Một đèn báo lỗi nhấp nháy trên tàu vũ trụ Orion của Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) đã báo hiệu sự cố không mong muốn ngay khi bắt đầu sứ mệnh lịch sử Artemis II – hệ thống vệ sinh gặp trục trặc.
May mắn cho bốn phi hành gia trong hành trình kéo dài 10 ngày, sự cố nhanh chóng được khắc phục.
Theo báo Guardian ngày 2-4, trung tâm kiểm soát sứ mệnh thông báo: “Nhà vệ sinh đã sẵn sàng sử dụng. Chúng tôi khuyến nghị nên để hệ thống đạt tốc độ vận hành tiêu chuẩn trước khi sử dụng, và tiếp tục để máy chạy thêm một lúc sau đó”.
Dù khởi đầu không suôn sẻ, hệ thống quản lý chất thải đa năng (UWMS) trị giá 30 triệu USD vẫn được xem là bước tiến lớn trong công nghệ vệ sinh ngoài không gian.
Hệ thống này được phát triển nhằm khắc phục những bất tiện kéo dài mà phi hành gia từng gặp phải.
Trong các sứ mệnh Apollo trước đây, các phi hành gia (toàn bộ là nam giới) phải đi tiểu vào một thiết bị giống như bao cao su đặt bên trong bộ đồ vũ trụ. Đối với chất thải rắn, họ phải sử dụng một chiếc túi dán trực tiếp vào mông.
Dù báo cáo của NASA kết luận rằng những thiết kế thô sơ này về cơ bản đã đáp ứng mục tiêu kỹ thuật, nhưng chúng rất dễ bị rò rỉ và bị đánh giá rất thấp về mức độ hài lòng của phi hành đoàn.
Với UWMS, tàu Orion được trang bị buồng vệ sinh riêng có cửa, lần đầu tiên xuất hiện trên các tàu vũ trụ. Khu vực này được bố trí tay vịn và dây đai để giúp phi hành gia cố định cơ thể.
Ông Jeremy Hansen, chuyên gia sứ mệnh Artemis II từ Cơ quan Vũ trụ Canada, cho biết đây là nơi duy nhất mang lại sự riêng tư trong suốt hành trình.
Hệ thống bao gồm một phễu nối với ống dẫn nước tiểu và một bệ ngồi nhỏ. Vì mọi thứ đều lơ lửng trong môi trường không trọng lực, chất thải rắn sẽ được hút vào một chiếc túi ở đáy bồn cầu, sau đó được nén chặt vào một hộp chứa.
Lực hút mạnh đến mức gây ra tiếng ồn lớn, buộc buồng vệ sinh phải được lót lớp cách âm và các phi hành gia phải đeo thiết bị bảo vệ tai khi vào trong.
Trong các sứ mệnh dài ngày trên Trạm Vũ trụ quốc tế (ISS), nước tiểu và mồ hôi được tái chế thành nước uống.
Tuy nhiên với Artemis II, nước tiểu sẽ được xả ra ngoài không gian, còn chất thải rắn được lưu trữ để xử lý sau khi trở về Trái đất.
Hệ thống vệ sinh không chỉ đơn thuần là một tiện nghi xa xỉ. Mục tiêu cốt lõi của chương trình Artemis là thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người ngoài vũ trụ.
Giáo sư lịch sử khoa học và công nghệ David Munns (Đại học City, New York) nhận định: “Việc nghiên cứu không chỉ về nhà vệ sinh mà toàn bộ hệ thống hỗ trợ sự sống là một trong những nền tảng để con người sinh sống lâu dài trong không gian”.
"Tính đến thời điểm hiện tại, chúng tôi báo cáo 14 người chết và ít nhất 38 người bị thương, trong đó có 5 trẻ vị thành niên", Tỉnh trưởng Cauca Octavio Guzman thông báo trên mạng xã hội X vào tối 25.4 (giờ địa phương). Một nguồn tin cảnh sát cho hay lực lượng cứu hộ đang tìm kiếm một số người mất tích.
Vụ nổ trên đường cao tốc Popayan-Cali đã làm biến dạng các xe buýt và xe tải nhỏ, và một số ô tô đã bị lật úp do sức mạnh của vụ nổ. Vụ đánh bom đã tạo ra một hố lớn trên mặt đường.
"Đây là một vụ tấn công khủng bố nhắm vào dân thường", Tổng tư lệnh quân đội Colombia Hugo Lopez phát biểu trong một cuộc họp báo. Ông nói rằng quả bom phát nổ sau khi những kẻ tấn công chặn đường bằng cách chặn lối đi bằng một chiếc xe buýt và một phương tiện khác.
Chính quyền đổ lỗi cho vụ tấn công ở tỉnh Cauca là do những thành viên bất mãn của lực lượng du kích FARC đã bị giải tán gây ra. "Những kẻ thực hiện vụ tấn công này... là những kẻ khủng bố, phát xít và buôn bán ma túy", Tổng thống Colombia Gustavo Petro viết trên X.
Đây là vụ bạo lực mới nhất trước thềm cuộc bầu cử tổng thống vào tháng tới. Hôm 24.4 đã xảy ra vụ đánh bom nhắm vào một căn cứ quân sự ở Cali, thủ phủ của tỉnh Valle del Cauca, khiến 2 người bị thương.
Đã có 26 vụ tấn công được ghi nhận ở hai tỉnh Cauca và Valle del Cauca trong hai ngày qua, theo tướng Lopez. Bộ trưởng Quốc phòng Colombia Pedro Sanchez ngày 25.4 cho hay chính quyền đã tăng cường sự hiện diện của quân đội và cảnh sát trong những khu vực này.
Cờ Israel hôm nay (31.5) bay trên lâu đài Beaufort từ thời Trung Cổ của Lebanon. Cùng ngày, quân đội Israel cảnh báo dân thường Lebanon nhanh chóng sơ tán khỏi một khu vực rộng lớn ở miền nam nước này trước kế hoạch mở rộng chiến dịch tấn công trên bộ, theo AP.
Còn AFP dẫn lời phóng viên tại hiện trường ghi nhận tiếng pháo kích và khói bốc lên ở một khu vực gần lâu đài, nơi Israel từng sử dụng làm tiền đồn trong thời gian chiếm đóng kéo dài khoảng 2 thập niên trước khi rút quân năm 2000.
Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz của Israel cũng xác nhận các đơn vị nước này đã chiếm cứ điểm lịch sử đóng vai trò chiến lược, cho phép quan sát rộng khắp miền nam Lebanon.
"Theo lệnh của Thủ tướng Benjamin Netanyahu và dựa trên sự chỉ đạo của tôi, Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) đã mở rộng chiến dịch ở Lebanon, băng qua sông Litani, và kiểm soát Beaufort Ridge, một trong những vị trí chiến lược quan trọng nhất trong công cuộc bảo vệ các cộng đồng ở Galilee và bảo đảm an toàn cho lực lượng của chúng ta", ông Katz tuyên bố trên mạng xã hội.
Phát biểu tại một sự kiện sau đó trong ngày, Bộ trưởng Katz nói chiến dịch Lebanon đã giúp loại trừ hàng ngàn kẻ khủng bố và kiểm soát hàng trăm km2. Ông cảnh báo rằng bên nào gây hại cho dân thường Israel sẽ bị mất đi lãnh thổ.
Cuộc tiến quân về hướng Beaufort diễn ra trong lúc quân đội Israel ra lệnh sơ tán diện rộng đối với khu vực nằm phía nam sông Zahrani và phía bắc sông Litani, cách biên giới Israel khoảng 40 km. IDF cho biết đang lên kế hoạch tấn công các mục tiêu của Hezbollah trên lãnh thổ Lebanon.
Một ngày trước, Thủ tướng Lebanon Nawaf Salam cáo buộc Israel thi hành chính sách tàn phá và trừng phạt tập thể đối với miền nam. Ông kêu gọi đối phương hãy ngừng bắn và ngừng ngay hành động tàn phá các thị trấn, làng mạc, đe dọa người dân Lebanon.
Theo báo India Today ngày 11-4, trên chuyến bay đưa Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Ghalibaf tới Pakistan đàm phán, nhiều ghế trống được đặt ảnh chân dung, ba lô - di vật của các học sinh trong vụ tấn công Trường tiểu học ở Minab, Iran - cùng những bông hồng trắng.
Đăng tải hình ảnh này trên mạng xã hội X, ông Ghalibaf viết: "Những người bạn đồng hành của tôi trên chuyến bay này, Minab168", chỉ những học sinh và nhân viên thiệt mạng trong vụ tấn công ngày 28-2.
Thảm kịch khiến ít nhất 175 người chết, trong đó có khoảng 150 học sinh. Điều tra sơ bộ ban đầu của Iran cho thấy ngôi trường có thể đã bị tên lửa Tomahawk của Mỹ tấn công do sai sót trong khâu xác định mục tiêu.
Theo các chuyên gia, nguyên nhân có thể xuất phát từ dữ liệu tình báo lỗi thời, khi ngôi trường nằm cùng khu với các tòa nhà do Hải quân Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) sử dụng và trước đây là một phần của căn cứ.
Trong nhiều năm, khu vực trường đã được tách biệt bằng hàng rào và lối vào riêng.
Ông Mark Cancian, cố vấn cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và Quốc tế, cho rằng tòa nhà đã được chuyển đổi từ mục đích quân sự sang trường học từ vài năm trước, nhưng bộ phận xác định mục tiêu của Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ đã bỏ sót thay đổi này.
Ban đầu Tổng thống Donald Trump nói Iran có thể đứng sau vụ tấn công, dù không đưa ra bằng chứng. "Dựa trên những gì tôi được thấy, đó là do Iran thực hiện", ông phát biểu, đồng thời nhận định vũ khí của Iran thiếu chính xác.
Phía Israel cũng phủ nhận liên quan. "Chúng tôi đã kiểm tra nhiều lần và không tìm thấy bất kỳ mối liên hệ nào", phát ngôn viên quân đội Israel Nadav Shoshani tuyên bố.
