Đối với người mắc tiểu đường, kiểm soát đường huyết là yếu tố quan trọng để phòng biến chứng tim mạch, thần kinh và thận. Tuy nhiên, trong chế độ ăn hằng ngày, trái cây, đặc biệt là chuối, thường gây tranh cãi vì chứa nhiều đường và tinh bột.
Carbohydrate là dưỡng chất tác động mạnh nhất đến đường huyết. Khi ăn, carb sẽ được chuyển hóa thành đường và đi vào máu. Một quả chuối cỡ vừa (khoảng 126 g) chứa khoảng 29 g carb và 15 g đường. Vì vậy, ăn chuối có thể làm tăng đường huyết. Tuy nhiên, mức độ tăng không giống nhau ở mỗi người và còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác.
Vai trò của chất xơ trong chuối
Dù chứa đường, chuối cũng cung cấp khoảng 3 g chất xơ mỗi quả. Đây là yếu tố giúp làm chậm quá trình hấp thụ đường vào máu. Nhờ đó, đường huyết không tăng đột ngột mà với tốc độ từ từ, giúp duy trì năng lượng ổn định. Đây cũng là lý do đường từ trái cây nguyên quả tốt hơn các loại đường tinh luyện trong bánh kẹo vốn hoàn toàn thiếu hụt chất xơ.
Chỉ số đường huyết của chuối
Chỉ số đường huyết (GI) cho biết mức độ làm tăng đường máu của thực phẩm. GI gồm ba mức: thấp khi từ 55 trở xuống, trung bình khi dao động 56-69 và cao khi từ 70 trở lên. Chuối có GI từ thấp đến trung bình (khoảng 31-62). Vì vậy, chuối không phải là thực phẩm gây tăng đường huyết quá nhanh nhưng vẫn cần kiểm soát lượng ăn.
Sự khác nhau giữa chuối xanh và chuối chín
Độ chín của chuối ảnh hưởng lớn đến đường huyết. Chuối xanh chứa rất ít đường nhưng lại giàu tinh bột kháng – một dạng tinh bột không bị tiêu hóa ngay tại dạ dày và ruột non. Loại tinh bột này hoạt động tương tự chất xơ hòa tan, giúp làm chậm quá trình chuyển hóa thành đường, từ đó hạn chế tăng đường huyết sau ăn.
Ngoài ra, tinh bột kháng còn có lợi cho hệ vi sinh đường ruột, cải thiện độ nhạy insulin và giảm viêm, hữu ích với người bệnh tiểu đường type 2. Tinh bột từ chuối có thể giúp giảm đường huyết lúc đói và kéo dài cảm giác no.
Ngược lại, khi chuối chín, phần lớn tinh bột kháng sẽ chuyển thành đường tự nhiên như glucose và fructose. Vì vậy, chuối càng chín, lượng đường càng cao, càng dễ làm tăng đường huyết nhanh hơn so với chuối còn hơi xanh.
Cách ăn chuối an toàn cho người tiểu đường
Hầu hết các tổ chức y tế đều khuyến nghị người tiểu đường nên ăn trái cây như một phần của chế độ ăn lành mạnh. Chuối cung cấp nhiều dưỡng chất quan trọng như kali, vitamin B6 và chất chống oxy hóa, tốt cho tim mạch và hệ thần kinh. Tuy nhiên, người cần kiểm soát carb nghiêm ngặt nên cân nhắc kỹ về khẩu phần.
Để hạn chế ảnh hưởng đến đường huyết, người tiểu đường nên chọn chuối vừa chín, tránh chuối chín quá, ăn khẩu phần nhỏ thay vì một quả lớn. Kết hợp với protein hoặc chất béo như sữa chua không đường, hạt. Không ăn chuối khi đói và theo dõi đường huyết sau khi ăn để điều chỉnh phù hợp.
Ngày 26/6, thông tin từ bệnh viện ở phường Phú Lợi, TP Cần Thơ, trước đó, ông T.V.H. (39 tuổi, trú tại xã Hưng Hội, tỉnh Cà Mau) được người thân đưa vào cấp cứu trong tình trạng khó thở, đau họng, khạc đàm nhớt kèm nhiều máu.
Người nhà cho biết, vài giờ trước khi vào viện, ông H. đã ngậm một con cá rô sống vào miệng trong lúc đang kéo lưới bắt cá. Con cá rô sau đó bất ngờ "chui" thẳng vào trong họng của ông H.
Qua nội soi, bác sĩ thấy đầu cá rô đã chui vào thực quản và 2 mang cá bị vướng chặt. Để gắp con cá ra ngoài, bác sĩ phải xoay để mang cá vuột khỏi thực quản, cấp cứu thành công cho bệnh nhân.
Theo bác sĩ, con cá rô dài gần một tấc, to hơn 2 ngón tay người lớn.
Ngày 3-7, Bệnh viện Nhân dân Gia Định cho biết vừa cấp cứu thành công ca bệnh phình động mạch chủ bụng nguy hiểm. Bệnh nhân này còn mắc nhiều bệnh lý nền nặng khiến việc điều trị trở nên đặc biệt phức tạp.
Bệnh nhân là ông N.T.N., 67 tuổi, ngụ ở phường Xóm Chiếu, TP.HCM, nhập viện trong tình trạng đau bụng dữ dội vùng quanh rốn. Trước đó nhiều ngày, ông chỉ xuất hiện các cơn đau âm ỉ, đầy bụng và nghĩ là rối loạn tiêu hóa. Tuy nhiên, khi cơn đau ngày càng dữ dội, kéo dài và liên tục, người nhà đã đưa ông đến cấp cứu.
Tại Khoa Cấp cứu, qua thăm khám ban đầu, các bác sĩ nhận thấy triệu chứng đau bụng của người bệnh có dấu hiệu gợi ý tổn thương mạch máu nguy hiểm nên nhanh chóng kích hoạt quy trình hội chẩn, đồng thời chỉ định thực hiện các xét nghiệm và chụp CT mạch máu có cản quang.
Kết quả cho thấy người bệnh bị phình động mạch chủ bụng đoạn dưới thận với kích thước lớn. Thành mạch xuất hiện nhiều vị trí mỏng, có dấu hiệu dọa vỡ, trong khi toàn bộ hệ thống mạch máu liên quan bị vôi hóa nặng, làm tăng đáng kể nguy cơ trong quá trình điều trị.
Không chỉ đối mặt với khối phình sắp vỡ, người bệnh còn có nhiều bệnh nền nghiêm trọng như hẹp động mạch cảnh hai bên trên 50%, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) và suy thận mạn giai đoạn 4. Đây đều là những yếu tố làm tăng nguy cơ tai biến mạch máu não, suy hô hấp và suy thận cấp trong quá trình phẫu thuật cũng như gây mê hồi sức.
Trước tình trạng phức tạp này, bệnh viện đã tổ chức hội chẩn liên chuyên khoa gồm Tim mạch, Phẫu thuật Lồng ngực - Mạch máu, Nội tiết thận, Nội hô hấp, Nội thần kinh và Gây mê hồi sức để lựa chọn phương án điều trị tối ưu.
Ban đầu, ê-kíp cân nhắc phương pháp can thiệp nội mạch đặt stent graft (EVAR) do ít xâm lấn và phù hợp với người có nhiều bệnh nền. Tuy nhiên, sau khi đánh giá chi tiết hình ảnh CT dựng hình mạch máu, các bác sĩ xác định hệ động mạch của người bệnh bị vôi hóa quá nặng, lòng mạch nhỏ và gập góc, không thể đưa dụng cụ lên vị trí tổn thương một cách an toàn. Vì vậy, ê-kíp quyết định thực hiện mổ mở cắt bỏ đoạn phình động mạch chủ bụng và thay thế bằng ống ghép mạch máu nhân tạo.
Theo PGS.TS.BS Trần Minh Bảo Luân, Phó Khoa Ngoại Lồng ngực - Mạch máu, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, khó khăn lớn nhất của ca mổ là thành mạch đã bị xơ vữa nặng, rất mỏng và dễ rách.
Việc kiểm soát dòng máu cũng như thực hiện từng mũi khâu nối phải tuyệt đối chính xác để tránh chảy máu nghiêm trọng.
Sau gần 4 giờ phẫu thuật, khối phình nguy hiểm đã được loại bỏ hoàn toàn. Người bệnh được theo dõi tích cực sau mổ trước khi chuyển về khoa điều trị và xuất viện an toàn sau 7 ngày.
Trước đây, trứng gà thường bị dán nhãn là thực phẩm "cần ăn có chừng mực" do những lo ngại về hàm lượng cholesterol, thậm chí khiến nhiều người cao tuổi phải e dè, né tránh. Tuy nhiên, cùng với sự tiến bộ của khoa học dinh dưỡng, loại nguyên liệu giá rẻ này đã lội ngược dòng để trở thành "đồng đội vàng" giúp bảo vệ não bộ. Đối với những ai đang lo lắng về chứng suy giảm trí nhớ hoặc muốn phòng ngừa bệnh sa sút trí tuệ, ăn trứng đúng cách có thể là một khoản đầu tư sức khỏe mang lại tỷ suất sinh lời cực kỳ cao.
Theo một nghiên cứu quan trọng được công bố vào năm 2024 trên tạp chí uy tín Nutrients, nhóm nghiên cứu từ Đại học Rush (Mỹ) đã phân tích dữ liệu từ "Dự án Ký ức và Lão hóa". Nghiên cứu này đã theo dõi sát sao 1.024 người cao tuổi trong thời gian trung bình lên đến 6,7 năm.
Kết quả nghiên cứu cho thấy, so với những người ăn chưa đến một quả trứng mỗi tháng, những người cao tuổi ăn "ít nhất một quả trứng mỗi tuần" có nguy cơ mắc bệnh Alzheimer giảm đến 47%. Điều này cho thấy mối liên hệ tiềm năng rõ rệt giữa lượng trứng tiêu thụ và việc giảm nguy cơ khởi phát chứng sa sút trí tuệ.
Bên cạnh các cuộc điều tra dịch tễ học, một nghiên cứu khác kết hợp với dữ liệu giải phẫu não sau khi qua đời của 578 người tham gia đã cung cấp những bằng chứng bệnh lý trực tiếp hơn. Phân tích bệnh lý phát hiện ra rằng, ở những người có thói quen ăn trứng, các dấu ấn tổn thương liên quan đến bệnh Alzheimer trong não như "mảng bám amyloid" và "đám rối sợi thần kinh" có số lượng ít hơn hẳn.
Phát hiện này chứng minh trứng có thể mang lại tác dụng bảo vệ thực chất đối với cấu trúc não bộ, giúp giảm thiểu tổn thương cho các tế bào thần kinh. Bác sĩ chuyên khoa Hồng Vĩ Bân (Khoa Thần kinh, Bệnh viện Đại học Quốc gia Thành Công, Đài Loan) chỉ ra rằng, trứng gà chứa axit béo omega-3 và lutein, những dưỡng chất này có khả năng ức chế phản ứng viêm vi mô trong não, mang lại hiệu quả kháng viêm và chống oxy hóa tiềm năng.
Nhiều người khi ăn trứng thường có thói quen bỏ lòng đỏ, nhưng điều này có thể khiến bạn bỏ lỡ chìa khóa vàng để bảo vệ não bộ. Bác sĩ Lâm Mạnh Hân (Khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Tổng hợp Đông Nguyên) giải thích, trong trứng gà chứa rất nhiều chất dinh dưỡng có lợi cho sức khỏe não bộ bao gồm choline, axit béo omega-3 và lutein, và những chất này phần lớn lại tập trung ở lòng đỏ.
Trong đó, choline chính là vật liệu xây dựng nên cấu trúc não bộ, đồng thời là nguyên liệu thiết yếu để tổng hợp chất dẫn truyền thần kinh "acetylcholine" - chất đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc duy trì trí nhớ, khả năng học tập và sự tập trung. Ngoài ra, lutein và zeaxanthin không chỉ giúp bảo vệ thị lực mà còn sở hữu năng lực chống oxy hóa mạnh mẽ, hỗ trợ các tế bào não chống lại các gốc tự do để duy trì sức khỏe nhận thức lâu dài. Trợ lý giáo sư kiêm nhiệm Liêu Nghị Thanh (Khoa Dinh dưỡng, Đại học Y khoa Trung Sơn) bổ sung thêm, cả axit béo omega-3 và choline đều có tác dụng bảo vệ hệ thần kinh.
Mặc dù các nghiên cứu đã chứng minh hiệu quả bảo vệ não bộ của trứng, nhưng các bác sĩ cũng nhấn mạnh nguyên tắc "vừa đủ, không quá đà". Bác sĩ chuyên khoa Hoàng Văn Khiêm (Khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Tú Truyền Chương Hóa) lưu ý, hiện tại vẫn cần thêm nhiều nghiên cứu để khẳng định mối quan hệ nhân quả tuyệt đối giữa lượng trứng tiêu thụ và việc phòng ngừa sa sút trí tuệ. Điều quan trọng nhất vẫn là một chế độ ăn uống cân bằng và vận động hợp lý.
Các bác sĩ khuyến nghị, trứng dù tốt nhưng không thể thay thế cho một chế độ ăn uống đa dạng. Khi đưa trứng vào thực đơn hàng tuần, bạn nên kết hợp với các loại rau có màu xanh đậm và ngũ cốc nguyên hạt để phát huy tối đa hiệu quả chống oxy hóa. Việc nạp đủ protein chất lượng cao để giảm thiểu tình trạng mất cơ, kết hợp với lượng tinh bột, rau củ quả vừa phải mới là phương pháp đơn giản và tiết kiệm nhất để tích lũy "vốn liếng nhận thức" khi về già.
