Vũ Lương Ngọc Anh, 22 tuổi, hoàn thành chương trình Chất lượng cao Kinh tế đối ngoại, Đại học Ngoại thương (FTU), với điểm 3,99/4. Cô gái quê Gia Lai nhận bằng tốt nghiệp sáng 5/4, là sinh viên có điểm cao nhất đợt này.
“Mình hơi bất ngờ, vì nghĩ sẽ có bạn nào đó giỏi hơn”, Ngọc Anh nói. “Trong những năm cấp ba, mình giống như ‘vua về nhì’, vì hiếm khi đứng nhất. Kết quả này khiến mình rất vui và tự hào”.
Sinh ra và lớn lên ở Gia Lai, trường Ngoại thương cũng có phân hiệu ở TP HCM, nhưng Ngọc Anh vẫn quyết định vượt hơn 1.100 km để “Bắc tiến”. Nữ sinh kể bố mẹ là người gốc Hải Phòng nên muốn trải nghiệm cuộc sống, văn hóa miền Bắc, đồng thời tiện về thăm người thân.
Là cựu học sinh lớp chuyên Anh, trường THPT chuyên Hùng Vương, Ngọc Anh nói đã quen với môi trường học tập cạnh tranh. Tuy nhiên, những ngày đầu đại học, cô nhanh chóng nhận ra khoảng cách về kỹ năng so với bạn bè đến từ các thành phố lớn.
Ngọc Anh từng đăng ký vào ban hậu cần, truyền thông của hai câu lạc bộ, nhưng đều trượt. “Cũng buồn” song thay vì nản lòng, nữ sinh xem đây là cơ hội quan sát các câu lạc bộ vận hành, học hỏi kỹ năng làm việc nhóm, cải thiện cách thể hiện bản thân.
Sau đó, cô trúng tuyển ban truyền thông của Cộng đồng sinh viên Chất lượng cao Kinh tế đối ngoại và Câu lạc bộ Nhiếp ảnh, dần bắt nhịp môi trường mới, mở rộng vòng kết nối.
Trong học tập, Ngọc Anh duy trì cách tiếp cận chủ động: đi học đầy đủ, ghi chép ý chính và hỏi ngay khi chưa hiểu, giúp giảm áp lực thi cuối kỳ. Ngoài ra, cô chú trọng sự liên kết giữa các môn học, coi đây là cách để hiểu sâu kiến thức và tiết kiệm thời gian ôn thi.
Kết quả, Ngọc Anh chỉ có một môn điểm B ở kỳ I năm thứ hai, ở môn Chủ nghĩa xã hội khoa học. Nữ sinh cho rằng có thể mình chưa nắm được yêu cầu cốt lõi của môn để trả lời đúng hướng.
“Mình không học lại để cải thiện điểm vì muốn giữ điều chưa hoàn hảo này, như sự nhắc nhở bản thân luôn cố gắng”, Ngọc Anh nói.
Ngọc Anh tham gia nghiên cứu khoa học từ năm thứ hai, khởi đầu từ một bài tập lớn môn Kinh tế lượng và thấy hấp dẫn. Vì thế, các năm sau, cô chủ động kết nối bạn bè cùng định hướng, rủ làm chung và nhờ giảng viên hướng dẫn để thực hiện đề tài bài bản hơn.
Đề tài tâm đắc nhất của nữ sinh là nghiên cứu về ứng dụng học máy (machine learning) để giải các bài toán về lý thuyết trò chơi (game theory), được xếp hạng A* tại Hội thảo khoa học quốc tế AAAI-26 ở Singapore.
Nữ sinh kể ban đầu chỉ định làm thuần về kinh tế, nhưng sau đó nhận ra có thể kết hợp với học máy để xử lý vấn đề hiệu quả hơn. Cùng với một người bạn, Ngọc Anh tự tìm hiểu nền tảng lý thuyết trò chơi, các thuật toán học máy, đồng thời chuyển hóa các mô hình kinh tế sang dạng có thể xử lý bằng code.
Cô nhìn nhận quá trình này giúp bản thân định hình rõ hơn hướng đi, là kết hợp kinh tế với công nghệ để giải quyết các bài toán khoa học dữ liệu. Vì thế, Ngọc Anh học thêm ngôn ngữ truy vấn SQL, ngôn ngữ lập trình Python, nền tảng phân tích kinh doanh Power BI. Cô còn cùng bạn bè ở Đại học Bách khoa Hà Nội tham gia một số cuộc thi, từng đạt ngôi quán quân Data Science Talent Competition (Tìm kiếm tài năng khoa học dữ liệu) năm 2024.
Từ tháng 10/2025, Ngọc Anh trở thành nhân viên chính thức ở một ngân hàng, đảm nhận vị trí xây dựng và kiểm định các mô hình học máy, nhằm đánh giá rủi ro thanh khoản của khách hàng.
Song song với công việc toàn thời gian, Ngọc Anh hoàn thiện khóa luận tốt nghiệp. Cô nhìn nhận đây là giai đoạn áp lực nhất trong suốt những năm đại học vì đi làm về muộn, rồi lại tiếp tục viết luận tới 1-2 giờ sáng.
Để cân đối, nữ sinh tận dụng buổi trưa ở công ty để đọc tài liệu, sửa khóa luận, lên kế hoạch chi tiết cho từng đầu việc, chủ động trao đổi với giảng viên và anh chị khóa trước để rút ngắn thời gian xử lý.
Ngọc Anh cho biết cảm giác “luôn về nhì” theo suốt những năm phổ thông. Kể cả khi đã vào đại học, cô cũng thấy mình hiếm khi đứng đầu, mà thường chỉ trong top có kết quả tốt. Vì vậy, việc tốt nghiệp sớm với điểm cao nhất không phải là mục tiêu đặt ra từ đầu, mà là kết quả của quá trình tích lũy.
Điều cô còn tiếc nuối là sự thiếu tự tin trong một số thời điểm, nên bỏ lỡ cơ hội.
“Có những cơ hội như thi khoa học dữ liệu ở nước ngoài, mình từng ngại thử vì lo lắng”, cô nói.
Sau khi tốt nghiệp, Ngọc Anh muốn tiếp tục làm việc để tích lũy kinh nghiệm, trước khi theo học thạc sĩ trong lĩnh vực phân tích định lượng hoặc khoa học dữ liệu.
Cô Hồng, 49 tuổi, giáo viên Ngữ văn, kiêm tổng phụ trách Đội ở trường THCS Lê Thị Bạch Cát, phường Cửa Lò, đã có hơn 23 năm đứng lớp theo diện hợp đồng dài hạn. Từng đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi cấp thị xã, được Sở Giáo dục và Đào tạo cử làm giáo viên cốt cán, nhưng cô chưa có cơ hội vào biên chế. Với 14,5 triệu đồng mỗi tháng, cô Hồng chắt chiu nuôi hai con ăn học và lo thuốc men cho chồng, thấy "đủ" để duy trì cuộc sống.
Khó khăn ập đến khi tháng 10/2025, tỉnh Nghệ An giao biên chế trực tiếp về các trường, nhóm do cấp huyện ký trước đây không còn nằm trong diện được trả lương từ ngân sách.
Cô Hồng không có lương từ đầu năm đến nay, dù vẫn đứng lớp đều đặn hai buổi mỗi ngày.
"Năng lực được ghi nhận, nhưng lương lại không có", cô ngậm ngùi.
Hơn 4 tháng qua, chi tiêu của gia đình cô Hồng dựa vào khoản lương hưu hơn 7 triệu đồng của chồng, kết hợp vay mượn đồng nghiệp và người thân, mỗi lần vài trăm nghìn.
"Tôi không dám vay nhiều, chỉ đủ cầm cự qua ngày", cô kể.
Gần đây, giá xăng tăng, chi phí cho quãng đường gần 20 km từ nhà đến trường cao hơn một chút. Vì thế, cô Hồng tự nấu cơm mang theo để tiết kiệm. Những khoản chi như học phí của con hay tiền thuốc cho chồng dần trở thành gánh nặng.
Sau gần 22 năm làm việc, chị Hà, nhân viên y tế trường Mầm non Bình Minh (phường Cửa Lò) nhận lương tháng khoảng 9,8 triệu đồng. Trước kia, chị tin hợp đồng dài hạn do Chủ tịch thị xã Cửa Lò (cũ) ký là đảm bảo cho một công việc ổn định.
Với thù lao lái xe thuê của chồng, tổng thu nhập gia đình chị Hà khoảng 15 triệu đồng mỗi tháng. Nay mất đi nguồn chính, cuộc sống gia đình 5 người chao đảo. Chị Hà phải tính toán, vay mượn từng đồng, bởi còn lo cho hai con lớn học đại học, con nhỏ học lớp 6.
"Tôi xoay như chong chóng", chị Hà nói, giọng mệt mỏi, cho biết phải mượn bạn bè từng khoản nhỏ, mỗi lần 1-2 triệu đồng để trang trải sinh hoạt.
Dù vậy, cả hai vẫn đi làm đều đặn. Cô Hồng dạy đủ hai buổi mỗi ngày, kiêm nhiệm công tác Đội, tối về thức khuya soạn giáo án. Trong lớp học, cô Hồng cố quên đi mọi bộn bề để giữ nguyên nhịp giảng.
"Đi làm vì cái tâm", cô nói, lấy tay lau nước mắt khi kể về việc người thân khuyên nghỉ dạy. Rời bỏ bục giảng sau 23 năm là điều cô chưa từng nghĩ đến.
Còn chị Hà phụ giáo viên chăm trẻ buổi sáng, buổi chiều tiếp tục các phần việc khác, từ y tế đến hỗ trợ lau dọn bàn ghế, vệ sinh phòng học... Ở tuổi 46, chị từng tìm việc làm thêm như rửa bát tại nhà hàng, quán ăn nhưng đều bị từ chối. Tính vay ngân hàng một khoản nhỏ để tìm hướng kinh doanh, song chị cũng bế tắc vì không có thu nhập ổn định để chứng minh khả năng trả nợ.
Cách đây vài ngày, cô Hồng, chị Hà cùng một số đồng nghiệp đến UBND tỉnh Nghệ An, đăng ký gặp Chủ tịch. Họ mong được giải quyết số tiền lương bị nợ và được trả lời rõ ràng về tương lai công việc.
"Chúng tôi cần một câu trả lời thỏa đáng để biết đường tính tiếp", chị Hà nói, cho hay đã có lịch gặp trong những ngày tới.
Tỉnh Nghệ An hiện có 63 giáo viên và 148 nhân viên hợp đồng (y tế học đường, thiết bị thư viện, thủ quỹ, kế toán...). Nhiều người làm việc trên 20 năm, cá biệt tới 29 năm. Cô Hồng và chị Hà thuộc diện hợp đồng dài hạn, hưởng chế độ như biên chế, còn phần lớn hưởng lương bậc 1 (khoảng 5 triệu đồng), thậm chí chỉ 85% mức này. Do nhiều năm không có chỉ tiêu hoặc không đạt yêu cầu tuyển dụng, đời sống và việc làm của họ luôn bấp bênh.
Đại học Quốc gia TP.HCM đang triển khai chấm thi đánh giá năng lực đợt 1 năm 2026 với quy trình khép kín, giám sát nhiều lớp. Công tác chấm thi kéo dài khoảng 10 ngày, dự kiến công bố kết quả ngày 17-4.
Theo TS Nguyễn Quốc Chính - Giám đốc Trung tâm khảo thí và đánh giá chất lượng đào tạo Đại học Quốc gia TP.HCM, tất cả 133.489 bài thi đánh giá năng lực đợt 1 từ các điểm thi đã được vận chuyển về khu vực chấm thi ngay sau buổi thi.
Quy trình chấm thi tuân thủ nghiêm các quy định của Đại học Quốc gia TP.HCM. Đại học Quốc gia TP.HCM thành lập tổ giám sát gồm cán bộ an ninh (PA03) và đoàn kiểm tra để theo dõi toàn bộ quá trình chấm thi. Toàn bộ địa điểm chấm thi được bố trí trong khu vực bảo vệ 24/24 giờ, có camera giám sát liên tục cả bên trong lẫn bên ngoài.
Các hoạt động chấm thi được thực hiện theo từng bước: giao nhận và phân lô bài thi; kiểm tra số lượng, quét phiếu trả lời trắc nghiệm; đánh số phách bài thi theo từng lô; nhận dạng và xử lý dữ liệu bài thi; kiểm dò ngẫu nhiên; niêm phong bài thi và dữ liệu; chấm điểm thô và quy đổi; ráp phách; xuất danh sách điểm.
"Hoạt động chấm thi được giám sát liên tục bởi tổ giám sát do Đại học Quốc gia TP.HCM thành lập, trong đó có thành viên là cán bộ công an. Mỗi công đoạn do một tổ, nhóm nghiệp vụ phụ trách, đảm bảo tính độc lập và kiểm soát chéo trong toàn bộ quy trình", ông Chính cho biết thêm.
Toàn bộ phiếu trả lời trắc nghiệm được chấm bằng máy với phần mềm chuyên dụng do Đại học Quốc gia TP.HCM trang bị. Hệ thống máy tính phục vụ chấm thi được kết nối mạng nội bộ (LAN), không kết nối Internet. Các cổng kết nối không cần thiết đều được niêm phong trước khi sử dụng.
Tất cả dữ liệu liên quan đến công tác chấm thi được lưu trữ dưới dạng USB hoặc đĩa CD/DVD, đóng gói và niêm phong dưới sự giám sát của tổ giám sát, sau đó gửi đến chủ tịch hội đồng thi và lưu trữ theo quy định. Chỉ sau khi hoàn tất việc gửi dữ liệu quét bài thi, ban chấm thi mới được mở niêm phong thiết bị chứa đáp án để tiến hành chấm điểm.
Phòng chứa bài thi, tủ và các vật dụng lưu trữ đều đảm bảo an toàn, chắc chắn, được khóa và niêm phong. Việc đóng, mở phòng hoặc các thiết bị lưu trữ bài thi đều phải có sự chứng kiến của lãnh đạo ban chấm thi và cán bộ công an hoặc kiểm tra. Phòng chấm thi đều có thiết bị phòng chống cháy nổ; có camera an ninh giám sát, ghi hình các hoạt động tại phòng 24 giờ/ngày; có bảo vệ giám sát 24 giờ/ngày.
Theo hội đồng thi đánh giá năng lực Đại học Quốc gia TP.HCM, sau khi kết quả thi được hội đồng thi thông qua và chủ tịch hội đồng ký ban hành sổ điểm, ban thư ký sẽ công bố kết quả trên cổng thông tin kỳ thi.
Việc cập nhật điểm thi được thực hiện theo quy trình kiểm tra chéo: một thành viên của ban thư ký tải dữ liệu điểm thi lên hệ thống quản lý thi, một người khác tải xuống để đối sánh với điểm đã tải lên hệ thống. Toàn bộ quá trình diễn ra dưới sự giám sát của lãnh đạo ban thư ký và hội đồng thi.
Trên cơ sở số điểm của đợt thi đã được ban hành, giám đốc Trung tâm khảo thí và đánh giá chất lượng đào tạo ban hành và chịu trách nhiệm pháp lý đối với giấy chứng nhận kết quả thi đánh giá năng lực bản điện tử, được cấp thông qua hệ thống quản lý thi.
Ngày 9-5, tại Trung tâm hội nghị quốc gia đã diễn ra lễ trao Giải Violympic năm học 2025-2026. Mùa giải năm nay thu hút hơn 1 triệu lượt học sinh tham gia trên cả nước, với gần 150.000 thí sinh bước vào vòng chung kết quốc gia.
Sau 5 vòng tranh tài, 32.303 học sinh đã được vinh danh ở các bộ môn toán, toán tiếng Anh, tiếng Việt, khoa học tự nhiên và lịch sử và địa lý.
Trong tổng số học sinh đoạt giải, có 2.595 giải vàng, 3.896 giải bạc, 6.512 giải đồng và 19.300 giải khuyến khích.
Xét theo địa phương, Hà Nội tiếp tục là đơn vị dẫn đầu cả nước với 7.733 học sinh đoạt giải, tiếp theo là Hải Phòng với 4.396 học sinh, Phú Thọ với 3.720 học sinh, Ninh Bình với 3.608 học sinh và Hưng Yên với 2.437 học sinh đoạt giải.
Theo ban tổ chức cuộc thi, những con số trên cho thấy Violympic không chỉ lan tỏa mạnh mẽ tại các đô thị lớn mà còn ngày càng trở thành sân chơi học tập quen thuộc với học sinh ở nhiều địa phương trên cả nước.
Năm nay, các thí sinh đạt Top 1 toàn quốc được trao tặng máy tính xách tay. Ngoài ra các thí sinh trong Top 20 nhận được các phần quà như: máy tính bảng, vòng tay thông minh, tai nghe… Tổng giá trị giải thưởng dành cho học sinh xuất sắc trên toàn quốc gần 2 tỉ đồng.
Sau lễ trao giải tại Hà Nội, Violympic sẽ tiếp tục tổ chức lễ trao giải tại TP.HCM vào ngày 24-5.
Tại lễ trao giải, ông Thái Văn Tài - Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông - cho biết: "Trong bối cảnh công nghệ mới như hiện nay, những sân chơi như Violympic đã đem lại sự công bằng trong việc tiếp cận cho học sinh tại tất cả các vùng miền.
Về phía Bộ Giáo dục và Đào tạo, chúng tôi sẽ nghiên cứu một cách nghiêm túc, khách quan để có những điều chỉnh, tham mưu tăng cường trong thời gian tới giúp các em học sinh có thêm nhiều sân chơi ứng dụng công nghệ thông tin”.
