Nhiều người Mỹ phản đối chấm dứt quyền công dân theo nơi sinh

Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez rạng sáng 25/6 cho biết cơ quan y tế đã thống kê được ít nhất 32 người thiệt mạng và hơn 700 người bị thương sau hai trận động đất liên tiếp tại nước này ngày 24/6. Tuy nhiên, số thương vong này dự kiến tăng lên nhanh chóng, vì chưa bao gồm thống kê ở bang duyên hải La Guaira, khu vực chịu thiệt hại nặng nề nhất.

"Chúng tôi có thể nói rằng tình hình ở La Guaira là một thảm kịch thực sự", bà Rodriguez nói khi tuyên bố khu vực này là vùng thảm họa. "Hàng chục tòa nhà cao tầng đổ sập và chúng tôi đang chạy đua với thời gian để cứu được càng nhiều người càng tốt".

Do bang La Guaira đang gặp sự cố kết nối thông tin liên lạc, giới chức địa phương chưa thể báo cáo về số liệu thương vong tại những nơi chịu thiệt hại nặng nề nhất.

Những hình ảnh từ La Guaira cho thấy nhiều công trình đổ nát, trong đó có một phần khách sạn 8 tầng, làm dấy lên lo ngại số người chết và bị thương sẽ còn tăng.

Một trang web do các nhà hoạt động chính trị thiết lập để hỗ trợ tìm kiếm nạn nhân đã ghi nhận được hơn 6.600 thông báo mất tích chỉ vài giờ sau thảm họa. Thời điểm động đất xảy ra trùng với ngày nghỉ lễ nên nhiều người đang ở trong nhà.

"Tôi kêu gọi toàn dân đoàn kết, bình tĩnh và tin tưởng chúng ta sẽ cùng nhau vượt qua thảm kịch này", Tổng thống lâm thời Venezuela nói.

Bà Rodriguez cho biết các đội cứu hộ từ Mỹ, Cộng hòa Dominica, El Salvador, Mexico và Qatar sẽ tới Venezuela để hỗ trợ công tác ứng phó. Trung Quốc, Brazil cùng nhiều quốc gia Caribe cũng đã đề nghị viện trợ nhân đạo.

Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), trận động đất đầu tiên mạnh 7,2 độ xảy ra cách thủ đô Caracas khoảng 160 km về phía tây. Chưa đầy một phút sau, khu vực này tiếp tục hứng chịu trận động đất mạnh 7,5 độ. Đây là trận động đất mạnh nhất ở Venezuela trong hơn một thế kỷ qua.

USGS nhận định số người thiệt mạng nhiều khả năng sẽ lên tới hàng nghìn, với xác suất đáng kể vượt mốc 10.000 người, dựa trên các mô hình dự báo hậu quả động đất.

Venezuela nằm trên khu vực có hoạt động địa chấn mạnh, nơi mảng Caribe và mảng Nam Mỹ tiếp giáp nhau. Một trận động đất năm 1812 từng khiến khoảng 30.000 người thiệt mạng, tàn phá nghiêm trọng các thành phố Merida và Caracas.

Tại Bệnh viện Clinicas ở Caracas, nhân viên y tế được yêu cầu tăng cường ca trực đêm để tiếp nhận và điều trị số lượng lớn người bị thương. Chính quyền cũng thông báo hủy toàn bộ các lớp học trong phần còn lại của tuần để tập trung khắc phục hậu quả.

Hạ tầng dầu khí của Venezuela hiện chưa ghi nhận thiệt hại đáng kể. Giới chức phòng vệ dân sự tại Maracaibo, gần trung tâm khai thác dầu địa phương, chưa ghi nhận báo cáo thương vong. Nhân viên tại nhà máy lọc dầu El Palito, gần tâm chấn, cũng xác nhận cơ sở này không bị hư hại.

Tập đoàn năng lượng Shell của Anh, đơn vị đang đánh giá khả năng phát triển các mỏ khí đốt tại Venezuela, cho biết toàn bộ nhân viên của hãng tại nước này đều an toàn. Một nguồn tin nhận định với Reuters rằng tình trạng mất điện kéo dài có thể ảnh hưởng đến sản lượng khai thác dầu thô cho đến khi hệ thống điện được khôi phục.

Tin Gốc: Vnexpress

Giới chức thành phố Garden Grove ngày 22/5 phát hiện bồn chứa khoảng 26.500 lít methyl methacrylate (MMA) ở công ty sản xuất hàng không vũ trụ địa phương bị rò hơi.

Đến ngày 23/5, giới chức cập nhật không còn rò khí, nhưng cho biết bồn chứa đang trong tình trạng bất ổn định nghiêm trọng chưa thể kiểm soát, có thể vỡ hoặc phát nổ bất cứ lúc nào. MMA là hóa chất công nghiệp dễ bay hơi, dễ cháy, thường dùng để sản xuất nhựa acrylic.

"Hiện chỉ có hai khả năng. Một là vỡ bồn, làm tràn toàn bộ hóa chất độc hại ra bãi đỗ xe trong khu vực. Hai là bồn rơi vào tình trạng mất kiểm soát nhiệt và phát nổ, tác động đến các bồn xung quanh, vốn cũng chứa nhiên liệu hoặc hóa chất", Craig Covey, lãnh đạo Cơ quan Cứu hỏa Quận Cam, nói trong cập nhật ngày 23/5.

Giới chức đang triển khai sơ tán theo hai kịch bản này đối với 40.000 người dân tại khu vực. Lệnh sơ tán mở rộng trên 5 thành phố khác của quận Cam gồm Cypress, Stanton, Anaheim, Buena Park và Westminster.

Hơn 12 trường học tạm thời đóng cửa. Các trường nằm gần khu vực sơ tán hủy các hoạt động ngoài trời.

Ông Covey cho biết cơ sở này có ba bồn chứa. Bồn chứa MMA đang trong tình trạng bất ổn đã nóng lên và phình ra trong ngày 22/5. Chất trung hòa không phát huy hiệu quả, còn phương án rút hóa chất ra ngoài cũng không thể thực hiện do hệ thống van bị hỏng.

Regina Chinsio Kwong, quan chức y tế Quận Cam, cho biết nếu xảy ra nổ, hóa chất có thể phát tán dưới dạng hơi. Người hít phải hơi này có thể gặp các vấn đề nghiêm trọng về hô hấp. Các triệu chứng khác có thể gồm đau họng, chảy nước mũi, ngứa và bỏng rát mắt, thậm chí buồn nôn và đau đầu.

Giới chức cho biết hiện chưa rõ khi nào người dân có thể trở về nhà.

"Chất này rất dễ biến động, rất độc và rất dễ cháy", ông Covey nói, kêu gọi người dân sơ tán. "Đây không phải là biện pháp phòng ngừa. Sự cố sẽ xảy ra, trừ khi một người cực kỳ xuất sắc nào đó tìm ra cách kiểm soát sự cố. Bồn này sẽ hỏng, chúng tôi chỉ không biết khi nào".

Garden Grove có khoảng 172.000 dân, trong đó có khoảng 73.000 người gốc Á. Garden Grove cùng Westminster là hai trung tâm chính của Little Saigon ở Quận Cam, nơi tập trung cộng đồng người Việt lớn nhất bên ngoài Việt Nam.

Tin Gốc: Vnexpress

"Thời gian đang dần trôi qua với Iran. Họ nên hành động nhanh, nếu không sẽ chẳng còn lại gì", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội hôm 17/5, hai ngày sau khi kết thúc chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc.

Theo CNN, ông Trump và đội ngũ dưới quyền đã hoãn đưa ra quyết định về cách xử lý vấn đề Iran trong lúc đang ở Bắc Kinh và hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Một trong những nội dung trao đổi chủ chốt giữa hai lãnh đạo là chiến sự Iran, vấn đề đang tác động đến nhiều mặt của thế giới. Tuy nhiên, khi ông Trump lên chuyên cơ Không lực Một rời Bắc Kinh chiều 15/5, hai bên vẫn không có dấu hiệu cho thấy họ đã đạt được đồng thuận về cách chấm dứt chiến sự Iran.

Nhà Trắng cho biết Mỹ và Trung Quốc nhất trí Iran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân và eo biển Hormuz cần được duy trì tự do đi lại để bảo đảm dòng chảy năng lượng toàn cầu. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết Trung Quốc phản đối quân sự hóa eo biển Hormuz, cũng như hành vi áp phí tàu qua khu vực này.

Tuy nhiên, phía Trung Quốc không xác nhận đầy đủ những nội dung mà Mỹ công bố. Thông cáo của Trung Quốc chủ yếu nhấn mạnh chiến sự Iran "đáng lẽ không bao giờ được xảy ra" và các bên cần giải quyết bằng đối thoại.

Theo Chong Ja Ian, phó giáo sư tại Đại học Quốc gia Singapore, điều này cho thấy Trung Quốc hiện tránh thể hiện lập trường nghiêng về Mỹ và chưa cam kết tăng sức ép lên Iran như mong muốn của ông Trump.

Cuộc gặp với ông Tập không tạo ra đột phá về vấn đề Iran dường như đã khiến ông Trump mất kiên nhẫn. Trên hành trình trở về Washington ngày 15/5, ông Trump đã nhắc lại việc đề xuất hòa bình gần nhất của Iran là "không thể chấp nhận được".

"Tôi xem đề xuất và nếu không thích câu đầu tiên thì tôi sẽ bỏ đi", ông Trump nói với phóng viên trên Không lực Một. "Nếu họ đề cập đến hạt nhân dưới bất kỳ hình thức nào, tôi sẽ không đọc phần còn lại".

Cuối tuần qua, các quan chức Mỹ cũng đề cập ngày càng nhiều đến khả năng Mỹ nối lại hoạt động quân sự với Iran, vốn đã ngừng lại sau khi hai nước đạt thỏa thuận ngừng bắn hôm 8/4. Hai bên đã tiến hành một vòng đàm phán trực tiếp tại Pakistan hôm 11/4 nhưng chưa đạt bước đột phá nào, khi bất đồng về chương trình hạt nhân của Iran và eo biển Hormuz vẫn quá lớn.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cho biết Lầu Năm Góc "có kế hoạch leo thang nếu cần thiết". Hai quan chức Trung Đông nói Mỹ cùng Israel đang có những hoạt động chuẩn bị quân sự lớn nhất kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực và có thể hành động sớm nhất trong tuần này.

Theo các quan chức Mỹ, nếu Tổng thống Trump quyết định nối lại không kích, những lựa chọn được cân nhắc gồm mở rộng oanh tạc nhằm vào mục tiêu quân sự và cơ sở hạ tầng của Iran. Một phương án khác là triển khai lực lượng đặc nhiệm đổ bộ vào Iran để thu hồi lượng uranium đã làm giàu đang bị chôn vùi dưới lòng đất.

Mỹ đã điều vài trăm lính đặc nhiệm tới Trung Đông từ tháng 3 nhằm giúp ông Trump có sẵn lựa chọn này. Mục tiêu được nhắm đến có thể là kho uranium làm giàu cấp độ cao tại cơ sở hạt nhân Isfahan, miền trung Iran.

Nhà Trắng khẳng định Tổng thống Trump không loại trừ khả năng nào, nhưng ưu tiên của ông luôn là giải pháp ngoại giao.

"Mỹ đang nắm đòn bẩy tối đa đối với chính quyền Iran và Tổng thống sẽ chỉ chấp nhận một thỏa thuận bảo đảm an ninh quốc gia của chúng ta", phát ngôn viên Nhà Trắng Anna Kelly nói.

Ông Trump từng kỳ vọng có thể thuyết phục Trung Quốc gây sức ép để Iran nhượng bộ trong vấn đề hạt nhân và eo biển Hormuz, tuyến đường biển vận chuyển 20% nguồn cung dầu thế giới đến từ vùng Vịnh. Trung Quốc cũng có lợi nếu Hormuz được giữ thông suốt, bởi khủng hoảng năng lượng kéo dài sẽ khiến kinh tế thế giới suy thoái, ảnh hưởng tới xuất khẩu của nước này.

Dù vậy, sau hai cuộc hội đàm với ông Trump, ông Tập không công bố bất kỳ cam kết mới nào về việc gây sức ép với Iran hay tham gia sâu hơn vào nỗ lực chấm dứt xung đột.

Yue Su, kinh tế trưởng phụ trách Trung Quốc tại Economist Intelligence Unit, cho rằng các cuộc trao đổi giữa ông Trump và ông Tập cho thấy hai bên vẫn có một số điểm đồng về vấn đề Iran, nhưng khả năng Bắc Kinh sẵn sàng can dự sâu hơn không cao.

"Một lý do là chính quyền Iran đang ở trong trạng thái sống còn và họ sẽ đặt lợi ích của mình lên trên hết, thay vì chịu sức ép từ các bên như Trung Quốc", bà nói với CNBC.

Damien Ma, giám đốc trung tâm nghiên cứu Carnegie China, nhận định Trung Quốc là bên hỗ trợ quan trọng với Iran, nhưng quan hệ giữa Bắc Kinh và Tehran chủ yếu "mang tính thực dụng" trên cơ sở hai bên cùng có lợi. "Trong hơn 10 năm qua, Trung Quốc cũng đã mở rộng quan hệ với nhiều nước Trung Đông như Arab Saudi hay Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất", ông Ma nói.

Các nhà phân tích của ngân hàng đầu tư Raymond James cũng cho rằng Trung Quốc khó chủ động can dự sâu hơn vào cuộc khủng hoảng.

"Ông Trump có thể muốn tận dụng ảnh hưởng của Trung Quốc để tạo đột phá trong đàm phán với Iran, nhưng chúng tôi hoài nghi khả năng Bắc Kinh sẽ sử dụng ảnh hưởng của họ một cách mạnh tay trong bối cảnh hiện tại", nhóm nhà phân tích viết.

Theo nhóm này, Trung Quốc phải duy trì thế cân bằng giữa quan hệ với Iran, các nước Arab vùng Vịnh và cả Mỹ. Vì vậy, Bắc Kinh nhiều khả năng sẽ tiếp tục kêu gọi hòa bình thay vì đóng vai trò tích cực hơn trong việc gây sức ép để Tehran nhượng bộ.

Tuy nhiên, họ cho rằng Trung Quốc có thể tham gia sâu hơn nếu xuất hiện đề xuất chuyển lượng uranium làm giàu cấp độ cao của Iran ra nước ngoài, bởi Bắc Kinh có thể trở thành bên tiếp nhận số vật liệu này.

Các nhà phân tích của Eurasia Group cho rằng hợp tác Mỹ - Trung về Iran sẽ chỉ dừng ở mức hạn chế. Bắc Kinh đã thể hiện lập trường rõ ràng hơn khi phản đối việc thu phí qua eo biển Hormuz và có thể tăng mua năng lượng từ Mỹ để giảm bớt lo ngại của Washington.

"Nhưng đó có lẽ cũng là giới hạn của sự phối hợp Mỹ - Trung về Iran", nhóm này cho biết.

Sau chuyến đi Bắc Kinh, lựa chọn của ông Trump đang dần thu hẹp. Hội đàm với ông Tập giúp duy trì đối thoại Mỹ - Trung và tránh căng thẳng song phương leo thang, nhưng chưa tạo được lối thoát rõ ràng cho chiến sự Iran.

Trong lúc đó, Tehran vẫn giữ được đòn bẩy quan trọng là khả năng gây áp lực lên thị trường năng lượng toàn cầu thông qua eo biển Hormuz. Iran dường như hiểu rõ điều này và tiếp tục phát tín hiệu cứng rắn. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf tuyên bố lực lượng vũ trang nước này "sẵn sàng đáp trả mọi hành động gây hấn".

"Tổng thống Trump đã thử gây sức ép và đưa ra những tuyên bố cứng rắn, nhưng không hiệu quả. Ông ấy cũng thử đàm phán, nhưng vẫn không thành công", Ivo Daalder, cựu đại sứ Mỹ tại NATO, nói với CNN. "Giờ ông ấy đang cố tìm cách thoát khỏi thế bế tắc".

Khi cuộc gặp thượng đỉnh với ông Tập không giúp tháo gỡ được thế bế tắc đó, ông Trump không còn nhiều lựa chọn. Các lãnh đạo Lầu Năm Góc cho hay trong hơn một tháng ngừng bắn với Iran, họ đã tái vũ trang cho các tàu chiến và chiến đấu cơ ở Trung Đông.

Tướng Dan Caine, chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, tuần trước nói trước một ủy ban Thượng viện rằng quân đội "duy trì loạt phương án cho các lãnh đạo dân sự", trong đó có khả năng nối lại hoạt động quân sự với Iran. Tuy nhiên, tướng Caine từ chối làm rõ động thái quân sự mà Tổng thống Trump có thể ra lệnh tiến hành.

Tin Gốc: Vnexpress