Một đèn báo lỗi nhấp nháy trên tàu vũ trụ Orion của Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) đã báo hiệu sự cố không mong muốn ngay khi bắt đầu sứ mệnh lịch sử Artemis II – hệ thống vệ sinh gặp trục trặc.
May mắn cho bốn phi hành gia trong hành trình kéo dài 10 ngày, sự cố nhanh chóng được khắc phục.
Theo báo Guardian ngày 2-4, trung tâm kiểm soát sứ mệnh thông báo: “Nhà vệ sinh đã sẵn sàng sử dụng. Chúng tôi khuyến nghị nên để hệ thống đạt tốc độ vận hành tiêu chuẩn trước khi sử dụng, và tiếp tục để máy chạy thêm một lúc sau đó”.
Dù khởi đầu không suôn sẻ, hệ thống quản lý chất thải đa năng (UWMS) trị giá 30 triệu USD vẫn được xem là bước tiến lớn trong công nghệ vệ sinh ngoài không gian.
Hệ thống này được phát triển nhằm khắc phục những bất tiện kéo dài mà phi hành gia từng gặp phải.
Trong các sứ mệnh Apollo trước đây, các phi hành gia (toàn bộ là nam giới) phải đi tiểu vào một thiết bị giống như bao cao su đặt bên trong bộ đồ vũ trụ. Đối với chất thải rắn, họ phải sử dụng một chiếc túi dán trực tiếp vào mông.
Dù báo cáo của NASA kết luận rằng những thiết kế thô sơ này về cơ bản đã đáp ứng mục tiêu kỹ thuật, nhưng chúng rất dễ bị rò rỉ và bị đánh giá rất thấp về mức độ hài lòng của phi hành đoàn.
Với UWMS, tàu Orion được trang bị buồng vệ sinh riêng có cửa, lần đầu tiên xuất hiện trên các tàu vũ trụ. Khu vực này được bố trí tay vịn và dây đai để giúp phi hành gia cố định cơ thể.
Ông Jeremy Hansen, chuyên gia sứ mệnh Artemis II từ Cơ quan Vũ trụ Canada, cho biết đây là nơi duy nhất mang lại sự riêng tư trong suốt hành trình.
Hệ thống bao gồm một phễu nối với ống dẫn nước tiểu và một bệ ngồi nhỏ. Vì mọi thứ đều lơ lửng trong môi trường không trọng lực, chất thải rắn sẽ được hút vào một chiếc túi ở đáy bồn cầu, sau đó được nén chặt vào một hộp chứa.
Lực hút mạnh đến mức gây ra tiếng ồn lớn, buộc buồng vệ sinh phải được lót lớp cách âm và các phi hành gia phải đeo thiết bị bảo vệ tai khi vào trong.
Trong các sứ mệnh dài ngày trên Trạm Vũ trụ quốc tế (ISS), nước tiểu và mồ hôi được tái chế thành nước uống.
Tuy nhiên với Artemis II, nước tiểu sẽ được xả ra ngoài không gian, còn chất thải rắn được lưu trữ để xử lý sau khi trở về Trái đất.
Hệ thống vệ sinh không chỉ đơn thuần là một tiện nghi xa xỉ. Mục tiêu cốt lõi của chương trình Artemis là thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người ngoài vũ trụ.
Giáo sư lịch sử khoa học và công nghệ David Munns (Đại học City, New York) nhận định: “Việc nghiên cứu không chỉ về nhà vệ sinh mà toàn bộ hệ thống hỗ trợ sự sống là một trong những nền tảng để con người sinh sống lâu dài trong không gian”.
Yuri Ushakov, cố vấn chính sách đối ngoại Điện Kremlin, hôm 29/4 cho biết cuộc điện đàm giữa Tổng thống Vladimir Putin với người đồng cấp Donald Trump diễn ra theo đề xuất từ phía Nga. Hai lãnh đạo đã "trao đổi thẳng thắn và thực chất" trong hơn 90 phút về các vấn đề liên quan chiến sự ở Trung Đông và Ukraine.
"Tổng thống Putin cho rằng lãnh đạo Mỹ gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran là điều đúng đắn, vì sẽ tạo cơ hội cho đàm phán và góp phần ổn định tình hình. Ông Putin nhấn mạnh những hậu quả không thể tránh khỏi và cực kỳ nghiêm trọng, không chỉ đối với Iran và các nước láng giềng, mà còn đối với cả thế giới, nếu Mỹ và Israel dùng biện pháp quân sự một lần nữa", cố vấn Ushakov nói.
Theo quan chức Điện Kremlin, Nga cam kết hỗ trợ hết sức cho mọi nỗ lực ngoại giao liên quan xung đột Trung Đông.
Tổng thống Putin cũng mô tả tình hình dọc chiến tuyến ở Ukraine cho người đồng cấp Trump. Ông Ushakov tiết lộ rằng hai lãnh đạo có đánh giá tương đồng về chính quyền của Tổng thống Volodymyr Zelensky, cho rằng Kiev "đang theo đuổi chính sách kéo dài xung đột".
Tổng thống Trump cùng ngày thông báo ông đã có "cuộc trao đổi rất tốt" với lãnh đạo Nga, thêm rằng nội dung được đề cập tập trung nhiều hơn vào xung đột Ukraine so với vấn đề Iran. Ông chủ Nhà Trắng cho biết Tổng thống Putin muốn giúp chấm dứt cuộc chiến giữa Mỹ - Israel với Iran, nhưng nói với lãnh đạo Nga rằng nước này trước tiên hãy chấm dứt chiến dịch tại Ukraine.
Nga lên án mạnh mẽ chiến dịch mà Mỹ - Israel phát động nhằm vào Iran và đã đề xuất đóng vai trò trung gian hòa giải để giúp khôi phục ổn định ở Trung Đông. Moskva cũng nhiều lần đề nghị chuyển kho uranium đã làm giàu của Tehran sang nước này nhằm giảm căng thẳng, song Washington bác bỏ.
Đề xuất luận tội Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth do hạ nghị sĩ Dân chủ Yassamin Ansari dẫn đầu, được nộp vào ngày 15/4. Văn bản dài 7 trang cáo buộc ông Hegseth tiến hành "cuộc chiến không được ủy quyền" tại Iran, gây nguy hiểm cho binh sĩ Mỹ, vi phạm luật về xung đột vũ trang, xử lý sai thông tin quân sự nhạy cảm, cản trở giám sát của quốc hội, lạm dụng quyền lực và làm tổn hại uy tín quân đội.
Một trong những nội dung đáng chú ý là cáo buộc liên quan đến thương vong dân sự trong chiến sự Iran, bao gồm vụ không kích ngày 28/2 trúng một trường học nữ sinh khiến 168 người thiệt mạng.
Nghị quyết cũng đề cập đến việc ông Hegseth sử dụng ứng dụng nhắn tin Signal để trao đổi thông tin về các chiến dịch quân sự, cho rằng đây là biểu hiện của "sự bất cẩn nghiêm trọng" trong xử lý thông tin mật. Ngoài ra, ông còn bị cáo buộc không cung cấp đầy đủ thông tin cho quốc hội về các chiến dịch tại Iran và Venezuela.
Một số điều khoản khác cho rằng Bộ trưởng Quốc phòng đã sử dụng quyền lực vì mục đích chính trị, làm suy yếu tính phi chính trị của quân đội và ảnh hưởng tới cam kết của Mỹ với Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Phe Dân chủ cho rằng ông Hegseth đã "cố ý phớt lờ Hiến pháp, lạm dụng quyền hạn và hành xử trái với nguyên tắc pháp quyền", từ đó cấu thành cơ sở luận tội theo quy định "tội nghiêm trọng và hành vi sai trái".
Tuy nhiên, nỗ lực luận tội của phe Dân chủ khó có khả năng được thông qua tại Hạ viện trong bối cảnh đảng Cộng hòa đang nắm đa số ghế. Các nghị sĩ Dân chủ có thể tiếp tục thúc đẩy nỗ lực này sau tháng 11, nếu giành được ưu thế đa số ở Hạ viện trong cuộc bầu cử giữa kỳ.
Lầu Năm Góc bác bỏ cáo buộc từ các nghị sĩ Dân chủ. Người phát ngôn Kingsley Wilson cho rằng đây chỉ là "nỗ lực gây chú ý" của đảng này trước thềm bầu cử, đồng thời khẳng định Bộ trưởng Hegseth sẽ tiếp tục làm đúng nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia.
Nhà Trắng cũng lên tiếng ủng hộ Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ, cho rằng ông đang hoàn thành tốt vai trò hiện nay, được thể hiện qua những thành quả quân sự mà Mỹ đã đạt được trong chiến dịch tại Iran.
Theo quy trình luận tội, Hạ viện cần tổ chức xem xét và bỏ phiếu về các điều khoản luận tội. Nếu được thông qua, Thượng viện sẽ tiến hành xét xử để quyết định việc bãi nhiệm.
Trong lịch sử Mỹ, chỉ có hai thành viên nội các từng bị luận tội. Lần đầu tiên là Bộ trưởng Chiến tranh William Belknap vào năm 1876, song ông đã từ chức trước khi Thượng viện khởi động quy trình xét xử. Lần thứ hai là Bộ trưởng An ninh Nội địa Alejandro Mayorkas vào năm 2024, nhưng quy trình luận tội không được Thượng viện chấp thuận.
Tại Pháp, Cơ quan khí tượng quốc gia (Météo-France) đánh giá nhiệt độ hiện tại tương đương giữa mùa hè, khẳng định đây là đợt nóng "đặc biệt bất thường" đối với giai đoạn đầu mùa xuân. Nhiều khu vực tại Pháp ghi nhận nhiệt độ cao hơn mức trung bình theo mùa từ 10 độ C đến 14 độ C. Một số vùng còn có mức nhiệt cao hơn cả tháng 7, theo tờ Le Monde.
Cụ thể, trong hai ngày 7 và 8.4, nhiệt độ tại các khu vực phía tây nam nước Pháp đã vượt ngưỡng 30 độ C. Các thành phố như Le Mans, Ussel và Sées cũng ghi nhận các mức nhiệt cao chưa từng thấy trong cùng kỳ nhiều năm.
Không chỉ ban ngày, nhiệt độ ban đêm tại vùng Finistère (tây bắc Pháp) cũng duy trì ở mức 16 độ C, tương đương với một đêm mùa hè oi ả.
Tại Anh, Cơ quan khí tượng Anh (Met Office) xác nhận nước này vừa trải qua những ngày đầu tháng 4 nóng nhất kể từ năm 1946. Khu vực Kew Gardens ở tây nam London ghi nhận mức nhiệt lên tới 26,6 độ C vào chiều 8.4. Năm ngoái, phải đến cuối tháng 4 nhiệt độ tại London mới chạm đến mức 25 độ C, cho thấy đợt ấm này đến sớm hơn.
Nhiệt độ tại London hiện tại thậm chí còn cao hơn cả các điểm du lịch nổi tiếng như Ibiza (Tây Ban Nha), Rome (Ý) hay Marrakech (Morocco), theo tờ The Guardian.
Các chuyên gia khí tượng châu Âu khẳng định đây là một đợt nóng bất thường vì thông thường, ngưỡng nhiệt 30 độ C tại Pháp hoặc 26 độ C tại Anh hiếm khi xuất hiện trước tháng 6.
Tuy nhiên, trong bối cảnh khí hậu đang ấm lên do khí thải nhà kính từ các hoạt động của con người, Météo-France nhắc lại rằng: "Kể từ những năm 2000, ngưỡng nhiệt này xuất hiện thường xuyên hơn ngay từ tháng 4, thậm chí là cuối tháng 3".
Cột mốc 30 độ C từng được ghi nhận sớm nhất vào ngày 24.3.2001 tại đảo Corsica. Tuy nhiên, hiện tượng này đã lặp lại liên tục trong những năm gần đây: năm 2023 đạt 30,4 độ C tại Orthez vào ngày 29.3 và năm 2024 đạt tới 32 độ C tại Pau vào ngày 6.4. Hai địa phương này nằm ở vùng tây nam Pháp.
Nhà khí tượng Tom Morgan tại Met Office nói: "Ngay cả nhiệt độ ở mức khoảng 25 độ C cũng là rất bất thường vào thời điểm này của năm".
Theo Met Office, nguyên nhân là do một hệ thống áp suất cao đang hút luồng không khí nóng từ phía nam (Bắc Phi) lên phía bắc, bao trùm Anh và các nước lân cận. Tuy vậy, Anh sẽ có mưa và thời tiết trở nên mát mẻ hơn từ ngày 9.4 trở đi. Tương tự, nhiều vùng tại Pháp cũng sẽ mát hơn trong ngày 9 và 10.4.
