Chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae và việc Hà Nội được chọn làm nơi công bố phiên bản mới của Sáng kiến Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và rộng mở (FOIP) cho thấy Hà Nội đang được Tokyo nhìn nhận như một điểm tựa chiến lược trong bài toán “an ninh kinh tế”.
“Việt Nam, đúng như tên gọi khác của Hà Nội là Thăng Long – nghĩa là “rồng bay lên”, đang phát triển với tốc độ hết sức ấn tượng”, Thủ tướng Takaichi Sanae nhấn mạnh trong cuộc gặp báo chí chung với Thủ tướng Lê Minh Hưng sau hội đàm ngày 2-5.
Lời chia sẻ đó tại Hà Nội phản ánh cách Nhật Bản nhìn nhận vai trò của Việt Nam trong chính sách đối ngoại của mình. Trước khi lên đường ngày 1-5, bà Takaichi đã khẳng định sẽ đặt an ninh kinh tế làm trụ cột hợp tác mới giữa hai nước, và điều đó được thể hiện rõ qua toàn bộ hoạt động của bà tại Hà Nội.
Kết quả các cuộc gặp giữa Thủ tướng Takaichi với lãnh đạo chủ chốt Việt Nam cho thấy hợp tác kinh tế vẫn là trụ cột song phương, nhưng nay được xoáy sâu hơn vào an ninh kinh tế, an ninh năng lượng và chuỗi cung ứng.
Tại họp báo sau hội đàm, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết hai bên nhất trí sớm triển khai các dự án trong khuôn khổ POWERR ASIA – sáng kiến hỗ trợ 10 tỉ USD giúp các nước châu Á tăng cường tự chủ năng lượng.
Cụ thể, Nhật Bản sẽ hỗ trợ thu xếp nguồn cung dầu thô cho Nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn – nơi Tập đoàn Idemitsu (Nhật Bản) là cổ đông lớn và đang cung cấp khoảng 30 – 40% sản phẩm dầu mỏ tiêu thụ trong nước. Thủ tướng Takaichi xác nhận đây là dự án đầu tiên theo sáng kiến POWERR ASIA.
Hai bên cũng đặt mục tiêu sớm đưa đầu tư của Nhật Bản vào Việt Nam đạt 5 tỉ USD/năm và kim ngạch thương mại song phương lên 60 tỉ USD vào năm 2030, ưu tiên các dự án công nghệ cao gắn với chuyển giao công nghệ.
Đáng chú ý, hai nước công bố đồng tài trợ 15 dự án nghiên cứu chung Việt – Nhật về bán dẫn trong khuôn khổ chương trình NEXUS – sáng kiến của Cơ quan Nghiên cứu khoa học và công nghệ Nhật Bản nhằm xây dựng mạng lưới hợp tác nghiên cứu quốc tế, thúc đẩy đồng sáng tạo tri thức và củng cố ảnh hưởng khoa học công nghệ của Nhật Bản trong khu vực.
Theo giới quan sát, những nội dung này đánh dấu sự biến chuyển về chất trong hợp tác song phương: không còn chỉ là thu hút nhà máy hay tận dụng ưu thế khoáng sản, lao động của Việt Nam, mà hướng tới nâng cao năng lực nghiên cứu, đào tạo và sự tham gia sâu hơn của Việt Nam vào chuỗi giá trị của các doanh nghiệp Nhật Bản.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, giáo sư Stephen Nagy của Đại học Cơ đốc giáo (Nhật Bản) nhận định Việt Nam là địa điểm lý tưởng để đa dạng hóa chuỗi cung ứng một cách có chọn lọc nhờ Chính phủ ổn định, dân số trẻ và vị thế vững chắc.
Các khoản đầu tư FDI và hợp tác ODA của Nhật Bản với Việt Nam không chỉ tạo ra phát triển bền vững cho Việt Nam, mà còn thúc đẩy liên kết kinh tế nội khối ASEAN – yếu tố có lợi cho Tokyo khi khu vực này nằm ở trung tâm của FOIP cả về địa lý lẫn chiến lược.
Còn ông Toshiro Nishizawa, Đại học Tokyo, cho rằng trong ngắn hạn hai nước có thể phối hợp thúc đẩy ngoại giao nhằm sớm chấm dứt xung đột tại Trung Đông. Việc Nhật Bản hỗ trợ Việt Nam chuyển dịch từ xuất khẩu nguyên liệu thô sang chế biến và tạo giá trị gia tăng cao, theo ông, mang lại lợi ích cho cả hai phía.
Tầm quan trọng của Việt Nam đã được chính Thủ tướng Takaichi thừa nhận ngay tại Hà Nội. Bà cho biết với vai trò là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng, nhiều doanh nghiệp Nhật Bản đã mở rộng đầu tư vào Việt Nam.
Trong bối cảnh quốc tế ngày càng phức tạp, Việt Nam đã đề cao tự chủ chiến lược và triển khai đường lối đối ngoại tích cực, chủ động. Đó là lý do bà chọn Việt Nam cho bài phát biểu cập nhật FOIP tại Đại học Quốc gia Hà Nội vào chiều 2-5.
Kể từ khi được khởi xướng cách đây 10 năm, FOIP luôn được nhìn nhận như sáng kiến thiên về địa chính trị, xoay quanh các khái niệm như thượng tôn pháp luật, tự do hàng hải và kết nối hạ tầng chất lượng cao.
Thông điệp của bà Takaichi tại Hà Nội cho thấy Tokyo muốn “thay áo” cho FOIP – biến đây thành khuôn khổ kinh tế và công nghệ, với các ưu tiên thực tế như khả năng chống chịu chuỗi cung ứng, an ninh năng lượng và hợp tác công nghệ.
Bước đi này phù hợp với bối cảnh “an ninh kinh tế” đang nổi lên như một lớp ưu tiên mới trong chính sách công nghiệp và đối ngoại của Nhật Bản. Các cú sốc địa chính trị liên tiếp đã phơi bày tính dễ tổn thương của nền kinh tế xứ mặt trời mọc – vốn phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng, nguyên liệu và mạng lưới sản xuất trải rộng khắp châu Á.
Ông Yamada Takio, nguyên Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam, hiện là trợ lý đặc biệt của Ngoại trưởng Nhật Bản, chỉ ra: “Nếu bất kỳ khâu nào trong chuỗi cung ứng bị gián đoạn, việc duy trì sản xuất tại Nhật Bản sẽ trở nên khó khăn.
Ngành y tế cũng đối mặt với những rủi ro tương tự. Nhật Bản nhập khẩu nhiều vật tư y tế từ châu Á, bao gồm thiết bị lọc máu, thùng chứa chất thải và găng tay phẫu thuật. Do đó, gián đoạn chuỗi cung ứng do thiếu nhiên liệu ở bất kỳ đâu tại châu Á đều có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế và xã hội Nhật Bản, cũng như nền kinh tế châu Á nói chung”.
Nhận thức đó đã được thể hiện qua các bước đi cụ thể trước chuyến thăm. Hôm 15-4, bà Takaichi khởi xướng hội nghị thượng đỉnh trực tuyến của Cộng đồng phát thải ròng bằng 0 châu Á AZEC mở rộng (AZEC+) về tự chủ năng lượng với sự tham dự của lãnh đạo 15 quốc gia, trong đó có Thủ tướng Lê Minh Hưng.
Tại đây, bà công bố khởi động POWERR ASIA và đề xuất nâng cấp lên AZEC 2.0 – không chỉ tập trung giảm phát thải carbon mà còn tính đến khả năng phục hồi kinh tế và năng lượng. Theo ông Yamada, đây là quyết định táo bạo trong bối cảnh Nhật Bản vẫn đang vật lộn đảm bảo nguồn cung dầu thô và xăng dầu. Đặt trong tầm nhìn đó, POWERR ASIA có thể trở thành một trong những trụ cột chính của FOIP phiên bản mới.
Tóm lại, ý nghĩa chuyến thăm của Thủ tướng Takaichi không dừng ở việc Việt Nam là điểm đến đầu tiên của bà tại châu Á sau khi tái đắc cử tháng 2-2026. Các phát biểu của bà thể hiện sự ưu tiên của Nhật Bản đối với Đông Nam Á trong chiến lược dài hạn, đồng thời khẳng định vị thế ngày càng cao của Việt Nam trong cấu trúc khu vực.
Bà Nguyễn Thị Bính, Giám đốc Công ty cổ phần Sản xuất thương mại dịch vụ Nguyễn Bính (tại phường Tân Sơn, khu vực phường 15, quận Tân Bình trước đây) vừa có đơn kêu cứu khẩn cấp gửi đến lãnh đạo TP.HCM khi cơ sở mình đang lãnh phải "một bản án vượt quá sức chịu đựng".
Theo nội dung lá đơn, ngày 31-3, cơ sở sản xuất bún của bà nhận được quyết định xử phạt vi phạm hành chính (số 06/QĐ-XPHC của UBND phường Tân Sơn) với tổng số tiền 552 triệu đồng.
Quyết định xử phạt xác định cơ sở này xả thải với lưu lượng 10m³/ngày. Tuy nhiên trong đơn kêu cứu gửi lãnh đạo TP.HCM, chủ cơ sở cho rằng con số này chưa phản ánh đúng thực tế.
Dẫn chứng từ hóa đơn nước quý 4-2025, tổng lượng nước sử dụng của cơ sở là 488m³ trong 92 ngày, tương đương khoảng 5,3m³/ngày (bao gồm cả nước sinh hoạt). Nếu tính theo tỉ lệ xả thải thông thường, lượng nước thải thực tế chỉ vào khoảng 4,24m³/ngày (80% lượng nước cấp), chưa tới 50% so với mức bị quy kết.
Chủ cơ sở cũng cho biết thời điểm lấy mẫu rơi vào lúc xảy ra sự cố tràn bể, khiến chỉ số bị đẩy lên bất thường. Cơ sở đã khắc phục ngay sau đó và đề nghị được quan trắc lại, nhưng chưa được xem xét thấu đáo.
"Với một cơ sở thủ công có quy mô 70m² và có 6 nhân công, mức phạt hơn nửa tỉ đồng không khác gì một lệnh "khai tử" trực tiếp. Ngay cả khi bán hết máy móc, chúng tôi cũng không thể chi trả", bà Bính viết trong đơn.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, đại diện UBND phường Tân Sơn cho biết việc ban hành quyết định xử phạt không phải là động thái đột ngột mà đã trải qua quá trình theo dõi, kiểm tra.
Qua kiểm tra ghi nhận hệ thống xử lý nước thải nhiều thời điểm không vận hành do hư hỏng. Nước thải xả trực tiếp ra môi trường với các thông số vượt quy chuẩn nhiều lần (thông số pH nằm ngoài ngưỡng quy chuẩn kỹ thuật, BOD5 vượt tới 36,7 lần, COD vượt 29,5 lần, TSS vượt 12,9 lần, Amoni vượt 1,4 lần; tổng nitơ vượt 2,14 lần).
Lãnh đạo phường Tân Sơn cho hay trước khi xử phạt, cơ quan chức năng đã lập biên bản, cho doanh nghiệp giải trình, gia hạn thời gian sửa chữa hệ thống xử lý nước thải, nhưng việc khắc phục không đạt yêu cầu.
Về tranh cãi liên quan lưu lượng xả thải, đại diện UBND phường Tân Sơn khẳng định cơ sở không lắp đồng hồ đo nước thải, sử dụng chung một nguồn nước cho cả sinh hoạt và sản xuất nên không thể tách riêng. Do đó cơ quan chức năng căn cứ vào hóa đơn tiền nước các tháng 10, 11 và 12 do Công ty cổ phần Cấp nước Tân Hòa phát hành, cho thấy tổng lượng nước tiêu thụ của cơ sở này là 975m3.
Tại thời điểm lấy mẫu thử, đoàn được chủ cơ sở thông báo bị rách lưới lọc và đề nghị đoàn kiểm tra cho lấy lại mẫu nước thải. Tuy nhiên quá trình phát hiện lưới lọc rách và thay lưới mới không có sự chứng kiến của các thành viên đoàn kiểm tra.
Chủ cơ sở tự thực hiện và báo thông tin cho đoàn kiểm tra. Vào thời điểm chủ cơ sở thông báo đã thay lưới lọc mới, quá trình lấy mẫu nước thải vẫn còn đang thực hiện. Do đó không đủ cơ sở để yêu cầu thực hiện lấy lại mẫu nước thải.
Tối 18/5, tại Quảng trường Long Hưng (phường Long Hưng, thành phố Đồng Nai), Thành ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đồng Nai sẽ long trọng tổ chức Lễ công bố Nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương. .
Theo kế hoạch, chương trình diễn ra vào lúc 19h30, được truyền hình trực tiếp trên Đài Truyền hình Việt Nam; Báo và Phát thanh, Truyền hình Đồng Nai.
Trong chương trình, ngoài phần công bố Nghị quyết của Quốc hội về thành lập thành phố Đồng Nai, còn công bố quyết định tặng thưởng Huân chương Lao động hạng nhất và nghi thức khen thưởng cho địa phương này. Sau đó là phần phát biểu của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và lãnh đạo thành phố Đồng Nai.
Tiếp đó là chương trình sử thi nghệ thuật "Đồng Nai, hào khí phương Nam, vươn mình cùng đất nước". Trong nội dung chương trình còn có tiết mục bắn pháo hoa tầm cao.
Theo Nghị quyết số 30/2026/QH16 của Quốc hội, thành phố Đồng Nai được chính thức thành lập từ ngày 30/4, trở thành thành phố thứ 7 của cả nước.
Thành phố Đồng Nai được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của tỉnh Đồng Nai. Thành phố Đồng Nai giáp TPHCM, tỉnh Lâm Đồng, tỉnh Tây Ninh và Vương quốc Campuchia. Thành phố Đồng Nai có diện tích tự nhiên hơn 12,7 ngàn km2, quy mô dân số gần 5 triệu người, có 95 đơn vị hành chính cấp xã gồm 33 phường và 62 xã.
Thành phố Đồng Nai hiện giữ vai trò là đầu mối liên kết trực tiếp các hành lang phát triển và trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước là TPHCM với khu vực Tây Nguyên, Duyên hải Nam Trung Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long.
Với hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, nhất là hạ tầng giao thông, công nghiệp, dịch vụ, logistics được đầu tư ngày càng đồng bộ, hiện đại cùng với sân bay Long Thành đang được xây dựng và hoàn thiện với tiến độ nhanh, thành phố Đồng Nai đã hội tụ đầy đủ các yếu tố của một đô thị có tiềm năng phát triển lớn, đa trung tâm, đa chức năng, có tính lan tỏa mạnh trên phạm vi vùng phía Nam và cả nước.
Chiều 20.5, TAND TP.Hà Nội tiếp tục xét xử cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cùng các bị cáo trong vụ án vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí, xảy ra tại dự án cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức.
Cơ quan tiến hành tố tụng xác định quá trình thực hiện 2 dự án nêu trên có nhiều sai phạm, dẫn tới phải dừng thi công suốt gần 5 năm, gây thất thoát, lãng phí hơn 800 tỉ đồng.
Khai trước tòa, cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến thừa nhận nội dung cáo trạng. Với vai trò người đứng đầu, bà "rất day dứt", xin nhận trách nhiệm khi những quyết định của mình trở thành tiền đề khiến 2 dự án bị chậm tiến độ, gây lãng phí ngân sách nhà nước.
Chủ tọa hỏi bà Tiến về lời khai trước đó của ông Nguyễn Chiến Thắng, cựu Giám đốc Ban quản lý dự án Y tế trọng điểm, rằng bà Tiến là người giới thiệu Công ty VK làm đơn vị tư vấn. Từ sự giới thiệu này, các đơn vị hợp thức hồ sơ để chỉ định doanh nghiệp, thay vì khảo sát năng lực các đơn vị trong nước, gây thất thoát hơn 70 tỉ đồng.
Bà Tiến phân trần, dự án cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức được Thủ tướng phê duyệt với mục tiêu ngang tầm các nước tiên tiến trong khu vực, thời gian chỉ trong 3 năm từ 2014 - 2017. Đây cũng là dự án có quy mô lớn nhất từ trước đến nay của ngành y tế, cả về vốn và diện tích mặt bằng.
"Toàn thể anh em lúc bấy giờ có mơ ước là phải để lại một sản phẩm để đời, 2 bệnh viện này phải sử dụng ít nhất 100 năm sau, để người dân không phải ra nước ngoài chữa bệnh nữa", cựu bộ trưởng kể.
Với yêu cầu kỹ thuật và áp lực thời gian như đã nêu, ngành y tế đã đi thăm hệ thống y tế của các nhiều nước, đồng thời khảo sát tại các bệnh viện trong nước, biết rõ năng lực xây dựng, thiết kế, vận hành và trình độ ra sao. Cộng thêm việc dự khánh thành Bệnh viện Vinmec, "thấy rất hiện đại", nên bà Tiến nói ông Thắng thử tìm hiểu về Công ty VK xem sao.
Bà Tiến khẳng định tại thời điểm trên không hề quen biết Công ty VK. Khi doanh nghiệp này có thư đề nghị và cấp dưới báo cáo lên, bà còn đề nghị mời thêm doanh nghiệp của Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản... cho khách quan. Tuy nhiên, cấp dưới nói các doanh nghiệp khác đều không mặn mà, hoặc đưa ra giá rất cao, nên VK đã được chọn.
Đến nay, cựu Bộ trưởng Y tế vẫn khẳng định sản phẩm tư vấn của Công ty VK có chất lượng tốt. Tuy vậy, bà nhận khuyết điểm khi đã gây áp lực công việc cho cấp dưới, "lúc nào cũng yêu cầu phải đáp ứng thời hạn 3 năm, phải để lại sản phẩm tốt nhất, hiện đại nhất".
Hồ sơ vụ án cho thấy, quá trình triển khai dự án, ông Nguyễn Chiến Thắng và ông Nguyễn Hữu Tuấn, cựu Giám đốc Ban quản lý dự án chuyên ngành xây dựng công trình y tế đã nhận hối lộ của 10 nhà thầu tổng số tiền hơn 100 tỉ đồng. Sau khi nhận, ông Thắng và Tuấn khai đã đưa cho bà Nguyễn Thị Kim Tiến gần 18 tỉ đồng và 100.000 USD.
Khai trước tòa về tình tiết này, cựu Bộ trưởng Y tế thừa nhận vào năm 2016, ông Thắng cùng một người khác có đến phòng làm việc của bà để báo cáo công việc, để lại một gói quà. Về nhà một thời gian sau, bà mới biết có 2 tỉ đồng bên trong. Cộng thêm một vài lần khác, bà nhận thêm 500 triệu đồng từ ông Thắng, tổng cộng là 2,5 tỉ đồng.
Đối với ông Nguyễn Hữu Tuấn, bà Tiến khai năm 2018, ông này đến nhà để báo cáo công việc, cũng để lại một gói quà. Bà nhớ mang máng "ở ngoài vỏ một chai rượu màu xanh". Nay, ông Tuấn khai có 5 tỉ đồng, bà nghĩ rằng "anh em đã mang đến nhà mà đã khai thì chắc là sự thật" nên thừa nhận.
Như vậy, tổng số tiền bà Tiến thừa nhận cầm từ hai cấp dưới là 7,5 tỉ đồng. Chủ tọa hỏi bà nhận thức thế nào về hành vi này. Cựu bộ trưởng thấy "hoàn toàn sai", nhưng khẳng định "tôi không gợi ý, không thỏa thuận và cũng không biết nguồn gốc, anh em để lại gói quà ở trên bàn rồi ra về".
