Nước hầm xương từ lâu đã trở thành món ăn quen thuộc trong bữa cơm hàng ngày của nhiều gia đình Việt. Nhiều người vẫn tin rằng hầm xương càng lâu thì nước canh càng bổ dưỡng, đặc biệt giàu canxi giúp trẻ nhỏ tăng chiều cao và người già chắc khỏe xương.
Tuy nhiên, theo bác sĩ Chu Thị Dung, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM – Cơ sở 3, nước hầm xương thực chất không phải là “thần dược” chứa lượng canxi đậm đặc như lời đồn. Đáng chú ý, có 3 nhóm dưới đây cần đặc biệt hạn chế hoặc thận trọng khi sử dụng món ăn này.
Trẻ nhỏ trong độ tuổi ăn dặm
Nhiều phụ huynh có thói quen hầm xương lấy nước nấu cháo rồi chỉ cho trẻ uống phần nước, bỏ toàn bộ phần xác thịt, cá hay rau củ vì nghĩ nước ngọt đã gom trọn dưỡng chất. Thực tế, thói quen này khiến bữa ăn của trẻ bị thiếu hụt dinh dưỡng nghiêm trọng.
Theo hướng dẫn ăn bổ sung của Bộ Y tế, trẻ từ 6 đến 23 tháng tuổi cần nguồn dinh dưỡng đa dạng, cân đối để phát triển. Nếu chỉ dùng phần nước hầm, trẻ sẽ nhanh no bụng nhưng lại nhận được rất ít năng lượng, protein, sắt, kẽm. Nước hầm xương chỉ nên dùng để tạo vị ngọt cho món ăn, hoàn toàn không thể thay thế thức ăn đặc và phần thịt, cá, trứng, rau củ mà trẻ cần ăn hàng ngày.
Người mắc các bệnh lý chuyển hóa
Đối với những người rối loạn lipid máu, thừa cân hoặc có nguy cơ tim mạch, nước hầm xương chứa nhiều tủy, da, mỡ động vật có thể làm gia tăng lượng chất béo bão hòa nạp vào cơ thể, từ đó làm tăng cholesterol xấu (LDL) trong máu.
Bên cạnh đó, hàm lượng purin hòa tan trong nước hầm xương đậm đặc cũng là yếu tố mà người bệnh gout cần hết sức thận trọng để tránh ảnh hưởng tiêu cực đến tình trạng bệnh.
Riêng với người mắc bệnh thận tiến triển, tăng kali máu, phù hay suy tim, việc điều chỉnh lượng khoáng chất và protein trong khẩu phần là cực kỳ nghiêm ngặt; do đó, người bệnh không nên tự ý dùng nước hầm xương theo kinh nghiệm truyền miệng mà cần tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.
Người lớn tuổi, phụ nữ sau mãn kinh lo ngại loãng xương
Người lớn tuổi hay phụ nữ sau mãn kinh thường truyền tai nhau uống thật nhiều nước hầm xương để phòng ngừa và cải thiện tình trạng loãng xương. Dù vậy, các phân tích dinh dưỡng đã chỉ ra rằng hàm lượng canxi tan trong nước hầm xương là rất thấp, không đủ để tạo ra sự cải thiện cho cấu trúc xương.
Việc lầm tưởng và phụ thuộc vào nước hầm xương thay vì bổ sung đúng các nguồn dinh dưỡng giàu canxi khác sẽ khiến người lớn tuổi bỏ lỡ cơ hội chăm sóc sức khỏe xương khớp hiệu quả.
Sở dĩ nước hầm xương bị thần thánh hóa là do những quan niệm sai lầm về màu sắc và thời gian chế biến. Canxi nằm trong cấu trúc bền vững của xương nên rất khó hòa tan hoàn toàn vào nước khi nấu. Một nghiên cứu vào năm 2024 phân tích 30 mẫu nước dùng từ thịt bò, thịt heo, gia cầm, cá và rau củ đã chỉ ra: một khẩu phần 250 ml nước hầm thông thường chỉ cung cấp dưới 5% nhu cầu canxi, sắt, đồng và magiê hàng ngày. Việc hầm xương nhiều giờ hay cho thêm chất chua dù có làm tăng nhẹ lượng khoáng chất giải phóng nhưng tổng lượng thu được vẫn không đáng kể.
Bên cạnh đó, màu trắng đục và độ sánh ngậy của nước canh – vốn thường được coi là biểu hiện của “nhiều canxi” – thực chất chỉ là hiện tượng nhũ hóa chất béo, protein và sự hòa tan của gelatin từ da, gân, sụn khi đun sôi. Độ sánh hay màu sắc hoàn toàn không phản ánh lượng canxi có trong nồi nước hầm.
Chính vì vậy, nước hầm xương không thể dùng để thay thế sữa hoặc các thực phẩm giàu canxi khác. Để so sánh, 240 ml sữa bò chứa gần 300 mg canxi, cùng vô số nguồn canxi dồi dào khác như sữa chua, cá mòi, cá hồi ăn cả xương hay đậu phụ.
Bên cạnh hàm lượng chất béo và purin, một nguy cơ lớn khác từ nước hầm xương đến từ lượng gia vị và muối được nêm nếm. Việc thêm quá nhiều muối, nước mắm, hạt nêm hay viên súp sẽ khiến lượng natri nạp vào vượt ngưỡng khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (dưới 2.000 mg natri, tương đương 5 g muối/ngày), đặc biệt gây nguy hiểm cho người tăng huyết áp, suy tim và bệnh thận.
Dù không phải là nguồn cung cấp canxi dồi dào, nước hầm xương vẫn có thể sử dụng như một món canh thông thường giúp bữa ăn gia đình thêm tròn vị. Để đảm bảo sức khỏe, người chế biến không cần hầm xương quá lâu, nên chọn nguyên liệu rõ nguồn gốc, nêm nếm nhạt và gạt bỏ bớt lớp mỡ đông trên bề mặt sau khi để nguội. Điều quan trọng nhất là phải ăn đa dạng, kết hợp cả phần xác thực phẩm và rau củ để đảm bảo cân bằng dinh dưỡng cho cả gia đình.
Mục tiêu chính của việc đánh răng là loại bỏ vi khuẩn trong khoang miệng. Jennifer Cullen, giảng viên lâm sàng tại Trường Nha khoa Đại học Michigan (Mỹ), cho biết việc giảm lượng vi khuẩn trong miệng là yếu tố then chốt để phòng ngừa các bệnh lý răng miệng như sâu răng và viêm nướu, theo Forbes (Mỹ).
Theo tiến sĩ Mark S. Wolff, chuyên gia nha khoa tại Đại học Pennsylvania (Mỹ), một trong những lý do quan trọng của mốc thời gian 2 phút là giúp bàn chải có đủ thời gian tiếp cận mọi bề mặt răng trong khoang miệng.
Chuyên gia Cullen cũng giải thích rằng do mảng bám trên răng tồn tại thành nhiều lớp, việc chải răng càng kỹ và đủ lâu càng giúp loại bỏ được những lớp mảng bám bám chặt ở sâu bên dưới.
Một lý do khác khiến các chuyên gia khuyến nghị đánh răng đủ 2 phút là để fluoride trong kem đánh răng có thời gian phát huy tác dụng bảo vệ răng. Về cách đánh răng, nên đánh đầy đủ mặt ngoài, mặt trong, mặt nhai của răng, cả phía gần má và phía lưỡi.
Tiến sĩ Wolff khuyên thêm rằng mọi người nên đặt lông bàn chải nhẹ nhàng sát viền nướu khi bắt đầu chải. Để tránh bỏ sót vị trí, nên chải răng theo trình tự thay vì chải ngẫu nhiên. Có thể chia miệng thành 4 vùng và dành khoảng 30 giây cho mỗi vùng.
Các chuyên gia khuyến nghị đánh răng ít nhất 2 lần mỗi ngày. Một số người có thể cần đánh răng thường xuyên hơn do bệnh lý, niềng răng hoặc các tình trạng đặc biệt khác.
Tuy nhiên, tiến sĩ Wolff lưu ý rằng đánh răng nhiều lần nhưng sai cách không giúp giảm nguy cơ sâu răng hay bệnh nướu. Điều quan trọng vẫn là kỹ thuật đúng và chải răng nhẹ nhàng.
Nếu không thể đánh răng sau bữa ăn, các chuyên gia khuyên nên súc miệng bằng nước để giảm độ axit trong khoang miệng và hỗ trợ làm sạch thức ăn còn sót lại.
Chuyên gia Cullen nhấn mạnh thêm rằng, đánh răng 2 lần mỗi ngày tuy là một hành động nhỏ, nhưng có thể tạo ra tác động lớn đối với sức khỏe tổng thể. Do đó, mọi người nên bắt đầu sớm và duy trì thói quen này.
Theo đài KCBD, từ ngày 27/2 đến ngày 2/3, các bác sĩ chẩn đoán 20 học sinh mắc hội chứng tiêu cơ vân (rhabdomyolysis) - một tình trạng cấp cứu đe dọa tính mạng do mô cơ xương hủy hoại nhanh chóng. Các mô cơ tổn thương giải phóng protein vào máu, gây áp lực lên hệ thống bài tiết và dẫn đến suy thận cùng nhiều tổn thương nội tạng khác. Các học sinh phải điều trị nội trú 2-7 ngày. Bác sĩ chuyên khoa đang tiếp tục điều trị di chứng tổn thương thận không thể phục hồi cho nhiều em, chưa rõ tiên lượng.
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng sức khỏe nguy kịch này bắt nguồn từ buổi học ngày 25/2 tại Học viện Texas Leadership Charter (TLCA) ở thành phố San Angelo. Huấn luyện viên trưởng đội bóng bầu dục đóng kín cửa phòng tập, cùng 4 huấn luyện viên khác ép khoảng 80 học sinh chống đẩy 300-420 lần theo tiếng còi suốt 45 phút. Nhóm giáo viên cấm học sinh nghỉ ngơi hay uống nước, đồng thời liên tục quát mắng, nhạo báng khi các em khóc lóc, van xin hoặc ngã quỵ vì kiệt sức.
Hôm sau, học sinh đến trường trong tình trạng đau đớn, không thể tự nhấc tay xúc ăn hay vệ sinh cá nhân. Bất chấp thể trạng suy kiệt của người học, nhóm huấn luyện viên tiếp tục ép các em chống đẩy thêm hai ngày. Đơn kiện nhấn mạnh không một quản lý nào của nhà trường can thiệp cứu giúp học sinh trong suốt thời gian đó.
Đại diện văn phòng luật Cherry Johnson Seigmund James vừa thay mặt 12 gia đình nộp đơn kiện lên Tòa án Quận 193 hạt Dallas. Hồ sơ khởi kiện TLCA San Angelo, 4 quản lý và 4 huấn luyện viên vì hành vi hành hạ trẻ em có hệ thống, lơ là trách nhiệm và cố ý che giấu sai phạm. Luật sư Ryan Johnson lên án nhóm huấn luyện viên đã xóa sổ ranh giới đạo đức, biến thể dục thành vũ khí tra tấn, ép học sinh đến mức suy nội tạng.
Phía nguyên đơn tố cáo ban giám hiệu nhà trường không hề thăm hỏi các gia đình có con nằm viện. Thay vào đó, lãnh đạo trường tìm cách bưng bít sự việc, ép phụ huynh ký văn bản từ bỏ quyền khiếu nại pháp lý như một điều kiện để con em họ quay lại trường.
Ông Curtis Milbourn, đại diện TLCA, xác nhận nhà trường đã nắm thông tin về vụ kiện nhưng từ chối bình luận chi tiết vì các lý do pháp lý và bảo mật y tế. Ông tuyên bố nhà trường luôn đặt sức khỏe và sự an toàn của học sinh lên hàng đầu.
“Chủ tàu đã đề nghị cập cảng vào ngày 9-5 để neo đậu tại một cảng ở Tenerife”, ông Fernando Clavijo - người đứng đầu chính quyền khu vực quần đảo Canarias - cho biết trong một tuyên bố.
Con tàu treo cờ Hà Lan này đang là tâm điểm chú ý khi ghi nhận các ca nhiễm vi rút Hanta, trong đó có ba người tử vong. Trước đó, tàu đã yêu cầu hỗ trợ y tế sau khi đến vùng biển Cape Verde, ngoài khơi Tây Phi.
Tuy nhiên Bộ Y tế Cape Verde không cho phép tàu cập cảng vì lo ngại dịch bệnh, và chưa ai được phép xuống tàu, theo công ty điều hành Oceanwide Expeditions (Hà Lan).
Nguyên nhân bùng phát dịch bệnh trên tàu vẫn chưa được xác định. WHO cho biết đang điều tra và phối hợp sơ tán các thủy thủ bị bệnh.
Hiện ba người đã được sơ tán khỏi tàu và trên đường đến Hà Lan, trong đó có hai người đang trong tình trạng nguy kịch.
Theo Bộ Ngoại giao Hà Lan, những người này gồm một người Hà Lan, một người Đức và một người Anh. Họ sẽ được điều trị tại các bệnh viện chuyên khoa ở châu Âu.
Bộ trưởng Y tế Tây Ban Nha Monica Garcia cho hay sau khi tàu cập cảng Tenerife thuộc quần đảo Canarias, những hành khách và nhân viên khỏe mạnh, không mang quốc tịch Tây Ban Nha sẽ được hồi hương, theo Hãng tin Reuters.
Trong khi đó, 14 hành khách mang quốc tịch Tây Ban Nha sẽ cách ly tại một bệnh viện quân y ở Madrid. Thời gian cách ly phụ thuộc vào thời điểm họ có thể đã tiếp xúc với vi rút vì loại vi rút này có thời gian ủ bệnh lên tới 45 ngày.
