Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 (ASEAN Future Forum – AFF) sẽ diễn ra trong hai ngày 9 và 10/6 tại Hà Nội, với chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, Thịnh vượng và Phát triển lấy người dân làm trung tâm”.
Nhân dịp này, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường đã trả lời báo chí về ý nghĩa, trọng tâm và kỳ vọng đối với diễn đàn năm nay.
Thưa ông, AFF 2026 mang chủ đề “Hòa bình, Thịnh vượng và Phát triển lấy người dân làm trung tâm”, vì sao Việt Nam lựa chọn thông điệp này cho diễn đàn năm nay?
– Chủ đề năm nay phản ánh đúng những ưu tiên cốt lõi mà ASEAN và cả khu vực đang theo đuổi. Hòa bình là điều kiện tiên quyết cho phát triển; thịnh vượng là mục tiêu chung của mọi quốc gia thành viên; còn việc đặt người dân ở vị trí trung tâm chính là tinh thần xuyên suốt của Cộng đồng ASEAN.
Tương lai của khu vực không thể được định hình nếu thiếu sự tham gia của chính người dân – những người vừa là chủ thể, vừa là người thụ hưởng của tiến trình hợp tác. Vì vậy, diễn đàn năm nay được thiết kế như một không gian đối thoại mở và rộng rãi, nơi không chỉ có các nhà lãnh đạo, mà còn có học giả, doanh nghiệp, giới trẻ, tổ chức xã hội và đại diện các chính đảng, các địa phương cùng góp tiếng nói.
Thông điệp về vai trò trung tâm của ASEAN vừa được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh tại Đối thoại Shangri-la, vậy AFF 2026 nối tiếp tinh thần đó như thế nào, thưa ông?
– Tại Đối thoại Shangri-la 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có bài phát biểu dẫn đề, trong đó nhấn mạnh sự cần thiết kiến tạo một cấu trúc khu vực mở, bao trùm và lấy ASEAN làm trung tâm.
Người đứng đầu Đảng, Nhà nước ta cũng lưu ý rằng vai trò trung tâm của ASEAN không phải là điều mặc nhiên, mà cần được củng cố bằng đoàn kết, tự chủ chiến lược và năng lực kiến tạo chương trình nghị sự chung.
AFF 2026 chính là sự nối tiếp và cụ thể hóa tinh thần đó ở cấp độ đối thoại khu vực. Diễn đàn là nơi ASEAN và các đối tác cùng bàn cách giữ vững vị thế của khối trong một môi trường chiến lược nhiều biến động – để mọi sáng kiến, mọi cơ chế mới đều bổ trợ cho nhau và không làm suy yếu vai trò trung tâm của ASEAN.
Việc Việt Nam khởi xướng và kiên trì tổ chức một diễn đàn như AFF, cùng với việc tham gia chủ động, có trách nhiệm tại các cơ chế khu vực và quốc tế, thể hiện rõ tinh thần một thành viên tích cực, có trách nhiệm. Đó cũng chính là cách Việt Nam đóng góp thiết thực vào hòa bình, ổn định và phát triển chung của khu vực.
Tự cường cũng là một từ khóa nổi bật của diễn đàn, Thứ trưởng có thể chia sẻ thêm về nội hàm này?
– Tự cường là yêu cầu sống còn trong một thế giới biến động nhanh, khó lường. Nhưng tôi muốn nhấn mạnh một điểm quan trọng: Tự cường không đồng nghĩa với khép kín hay tự lực một mình. Với các quốc gia vừa và nhỏ, và với cả một khu vực như ASEAN, tự cường thực sự đạt được thông qua hợp tác. Một quốc gia co mình lại không trở nên an toàn hơn, mà chỉ dễ bị bỏ qua.
Sức mạnh bền vững không đến từ sự biệt lập, mà đến từ việc trở thành một mắt xích không thể thiếu trong nhiều mạng lưới hợp tác cùng lúc – để không bên nào dễ dàng đơn phương gây sức ép. Khi các thành viên gắn kết, sẻ chia nguồn lực, kết nối hạ tầng và phối hợp chính sách, mỗi nước đều trở nên vững vàng hơn và cả cộng đồng cũng vậy. Một ASEAN tự cường là một ASEAN biết biến kết nối thành nguồn lực của chính mình.
Tinh thần đó thể hiện rõ trong các phiên thảo luận năm nay, từ đoàn kết nội khối, phòng ngừa xung đột, quản trị trí tuệ nhân tạo đến an ninh năng lượng. Điều chúng tôi tâm huyết là đưa những vấn đề tưởng như rất vĩ mô ấy đến gần hơn với đời sống người dân: hướng tới cách tiếp cận “AI vì con người” – giúp người dân thích ứng với kinh tế số, thu hẹp khoảng cách số; và thúc đẩy chuyển đổi xanh, an ninh năng lượng gắn với lợi ích thiết thực của cộng đồng. Tất cả đều nhằm củng cố năng lực tự chủ của ASEAN trên nền tảng hợp tác.
Diễn đàn năm nay diễn ra cùng dịp với một số hoạt động đối ngoại cấp cao quan trọng và có nhiều thành phần mới tham dự, ông có thể chia sẻ thêm?
– Đúng vậy. Nhân dịp diễn đàn, bốn Thủ tướng Chính phủ các nước thành viên ASEAN sẽ tham dự và thăm chính thức Việt Nam, gồm Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone, Thủ tướng Campuchia Hun Manet, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul và Thủ tướng Timor-Leste Kay Rala Xanana Gusmão. Sự hiện diện của lãnh đạo cấp cao nhiều nước thể hiện rõ tinh thần gắn kết khu vực và vai trò chủ động, có trách nhiệm của Việt Nam.
Về thành phần tham dự, năm nay có hai điểm mới đáng chú ý. Lần đầu tiên, AFF có một phiên thảo luận dành riêng cho hợp tác giữa các chính đảng ở Đông Nam Á – một kênh đối thoại mới, bổ sung cho hợp tác giữa chính phủ với chính phủ; và lần đầu tiên, diễn đàn tổ chức Hội nghị lãnh đạo các thành phố ASEAN do TP Hà Nội chủ trì.
Cùng với chuỗi hoạt động bên lề về tiểu vùng Mekong, thanh niên Đông Nam Á và quản trị trí tuệ nhân tạo, sự góp mặt của các chính đảng, các thành phố, giới trẻ và doanh nghiệp cho thấy AFF thực sự là một diễn đàn rộng mở, nơi chính sách được bàn thảo từ nhiều kênh để sát thực tiễn hơn, phục vụ trực tiếp cho mục tiêu đặt người dân ở vị trí trung tâm.
Ông kỳ vọng gì ở diễn đàn năm nay?
– Diễn đàn Tương lai ASEAN là sáng kiến của Việt Nam, được công bố tại Hội nghị Cấp cao ASEAN năm 2023. Qua hai kỳ tổ chức năm 2024 và 2025, nhiều ý tưởng, sáng kiến từ diễn đàn đã được tiếp thu, phản ánh trong văn kiện của các Hội nghị Cấp cao ASEAN cùng năm. Điều đó cho thấy AFF không chỉ là nơi trao đổi học thuật, mà thực sự bổ trợ thiết thực cho các tiến trình chính thức của ASEAN.
Năm nay, diễn đàn diễn ra đúng vào thời điểm ASEAN đang triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045. Đây cũng là sự kiện đối ngoại đa phương cấp cao lớn đầu tiên do Việt Nam chủ trì sau Đại hội Đảng lần thứ XIV, bầu cử Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp.
Chúng tôi kỳ vọng AFF 2026 sẽ đóng góp thêm nhiều góc nhìn, sáng kiến và khuyến nghị chính sách thiết thực cho tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN. Và thông qua diễn đàn, Việt Nam mong muốn tiếp tục thể hiện vai trò một thành viên chủ động, tích cực, đóng góp có trách nhiệm vào công việc chung của khu vực, qua đó triển khai thắng lợi đường lối đối ngoại và hội nhập quốc tế của Đảng, Nhà nước.
Ngày 21.4, đại tá Trần Văn Mười, Phó giám đốc Công an tỉnh Lâm Đồng, đã đến Bệnh viện đa khoa Lâm Đồng thăm hỏi sức khỏe, ghi nhận tinh thần dũng cảm, trách nhiệm của đại úy Nguyễn Trí Long, là chiến sĩ bị thương khi thực hiện nhiệm vụ trong vụ cháy nhà ở khu dân cư Ba Toa, đường Tô Ngọc Vân, phường Cam Ly - Đà Lạt.
Như Thanh Niên đã thông tin, sáng 19.4, một vụ cháy nhà đã xảy ra ở khu dân cư Ba Toa, đường Tô Ngọc Vân, phường Cam Ly - Đà Lạt.
Nhận tin báo, Phòng Cảnh sát PCCC - cứu nạn cứu hộ Công an tỉnh Lâm Đồng điều động nhiều xe chữa cháy cùng hàng chục cán bộ, chiến sĩ đến hiện trường triển khai dập lửa. Đến khoảng 10 giờ 20 cùng ngày, đám cháy cơ bản được khống chế.
Trong lúc làm nhiệm vụ, đại úy Nguyễn Trí Long bị rơi từ tầng 2 căn nhà xuống đất, dẫn đến chấn thương nặng, phải nhập viện cấp cứu.
Vụ hỏa hoạn thiêu rụi căn nhà cấp 4 tại số 18 Tô Ngọc Vân, ngọn lửa cháy xém qua ngôi nhà 1 tầng bên trái, căn nhà 2 tầng bên phải và căn nhà phía sau, gây thiệt hại đáng kể. Rất may vụ cháy không có thiệt hại về người.
Sau khi vụ cháy nhà xảy ra, các cơ quan chức năng tỉnh Lâm Đồng đã đến khám nghiệm hiện trường để điều tra nguyên nhân vụ cháy.
Đây là một trong các công trình trọng điểm được thành phố triển khai dịp kỷ niệm 51 năm thống nhất đất nước. Dự án thực hiện theo hình thức PPP, hợp đồng BT, do Công ty cổ phần Đầu tư Địa ốc Đại Quang Minh (thuộc Tập đoàn Thaco) làm nhà đầu tư.
Tuyến metro đi ngầm hoàn toàn, bắt đầu từ ga Bến Thành, chạy dọc đường Hàm Nghi, vượt sông Sài Gòn sang Thủ Thiêm, sau đó theo trục Mai Chí Thọ đến ga cuối tại Bình Trưng. Toàn tuyến có 6 ga ngầm gồm Hàm Nghi, Tố Hữu, Cung Thiếu nhi, Bệnh viện Quốc tế, Bình Khánh và Thủ Thiêm.
Theo ông Trần Bá Dương, Chủ tịch HĐQT Thaco, đây là tuyến metro có độ sâu lớn nhất TP HCM, đặc biệt tại ga Hàm Nghi nằm sâu khoảng 33 m để đáp ứng yêu cầu kỹ thuật vượt sông Sài Gòn. Tuyến sử dụng công nghệ vận hành tự động hoàn toàn (GoA4), đồng thời được định hướng nội địa hóa mạnh trong thi công, sản xuất đầu máy, toa xe và thiết bị chuyên dụng.
Ga cuối tại Thủ Thiêm sẽ tích hợp với nhà ga trung tâm đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, đồng thời kết nối tuyến Thủ Thiêm - Long Thành, tạo đầu mối giao thông chiến lược giữa metro đô thị, đường sắt quốc gia và sân bay quốc tế.
Metro Bến Thành - Thủ Thiêm là một đoạn thuộc tuyến metro số 2 dài hơn 62 km. Khi kết nối với đoạn Bến Thành - Tham Lương và kéo dài đến tây bắc Củ Chi, trục Tham Lương - Bến Thành - Thủ Thiêm dự kiến hoàn thành năm 2030, trở thành tuyến vận tải xuyên tâm quan trọng của thành phố.
Cùng ngày, TP HCM cũng trao quyết định chấp thuận nhà đầu tư cho dự án cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ với tổng vốn hơn 128.872 tỷ đồng.
Dự án cảng có quy mô khoảng 571 ha, chiều dài cầu cảng chính 7,5 km, công suất thiết kế 4,8 triệu TEU vào năm 2030 và tăng lên 16,9 triệu TEU vào năm 2047. Giai đoạn đầu, cảng tiếp nhận tàu trọng tải tới 250.000 tấn.
Liên danh đầu tư gồm Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (VIMC), Cảng Sài Gòn và Terminal Investment Limited Holding S.A. (TIL) - thành viên của MSC, hãng tàu container lớn nhất thế giới.
Ông Nguyễn Lê Chơn Tâm, Tổng giám đốc Cảng Sài Gòn, cho biết cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ nằm trên tuyến hàng hải chiến lược khu vực và toàn cầu, kỳ vọng tạo đột phá cho hệ thống cảng biển Việt Nam và nâng vị thế logistics quốc gia.
Theo ông, liên danh đầu tư quy tụ các doanh nghiệp giàu kinh nghiệm trong phát triển, khai thác cảng biển quy mô lớn. Sự tham gia của MSC không chỉ bổ sung nguồn lực tài chính mà còn mở rộng mạng lưới kết nối quốc tế cho hàng hải Việt Nam.
Với nhiều người, ông là cán bộ cấp cao, từng là Bí thư Tỉnh ủy Quảng Nam, Phó trưởng ban thường trực Ban Tuyên giáo Trung ương, rồi Chủ tịch Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam. Nhưng với những người thân quen, từng trao đổi, từng đọc ông, với tôi, cái tên quen hơn vẫn là "anh Hoàng".
Ở anh Hoàng, điều đáng nói không phải là ông "làm chính trị nhưng lại là trí thức". Mà ông làm chính trị như một trí thức, và theo nghĩa đúng, một nhà chính trị phải là một trí thức.
Anh đọc nhiều, nhưng điều quan trọng hơn là cách anh đọc. Không phải đọc bao nhiêu, mà đọc để hình thành quan điểm. Không phải để nói cho hay, mà để hiểu cho đúng. Từ kinh tế, chính trị đến triết học, giáo dục, ở anh, sách không phải là nơi trú ẩn mà là công cụ để hành động.
Nhưng nếu chỉ đọc thì chưa đủ để nói về anh, điều làm nên anh Hoàng là tư duy độc lập. Trong một môi trường dễ bị ràng buộc bởi những khuôn mẫu, anh vẫn giữ được sự tỉnh táo, cởi mở.
Làm công tác tuyên giáo nhiều năm, nhưng anh không bị cuốn vào những lý luận, mà giữ được độ mở cần thiết cho suy nghĩ và đối thoại. Điều đó thể hiện rõ nhất trong cách anh đối diện với những ý kiến khác mình. Anh không né tránh phản biện, không sợ những điều "khó nghe", mà tìm cái cần nghe, cái đúng.
Có khi, chỉ từ một bài viết phê phán những lập luận áp đặt, anh chủ động nhắn tin bày tỏ sự đồng tình. Một chi tiết nhỏ nhưng nói lên nhiều điều. Anh không đứng về phía an toàn, mà đứng về phía anh cho là đúng.
Trong các cuộc trao đổi, anh không tìm cách "thắng" người đối diện, mà tìm cách đi gần hơn với bản chất sự việc. Ở anh, lý luận không khô cứng, mà là cách để hiểu đời sống, và nếu cần, để thay đổi nó.
Nếu có một lĩnh vực gắn với anh Hoàng một cách bền bỉ, thì đó là giáo dục. Không phải vì chức vụ, mà vì một niềm tin, nhận thức. Sau khi nghỉ hưu, anh nhận làm Chủ tịch Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam tiếp nối sau GS Trần Hồng Quân. Đó không phải là một vị trí danh dự, mà là một lựa chọn trong bối cảnh giáo dục đại học Việt Nam đứng trước yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ từ quản trị, chất lượng đến hội nhập.
Nhận vị trí đó đồng nghĩa với việc bước vào một không gian nhiều tranh luận, nhiều va chạm, và không dễ có kết quả nhanh. Nhưng anh vẫn nhận và tiếp tục theo đuổi điều anh đã nói từ trước đó rất lâu: tự chủ đại học. Mới tháng trước đây thôi, trong lần trao đổi qua điện thoại, anh vẫn trở lại câu chuyện ấy với một quan điểm rõ ràng, nhất quán.
Với anh, khi đã nghĩ, khi có lý lẽ thì theo đuổi đến cùng. Anh nhiều lần nhấn mạnh phải chuyển từ giáo dục truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực, từ học thuộc sang sáng tạo, từ đóng sang mở. Những điều đó không mới về mặt khái niệm, nhưng hiếm người theo đuổi đến cùng.
Và anh hiểu rất rõ, không có tự chủ thì không có sáng tạo, không có sáng tạo thì đại học không thể phát triển. Nhưng anh cũng hiểu: tự chủ không phải là khẩu hiệu. Nó đòi hỏi thay đổi từ tư duy đến cơ chế, từ quản trị đến trách nhiệm giải trình. Và vì vậy, nó không dễ. Anh chấp nhận điều đó. Và kiên trì. Không ồn ào, không cực đoan, nhưng không buông.
Anh vẫn đau đáu với nghị quyết 29 - Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo - mà anh đã tâm huyết tham gia xây dựng những ngày nào. Nếu GS Trần Hồng Quân được xem như người mở đường cho giáo dục đại học hiện đại, thì có thể nói, TS Vũ Ngọc Hoàng là một trong những người góp phần xây nền móng cho tự chủ đại học.
Nếu chỉ nhìn vào công việc thì chưa đủ để hiểu anh Hoàng. Điều khiến nhiều người nhớ lâu hơn là cách anh sống. Anh giản dị nhưng không đơn giản. Anh nói ít, nói chậm, nhưng mỗi câu đều có trọng lượng, trong những cuộc trao đổi, anh lắng nghe thực sự, và khi phản biện, anh dùng lý lẽ chứ không dựa vào vị thế. Điều này không phải ai ở vị trí của anh cũng làm được.
Một người bạn từng viết điều quý ở anh là sự kết hợp giữa trí tuệ, khí tiết và bản lĩnh. Tôi nghĩ cái "hiếm" đó nằm ở chỗ anh giữ được cái cốt của mình - đó là cái thẳng, cái thật và sự không dễ dãi với những điều hời hợt. Là người xứ Quảng, anh giữ được cái "cốt" đó một cách bền bỉ ngay cả khi đi qua những vị trí cao, những môi trường phức tạp. Không phô ra, nhưng luôn hiện diện.
