệu đồng.
Như vậy, tổng số tiền xử phạt đối với 2 cơ sở liên quan vụ ngộ độc bánh mì ở Điện Bàn là 50,5 triệu đồng.
Trước đó, khoảng 14h30 ngày 15/6, Ban Chỉ đạo liên ngành an toàn thực phẩm phường Điện Bàn tiếp nhận thông tin 26 bệnh nhân phải nhập viện tại Bệnh viện Đa khoa khu vực Quảng Nam với các triệu chứng đau bụng, nôn ói, sốt và tiêu chảy, nghi liên quan đến ngộ độc thực phẩm sau khi ăn bánh mì trên địa bàn.
Ngay sau đó, chính quyền địa phương lập 2 đoàn kiểm tra, một đoàn làm việc tại bệnh viện và một đoàn kiểm tra cơ sở bánh mì Thương ở khối phố Thanh Chiêm 1. Kết quả xác minh cho thấy, sáng 13/6, trong khung giờ 6h30–7h30, cơ sở này vẫn bán bánh mì như thường lệ và có 26 người sau đó nhập viện xác nhận đã mua tại đây.
Theo lời khai của các bệnh nhân, bữa ăn gồm bánh mì cùng các nguyên liệu như thịt lợn, xúc xích, pate và chả. Sự cố ngộ độc được ghi nhận kéo dài từ chiều 13/6 đến chiều 15/6.
Đáng chú ý, khi đoàn kiểm tra tiếp cận ngày 15/6, toàn bộ thực phẩm liên quan đã được tiêu thụ hết, đồng thời cơ sở không thực hiện lưu mẫu thức ăn, gây khó khăn cho việc xét nghiệm và xác định nguyên nhân.
Trước vi phạm, cơ quan chức năng yêu cầu cơ sở bánh mì Thương tạm dừng hoạt động cho đến khi hoàn tất đầy đủ thủ tục an toàn thực phẩm theo quy định.
Liên quan chuỗi cung ứng, cơ sở cung cấp chả lợn Nguyễn Minh Châu cũng bị phát hiện vi phạm khi sản xuất, kinh doanh thực phẩm không có giấy chứng nhận an toàn thực phẩm và không thực hiện đúng quy định lưu mẫu thức ăn.
