Nhưng trước khi USB-C được phổ biến, vào đầu những năm 2000, tình hình hoàn toàn khác. Khi đó, nếu điện thoại của người dùng đột ngột hết pin, việc hỏi mượn sạc thường dẫn đến việc nhận được một cục sạc không tương thích, với các đầu nối khó hiểu và không phổ biến.
Đó là thời điểm mà mỗi nhà sản xuất đều phát triển các đầu nối riêng, dẫn đến sự xuất hiện của nhiều cổng kết nối kỳ lạ và khó sử dụng, trở thành ác mộng mỗi khi cần sạc pin. Có cổng thậm chí cần đến dây để giữ, trong khi những cổng khác yêu cầu bộ chuyển đổi đắt tiền. Đó là những cổng nào?
Nếu từng sở hữu một chiếc điện thoại Siemens vào đầu những năm 2000, chắc hẳn người dùng không thể quên cổng kết nối Siemens Slim-Lumberg. Được giới thiệu vào năm 2002, cổng 12 chân này có thiết kế siêu mỏng nhưng lại rất rộng. Nó được sử dụng để sạc pin, truyền dữ liệu USB và âm thanh stereo, tất cả chỉ qua giao diện duy nhất. Tuy nhiên, thiết kế này cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Đầu cắm quá rộng và nhô ra xa, dễ gây ra lực xoắn khi để điện thoại trong túi, dẫn đến hỏng kết nối.
Được giới thiệu vào khoảng năm 2005, cổng FastPort được thiết kế như một giao diện “đa năng” cho việc sạc pin, truyền dữ liệu và kết nối tai nghe. Tuy nhiên, thực tế lại không như mong đợi. Cổng này dựa vào hai móc nhựa nhỏ để giữ kết nối, nhưng chúng rất dễ gãy. Sau vài tháng sử dụng, nhiều người dùng đã phải tìm đến các giải pháp tự chế như quấn dây quanh điện thoại để giữ cho cổng sạc hoạt động.
Khi Samsung ra mắt Galaxy Note 3 và Galaxy S5, hãng đã trang bị cho các điện thoại này cổng Micro-B USB 3.0. Về hình thức, cổng này trông khá kỳ quặc, giống như hai cổng khác nhau được ghép lại thành một đầu cắm khổng lồ, không đối xứng. Về cơ bản, đây là một cổng Micro-USB tiêu chuẩn với một bộ chân cắm bổ sung để cho phép tốc độ truyền dữ liệu USB 3.0 nhanh hơn, dẫn đến rộng hơn. Mặc dù hữu ích cho việc truyền tải tập tin lớn, nhưng thiết kế này lại gây khó khăn cho người dùng, đặc biệt là khi họ không biết rằng cáp Micro-USB thông thường vẫn có thể sử dụng được.
Trước khi Micro-USB trở thành tiêu chuẩn, chiếc điện thoại Android đầu tiên, HTC Dream, đã sử dụng cổng ExtUSB. Cổng này trông giống như một cổng Mini-USB thông thường, nhưng lại có khả năng truyền tải âm thanh và dữ liệu cùng với nguồn điện. Do đó, người dùng không chỉ cần bộ sạc tường của HTC mà còn phải mua bộ chuyển đổi ExtUSB đặc biệt để sử dụng tai nghe. Đây là một mô hình kinh doanh “dao cạo và lưỡi dao” điển hình, buộc người dùng phải mang theo những bộ chuyển đổi dễ bị mất.
Là ông vua của thị trường điện thoại di động trong suốt những năm đầu 2000, nhưng cổng Pop-Port độc quyền của Nokia lại gây ra nhiều rắc rối. Được giới thiệu vào khoảng năm 2002, Pop-Port đảm nhiệm nhiều chức năng từ sạc đến đồng bộ hóa USB, nhưng thiết kế lại dễ hỏng.
Cổng Pop-Port không được cắm chắc chắn vào khung máy, mà chỉ tựa vào các điểm tiếp xúc hở, khiến nó rất nhạy cảm với bụi bẩn và các tác động từ môi trường. Chỉ cần một mẩu bụi lọt vào, kết nối sẽ bị ngắt ngay lập tức, gây khó chịu cho người dùng khi nghe nhạc hoặc sử dụng các chức năng khác.
Những cổng sạc nói trên không chỉ gây khó chịu mà còn phản ánh sự thiếu sót trong thiết kế của các sản phẩm công nghệ thời kỳ đó. Sự phát triển của chuẩn USB-C đã giúp khắc phục những vấn đề này, mang lại sự tiện lợi và hiệu quả cho người dùng hiện đại.
Kỳ FIFA World Cup đang diễn ra sử dụng bóng gắn cảm biến, hệ thống theo dõi thời gian thực và một trợ lý AI cho mỗi đội. Đằng sau những đổi mới đó là lực lượng lao động dữ liệu ở nhiều khu vực như Ấn Độ, Philippines. Họ thường là cầu thủ bóng đá hoặc người có hiểu biết sâu về môn thể thao này muốn kiếm thêm thu nhập.
"Chuỗi giá trị dữ liệu có yếu tố địa lý: công việc phân tích dữ liệu giá trị cao nằm ở một số ít trung tâm giàu có, trong khi việc chú thích dữ liệu tập trung tại Đông Âu, châu Phi, Nam Á và Đông Nam Á", Rafael Grohmann, trợ lý giáo sư ngành nghiên cứu truyền thông tại Đại học Toronto, nói với Rest of World.
Bóng đá bắt đầu sử dụng dữ liệu từ hơn hai thập kỷ trước và hiện nay gần như mọi đội tuyển quốc gia hay câu lạc bộ lớn đều dùng dữ liệu cho tuyển mộ, huấn luyện, chiến thuật, quản lý và nhiều mục đích khác. Dữ liệu bóng đá cũng phục vụ các ngành "phái sinh" như truyền hình, trò chơi điện tử.
Grohmann, người đang lập bản đồ lực lượng lao động trong chuỗi giá trị dữ liệu bóng đá, cho biết đội ngũ dán nhãn thường sống ở những thành phố như Manila, Cairo, Chennai và Ternopil. Họ được thuê qua công ty trung gian, dành 3-4 tiếng biến video thô từ trận đấu với từng đường chuyền, cú sút thành dữ liệu có cấu trúc, có thể đưa vào phân tích.
Theo một cầu thủ tham gia chú thích dữ liệu trong một năm tại Packing Sports - đơn vị có trụ sở tại Manila của công ty phân tích Đức Impect, đây là nghề tay trái phổ biến đối với nhiều cầu thủ Philippines muốn kiếm thêm thu nhập. Anh yêu cầu ẩn danh vì không được phép nói chuyện với truyền thông.
Cầu thủ này nói anh xem các trận đấu ở giải châu Âu và gắn thẻ mọi hành động của cầu thủ. Trong các giải đấu lớn như FIFA World Cup và UEFA European Championship, "khối lượng công việc nặng hơn vì nhu cầu dữ liệu nhanh từ các đội bóng, nhà phân tích và truyền thông cao hơn".
Theo Scott Powers, trợ lý giáo sư phân tích thể thao tại Đại học Rice, các nhà đầu tư Mỹ đang dành sự quan tâm lớn cho bóng đá và sở hữu nhiều câu lạc bộ ở Ngoại hạng Anh, Serie A. Điều này có khả năng thúc đẩy mở rộng ngành xử lý dữ liệu trong thể thao.
Ngân hàng Thế giới ước tính có 154-435 triệu người lao động tự do trực tuyến trên toàn thế giới, chiếm từ 4,4% đến 12,5% lực lượng lao động toàn cầu. Một phần đáng kể trong số đó đang cung cấp dữ liệu cho hệ thống trí tuệ nhân tạo. Khi có nhiều nhu cầu hơn, lực lượng dán nhãn, làm sạch và xác minh dữ liệu huấn luyện sẽ ngày càng tăng.
Người dán nhãn dữ liệu cho World Cup kiếm khoảng 70 USD mỗi trận đấu, cao hơn nhiều so với trung bình ngành, theo Metaintro. Khi Time điều tra về nhân công đằng sau ChatGPT, họ phát hiện những người chú thích dữ liệu ở Kenya làm việc cho một công ty trung gian chỉ nhận được từ 1,32 đến 2 USD mỗi giờ, trong khi khách hàng trả cho công ty khoảng 12,5 USD cho cùng một công việc.
Trong thể thao, dữ liệu cần được tạo theo thời gian thực. Kết hợp thị giác máy tính và mô hình AI, một lao động có thể ghi nhận tới 3.000 hành động trong mỗi trận bóng. "Đây là dữ liệu đòi hỏi kỹ năng chuyên môn để phân tích", Powers giải thích, cho biết đã đọc các tin tuyển dụng vị trí phân tích thể thao, khoa học hiệu suất, kỹ thuật dữ liệu từ 25 trong số 30 câu lạc bộ trong danh sách của Forbes.
Một người chú thích dữ liệu tự do ở Rio de Janeiro, chuyên gắn thẻ các trận bóng địa phương cho một công ty dữ liệu thể thao nước ngoài, nói được trả khoảng 70 USD mỗi trận chưa tính khoản phụ cấp, và tiết lộ việc cập nhật liên tục nhằm phục vụ các trang dự đoán.
"Các nền tảng dự đoán cần dữ liệu thời gian thực để điều chỉnh trong suốt trận đấu mà không phải chờ báo cáo chính thức, vốn đôi khi có thể mất vài ngày. Vì vậy tôi không thể gửi dữ liệu muộn, nếu không tôi có nguy cơ mất một phần hoặc toàn bộ tiền công", người này cho biết.
World Cup 2026 được ước tính tạo ra khoảng 9 tỷ USD, trở thành giải đấu thể thao sinh lợi nhất từ trước đến nay. "Môn bóng đá chúng ta đang xem vận hành nhờ công việc của người dán nhãn dữ liệu không kém gì nhờ các cầu thủ", Grohmann nói.
Sau nhiều tháng chờ đợi kể từ khi Việt Nam thực hiện sắp xếp lại địa giới hành chính, Apple Maps cuối cùng cũng đã bắt đầu đồng bộ dữ liệu mới trên toàn hệ thống.
Động thái này không chỉ giúp người dùng tra cứu địa chỉ chính xác hơn, mà còn cho thấy Apple đang đầu tư nghiêm túc vào thị trường Việt Nam nhằm cải thiện trải nghiệm bản đồ trên hệ sinh thái iPhone, iPad và Mac.
Theo tìm hiểu của Tuổi Trẻ Online, từ ngày 29-4, nhiều người dùng Apple Maps tại Việt Nam ghi nhận ứng dụng đã hiển thị dữ liệu theo hệ thống địa giới hành chính mới. Các thay đổi được triển khai trực tiếp trên máy chủ và tự động cập nhật trên iOS, iPadOS, macOS cũng như nền tảng web mà không yêu cầu người dùng nâng cấp ứng dụng.
Theo đó Apple Maps đã chuyển sang cách hiển thị theo cơ cấu hành chính mới sau quá trình sáp nhập tỉnh thành tại Việt Nam. Tổng số tỉnh, thành phố được điều chỉnh từ 63 còn 34, trong khi số lượng xã phường giảm mạnh từ khoảng 10.000 xuống hơn 3.300 đơn vị.
Hệ thống hiện cho phép người dùng tìm kiếm bằng cả tên địa phương cũ lẫn mới. Tuy nhiên kết quả hiển thị cuối cùng sẽ ưu tiên theo địa giới hành chính mới. Ví dụ khi tìm kiếm một khu đô thị thuộc phường Trung Văn, quận Nam Từ Liêm trước đây, Apple Maps sẽ trả về vị trí tương ứng theo phường Đại Mỗ mới. Tương tự, các địa chỉ từng thuộc thành phố Nam Định cũ hiện sẽ được hiển thị theo tỉnh Ninh Bình sau sáp nhập.
Nhiều địa danh cũ không còn xuất hiện trực tiếp trên giao diện bản đồ, song dữ liệu vẫn được Apple lưu giữ để hỗ trợ tìm kiếm và liên thông thông tin. Khi người dùng nhập tên cũ, hệ thống vẫn có thể nhận diện và chuyển hướng sang địa danh mới tương ứng.
Không chỉ cập nhật tên địa phương và ranh giới hành chính, Apple còn tinh chỉnh cách hiển thị địa chỉ tại Việt Nam nhằm phù hợp hơn với đặc thù trong nước. Đây được xem là bước tiến quan trọng, bởi cấu trúc địa chỉ tại Việt Nam vốn phức tạp và thường xuyên thay đổi theo đơn vị hành chính.
Theo ghi nhận thực tế, nhiều địa điểm hiện đã hiển thị chính xác hơn trước. Quá trình cập nhật hiện vẫn đang được Apple triển khai theo từng giai đoạn và có thể cần thêm vài tuần để hoàn thiện trên toàn bộ thiết bị. Dù vậy, nhiều người dùng đánh giá Apple Maps đang xử lý dữ liệu mới ổn định và ít lỗi hơn so với Google Maps trong giai đoạn đầu chuyển đổi.
Trước đó Google Maps đã bắt đầu cập nhật dữ liệu hành chính mới tại Việt Nam từ tháng 3. Tuy nhiên một số khu vực ghi nhận tình trạng lẫn lộn giữa dữ liệu cũ và mới, gây khó khăn trong quá trình tìm kiếm địa chỉ.
Việc cập nhật địa giới hành chính lần này nằm trong chiến lược dài hạn của Apple nhằm nâng cấp hệ thống Apple Maps tại Việt Nam. Từ đầu năm 2024, hãng đã triển khai các phương tiện chuyên dụng để thu thập dữ liệu hình ảnh bản đồ tại nhiều khu vực trên cả nước.
Nguồn dữ liệu này sẽ phục vụ hàng loạt cải tiến lớn trong thời gian tới như nâng cao độ chính xác khi chỉ đường, cải thiện chất lượng ảnh vệ tinh, cập nhật giao thông theo thời gian thực và chuẩn bị triển khai tính năng Look Around, phiên bản tương tự Google Street View.
Những thay đổi cũng sẽ được đồng bộ trên các dịch vụ khác của Apple như CarPlay hay Find My, giúp toàn bộ hệ sinh thái hoạt động thống nhất hơn.
Dù hiện tại Apple Maps vẫn chưa phổ biến bằng Google Maps tại Việt Nam, việc chủ động xây dựng dữ liệu riêng thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào đối tác thứ ba cho thấy Apple đang muốn thu hẹp khoảng cách trong cuộc cạnh tranh bản đồ số.
Giới quan sát cho rằng việc Apple cập nhật địa giới hành chính mới không đơn thuần là thay đổi kỹ thuật, mà còn phản ánh chiến lược bản địa hóa mạnh mẽ hơn tại Việt Nam.
Trong bối cảnh người dùng ngày càng phụ thuộc vào bản đồ số cho di chuyển, giao hàng và định vị, khả năng hiển thị địa chỉ chính xác đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Việc hỗ trợ tìm kiếm bằng cả tên cũ và mới cũng giúp quá trình chuyển đổi diễn ra mượt mà hơn, hạn chế nhầm lẫn trong giai đoạn thay đổi dữ liệu hành chính.
Nếu tiếp tục hoàn thiện các tính năng như Look Around, giao thông thời gian thực và tối ưu chỉ đường, Apple Maps hoàn toàn có cơ hội trở thành lựa chọn cạnh tranh đáng chú ý đối với người dùng Việt Nam trong tương lai gần.
Theo Sysdig, tác nhân AI mang tên JADEPUFFER đã đảm nhận toàn bộ chuỗi tấn công, từ khai thác lỗ hổng, đánh cắp thông tin đăng nhập, di chuyển sang các hệ thống khác trong mạng nội bộ đến mã hóa và xóa cơ sở dữ liệu của nạn nhân.
JADEPUFFER đã khai thác lỗ hổng CVE-2025-3248 trên Langflow - nền tảng mã nguồn mở dùng để xây dựng ứng dụng AI. Lỗ hổng này cho phép bất kỳ ai truy cập được máy chủ đều có thể chạy mã Python từ xa mà không cần xác thực, theo trang The Hacker News ngày 2-7.
Dù đã được vá từ phiên bản Langflow 1.3.0 và nằm trong danh sách lỗ hổng đang bị khai thác của Cơ quan An ninh mạng và Hạ tầng Mỹ (CISA) từ tháng 5-2025 song nhiều máy chủ vẫn chưa được cập nhật.
Sau khi xâm nhập, JADEPUFFER nhanh chóng thu thập khóa API của các dịch vụ AI như OpenAI, Anthropic, Gemini và DeepSeek, cùng thông tin đăng nhập của các nền tảng đám mây gồm AWS, Google Cloud, Azure, Alibaba Cloud và Tencent Cloud.
Để duy trì quyền truy cập, tác nhân này tạo tác vụ định kỳ liên lạc với máy chủ điều khiển sau mỗi 30 phút trước khi chuyển sang tấn công máy chủ MySQL và hệ thống Nacos (Alibaba) - nền tảng quản lý cấu hình phổ biến trong kiến trúc microservices.
Sau khi chiếm quyền quản trị, JADEPUFFER mã hóa toàn bộ 1.342 mục cấu hình của Nacos, xóa các bảng dữ liệu gốc rồi để lại thông báo đòi tiền chuộc bằng Bitcoin.
Sysdig phát hiện khóa mã hóa chỉ được JADEPUFFER tạo ngẫu nhiên rồi hiển thị một lần trên màn hình, không có sao lưu. Điều này đồng nghĩa nạn nhân không thể khôi phục dữ liệu ngay cả khi chấp nhận trả tiền chuộc.
Theo Sysdig, bằng chứng rõ nhất cho thấy cuộc tấn công do AI điều khiển nằm ở chính mã nguồn của các công cụ được sử dụng.
Chúng chứa hàng loạt chú thích bằng tiếng Anh giải thích mục đích của từng bước - kiểu "ghi chú" đặc trưng của mô hình ngôn ngữ lớn nhưng hiếm khi xuất hiện trong mã độc do con người viết.
Trong một trường hợp, JADEPUFFER chỉ mất 31 giây để tự phân tích nguyên nhân đăng nhập thất bại và chuyển sang phương án khắc phục phù hợp.
Tổng cộng, nhóm nghiên cứu ghi nhận hơn 600 hành động có chủ đích trong suốt chiến dịch.
Dù JADEPUFFER chưa sử dụng kỹ thuật tấn công mới, Sysdig cho rằng ý nghĩa lớn nhất nằm ở khả năng tự kết hợp nhiều bước riêng lẻ thành một cuộc tấn công hoàn chỉnh.
Các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp cần cập nhật phần mềm kịp thời, không để các dịch vụ như Langflow hay Nacos truy cập trực tiếp từ Internet công cộng, thay đổi toàn bộ tài khoản và khóa mặc định, đồng thời tăng cường giám sát hành vi bất thường trên hệ thống thay vì chỉ phụ thuộc vào việc vá lỗ hổng.
