Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến dự thảo hướng dẫn tổ chức phong trào rèn luyện thể chất và thực hành nghệ thuật cho học sinh trong các cơ sở giáo dục phổ thông từ năm học 2026-2027.
Các trường được yêu cầu khảo sát nhu cầu, công khai khả năng đáp ứng và tạo điều kiện để học sinh tự nguyện đăng ký ít nhất một môn thể thao cùng một loại hình nghệ thuật hoặc một nhạc cụ.
Việc lựa chọn dựa trên sở thích, năng lực, tình trạng sức khỏe và hoàn cảnh của từng học sinh. Nhà trường tổ chức các hoạt động phù hợp với điều kiện sân bãi, cơ sở vật chất, đội ngũ và đặc điểm của địa phương.
Về thể thao, các trường có thể lựa chọn những môn phù hợp với không gian và trang thiết bị hiện có. Với nghệ thuật, học sinh có thể tham gia hát, hợp xướng, múa, mỹ thuật tạo hình, thiết kế đồ họa, thời trang, sân khấu, nhiếp ảnh, nghệ thuật dân gian hoặc học một loại nhạc cụ…
Theo dự thảo, hoạt động thể thao, nghệ thuật có thể được bố trí trong buổi học thứ hai tại các trường tổ chức dạy học hai buổi mỗi ngày, lồng ghép vào hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp, sinh hoạt tập thể hoặc triển khai thông qua câu lạc bộ, đội, nhóm, ngày hội, hội diễn, triển lãm, giao lưu và thi đấu.
Quá trình tổ chức cũng phải bảo đảm không làm tăng thời lượng chính khóa, không gây quá tải cho học sinh, giáo viên và không phát sinh thêm hồ sơ, sổ sách.
Để mở rộng lựa chọn, nhà trường có thể phối hợp với trường đại học, trung tâm văn hóa, cơ sở thể thao, nghệ sĩ, nghệ nhân, huấn luyện viên và chuyên gia. Những hoạt động tổ chức ngoài khuôn viên trường hoặc có yêu cầu kỹ thuật đặc thù phải bảo đảm điều kiện an toàn.
Bà Hà Thị Kim Sa – Hiệu trưởng Trường THCS-THPT Hồng Hà (TP.HCM) – đánh giá đây là định hướng tích cực, phù hợp với mục tiêu phát triển toàn diện cho học sinh.
Theo bà, việc thường xuyên tham gia một môn thể thao và một hoạt động nghệ thuật giúp học sinh rèn luyện sức khỏe, tăng khả năng cảm thụ, phát triển sự tự tin, tinh thần hợp tác và khám phá năng khiếu của bản thân.
Hiện trường này duy trì khoảng 15 câu lạc bộ thuộc thể thao, nghệ thuật và kỹ năng, hoạt động thường được bố trí thành hai tiết cố định mỗi tuần, tổ chức trong hai buổi.
“Thách thức với nhiều trường là đội ngũ phụ trách, trường sẽ khó có sẵn giáo viên đủ chuyên môn để tổ chức nhiều môn thể thao hoặc loại hình nghệ thuật khác nhau”, bà Sa nói.
Do đó tùy nguồn lực để có thể thuê người hướng dẫn bên ngoài, phối hợp chuyên gia, nghệ nhân hoặc huấn luyện viên. Các trường cũng có thể kết nối với hội phụ huynh để tìm những người có chuyên môn, kinh nghiệm và sẵn sàng đồng hành trong một số hoạt động.
Hạn chế kinh phí cũng là điều cần tính đến mà theo bà Sa có thể lựa chọn giáo viên phù hợp như giáo viên thể dục hoặc âm nhạc, sau đó đưa đi tập huấn chuyên sâu về một môn cụ thể rồi trực tiếp hướng dẫn lại cho học sinh.
Ông Huỳnh Thanh Phú – Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân (TP.HCM) – cho rằng sân bãi và cơ sở vật chất cũng là bài toán. Tại các đô thị lớn, nhiều trường có diện tích hạn chế, khó xây dựng đủ không gian để học sinh lựa chọn nhiều môn thể thao cần sân tập riêng hoặc quy mô lớn.
Theo ông Phú, việc triển khai cần linh hoạt, căn cứ nguyện vọng của học sinh và điều kiện thực tế của từng trường vì đây là bước đi tích cực giúp học sinh phát triển toàn diện. Những cơ sở giáo dục tại địa phương có quỹ đất, sân bãi và nguồn lực tốt có thể phát triển tối đa các môn thể thao. Các trường còn hạn chế về không gian nên tập trung vào những môn phù hợp với đặc thù, tránh tổ chức dàn trải.
Bộ yêu cầu các trường thực hiện quy đổi điểm tương đương giữa các phương thức, tổ hợp xét tuyển nhằm bảo đảm công bằng, minh bạch và khắc phục những bất cập trong tuyển sinh ĐH thời gian qua.
Theo hướng dẫn mới của Bộ GD-ĐT, các cơ sở đào tạo sử dụng đồng thời nhiều phương thức, tổ hợp xét tuyển cho cùng một chương trình đào tạo hoặc nhóm ngành bắt buộc phải xây dựng và công bố công khai quy tắc quy đổi tương đương điểm trúng tuyển, ngưỡng đầu vào và điểm trúng tuyển, điều kiện nhận hồ sơ đăng ký xét tuyển.
Ông Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục ĐH - cho biết quy định quy đổi tương đương giữa các phương thức xét tuyển đã được đưa vào quy chế tuyển sinh từ năm 2025, tiếp tục được hoàn thiện trong mùa tuyển sinh 2026.
"Mục tiêu cốt lõi của việc quy đổi điểm là bảo đảm công bằng, công khai và minh bạch trong tuyển sinh. Một thí sinh có thể lựa chọn nhiều phương thức khác nhau để xét tuyển vào cùng một ngành đào tạo. Tuy nhiên giữa các thí sinh vẫn phải bảo đảm nguyên tắc công bằng tương đương dù sử dụng phương thức xét tuyển khác nhau", ông Thảo nhấn mạnh.
Đó là lý do quy chế yêu cầu các trường công bố phương thức xét tuyển nhưng không phân chia chỉ tiêu riêng cho từng phương thức như trước đây mà phải bảo đảm sự đối xử bình đẳng giữa các tổ hợp và phương thức xét tuyển.
Từ yêu cầu này, nếu một trường sử dụng nhiều tổ hợp hoặc nhiều phương thức khác nhau bắt buộc phải xây dựng mức quy đổi tương đương.
Về mức độ sẵn sàng của các trường ĐH khi phải xây dựng quy tắc quy đổi điểm giữa các phương thức xét tuyển, ông Thảo cho biết hiện nay các cơ sở đào tạo đang thống kê dữ liệu tuyển sinh và kết quả học tập của sinh viên các năm trước để làm cơ sở xây dựng quy tắc quy đổi.
Bộ GD-ĐT cũng sẽ cung cấp thêm nhiều dữ liệu của kỳ thi tốt nghiệp THPT như phổ điểm, phân bố điểm hay phân vị của các tổ hợp xét tuyển để các trường có thêm cơ sở phân tích và xây dựng mức quy đổi phù hợp.
Đối với các kỳ thi riêng như đánh giá năng lực hay đánh giá tư duy, bộ cũng hỗ trợ dữ liệu đối sánh với kết quả thi tốt nghiệp THPT để các trường xây dựng mức quy đổi phù hợp, hạn chế tối đa sai số trong quá trình quy đổi điểm tuyển sinh.
Ông Thảo nói năm 2025 là năm đầu tiên triển khai quy đổi điểm tương đương nên các trường đã có thêm kinh nghiệm thực tế. Từ năm 2026, việc áp dụng khoa học dữ liệu trong tuyển sinh sẽ tiếp tục được hoàn thiện.
Ngoài ra quy đổi điểm từ chứng chỉ ngoại ngữ sẽ được định lượng rõ hơn. Các trường ĐH phải xây dựng tối thiểu năm mức quy đổi khác nhau đối với chứng chỉ ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh, để tạo độ phân hóa tốt hơn.
"Khi đó các trường sẽ có thêm cơ sở để xây dựng mức điểm phù hợp hơn giữa các phương thức xét tuyển, giữa các trường và cả giữa những nhóm ngành có sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ để quy đổi điểm", ông Thảo nói.
Theo yêu cầu của bộ, các cơ sở đào tạo khi xây dựng quy tắc quy đổi phải bảo đảm các nguyên tắc: tương đương về yêu cầu đầu vào, gắn với yêu cầu cụ thể của ngành; công bằng, minh bạch, công khai và thống nhất, bảo đảm tất cả thí sinh được xét chọn bình đẳng dựa trên điểm trúng tuyển tương đương không phụ thuộc vào thứ tự ưu tiên của nguyện vọng đăng ký; có căn cứ khoa học và thực tiễn; đơn giản và dễ hiểu.
Bộ cũng đưa ra khung quy đổi giữa các loại điểm thi như đánh giá năng lực ĐH Quốc gia Hà Nội (HSA), đánh giá tư duy ĐH Bách khoa Hà Nội (TSA), đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM (APT nay là V-ACT)... và khoảng điểm các tổ hợp môn thi tốt nghiệp THPT phù hợp theo phương pháp bách phân vị 9 trên cơ sở phân tích kết quả thi của những thí sinh có cả điểm bài thi riêng và điểm tổ hợp môn thi tốt nghiệp tương ứng của năm 2026.
Các đơn vị tổ chức kỳ thi tuyển sinh, kỳ thi độc lập có trách nhiệm công bố các tổ hợp môn thi tốt nghiệp phù hợp với đặc điểm của bài thi, trong đó làm rõ tổ hợp nào phù hợp nhất nếu có nhiều tổ hợp phù hợp.
Công bố bách phân vị của kết quả bài thi năm 2026 (X0, X1...) trước ngày 10-5, phối hợp với Bộ GD-ĐT để phân tích kết quả thi tốt nghiệp THPT của các thí sinh đã có kết quả bài thi, công bố các khoảng điểm của các tổ hợp môn thi phù hợp (A0, A1...) chậm nhất ba ngày sau khi công bố kết quả thi tốt nghiệp THPT 2026.
Trên cơ sở các số liệu này, điểm trúng tuyển và ngưỡng đầu vào của từng ngành, nhóm ngành cụ thể sẽ được quy đổi tuyến tính trong từng khoảng điểm. Việc xác định mức chênh lệch điểm trúng tuyển giữa các tổ hợp thông dụng sẽ dựa trên đối sánh phổ điểm do Bộ GD-ĐT công bố sau khi có kết quả thi tốt nghiệp THPT năm 2026 theo từng khoảng điểm trúng tuyển.
Đến 17h ngày 14-7, thí sinh phải hoàn tất đăng ký, điều chỉnh nguyện vọng xét tuyển đại học trên hệ thống của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Dù được điều chỉnh nguyện vọng không giới hạn số lần, nhiều thí sinh vẫn chưa thể đưa ra quyết định chọn ngành cuối cùng.
Trao đổi với phóng viên Báo điện tử Tuổi Trẻ, nhiều thí sinh cho biết càng gần thời điểm khóa hệ thống đăng ký nguyện vọng, các em càng lo lắng vì chưa biết chọn ngành nào để vừa phù hợp với sở thích, vừa có cơ hội trúng tuyển.
Theo GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo), mục tiêu của việc đăng ký nguyện vọng không đơn thuần là đậu vào một trường đại học, mà là lựa chọn được ngành học phù hợp với năng lực, sở thích và định hướng nghề nghiệp.
Ông lưu ý thí sinh không nên chỉ đặt câu hỏi "mình có đỗ trường này không", mà cần tự hỏi "ngành học này có thực sự phù hợp với mình hay không". Một quyết định đúng sẽ giúp người học có động lực theo đuổi trong suốt quá trình học tập và phát triển nghề nghiệp sau này.
Theo các chuyên gia tuyển sinh, mỗi mùa tuyển sinh đều xuất hiện những ngành được nhiều người quan tâm vì được cho là có mức lương cao hoặc dễ xin việc. Tuy nhiên nhu cầu nhân lực luôn thay đổi theo thị trường lao động, vì vậy việc lựa chọn chỉ dựa vào xu hướng có thể khiến thí sinh gặp rủi ro trong tương lai.
Theo ThS Cù Xuân Tiến, Trưởng phòng tuyển sinh và công tác sinh viên Trường đại học Kinh tế - Luật (Đại học Quốc gia TP.HCM), ở thời điểm này, điều quan trọng nhất là bình tĩnh đánh giá lại bản thân, thay vì chạy theo ngành "hot" hay nghe theo số đông.
"Thí sinh nên dành thời gian tìm hiểu chương trình đào tạo, chuẩn đầu ra, cơ hội thực tập và việc làm của từng ngành thay vì chỉ nhìn vào tên ngành hoặc mức điểm chuẩn", ông Tiến khuyến nghị.
Nhiều thí sinh muốn theo ngành "hot" nhưng lo ngại không trúng tuyển do điểm chuẩn các ngành này thường khá cao. Theo ông Tiến, tùy theo sức học của mình, đặc biệt tùy theo sở trường và đam mê của mình, thí sinh hoàn toàn có thể chọn chuyên ngành nào đó để theo học.
Cụ thể như trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng không nhất thiết phải chọn đúng tên gọi ngành này, thậm chí có thể chọn học kế toán, kiểm toán vẫn có thể làm việc trong ngân hàng. Vì những khối kiến thức chung, kiến thức cơ sở ngành đều dựa trên nền tảng giống nhau. Trong quá trình học tập và làm việc sau này có thể tìm hiểu, cập nhật kiến thức cho mình.
"Như vậy trước hết, các bạn cần tìm hiểu sở trường, tính cách của mình phù hợp với định hướng nghề nghiệp nào, từ đó tìm hiểu các ngành học lĩnh vực liên quan, hơn là đi vào một ngành cụ thể. Còn nếu cứ đua vào các ngành có tên "hot" thì điểm chuẩn thường rất cao, cơ hội trúng tuyển sẽ ít hơn", ông Tiến nói.
TS Nguyễn Trung Nhân, Trưởng phòng đào tạo Trường đại học Công nghiệp TP.HCM, khuyến cáo thí sinh không nên quyết định dựa trên những thông tin lan truyền trên mạng xã hội như "ngành dễ kiếm việc", "ngành lương cao" hay "ngành đang là xu hướng".
"Một ngành học phù hợp cần được cân nhắc trên nhiều yếu tố như năng lực học tập, sở thích, tính cách, giá trị nghề nghiệp mong muốn và cơ hội việc làm trong dài hạn. Mỗi ngành đều có cơ hội phát triển nếu người học có năng lực và sự đầu tư nghiêm túc", ông Nhân khẳng định.
Một lưu ý được các chuyên gia tuyển sinh nhiều lần nhấn mạnh là hệ thống xét tuyển sẽ xét theo thứ tự nguyện vọng từ trên xuống dưới.
Khi đã trúng tuyển ở một nguyện vọng, các nguyện vọng phía sau sẽ không còn được xét. Vì thế, thí sinh nên xếp nguyện vọng theo đúng mức độ mong muốn theo học, không phải theo khả năng trúng tuyển.
ThS Lê Văn Hiển, phụ trách phòng đào tạo Trường đại học Luật TP.HCM, khuyên: "Thí sinh cần tham khảo điểm chuẩn các năm trước để xây dựng danh sách nguyện vọng có tính phân tầng, gồm nhóm nguyện vọng mơ ước, nhóm phù hợp với mức điểm hiện có và nhóm an toàn. Đồng thời cũng cần đọc kỹ đề án tuyển sinh của từng trường, lưu ý các điều kiện xét tuyển, tiêu chí phụ, phương thức quy đổi điểm nếu có".
TS Phạm Tấn Hạ, Giám đốc Trung tâm Tư vấn tuyển sinh Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia TP.HCM), cho rằng thí sinh cần cân bằng giữa bốn yếu tố: năng lực học tập, sở thích, điều kiện gia đình và triển vọng nghề nghiệp. Nếu chỉ quan tâm đến một yếu tố, quyết định lựa chọn ngành học sẽ thiếu bền vững.
Nếu vẫn còn băn khoăn, thí sinh nên liên hệ trực tiếp bộ phận tuyển sinh của các trường đại học hoặc tham gia các kênh tư vấn chính thức để được giải đáp về chương trình đào tạo, chuẩn đầu ra, học phí, học bổng và cơ hội việc làm.
Điều cần thiết nhất lúc này là mỗi thí sinh đưa ra lựa chọn dựa trên sự hiểu biết về bản thân và thông tin tuyển sinh chính thống, thay vì tâm lý đám đông hay áp lực từ bạn bè, gia đình.
