Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 (ASEAN Future Forum – AFF) sẽ diễn ra trong hai ngày 9 và 10/6 tại Hà Nội, với chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, Thịnh vượng và Phát triển lấy người dân làm trung tâm”.
Nhân dịp này, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường đã trả lời báo chí về ý nghĩa, trọng tâm và kỳ vọng đối với diễn đàn năm nay.
Thưa ông, AFF 2026 mang chủ đề “Hòa bình, Thịnh vượng và Phát triển lấy người dân làm trung tâm”, vì sao Việt Nam lựa chọn thông điệp này cho diễn đàn năm nay?
– Chủ đề năm nay phản ánh đúng những ưu tiên cốt lõi mà ASEAN và cả khu vực đang theo đuổi. Hòa bình là điều kiện tiên quyết cho phát triển; thịnh vượng là mục tiêu chung của mọi quốc gia thành viên; còn việc đặt người dân ở vị trí trung tâm chính là tinh thần xuyên suốt của Cộng đồng ASEAN.
Tương lai của khu vực không thể được định hình nếu thiếu sự tham gia của chính người dân – những người vừa là chủ thể, vừa là người thụ hưởng của tiến trình hợp tác. Vì vậy, diễn đàn năm nay được thiết kế như một không gian đối thoại mở và rộng rãi, nơi không chỉ có các nhà lãnh đạo, mà còn có học giả, doanh nghiệp, giới trẻ, tổ chức xã hội và đại diện các chính đảng, các địa phương cùng góp tiếng nói.
Thông điệp về vai trò trung tâm của ASEAN vừa được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh tại Đối thoại Shangri-la, vậy AFF 2026 nối tiếp tinh thần đó như thế nào, thưa ông?
– Tại Đối thoại Shangri-la 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có bài phát biểu dẫn đề, trong đó nhấn mạnh sự cần thiết kiến tạo một cấu trúc khu vực mở, bao trùm và lấy ASEAN làm trung tâm.
Người đứng đầu Đảng, Nhà nước ta cũng lưu ý rằng vai trò trung tâm của ASEAN không phải là điều mặc nhiên, mà cần được củng cố bằng đoàn kết, tự chủ chiến lược và năng lực kiến tạo chương trình nghị sự chung.
AFF 2026 chính là sự nối tiếp và cụ thể hóa tinh thần đó ở cấp độ đối thoại khu vực. Diễn đàn là nơi ASEAN và các đối tác cùng bàn cách giữ vững vị thế của khối trong một môi trường chiến lược nhiều biến động – để mọi sáng kiến, mọi cơ chế mới đều bổ trợ cho nhau và không làm suy yếu vai trò trung tâm của ASEAN.
Việc Việt Nam khởi xướng và kiên trì tổ chức một diễn đàn như AFF, cùng với việc tham gia chủ động, có trách nhiệm tại các cơ chế khu vực và quốc tế, thể hiện rõ tinh thần một thành viên tích cực, có trách nhiệm. Đó cũng chính là cách Việt Nam đóng góp thiết thực vào hòa bình, ổn định và phát triển chung của khu vực.
Tự cường cũng là một từ khóa nổi bật của diễn đàn, Thứ trưởng có thể chia sẻ thêm về nội hàm này?
– Tự cường là yêu cầu sống còn trong một thế giới biến động nhanh, khó lường. Nhưng tôi muốn nhấn mạnh một điểm quan trọng: Tự cường không đồng nghĩa với khép kín hay tự lực một mình. Với các quốc gia vừa và nhỏ, và với cả một khu vực như ASEAN, tự cường thực sự đạt được thông qua hợp tác. Một quốc gia co mình lại không trở nên an toàn hơn, mà chỉ dễ bị bỏ qua.
Sức mạnh bền vững không đến từ sự biệt lập, mà đến từ việc trở thành một mắt xích không thể thiếu trong nhiều mạng lưới hợp tác cùng lúc – để không bên nào dễ dàng đơn phương gây sức ép. Khi các thành viên gắn kết, sẻ chia nguồn lực, kết nối hạ tầng và phối hợp chính sách, mỗi nước đều trở nên vững vàng hơn và cả cộng đồng cũng vậy. Một ASEAN tự cường là một ASEAN biết biến kết nối thành nguồn lực của chính mình.
Tinh thần đó thể hiện rõ trong các phiên thảo luận năm nay, từ đoàn kết nội khối, phòng ngừa xung đột, quản trị trí tuệ nhân tạo đến an ninh năng lượng. Điều chúng tôi tâm huyết là đưa những vấn đề tưởng như rất vĩ mô ấy đến gần hơn với đời sống người dân: hướng tới cách tiếp cận “AI vì con người” – giúp người dân thích ứng với kinh tế số, thu hẹp khoảng cách số; và thúc đẩy chuyển đổi xanh, an ninh năng lượng gắn với lợi ích thiết thực của cộng đồng. Tất cả đều nhằm củng cố năng lực tự chủ của ASEAN trên nền tảng hợp tác.
Diễn đàn năm nay diễn ra cùng dịp với một số hoạt động đối ngoại cấp cao quan trọng và có nhiều thành phần mới tham dự, ông có thể chia sẻ thêm?
– Đúng vậy. Nhân dịp diễn đàn, bốn Thủ tướng Chính phủ các nước thành viên ASEAN sẽ tham dự và thăm chính thức Việt Nam, gồm Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone, Thủ tướng Campuchia Hun Manet, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul và Thủ tướng Timor-Leste Kay Rala Xanana Gusmão. Sự hiện diện của lãnh đạo cấp cao nhiều nước thể hiện rõ tinh thần gắn kết khu vực và vai trò chủ động, có trách nhiệm của Việt Nam.
Về thành phần tham dự, năm nay có hai điểm mới đáng chú ý. Lần đầu tiên, AFF có một phiên thảo luận dành riêng cho hợp tác giữa các chính đảng ở Đông Nam Á – một kênh đối thoại mới, bổ sung cho hợp tác giữa chính phủ với chính phủ; và lần đầu tiên, diễn đàn tổ chức Hội nghị lãnh đạo các thành phố ASEAN do TP Hà Nội chủ trì.
Cùng với chuỗi hoạt động bên lề về tiểu vùng Mekong, thanh niên Đông Nam Á và quản trị trí tuệ nhân tạo, sự góp mặt của các chính đảng, các thành phố, giới trẻ và doanh nghiệp cho thấy AFF thực sự là một diễn đàn rộng mở, nơi chính sách được bàn thảo từ nhiều kênh để sát thực tiễn hơn, phục vụ trực tiếp cho mục tiêu đặt người dân ở vị trí trung tâm.
Ông kỳ vọng gì ở diễn đàn năm nay?
– Diễn đàn Tương lai ASEAN là sáng kiến của Việt Nam, được công bố tại Hội nghị Cấp cao ASEAN năm 2023. Qua hai kỳ tổ chức năm 2024 và 2025, nhiều ý tưởng, sáng kiến từ diễn đàn đã được tiếp thu, phản ánh trong văn kiện của các Hội nghị Cấp cao ASEAN cùng năm. Điều đó cho thấy AFF không chỉ là nơi trao đổi học thuật, mà thực sự bổ trợ thiết thực cho các tiến trình chính thức của ASEAN.
Năm nay, diễn đàn diễn ra đúng vào thời điểm ASEAN đang triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045. Đây cũng là sự kiện đối ngoại đa phương cấp cao lớn đầu tiên do Việt Nam chủ trì sau Đại hội Đảng lần thứ XIV, bầu cử Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp.
Chúng tôi kỳ vọng AFF 2026 sẽ đóng góp thêm nhiều góc nhìn, sáng kiến và khuyến nghị chính sách thiết thực cho tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN. Và thông qua diễn đàn, Việt Nam mong muốn tiếp tục thể hiện vai trò một thành viên chủ động, tích cực, đóng góp có trách nhiệm vào công việc chung của khu vực, qua đó triển khai thắng lợi đường lối đối ngoại và hội nhập quốc tế của Đảng, Nhà nước.
Sáng 9/7, lãnh đạo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết đêm qua và sáng nay, siêu bão Bavi (Ba Vì) vẫn di chuyển chủ yếu theo hướng Tây Tây Bắc với tốc độ khoảng 20km/h. Lúc 7h ngày 9/7, siêu bão mạnh cấp 16, giật trên cấp 17.
Theo cơ quan khí tượng, hiện siêu bão cách đảo Lu Dông (Philippines) khoảng 810km về phía Đông, cách đảo Đài Loan (Trung Quốc) khoảng 1.100km về phía Đông Nam, cách tỉnh Phúc Kiến (Trung Quốc) khoảng 1.400km về phía Đông Nam.
Dự báo trong 24 giờ tới, siêu bão Ba Vì di chuyển chủ yếu theo hướng Tây Bắc với tốc độ khá nhanh khoảng 20km/h và còn giữ cường độ siêu bão trong 24 giờ tới.
Cơ quan khí tượng cho biết khoảng ngày 10/7, siêu bão Ba Vì sẽ đi qua khu vực phía Bắc của đảo Đài Loan (Trung Quốc), cường độ giảm dần còn cấp 15, giật trên cấp 17.
Đến khoảng chiều và đêm ngày 11/7, bão Ba Vì sẽ đổ bộ vào khu vực phía Đông của tỉnh Phúc Kiến (Trung Quốc) với cường độ mạnh khoảng cấp 13-14, sau đó đi sâu vào đất liền của tỉnh Phúc Kiến và suy yếu dần.
Cục Khí tượng thủy văn Việt Nam tiếp tục nhận định siêu bão Ba Vì không có khả năng di chuyển vào Biển Đông, tuy nhiên với cường độ mạnh thì cơn bão vẫn tác động đến thời tiết của Biển Đông.
Theo dự báo, từ ngày 9/7, gió Tây Nam ở khu vực phía Nam của Biển Đông (bao gồm vùng biển đặc khu Trường Sa) sẽ mạnh dần lên cấp 6. Khoảng ngày 10-11/7, toàn bộ khu vực phía Bắc, giữa và Nam của Biển Đông (bao gồm vùng biển đặc khu Hoàng Sa, Trường Sa) có thể mạnh lên tới cấp 6-7, sóng biển cao từ 3-5m, biển động rất mạnh.
Dự báo về mùa bão năm nay, cơ quan khí tượng cho biết do ảnh hưởng của hiện tượng El Nino, dự báo số lượng bão trên Biển Đông có khả năng xuất hiện ít hơn trung bình nhiều năm với khoảng 8-10 cơn, trong đó 3-5 cơn ảnh hưởng đến đất liền, tập trung vào tháng 7-9 ở Bắc Bộ và tháng 10-11 tại Trung Bộ, không loại trừ khả năng ảnh hưởng cả khu vực Nam Bộ trong các tháng cuối năm.
Tên bão Bavi (tên tiếng Việt là Ba Vì) do Việt Nam đặt. Trong năm 2025, Ủy ban bão đã bỏ tên bão Yagi và Trami ra khỏi danh sách tên bão quốc tế vì những thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng mà hai cơn bão này gây ra cho Philippines và Việt Nam.
Tên bão Yagi sau đó được thay thế bằng tên bão Tomo. Tên bão Trami được thay thế bằng tên bão Hoaban - loài hoa tượng trưng cho núi rừng Tây Bắc Việt Nam.
Ngoài ra, trong năm 2025, Ủy ban Bão cũng ghi nhận đề nghị của Philippines và Việt Nam về việc ngừng sử dụng thêm một số tên bão khác do mức độ thiệt hại nghiêm trọng mà các cơn bão này đã gây ra trong năm 2025 tại hai nước gồm Wipha, Co-May, Mitag, Ragasa, Bualoi, Matmo, Kalmaegi và Fung-Wong.
Các quốc gia đã đóng góp những tên bão này sẽ đề xuất các tên thay thế để gửi Ủy ban bão xem xét, lựa chọn để thay thế.
Văn bản Hán Nôm đề ngày 28 tháng 4 năm Hoằng Định thứ 4 (1604) ghi rõ: "Tá trung hầu Thủy thuyền Bùi Đức Tiến, các tướng thần Bùi Văn Hiến, Võ Lương, Trần Ất, xã trưởng Bùi Đức Thắng cùng nhiều người khác ở xã Tư Cung, Châu Me, huyện Bình Sơn, phủ Quảng Ngãi trình bày việc có xem xét ở ngoài Cù Lao Ré (đảo Lý Sơn) còn phần đất lâm lộc (đất rừng ở chân núi) có thể chặt phá làm sơn điền (ruộng núi), nên khẩn khoản xin ân chỉ được khai phá...".
Cuối văn bản có lời phê cho phép của quan trên: "Giao cho được đốn chặt để canh tác. Nay giao". Theo các tư liệu Hán Nôm và truyền khẩu của cư dân đất đảo, 8 người làng An Hải phía bắc cửa biển Sa Kỳ ra khai phá và lấy tên cố hương đặt cho làng mới, gọi là An Hải phường. Tương tự, 7 người làng An Vĩnh phía nam cửa biển ra khai khẩn và đặt tên là An Vĩnh phường để nhớ quê xưa. Dưới thời các chúa Nguyễn, 2 phường trên lệ thuộc vào 2 làng An Hải và An Vĩnh trong đất liền; đến năm Gia Long thứ 4 (1804) mới tách ra để lập làng riêng, tự định đoạt việc tế tự, điền thổ, thuế bạ, hương ước...
"Dưới thời các chúa Nguyễn, dân cư Lý Sơn gồm những người Việt từ các làng Tư Cung, Châu Me (gần cửa biển Sa Kỳ) thuộc huyện Bình Sơn và sau đó là An Hải, An Vĩnh (cạnh cửa biển) ra khai thác, định cư. Đầu tiên, những người đàn ông ra khai phá, rồi sau đưa cả gia đình, vợ con ra đảo lập nghiệp. Dân cư trên đảo ngày càng đông đúc như mô tả của những người phương Tây đương thời...", TS Nguyễn Đăng Vũ (nguyên Giám đốc Sở VH-TT-DL tỉnh Quảng Ngãi cũ, chủ biên cuốn Địa chí huyện Lý Sơn, NXB Khoa học xã hội ấn hành năm 2024) khẳng định.
Thuở ban đầu lắm nỗi gian truân. Cây cối um tùm, cỏ dại rậm rịt bên chân núi. Mọi người chung sức phát dọn để trồng bắp, đậu phụng cùng nhiều loại rau củ nuôi sống những phận đời cơ cực. Họ giúp nhau dựng nhà che mưa nắng và ngăn gió lùa mùa giá lạnh. Ngày gió lặng, sóng êm, họ dong thuyền ra biển buông, kéo lưới đánh bắt cá tôm cho bữa cơm thêm dưỡng chất. Hạt giống yêu thương nảy nở trong những ngày gian khổ trên vùng đất cằn khô. Sóng gió ẩn chứa hiểm nguy rèn luyện ý chí kiên cường, vượt qua gian khó. Họ giúp nhau dựng lại mái nhà sau những trận cuồng phong từ biển cả. Xóm làng rộn tiếng cười vui xua đi bao phiền muộn.
"Dịp cúng giỗ, những bậc cao niên trong họ luôn nhắc nhở mọi người là ông bà của mình từ trong đất liền ra đây lập nghiệp. Con cháu phải noi gương tổ tiên, sống chan hòa, tình nghĩa với bà con xóm làng...", ông Nguyễn Văn Chơn (67 tuổi, ở đặc khu Lý Sơn) tâm sự. Ông Võ Xuân Huyện (nguyên Chủ tịch UBND huyện Lý Sơn cũ, nay là đặc khu Lý Sơn) chia sẻ: "Tổ tiên của tôi từ làng An Vĩnh bên cửa biển Sa Kỳ ra đây lập nghiệp từ mấy trăm năm trước. Tôi luôn nhắc nhở con cháu phải ghi nhớ điều đó trong lòng...".
Ông Lê Quả (68 tuổi, ở thôn An Vĩnh, xã Tịnh Khê, Quảng Ngãi) nhớ rõ những chuyện hơn nửa thế kỷ trước. Sau cuộc tổng tấn công Tết Mậu Thân 1968, lính Mỹ và VNCH mở nhiều cuộc càn quét, dân làng dắt díu nhau lên thuyền vượt biển ra đảo Lý Sơn lánh nạn.
Cha mẹ ông Quả đưa 5 con thơ ra đảo để tránh bom đạn. Dân đảo cảm thương cho họ mượn đất, dựng nhà để sinh sống. Cha mẹ ông được một người tốt bụng cho làm nhà trong vườn dừa. Dân làng chung sức giúp người tản cư chặt gỗ tạp, cắt tranh và lau sậy dựng những căn nhà đơn sơ che mưa nắng. Họ chia sẻ mớ cá tôm vừa vớt lên từ biển hay ít rau củ vừa thu hoạch, giúp nhau vượt qua nguy khốn. Tình người ngày càng thêm bền chặt.
Ra đảo ít lâu thì cha ông Quả bị chính quyền Sài Gòn bắt giam vì tham gia cách mạng từ lúc còn ở đất liền. Cuộc sống của gia đình vô cùng khốn khó. Sau giờ đến lớp, ông Quả đi mót bắp và củ khoai môn vào mùa thu hoạch. Thương tình, người dân trên đảo cho ít củ hay vài quả bắp. "Đảo Lý Sơn không thể trồng lúa, chỉ trồng một số loại cây như hành, tỏi, củ môn, bắp, đậu ván... Lương thực trên đảo khan hiếm nhưng bà con tốt bụng lắm, cho củ và bắp giúp gia đình tôi trong lúc khó khăn", ông nhớ lại.
Hơn 1 năm tù tội, cha ông Quả trở về với gia đình, cùng vợ chung sức làm lụng để nuôi đàn con thơ. Ông chèo thuyền ra biển giăng lưới bắt cá để bán lấy tiền mua gạo từ những thuyền buôn tận Sài Gòn. Tuy cuộc sống bộn bề gian khó nhưng ông vẫn bảo vợ con mang mớ cá tươi rói vừa vớt lên từ biển sang biếu bà con láng giềng để tỏ lòng thơm thảo. Tình cảm giữa họ ngày càng gắn bó.
"Cha của anh Quả đi biển giỏi lắm, thường đánh bắt được nhiều cá và chia sẻ cho bà con trong xóm, còn lại bán lấy tiền mua gạo. Vậy nên gia đình ông được nhiều người thương mến", ông Chơn kể.
"Tôi và Chơn gần bằng tuổi nhau nên lúc đó chơi thân lắm. Sau giờ học, Chơn dẫn tôi đi mót củ và chơi những trò chơi dân gian. Sau năm 1975, gia đình tôi về đất liền nhưng anh em tôi vẫn gắn bó cho đến giờ", ông Quả tâm sự.
Không chỉ riêng cha ông Quả, nhiều người ở các làng bên cửa biển Sa Kỳ bí mật tham gia, giúp đỡ cách mạng để góp sức giải phóng quê hương. Tản cư ra đảo, họ vẫn âm thầm hoạt động dẫu hiểm nguy chực chờ. Hay tin quê nhà giải phóng, họ háo hức đợi chờ. Khi nghe kẻng báo hiệu cùng lời cán bộ phát động nổi dậy, dân tản cư và người trên đảo đồng loạt hưởng ứng. Họ đổ ra đường, kéo đến trụ sở chính quyền và đồn bót của địch. Mõ tre gõ liên hồi cùng tiếng hô vang khiến binh lính đối phương khiếp sợ vội vã tháo chạy hoặc đầu hàng ngày 31.3.1975.
Sách Lịch sử Đảng bộ huyện Lý Sơn, giai đoạn 1930 - 2020 ghi lại: "...hơn 20 sĩ quan, hạ sĩ quan, 100 binh lính chủ lực và 24 lính nghĩa quân tự nguyện của chính quyền đối phương đóng trên đảo đầu hàng...". (còn tiếp)
Khoảng 14h30 ngày 2/4, hỏa hoạn xảy ra tại nhà kho chứa đồ trên đường Hoàng Thị Loan, phường Hòa Khánh. Theo nhân chứng, sau nhiều tiếng nổ lớn, ngọn lửa nhanh chóng bao trùm toàn bộ kho, tạo cột khói đen dày đặc.
Từ khu vực cầu vượt ngã ba Huế, cách hiện trường gần 1 km, người dân vẫn có thể quan sát rõ cột khói lớn bao trùm một góc khu dân cư gần chùa Bồ Đề. Một người dân sống cạnh hiện trường cho biết khi đang ở trong nhà thì nghe tiếng nổ lớn, chạy ra đã thấy lửa bốc dữ dội, khói đen tràn vào khiến nhiều người hoảng loạn rời khỏi khu vực.
Tại hiện trường, một xe bán tải Ford Ranger đậu trong kho bị lửa bao trùm, thiêu hủy phần lớn.
Nhận tin báo, lực lượng Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và Cứu nạn cứu hộ điều động nhiều xe chuyên dụng cùng hàng chục cán bộ, chiến sĩ đến hiện trường, triển khai nhiều hướng tiếp cận, phun nước dập lửa, ngăn cháy lan sang các nhà dân lân cận.
Đến hơn 15h cùng ngày, đám cháy cơ bản được khống chế. Do bên trong kho chứa nhiều vật liệu dễ cháy, lực lượng chức năng tiếp tục phun nước làm mát, xử lý tàn lửa để tránh cháy bùng phát trở lại.
