Có hiệu lực thi hành từ ngày 1-7-2026 (trừ một số khoản của 3 điều luật đã có hiệu lực từ ngày 1-1-2026) và thay thế toàn bộ Luật Xây dựng 2014 (đã được sửa đổi, bổ sung nhiều lần), Luật Xây dựng 2025 có nhiều quy định mới đáng lưu ý.
Khoản 2 Điều 43 luật mới quy định 8 nhóm công trình được miễn giấy phép xây dựng (GPXD). Trong số đó có công trình xây dựng cấp 4, nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng hay công trình sửa chữa, cải tạo bên trong…
Cụ thể, trước khi khởi công xây dựng công trình, chủ đầu tư không cần phải có GPXD đối với công trình xây dựng cấp 4, công trình nhà ở riêng lẻ có quy mô dưới 7 tầng có tổng diện tích sàn xây dựng dưới 500 m2 (luật hiện hành không quy định về diện tích sàn xây dựng này).
Các công trình này phải không thuộc một trong các khu vực: khu chức năng, khu vực phát triển đô thị được xác định trong quy hoạch chung thành phố.
Khu chức năng, khu dân cư nông thôn, khu vực phát triển đô thị được xác định trong quy hoạch chung đô thị thuộc tỉnh, thuộc thành phố, quy hoạch chung khu kinh tế, khu du lịch quốc gia; khu vực xây dựng được xác định trong quy hoạch chung xã; khu vực đã có quy chế quản lý kiến trúc.
Tương tự, chủ đầu tư công trình sửa chữa, cải tạo bên trong công trình hoặc công trình sửa chữa, cải tạo mặt ngoài không tiếp giáp với đường trong đô thị có yêu cầu về quản lý kiến trúc theo quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền khỏi phải có GPXD nếu thỏa mãn các điều kiện quy định.
Đó là nội dung sửa chữa, cải tạo không làm thay đổi mục đích và công năng sử dụng, không làm ảnh hưởng đến an toàn kết cấu chịu lực của công trình, bảo đảm yêu cầu về phòng cháy và chữa cháy, bảo vệ môi trường, khả năng kết nối hạ tầng kỹ thuật.
Với loại công trình này, luật mới không quy định là phải “phù hợp với quy hoạch theo pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt” như luật hiện hành.
Trước khi khởi công xây dựng, chủ đầu tư xây dựng công trình được miễn GPXD phải gửi thông báo khởi công xây dựng (trừ công trình bí mật nhà nước, công trình xây dựng khẩn cấp, cấp bách, công trình xây dựng tạm theo quy định của luật mới, công trình nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình, cá nhân) đến cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng có thẩm quyền tại địa phương, nơi công trình được xây dựng theo phân cấp của UBND cấp tỉnh để quản lý.
Theo đó, đối với hai nhóm công trình nêu ở trên, chủ đầu tư phải gửi thông báo khởi công xây dựng kèm theo hồ sơ tương ứng với hồ sơ đề nghị cấp GPXD theo quy định (không bao gồm đơn đề nghị cấp GPXD).
Quản lý trật tự xây dựng được thực hiện từ khi tiếp nhận thông báo khởi công.
Tuy nới lỏng thủ tục hành chính nhưng luật mới siết chặt về tiêu chuẩn kỹ thuật. Đơn cử là luật mới có sự tích hợp với Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024 để bắt buộc thẩm tra thiết kế xây dựng đối với công trình thuộc diện thẩm định thiết kế về phòng cháy, chữa cháy.
Khoản 5 Điều 26 luật mới quy định công trình thuộc dự án đầu tư xây dựng phải được thẩm tra thiết kế xây dựng làm cơ sở cho việc thẩm định bao gồm:
– Công trình xây dựng ảnh hưởng lớn đến an toàn, lợi ích cộng đồng hoặc dự án có công trình có quy mô lớn, kỹ thuật phức tạp phải được thẩm tra thiết kế xây dựng về nội dung an toàn công trình, sự tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn áp dụng và các nội dung khác theo thỏa thuận hợp đồng xây dựng.
– Công trình thuộc diện thẩm định thiết kế về phòng cháy và chữa cháy theo quy định của pháp luật về phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ phải được thẩm tra thiết kế xây dựng bảo đảm các yêu cầu về thiết kế phòng cháy và chữa cháy.
Luật mới cũng có hẳn một điều luật về quản lý trật tự xây dựng. Theo Điều 47, việc quản lý trật tự xây dựng phải được thực hiện từ khi tiếp nhận thông báo khởi công, khởi công xây dựng công trình cho đến khi công trình được nghiệm thu, bàn giao đưa vào khai thác, sử dụng nhằm phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời khi phát sinh vi phạm.
Việc quản lý trật tự xây dựng phải đúng và đủ nội dung quản lý trật tự tương ứng với đối tượng công trình có yêu cầu cấp giấy phép xây dựng và công trình không yêu cầu cấp GPXD.
Cũng theo điều luật này, UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm toàn diện về quản lý trật tự xây dựng các công trình xây dựng trên địa bàn theo phạm vi quản lý.
UBND cấp xã chịu trách nhiệm toàn diện về quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn theo phân cấp của UBND cấp tỉnh. Khi phát hiện vi phạm, cơ quan có thẩm quyền quản lý trật tự xây dựng phải thực hiện thẩm quyền theo quy định của pháp luật.
Theo phương án đề xuất, hệ thống nhà chờ gồm ba mẫu thiết kế phù hợp từng khu vực đô thị. Mẫu N01 dài khoảng 6 m, bố trí tại các vị trí có vỉa hè hẹp hoặc nhiều cây xanh. Mẫu N02 dài 12 m, dành cho khu trung tâm, thương mại, quảng trường, điểm du lịch, ga metro - nơi tập trung đông hành khách. Mẫu N03 dài dưới 5 m, áp dụng ở các khu vực có mặt bằng hạn chế.
Các mẫu nhà chờ được thiết kế theo hướng hiện đại, sử dụng vật liệu bền, phù hợp điều kiện ngoài trời. Nhiều tiện ích được tích hợp như màn hình LCD hiển thị thông tin tuyến, hệ thống chiếu sáng LED, bảng nhận diện ban đêm, camera an ninh, cổng sạc USB và Type-C phục vụ hành khách.
Song song đó, cơ quan chuyên môn cũng đề xuất 5 mẫu trụ dừng xe buýt mới với thiết kế dễ nhận diện, thân thiện hơn với người sử dụng. Một số phương án tích hợp năng lượng mặt trời, hệ thống chiếu sáng và camera nhằm tăng an toàn, đặc biệt vào ban đêm.
Trung tâm Quản lý giao thông công cộng đang lấy ý kiến người dân, hành khách, chuyên gia, kiến trúc sư và nhà thiết kế về tính tiện dụng, khả năng che mưa nắng, thẩm mỹ, nhận diện cũng như khả năng tiếp cận đối với người cao tuổi, người khuyết tật.
Sau khi mở rộng địa giới hành chính, TP HCM hiện có 180 tuyến xe buýt với hơn 2.400 phương tiện hoạt động, cùng khoảng 6.241 vị trí nhà chờ và trụ dừng. Tuy nhiên, nhiều điểm hiện bị lấn chiếm, ảnh hưởng việc tiếp cận của hành khách.
Việc nâng cấp hệ thống nhà chờ, trụ dừng được xem là giải pháp hỗ trợ khi thành phố chuẩn bị triển khai chính sách miễn vé xe buýt trên toàn địa bàn.
Khoảng 9h30, môtô biển số TP HCM chạy cùng đoàn hơn chục xe trên quốc lộ 1 theo hướng TP HCM - Nha Trang. Khi đến khúc cua gần cầu Ông Vạt, xã Lương Sơn, tỉnh Lâm Đồng, xe bất ngờ lao lên lề, tông vào gốc cây trước tịnh xá Ngọc Ân.
Nhân chứng tại hiện trường cho biết hai người đàn ông trên xe văng xuống đường, nằm bất động. Chiếc môtô bị hất văng gần 20 m, ngã trước hàng rào nhà dân ven đường.
Theo Công an xã Lương Sơn, người cầm lái là ông Bùi Đức Thanh Khiết, 49 tuổi, ngụ phường Long Trường, TP HCM, tử vong tại chỗ.
Người ngồi sau là anh Bùi Đức Gia Huy, 18 tuổi, con trai ông Khiết, bị thương nặng, được người dân cùng lực lượng chức năng đưa vào Bệnh viện Đa khoa Bình Thuận cấp cứu.
Thời điểm xảy ra tai nạn, khu vực xã Lương Sơn có mưa, mặt đường trơn trượt.
Công an tỉnh Lâm Đồng đang khám nghiệm hiện trường, điều tra nguyên nhân tai nạn.
Thông tin về tiến độ các dự án trọng điểm ngày 19/5, Phó chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng cho biết thành phố đang hoàn thiện việc công bố quy hoạch Thủ đô, bao gồm quy hoạch chung và quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội.
Theo kế hoạch, cuối tháng 6/2026, Hà Nội sẽ tổ chức sự kiện công bố quy hoạch và xúc tiến đầu tư. Thành phố dự kiến công bố toàn bộ bản vẽ quy hoạch, đồng thời nghiên cứu mô hình 4D để người dân dễ hình dung và tiếp cận thông tin.
Ông Dũng cho biết Hà Nội xác định phát triển theo định hướng "Văn hiến - Thông minh - Sáng tạo", trong đó yếu tố văn hóa được đặt lên hàng đầu và không đánh đổi các giá trị truyền thống để lấy tăng trưởng kinh tế.
Hiện thành phố triển khai 1.428 dự án, trong đó có 27 công trình trọng điểm nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn kinh tế - xã hội. Để đạt mục tiêu tăng trưởng 11% năm nay, Hà Nội xác định giải phóng mặt bằng là khâu phải được khơi thông.
Theo lãnh đạo thành phố, Ban Thường vụ Thành ủy trực tiếp lãnh đạo, kiểm điểm tiến độ hàng tuần. Thường trực UBND TP Hà Nội duy trì 2 cuộc họp mỗi tuần để rà soát, tháo gỡ ngay các vướng mắc phát sinh. Sau 7 tháng, nhiều dự án tồn đọng kéo dài đã có chuyển biến rõ rệt.
Đô thị đa mục tiêu tích hợp tái định cư và sinh kế
Theo Phó chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng, điểm mới trong chính sách tái định cư lần này là mô hình "khu đô thị đa mục tiêu", tích hợp nhà tái định cư, nhà ở xã hội và nhà ở thương mại, trong đó quỹ nhà tái định cư chiếm khoảng 40-50%. Thành phố bảo đảm không có sự chênh lệch về chất lượng xây dựng giữa các loại hình nhà ở trong khu đô thị này.
"Hà Nội cũng sẽ phát triển các khu sinh kế ngay trong dự án dựa trên khảo sát nghề nghiệp thực tế nhằm giúp người dân có việc làm ổn định sau khi di dời", ông Dũng nói và nhấn mạnh "nơi ở mới phải bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ".
Theo ông, thành phố sẽ ưu tiên đầu tư các khu tái định cư đi trước một bước hoặc triển khai song song với dự án chính để người dân sớm ổn định cuộc sống. Hà Nội cũng nghiên cứu bố trí các khu đô thị đa mục tiêu dọc các trục phát triển lớn nhằm hạn chế việc người dân phải di chuyển quá xa nơi ở cũ.
Thành phố hiện áp dụng 26 cơ chế đặc thù để xử lý các tồn tại về đất đai, giải phóng mặt bằng phát sinh qua nhiều giai đoạn lịch sử. Trong thời gian chờ nhận nhà tái định cư, mỗi hộ dân được hỗ trợ thuê nhà tối đa 15 triệu đồng hàng tháng, hộ độc thân tối đa 5 triệu đồng.
Liên quan dự án Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng, ông Dũng cho biết đây là một trong 9 trục động lực phát triển của Thủ đô, quy mô hơn 11.400 ha, tổng vốn đầu tư sơ bộ khoảng 736.963 tỷ đồng. Giai đoạn 2026-2030, thành phố sẽ ưu tiên đầu tư hạ tầng chính, chỉnh trị lòng sông và đặc biệt là các khu tái định cư để người dân ổn định nơi ở trước khi triển khai các hạng mục lớn.
