Bộ Quốc phòng Nga hôm 24/7 thông báo tiến hành đợt tập kích bằng vũ khí tầm xa chính xác cao nhằm vào một địa điểm ở ngoại ô thủ đô Kiev của Ukraine, cho biết đây là nơi tổ chức cuộc triển lãm thiết bị bay không người lái (drone), bao gồm cả các mẫu sắp ra mắt, do Ukraine và nước ngoài sản xuất.
“Vào thời điểm tấn công, sự kiện có mặt nhiều nhà phát triển và sản xuất drone hàng đầu Ukraine, đại diện bộ chỉ huy Lực lượng Không người lái, cùng quan chức thuộc các cơ quan tình báo Ukraine”, Bộ Quốc phòng Nga cho hay.
Yulia Gershun, người tham dự triển lãm, kể với đài Espreso TV của Ukraine rằng sự kiện bắt đầu lúc 11h, với sự tham gia của khoảng 500 người, trong đó một số người đã tới muộn. Cô cho biết buổi triển lãm được tổ chức ở ngoài trời, bên cạnh hai tòa nhà.
Cô nói rằng còi báo động không kích đã không vang lên khi tên lửa Nga lao tới, khiến mọi người ở đó đều hoàn toàn bất ngờ. “Chúng tôi nghe thấy tiếng tên lửa đạn đạo lao xuống và tôi chỉ sống sót nhờ đứng sau một hệ thống radar”, Gershun kể. “Không phải ai cũng hiểu chuyện gì đang xảy ra và đối với một số người thì đã là quá muộn”.
Cô cho biết một số người đã bị mất tay chân và “những tiếng cứu kinh hoàng” vang lên. Những người sống sót cố gắng kéo các thi thể vào trong tòa nhà hoặc ra phía khu rừng, song quả tên lửa đạn đạo thứ hai tiếp tục lao xuống sau khoảng vài phút.
Gershun sau đó được các binh sĩ đưa đến một tòa nhà dùng làm nơi tập trung người bị thương. Dù vậy, họ không có dụng cụ sơ cứu và phải sử dụng ống nước “hay bất kỳ thứ gì tìm thấy được” để thay cho garo.
Các công tố viên Ukraine và đại diện ngành công nghiệp quốc phòng nước này cho biết ít nhất 10 người thiệt mạng và khoảng 100 người bị thương trong đòn tập kích. Hiện chưa rõ lý do hệ thống phòng không Ukraine không kích hoạt báo động khi Nga tập kích.
Trang tin Defence24 của Ba Lan cho biết một nhân viên công ty quốc phòng nước này đã thiệt mạng trong cuộc tập kích, song người này không phải công dân Ba Lan. Trang này dẫn lời Bộ Ngoại giao Ba Lan cho biết tất cả người bị thương đã nhận được hỗ trợ về lãnh sự.
“Chúng tôi sẽ mở cuộc điều tra làm rõ ai đã quyết định tổ chức triển lãm và liệu các rủi ro đã được đánh giá đầy đủ trong điều kiện thiết quân luật hay chưa”, Viện trưởng Viện Kiểm sát Ukraine Ruslan Kravchenko cho hay.
Serhii Beskrestnov, cố vấn của Tổng thống Ukraine, ban đầu cho biết triển lãm diễn ra tại một thao trường gần Kiev, nằm dọc quốc lộ Zhytomyr. Tuy nhiên, người phát ngôn không quân Ukraine Yuri Ignat sau đó nói rằng vụ tập kích nhằm vào một khu phức hợp thể thao tư nhân.
Trên mạng xã hội Ukraine, nhiều người đã bắt đầu đặt câu hỏi về công tác an ninh của sự kiện. Nhiều người lan truyền hình ảnh các tờ rơi quảng cáo cùng thư mời kèm đường link đăng ký, nơi người tham dự có thể lấy thông tin địa điểm.
“Tôi không biết phải bình luận thế nào về việc này. Phải xảy ra chuyện gì nữa họ mới chịu nhận thức được hậu quả của những hành động như vậy?”, một tài khoản được nhiều người theo dõi viết.
Ông Beskrestnov, người ban đầu được cho là đã tham dự triển lãm, cho biết đã không xuất hiện ở sự kiện.
“Tôi thường tham gia các sự kiện như vậy, nhưng khi thấy rủi ro an ninh thì sẽ không đi”, ông cho hay, thêm rằng thường tránh những địa điểm không có công trình trú ẩn phù hợp, được quảng bá rầm rộ trên mạng hoặc nằm trong tầm bắn của tên lửa đạn đạo Nga.
Ngày 19-4, Iran cho biết lực lượng vũ trang nước này đã tiến hành các đòn tấn công bằng máy bay không người lái (drone) nhằm vào tàu chiến Mỹ để đáp trả việc tàu chở hàng của Iran bị nổ súng và kiểm soát.
Theo Hãng tin Tasnim và truyền hình nhà nước Iran, các drone đã được phóng về phía tàu chiến Mỹ ngay sau khi Tehran cáo buộc Washington có hành động "cướp biển có vũ trang".
Thông tin này nhanh chóng được Hãng thông tấn Tass của Nga đăng tải, với dòng tít nổi bật: "Quân đội Iran tiến hành các cuộc tấn công bằng drone nhằm vào các tàu chiến của Mỹ để đáp trả việc tàu của họ bị bắt giữ".
Trước đó khoảng một giờ, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo tàu khu trục Mỹ đã nổ súng và kiểm soát một tàu chở hàng treo cờ Iran tại Vịnh Oman. Phía Mỹ cho rằng con tàu này tìm cách né tránh lệnh phong tỏa.
Iran xác nhận tàu bị chặn đang trên hành trình từ Trung Quốc về nước. Bộ Tư lệnh trung tâm Khatam al-Anbiya cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn, đồng thời cho biết hệ thống điều hướng của tàu đã bị vô hiệu hóa.
Trong khi đó, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường USS Spruance đã chặn tàu M/V Touska khi di chuyển ở phía bắc Biển Ả Rập.
CENTCOM cáo buộc tàu Iran không tuân thủ cảnh báo trong suốt 6 giờ. Tàu chiến Mỹ sau đó bắn pháo MK 45 vào khoang máy, vô hiệu hóa hệ thống đẩy trước khi lực lượng lính thủy đánh bộ lên boong và kiểm soát con tàu.
Vụ việc diễn ra trong bối cảnh căng thẳng gia tăng tại khu vực. Iran trước đó mở lại eo biển Hormuz trong thời gian ngắn sau khi Israel và Lebanon đạt được thỏa thuận ngừng bắn, nhưng nhanh chóng đóng cửa trở lại để đáp trả việc Mỹ tiếp tục phong tỏa các tàu ra vào cảng của nước này.
Ước tính mỗi năm, hơn một nửa tổng kim ngạch thương mại quốc tế di chuyển bằng đường biển, dọc theo các tuyến hàng hải hình thành một số "chốt chặn" chiến lược mà nếu xảy ra gián đoạn thì ảnh hưởng lớn đến thương mại toàn cầu.
Trong mạng lưới hàng hải trên, Biển Đông đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Mới đây, các chuyên gia của Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS, Mỹ) vừa đưa ra đánh giá về vấn đề này.
Theo đó, năm 2024, hàng hóa trị giá gần 6.400 tỉ USD đi qua 8 eo biển "chốt chặn" kết nối trực tiếp Biển Đông gồm: Balabac, Makassar, Malacca, Mindoro, Lombok, Luzon, Sunda và eo biển Đài Loan. Giá trị vừa nêu bao gồm cả việc đếm lặp lại lượng hàng hóa vượt qua các eo biển trong số 8 eo biển vừa nêu.
Nếu tính riêng eo biển Malacca và eo biển Đài Loan (được xem như tuyến kết nối quan trọng nhất) thì mỗi tuyến vận chuyển thương mại qua đây trị giá hơn 2.400 tỉ USD trong năm 2024, tương đương 21% thương mại hàng hải toàn cầu và cũng tương đương hơn 10% tổng giá trị thương mại chung toàn cầu. Với Trung Quốc đại lục, năm 2024, khoảng 33% hàng nhập khẩu và 16% hàng xuất khẩu của nước này đi qua eo biển Đài Loan, còn với eo biển Malacca thì chiếm 21% hàng nhập khẩu và 14% hàng xuất khẩu.
Phần lớn thương mại Mỹ không phụ thuộc trực tiếp vào tuyến hàng hải qua Biển Đông, khi chỉ có 3-4% tổng thương mại đi qua eo biển Malacca và eo biển Đài Loan trong năm 2024. Tuy nhiên, các đồng minh và đối tác quan trọng của Washington lại phụ thuộc rất nhiều vào tuyến hàng hải qua eo biển Đài Loan. Nổi bật, tổng giá trị hàng hóa của Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan và Philippines qua eo biển Đài Loan và Malacca lần lượt là 755 tỉ USD và 474 tỉ USD trong năm 2024. Không chỉ vậy, 6 nước vùng Vịnh gồm Iraq, Kuwait, Oman, Qatar, Ả Rập Xê Út và UAE có hơn 40% hàng hóa xuất khẩu phụ thuộc vào eo biển Malacca.
Eo biển Malacca còn đặc biệt quan trọng khi là cửa ngõ dẫn dầu và khí đốt từ các nước Trung Đông và châu Phi đến các nền kinh tế châu Á vốn phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu. Trong nửa đầu năm 2025, ước tính 29% thương mại dầu mỏ đường biển toàn cầu đi qua eo biển Malacca, khiến "chốt chặn" này là nút thắt dầu mỏ bận rộn nhất trên thế giới, hơn cả eo biển Hormuz.
Xét về quy mô, các nền kinh tế trong và xung quanh biển có tổng GDP khoảng 24.000 tỉ USD vào năm 2024, tương đương khoảng 22% tổng GDP toàn cầu.
Qua phân tích mới đây, CSIS cũng đưa ra đánh giá về rủi ro đối với 8 "chốt chặn" trên quanh Biển Đông.
Trong đó, eo biển Đài Loan đứng trước rủi ro lớn khi Bắc Kinh ngày càng tăng cường áp lực quân sự đối với Đài Bắc. Các nhà lãnh đạo Trung Quốc đã nhiều lần đe dọa thống nhất Đài Loan bằng vũ lực. Nếu một cuộc xung đột xảy ra ở eo biển Đài Loan có thể dẫn đến ảnh hưởng nghiêm trọng an ninh eo biển Luzon kết nối Đài Loan với Philippines. Không những vậy, theo CSIS, Bắc Kinh từ lâu đã lo ngại tình huống Mỹ áp đặt một cuộc phong tỏa từ xa đối với Trung Quốc bằng cách khẳng định quyền kiểm soát việc qua lại ở eo biển Malacca. Từ năm 2003, Chủ tịch nước Trung Quốc khi đó là ông Hồ Cẩm Đào từng cảnh báo rằng một số "cường quốc" (được cho là ám chỉ Mỹ) tìm cách kiểm soát eo biển Malacca, gây ra mối đe dọa đối với an ninh năng lượng của Trung Quốc.
Bên cạnh đó, các chuyên gia của CSIS nhận định rủi ro xuất phát từ xung đột ở Biển Đông do tranh chấp cũng là rủi ro phải tính đến, nhất là khi nhiều khu vực ở vùng biển này liên tục căng thẳng gần đây mà điển hình là các căng thẳng xung quanh bãi cạn Scarborough và bãi Cỏ Mây. Nếu xảy ra xung đột ở Biển Đông thì có thể gây tắc nghẽn các "chốt chặn" sống còn là eo biển Malacca và eo biển Đài Loan, thậm chí tác động trực tiếp đến các "chốt chặn" như eo biển Balabac, Makassar và Mindoro.
Theo các chuyên gia của CSIS, dù vẫn còn những tuyến hàng hải khác để né các "chốt chặn" trên nếu xảy ra xung đột, nhưng việc thay đổi lộ trình có thể khiến cho việc vận chuyển hàng hóa kéo dài thêm nhiều ngày hoặc vài tuần dẫn đến chi phí tăng cao.
Phát biểu với các phóng viên tại Kiev ngày 15/7, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết Tổng Giám đốc tập đoàn năng lượng quốc doanh Naftogaz, ông Sergii Koretskyi, là ứng viên phù hợp nhất cho vị trí Thủ tướng vì ưu tiên hàng đầu của Ukraine hiện nay là chuẩn bị cho mùa đông sắp tới.
Theo quy định, Quốc hội Ukraine là cơ quan bổ nhiệm Thủ tướng và nhiều khả năng sẽ thông qua ứng viên do ông Zelensky đề cử, bởi đảng của ông đang nắm đa số ghế trong Quốc hội.
"Nếu chúng ta sắp bước vào mùa đông, chúng ta phải sẵn sàng. Chúng ta đã chuẩn bị cho điều đó từ rất lâu rồi, nhưng các ưu tiên hiện rất rõ ràng: đưa đất nước sẵn sàng cho mùa đông. Vì vậy, sau tất cả các cuộc tham vấn, Serhii Koretskyi có lẽ là người được chuẩn bị tốt nhất để đảm nhiệm cương vị Thủ tướng Ukraine", ông Zelensky nói.
Trước đó, Tổng thống Zelensky ngày 12/7 cho biết ông đã đề xuất thay thế Thủ tướng Yulia Svyrydenko.
Thủ tướng đương nhiệm Sviridenko đã xác nhận bà sẽ từ chức để đảm nhận một vai trò khác trong chính phủ mới. Bà cho rằng, những thay đổi cần thiết nhằm củng cố hoạt động của chính phủ, và mối quan hệ của Kiev với các đối tác quốc tế. Quyết định này vẫn cần phải được Quốc hội thông qua.
Bà Sviridenko và nội các của mình đã tuyên thệ nhậm chức vào tháng 7 năm ngoái, thay thế cho nội các của người tiền nhiệm Denis Shmigal.
Truyền thông Ukraine cho biết, bà Sviridenko có thể được bổ nhiệm làm đại sứ nước này tại Mỹ, thay thế bà Olga Stefanishina.
Quốc hội Ukraine đã chấp thuận đơn từ chức của bà Sviridenko vào ngày 14/7 và dự kiến bỏ phiếu thông qua người kế nhiệm vào ngày 16/7.
Việc Thủ tướng từ chức đồng nghĩa toàn bộ nội các cũng phải từ nhiệm theo quy định, mở đường cho một cuộc cải tổ nhân sự quy mô lớn.
Sự chú ý hiện đặc biệt tập trung vào tương lai của Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov, khi một số nguồn tin tiết lộ Tổng thống Zelensky có thể thay thế ông Fedorov khỏi vị trí này.
Thông tin trên được đưa ra trong bối cảnh cục diện chiến trường đang có dấu hiệu chuyển biến theo hướng có lợi cho Ukraine khi Kiev đẩy mạnh chiến dịch tấn công tầm xa bằng máy bay không người lái nhằm vào lãnh thổ Nga.
Ông Fedorov, 35 tuổi, là người thúc đẩy các đổi mới công nghệ, nhưng không xuất thân từ vị trí truyền thống của Bộ Quốc phòng và mới đảm nhận vị trí này được khoảng 6 tháng.
Khi được hỏi liệu ông Fedorov có tiếp tục giữ chức Bộ trưởng Quốc phòng trong nội các mới hay không, Tổng thống Zelensky cho biết ông sẽ có cuộc gặp với Bộ trưởng Fedorov cùng ban lãnh đạo quân đội vào cuối ngày 15/7, trước cuộc họp dự kiến với các nghị sĩ thuộc đảng cầm quyền.
Trong một bài đăng trên kênh Telegram ngày 12/7, Tổng thống Zelensky cho biết, “các thay đổi nhân sự sẽ bắt đầu tại Ukraine để đảm bảo việc thực hiện chiến lược chính trị cập nhật”.
"Ukraine đang thay đổi chiến lược chính trị của mình. Mỗi hướng đi ưu tiên trong chính sách đối ngoại sẽ do một cá nhân cụ thể có bề dày kinh nghiệm giám sát, người có khả năng thực hiện các thỏa thuận đã đạt được ở cấp lãnh đạo và đáp ứng kỳ vọng của người dân Ukraine", ông Zelensky cho biết.
