Trong cuộc đua xe điện toàn cầu, quốc gia nào làm chủ được nguồn cung Lithium – thứ được ví như ‘vàng trắng’ – quốc gia đó sẽ nắm giữ lợi thế sinh tồn. Mới đây, một cơ sở tại tỉnh Fukui, Nhật Bản đã công bố bước ngoặt chấn động khi thu hồi thành công 90% lượng Lithium từ pin xe điện đã qua sử dụng, con số cao gấp đôi so với các phương pháp truyền thống.
Đột phá này đến từ JX Metals Circular Solutions, công ty con của một ‘ông lớn’ trong ngành kim loại màu tại Nhật Bản. Thay vì chấp nhận mức hiệu suất thấp như trước đây, đội ngũ kỹ sư tại nhà máy Tsuruga đã thay đổi hoàn toàn tư duy về phương pháp hóa học trong quy trình chiết xuất.
Quy trình bắt đầu bằng việc xử lý nhiệt pin cũ để loại bỏ tạp chất, sau đó nghiền nát thành một loại bột mịn chứa đầy kim loại quý gọi là ‘khối đen’ (black mass). Từ đây, phương pháp thủy luyện (hydrometallurgy) – một kỹ thuật xử lý hóa chất bằng nước – sẽ được triển khai để ‘bóc tách’ Lithium nguyên chất ra khỏi hỗn hợp.
Điểm khiến giới chuyên gia kinh ngạc không chỉ nằm ở con số 90%. Quy trình mới của JX Metals còn cực kỳ thân thiện với môi trường khi sử dụng chính Lithium Hydroxide thu hồi được để thay thế cho các hóa chất tinh chế truyền thống. Cải tiến thông minh này giúp cắt giảm tới 40% lượng phát thải carbon, biến đây trở thành một trong những quy trình tái chế sạch nhất thế giới hiện nay.
Đối với một quốc gia vốn phải nhập khẩu gần như 100% khoáng sản và phụ thuộc lớn vào các nhà máy tinh chế tại Trung Quốc như Nhật Bản, đây được xem là một bước đi chiến lược để tiến tới sự tự chủ hoàn toàn.
Dù đã vượt xa mục tiêu 70% mà Chính phủ Nhật Bản đề ra cho năm 2030, nhưng thách thức hiện tại lại nằm ở khâu… thu gom. Hiện chỉ có khoảng 14% pin Lithium-ion hết hạn tại Nhật Bản được đưa đến các kênh tái chế chính thức. Một lượng lớn xe điện cũ vẫn đang bị xuất khẩu sang nước ngoài, kéo theo đó là khối lượng khổng lồ kim loại quý giá ‘chảy máu’ khỏi biên giới.
Trong bối cảnh luật tái chế mới chính thức có hiệu lực trong năm nay, Nhật Bản đang nỗ lực siết chặt quy trình thu gom để đảm bảo công nghệ đột phá này có đủ ‘nguyên liệu’ nhằm duy trì huyết mạch cho ngành công nghiệp xe điện quốc gia.
Theo Smithsonian, công ty công nghệ sinh học Colossal Biosciences tại Texas (Mỹ) ngày 19/5 thông báo 26 gà con đã nở từ cấu trúc tổ ong in 3D mô phỏng vỏ trứng. Ben Lamm, Giám đốc điều hành kiêm nhà đồng sáng lập công ty, chia sẻ hệ thống có thể mở rộng để phù hợp với những loài chim tuyệt chủng có trứng lớn hơn nhiều.
Mục tiêu của các nhà nghiên cứu là hồi sinh chim moa khổng lồ ở Đảo Nam của New Zealand, tuyệt chủng năm 1380-1445. Ước tính trứng chim moa có thể tích lớn gấp 80 lần trứng gà và 8 lần trứng đà điểu, có nghĩa không loài chim nào đủ lớn để chứa hộ. Công nghệ của Colossal Biosciences cho phép tăng kích thước trứng nhân tạo để phù hợp với chim moa non.
Tuy có vẻ đơn giản, trứng có cấu trúc phức tạp giúp bảo vệ phôi đang phát triển khỏi tổn thương và nhiễm trùng. Vỏ trứng có hàng nghìn lỗ nhỏ cho khí oxy đi qua, đồng thời để khí carbon dioxide và độ ẩm thoát ra. Khi phát triển bên trong trứng, phổi của phôi không hoạt động, thay vào đó một mạng lưới mạch máu áp sát vào thành trứng sẽ hút oxy vào máu và lọc carbon dioxide ra ngoài.
Telegraph cho biết trứng nhân tạo từng được thử nghiệm, nhưng các nhà khoa học gặp khó khăn trong việc cung cấp đủ oxy cho phôi. Colossal Biosciences giải quyết vấn đề bằng cách thiết kế vỏ lưới in 3D chứa màng silicone sinh học trong suốt mô phỏng khả năng chuyển oxy của vỏ trứng tự nhiên. Nhưng họ không tích hợp các yếu tố khác của trứng thật như màng phôi hỗ trợ dinh dưỡng, hô hấp và bài tiết khi gà con phát triển.
Theo Nature, các nhà nghiên cứu chuyển phôi gà, lòng đỏ và lòng trắng vào vỏ nhân tạo trong vòng 36-40 giờ sau khi chúng được đẻ. Họ đặt những thùng chứa trong lồng ấp và thêm canxi. Sau khoảng 18 ngày, gà con bắt đầu mổ lớp vỏ và cuối cùng chui ra khỏi vỏ nhân tạo. Công ty Colossal Biosciences cho biết những con gà nở ra sẽ được chuyển đến một trang trại lớn. Trong tương lai, họ dự định thử nghiệm trứng nhân tạo với phôi đà điểu và emu.
Công ty Colossal Biosciences từng hồi sinh sói trắng tuyệt chủng khoảng 12.000 năm trước và lên kế hoạch hồi sinh chim dodo, voi ma mút lông xoăn, hổ Tasmania và linh dương lam. Theo công ty, trứng nhân tạo có thể giúp bảo tồn nhiều loài chim cực kỳ nguy cấp, khó nuôi trong điều kiện nuôi nhốt, cung cấp môi trường kiểm soát hỗ trợ phôi dễ tổn thương.
Tuy nhiên, Colossal Biosciences không tiết lộ tỷ lệ trứng gà nở thành công. Họ cũng chưa công bố bài báo đã qua thẩm duyệt của hội đồng chuyên gia về công nghệ vỏ trứng nhân tạo, vì vậy các nhà nghiên cứu bên ngoài khó đánh giá quy trình và kết quả.
Theo Reuters, Roblox cho biết sẽ triển khai hệ thống tài khoản phân theo độ tuổi, đi kèm việc vô hiệu hóa hoặc hạn chế chức năng chat với nhóm người dùng nhỏ tuổi. Đây là một phần trong nỗ lực tăng cường kiểm soát nội dung và tương tác trên nền tảng, vốn có lượng lớn người chơi là trẻ em.
Theo kế hoạch, người dùng sẽ được phân loại vào các nhóm tuổi khác nhau, từ đó áp dụng mức độ kiểm soát phù hợp. Với nhóm trẻ nhỏ, các tính năng giao tiếp như chat sẽ bị hạn chế đáng kể, thậm chí vô hiệu hóa trong một số trường hợp. Điều này nhằm giảm nguy cơ tiếp xúc với nội dung không phù hợp hoặc tương tác với người lạ.
Hệ thống mới cũng cho phép phụ huynh có thêm công cụ để quản lý tài khoản của con, bao gồm việc theo dõi hoạt động và điều chỉnh quyền truy cập. Roblox cho biết cách tiếp cận này giúp tạo ra môi trường an toàn hơn mà vẫn giữ được trải nghiệm chơi game cốt lõi.
Trước đó, nền tảng này đã áp dụng nhiều biện pháp kiểm duyệt nội dung và lọc tin nhắn, nhưng vẫn đối mặt với chỉ trích liên quan đến an toàn trẻ em. Việc chuyển sang mô hình tài khoản theo độ tuổi được xem là bước đi mạnh tay hơn, khi kiểm soát ngay từ cấp độ hệ thống thay vì chỉ xử lý nội dung phát sinh.
Động thái mới diễn ra trong bối cảnh các công ty công nghệ ngày càng chịu áp lực từ cơ quan quản lý và phụ huynh về việc bảo vệ người dùng nhỏ tuổi trên môi trường trực tuyến. Những thay đổi như hạn chế chat hay kiểm soát tương tác được xem là cần thiết để giảm rủi ro, đặc biệt với các nền tảng có yếu tố mạng xã hội.
Việc vô hiệu hóa chat với trẻ nhỏ có thể ảnh hưởng đến cách người chơi tương tác, nhưng Roblox cho rằng đây là sự đánh đổi cần thiết. Trong bối cảnh các nền tảng trực tuyến ngày càng phức tạp, việc thiết lập rào cản rõ ràng theo độ tuổi được xem là giải pháp trực tiếp để giảm thiểu rủi ro.
Theo hãng bảo mật Kaspersky ngày 9-4, Việt Nam đang dẫn đầu khu vực Đông Nam Á, với ghi nhận mức tăng trưởng mã độc liên quan đến trò chơi trực tuyến cao nhất, lên đến hơn 202%.
Dữ liệu mới nhất từ Kaspersky phát đi một cảnh báo đỏ cho khu vực Đông Nam Á, đặc biệt là tại thị trường Việt Nam. Theo đó, trong nửa cuối năm 2025, số lượng mối đe dọa an ninh mạng nhắm vào game thủ tại khu vực này đã tăng vọt 86%.
Đáng lo ngại hơn cả, Việt Nam dẫn đầu "danh sách đen" với mức tăng trưởng khủng khiếp lên tới 202,5%, bỏ xa quốc gia đứng thứ hai là Thái Lan (104,4%).
Điều này cho thấy tội phạm mạng đang tập trung vào người dùng trong nước, lợi dụng sự bùng nổ của các thiết bị di động và tâm lý chủ quan khi tham gia giải trí trực tuyến.
Các chuyên gia nhận định các đối tượng xấu thường giả mạo các tựa game nổi tiếng hoặc tạo ra các công cụ "hack", "mod" (chỉnh sửa game) giả để dụ dỗ người chơi tải về các tệp tin chứa mã độc.
Những cái tên như Roblox, Minecraft và Genshin Impact hiện là những "vỏ bọc" bị lợi dụng nhiều nhất.
Nạn nhân trực tiếp của các đợt tấn công này phần lớn là trẻ em và thanh thiếu niên - nhóm đối tượng vốn khao khát sở hữu trang phục hiếm, vật phẩm độc quyền hoặc muốn gian lận để thắng nhanh.
Lợi dụng tâm lý này, tin tặc lập ra các trang web giả mạo hứa hẹn tặng quà miễn phí. Khi trẻ truy cập hoặc tải về, chúng vô tình mở "cửa hậu" cho các ứng dụng rủi ro xâm nhập thiết bị. Không dừng lại ở việc làm hỏng máy, đây chính là "cửa ngõ" để tin tặc thu thập dữ liệu nhạy cảm.
Hệ lụy không chỉ dừng lại ở cá nhân người chơi. Ông Choon Hong Chee, Giám đốc tại Kaspersky khu vực châu Á - Thái Bình Dương, cảnh báo: "Những mối đe dọa này là “cầu nối” để tấn công vào mạng lưới chung của gia đình. Trẻ em có thể vô tình tiết lộ thông tin thẻ tín dụng của cha mẹ hoặc địa chỉ nhà".
Thực tế tại Việt Nam, nhiều phụ huynh thường cho con mượn điện thoại có liên kết sẵn tài khoản ngân hàng hoặc dùng chung máy tính chứa dữ liệu công việc quan trọng. Chỉ một lần "nhấn chuột" sai lầm của con trẻ, toàn bộ tài sản và quyền riêng tư của các thành viên khác trong nhà có thể bị xâm phạm, dẫn đến các vụ lừa đảo thao túng tâm lý hoặc tống tiền xuyên quốc gia.
