“Theo các bằng chứng khoa học mới nhất, đại đa số người bị tăng huyết áp vẫn có thể uống cà phê, kể cả khi đang dùng thuốc điều trị, miễn là huyết áp đã được kiểm soát tốt và sử dụng với lượng hợp lý”, GS-TS, bác sĩ Phạm Mạnh Hùng, Viện trưởng Viện Tim mạch, Bệnh viện 19-8, chia sẻ.
Trước thực tế nhiều người uống thuốc điều trị tăng huyết áp đều đặn mỗi ngày lo lắng phải từ bỏ ly cà phê buổi sáng, và băn khoăn “cà phê có làm tăng huyết áp không?”, GS Hùng cho biết, cà phê có làm tăng huyết áp nhưng chỉ trong thời gian ngắn.
Thành phần caffeine trong cà phê có thể làm huyết áp tăng nhẹ trong khoảng 1- 3 giờ sau khi uống. Điều này xảy ra vì caffeine kích thích hệ thần kinh giao cảm và làm co mạch máu tạm thời. Tuy nhiên, đây không đồng nghĩa với việc cà phê gây bệnh tăng huyết áp mạn tính.
Khuyến cáo năm 2024 của Hội Tim mạch châu Âu (ESC) cho biết các nghiên cứu hiện không chứng minh được rằng uống cà phê thường xuyên làm tăng nguy cơ mắc tăng huyết áp. Ngược lại, ở những người có thói quen uống cà phê hằng ngày, cơ thể thường hình thành sự thích nghi với caffeine nên mức tăng huyết áp sau uống giảm đáng kể.
Theo GS Hùng, đối với đa số người tăng huyết áp đã được kiểm soát tốt, 1 – 2 ly cà phê mỗi ngày là mức tương đối an toàn. Tuy nhiên, cần nhớ rằng không phải ly cà phê nào cũng giống nhau. Một ly espresso nhỏ chứa lượng caffeine rất khác so với một cốc cà phê phin Việt Nam pha đặc.
Ngoài ra, các loại nước tăng lực, trà đặc hay nước ngọt có caffeine cũng góp phần làm tăng tổng lượng caffeine mỗi ngày.
Về mối liên quan cà phê và thuốc điều trị tăng huyết áp, GS Hùng cho biết, caffeine có thể làm tăng hoạt tính giao cảm, tăng catecholamine và sức cản mạch ngoại vi. Vì vậy, về mặt dược lực học, nó có thể đối kháng một phần hiệu quả hạ áp của chẹn beta, nhưng chủ yếu xảy ra khi sử dụng caffeine liều cao hoặc ở người không thường xuyên uống cà phê.
Nhưng hiện chưa có bằng chứng cho thấy một lượng cà phê vừa phải làm giảm hiệu quả của các thuốc điều trị tăng huyết áp như thuốc ức chế men chuyển, chẹn thụ thể angiotensin, chẹn kênh canxi hay thuốc lợi tiểu.
“Điều cần lưu ý là không nên dùng cà phê để uống thuốc. Thuốc vẫn nên được uống với nước lọc và đúng thời điểm theo hướng dẫn của bác sĩ. Nếu sau khi uống cà phê người bệnh xuất hiện hồi hộp, tim đập nhanh hoặc huyết áp tăng rõ rệt nhiều lần liên tiếp thì nên giảm lượng caffeine hoặc chuyển sang cà phê ít caffeine”, GS Hùng cho biết.
Chuyên gia Moon cho biết nước chanh chứa axit citric, một hợp chất có thể làm mòn men răng nếu sử dụng thường xuyên trong thời gian dài. Trong khi đó, các loại thực phẩm nhiều đường như kẹo, bánh ngọt và nước ngọt có ga lại làm tăng nguy cơ sâu răng. Không chỉ vậy, tiêu thụ nhiều đường còn thúc đẩy phản ứng viêm trong cơ thể, làm gia tăng các chỉ số viêm và có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe đường ruột. Vì thế, ăn đồ ngọt cùng với nước chanh không chỉ gây hại cho răng miệng mà còn có thể làm giảm những lợi ích chống viêm vốn có của loại thức uống này, theo trang tin sức khỏe Verywell Health.
Nước chanh có tính axit có thể làm trầm trọng thêm chứng trào ngược axit. Các sản phẩm sữa nhiều chất béo cũng gây ra chứng ợ nóng ở những người bị trào ngược axit. Chuyên gia khuyến cáo nên chọn sữa chua và phô mai không béo hoặc ít béo khi uống nước chanh.
Những thực phẩm chế biến sẵn có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày, gây viêm đường ruột và làm tăng nguy cơ trào ngược axit. Do chanh chứa lượng lớn axit citric, sự kết hợp này có thể dẫn đến chứng ợ nóng và khó tiêu.
Các món chiên rán như gà rán, khoai tây chiên thường chứa nhiều chất béo nên tiêu hóa chậm, dễ gây đầy bụng. Loại thực phẩm này cũng có thể thúc đẩy phản ứng viêm và làm tổn thương các tế bào niêm mạc ruột. Bên cạnh đó, chúng kích thích cơ thể tiết muối mật và hoóc môn cholecystokinin, từ đó làm tăng nguy cơ trào ngược axit, ợ nóng và khó tiêu. Vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo không nên dùng nước chanh cùng những món chiên rán để tránh làm hệ tiêu hóa thêm khó chịu.
Thức ăn cay có thể làm trầm trọng thêm chứng trào ngược axit và các triệu chứng của bệnh trào ngược dạ dày thực quản. Người mắc tình trạng này không nên kết hợp thức ăn cay với nước chanh.
Chuyên gia Moon cho biết để tận dụng tối đa lợi ích của nước chanh, nên uống vào buổi sáng hoặc trong bữa ăn, chỉ thêm một chút mật ong, không nên thêm nhiều đường. Nên kết hợp với trái cây, rau quả, ngũ cốc nguyên hạt, sản phẩm sữa ít béo, protein nạc và các loại đậu.
Sau khi uống nước chanh nên súc miệng bằng nước lọc để bảo vệ men răng. Người bị trào ngược axit cũng nên tránh uống nước chanh vào ban đêm để hạn chế chứng ợ nóng khi đi ngủ.
Ngày 28/4, Khoa Ngoại, Trung tâm Y tế Tân Kỳ (Nghệ An) tiếp nhận bệnh nhân L.V.N. và P.V.L. (cùng trú tại xã Tân An, Nghệ An) trong tình trạng bỏng nặng vùng đầu, mặt, cổ, tứ chi. Các bác sĩ cấp cứu, xử lý vết bỏng cho bệnh nhân, theo dõi sát để hạn chế nguy cơ sốc bỏng và nhiễm trùng.
Khai thác thông tin từ người nhà cho thấy, sáng cùng ngày, anh N. và anh L. sử dụng bình gas để thui thịt chó. Do bình gas đặt gần nguồn lửa, khi mở van, khí gas phụt ra bắt lửa, lan lên cơ thể 2 người đàn ông này gây bỏng.
Sau khi dập được lửa, người thân dùng xăng đổ lên vết bỏng nhằm làm mát vết thương. Theo bác sĩ Trung tâm Y tế Tân Kỳ, đây là cách sơ cứu sai lầm khiến vết bỏng có nguy cơ sâu hơn, tổn thương nặng hơn.
Bác sĩ khuyến cáo khi bị bỏng, cần nhanh chóng làm mát vùng da bị bỏng bằng nước sạch liên tục trong 15-20 phút, không đổ xăng, dầu, nước mắm hay bôi kem đánh răng lên vết thương. Sau khi sơ cứu ban đầu, phải đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế để được điều trị.
Thạc sĩ - bác sĩ Võ Thị Tố Hi, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Gia An 115 (TP.HCM), cho biết: “Điều tôi thường lo hơn là một số người nghe thông tin về thủy ngân rồi bỏ hẳn cá biển trong nhiều năm. Khi đó, họ có thể mất đi nguồn omega-3 tự nhiên rất có giá trị cho tim mạch, não bộ và sức khỏe chuyển hóa. Vì vậy, thay vì ‘sợ’ cá biển, nên học cách lựa chọn cá thông minh và đa dạng hóa nguồn thực phẩm”.
Theo bác sĩ Tố Hi, cá biển, đặc biệt là các loại cá béo như cá hồi, cá thu, cá trích, cá mòi hay một số loại cá ngừ, là nguồn cung cấp axit béo omega-3 chuỗi dài (EPA và DHA) rất dồi dào. Đây là nhóm chất béo đã được chứng minh có lợi cho sức khỏe tim mạch, giúp giảm triglyceride máu, hỗ trợ kiểm soát tình trạng viêm mạn tính và góp phần bảo vệ chức năng não bộ. Đối với người mắc bệnh tim mạch hoặc tiểu đường, việc bổ sung cá biển hợp lý có thể là một phần quan trọng của chiến lược dinh dưỡng lâu dài.
Trong khi đó, cá đồng như cá lóc, cá rô, cá chép, cá trê hay cá diêu hồng lại là nguồn đạm chất lượng cao, dễ chế biến, phù hợp với khẩu vị của nhiều gia đình Việt Nam. Hàm lượng chất béo trong cá đồng thường thấp hơn cá biển, nhưng chúng cũng cung cấp nhiều vitamin và khoáng chất thiết yếu.
Có thể nói, nếu cá biển nổi bật nhờ omega-3 thì cá đồng lại là nguồn đạm lành mạnh và gần gũi trong bữa ăn hằng ngày. Người bệnh mạn tính không nên chỉ ăn một loại duy nhất mà nên luân phiên đa dạng giữa các loại cá để tận dụng lợi ích dinh dưỡng từ nhiều nguồn khác nhau.
Đối với người bệnh gout, cả cá biển và cá đồng đều có thể được sử dụng với khẩu phần phù hợp trong một chế độ ăn cân đối. Điều quan trọng là kiểm soát tổng lượng thực phẩm giàu purin, hạn chế rượu bia và duy trì cân nặng hợp lý, thay vì kiêng hoàn toàn cá.
“Lo ngại về thủy ngân, kim loại nặng hay vi nhựa trong hải sản là hoàn toàn có cơ sở. Tuy nhiên, điều quan trọng là hiểu đúng mức độ nguy cơ để không vì quá lo lắng mà vô tình loại bỏ một trong những thực phẩm có lợi nhất cho sức khỏe. Một nguyên tắc đơn giản mà tôi thường chia sẻ với bệnh nhân là: Ưu tiên cá nhỏ, ăn đa dạng, hạn chế cá săn mồi kích thước lớn”, bác sĩ Tố Hi cho hay.
Theo bác sĩ Hi, các loài cá sống lâu năm, kích thước lớn và nằm ở vị trí cao trong chuỗi thức ăn thường có xu hướng tích lũy thủy ngân nhiều hơn. Ví dụ như cá kiếm, cá mập hoặc một số loài cá ngừ đại dương kích thước lớn. Trong khi đó, những loại cá nhỏ như cá mòi, cá trích, cá cơm hay cá nục thường có hàm lượng omega-3 khá tốt nhưng nguy cơ tích lũy kim loại nặng thấp hơn đáng kể.
Về vấn đề vi nhựa, đây là thách thức môi trường mang tính toàn cầu và hiện nay chưa có bằng chứng để khuyến cáo người dân ngừng ăn cá vì lý do này. Theo các bằng chứng hiện có, khi được tiêu thụ với tần suất hợp lý, lợi ích dinh dưỡng và tim mạch của cá vẫn được đánh giá cao hơn đáng kể so với nguy cơ tiềm tàng từ việc phơi nhiễm vi nhựa.