Trẻ lớn lên trong những môi trường khác nhau có thể có sự khác biệt về thu nhập, khả năng học đại học và cơ hội cải thiện vị thế kinh tế khi trưởng thành.
Đây là kết luận từ chuỗi nghiên cứu do Giáo sư Raj Chetty, Đại học Harvard, cùng các cộng sự thực hiện dựa trên dữ liệu thuế và các chương trình hỗ trợ nhà ở tại Mỹ.
Raj Chetty hiện là Giáo sư Kinh tế công tại Đại học Harvard và Giám đốc Opportunity Insights, nhóm nghiên cứu chuyên phân tích những yếu tố ảnh hưởng đến khả năng dịch chuyển kinh tế – xã hội của người dân.
Chuyển nơi ở trước 13 tuổi tạo ra khác biệt
Một trong những cơ sở quan trọng của nghiên cứu là chương trình Moving to Opportunity, được Chính phủ Mỹ triển khai từ thập niên 1990.
Chương trình lựa chọn các gia đình thu nhập thấp đang sống trong những khu nhà ở xã hội tại các khu vực có tỷ lệ nghèo cao, sau đó phân bổ ngẫu nhiên họ vào các nhóm hỗ trợ khác nhau.
Một nhóm được cấp phiếu hỗ trợ thuê nhà với điều kiện chuyển đến khu vực có tỷ lệ nghèo thấp. Nhóm khác được nhận trợ cấp nhà ở nhưng có thể tự lựa chọn địa điểm. Nhóm đối chứng tiếp tục nhận các hỗ trợ nhà ở thông thường.
Việc phân nhóm ngẫu nhiên giúp các nhà nghiên cứu hạn chế tác động của những khác biệt có sẵn giữa các gia đình, chẳng hạn trình độ học vấn, động lực làm việc hoặc cách nuôi dạy con.
Khi kết hợp dữ liệu của chương trình với hồ sơ thuế sau nhiều năm, nhóm nghiên cứu phát hiện việc chuyển đến khu vực có tỷ lệ nghèo thấp mang lại kết quả khác nhau tùy theo độ tuổi của trẻ.
Những em chuyển đi khi còn nhỏ, đặc biệt trước 13 tuổi, có khả năng học đại học cao hơn và đạt mức thu nhập tốt hơn khi trưởng thành. Tỷ lệ làm cha hoặc mẹ đơn thân cũng thấp hơn so với những trẻ ở lại khu vực cũ.
Trong khi đó, việc chuyển nơi ở ở độ tuổi vị thành niên không tạo ra hiệu quả tương tự. Một số kết quả thậm chí cho thấy tác động tiêu cực nhẹ, có thể liên quan đến sự gián đoạn trong học tập, quan hệ bạn bè và đời sống xã hội.
Kết quả này cho thấy thời gian tiếp xúc với môi trường sống có ý nghĩa quan trọng.
Trẻ càng đến khu vực có nhiều cơ hội sớm và sống ở đó lâu, lợi ích tích lũy càng lớn.
Nghiên cứu của Chetty và Nathaniel Hendren ước tính mỗi năm trẻ sống tại một khu vực có điều kiện phát triển tốt hơn sẽ giúp thu hẹp khoảng 4% chênh lệch về kết quả thu nhập khi trưởng thành so với trẻ lớn lên tại địa bàn đó từ khi sinh ra.
Con số này thường bị diễn giải thành “mỗi năm thu nhập tăng 4%”, nhưng cách hiểu đó không chính xác.
Tỷ lệ 4% thể hiện mức độ hội tụ hằng năm giữa kết quả dự kiến của trẻ chuyển đến và kết quả trung bình của những trẻ đã lớn lên lâu dài tại khu vực mới. Nó không có nghĩa tất cả trẻ chuyển nhà đều được tăng trực tiếp 4% thu nhập mỗi năm.
Nói cách khác, môi trường mới không tạo ra một khoản thu nhập bảo đảm. Nó làm thay đổi xác suất đạt được những kết quả tốt hơn trong dài hạn.
Không chỉ là khu vực giàu hay nghèo
Trong một nghiên cứu khác, Chetty và Hendren phân tích dữ liệu của hơn 7 triệu gia đình di chuyển giữa các quận và vùng thị trường lao động tại Mỹ.
Kết quả tiếp tục cho thấy nơi trẻ lớn lên có ảnh hưởng mang tính nhân quả đến thu nhập, tỷ lệ học đại học và một số kết quả xã hội khi trưởng thành. Trẻ chuyển đến một khu vực có khả năng dịch chuyển xã hội cao hơn thường đạt kết quả tốt hơn, đặc biệt khi chuyển đến từ nhỏ.
Tuy nhiên, “môi trường tốt” không thể chỉ được hiểu là nơi có thu nhập bình quân cao.
Các nghiên cứu của Opportunity Insights chỉ ra rằng những địa bàn có khả năng tạo cơ hội vươn lên tốt thường có một số đặc điểm chung như mức độ phân tầng dân cư thấp hơn, trường phổ thông có chất lượng tốt hơn, vốn xã hội cao hơn, tỷ lệ gia đình ổn định lớn hơn và khoảng cách thu nhập ít nghiêm trọng hơn.
Tin Gốc: Dân Trí
