Là một trong những người đầu tiên “thắp lửa” cho chương trình Tiếp sức mùa thi, ông Bùi Đặng Dũng, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Tài chính, Ngân sách của Quốc hội; nguyên Bí thư T.Ư Đoàn, Chủ tịch Hội Sinh viên Việt Nam đã kể lại những câu chuyện đầy cảm động.
“Chương trình Tiếp sức mùa thi là sự kế tiếp của những hoạt động thanh niên tình nguyện đã có từ trước”, ông Dũng bắt đầu câu chuyện, giọng nói trầm ấm đưa người nghe quay về cuối những năm 90.
Khi đó, vào khoảng cuối năm 1996, đầu năm 1997, ông về nhận nhiệm vụ Trưởng ban Thanh niên trường học T.Ư Đoàn kiêm Phó chủ tịch Hội Sinh viên Việt Nam.
Đó là thời kỳ mà mỗi mùa thi đại học là một “cuộc di dân” khổng lồ và đầy vất vả. Hàng vạn sĩ tử cùng người nhà từ khắp các tỉnh lẻ đổ về những thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM với bao lo toan, bỡ ngỡ.
“Tôi thấy mỗi kỳ thi, các bạn sinh viên, học sinh và gia đình vất vả vô cùng”, ông Dũng nhớ lại. Hình ảnh những bậc phụ huynh khắc khổ, những sĩ tử mệt mỏi, lạc lõng giữa thành phố xa lạ đã thôi thúc những người làm công tác Đoàn, Hội phải hành động.
Theo ông Dũng, Tiếp sức mùa thi không phải là một phát kiến đột ngột mà là sự kết tinh, nâng tầm những hoạt động tự phát đã nhen nhóm từ trước trong sinh viên các trường đại học. Những đốm lửa đầu tiên được thắp lên từ chính các cơ sở, đặc biệt là từ phong trào thanh niên tình nguyện của Thành đoàn TP.HCM.
Các trường đại học như Sư phạm 1 Hà Nội, Khoa học xã hội và nhân văn, Bách khoa TP.HCM… đã có những đội, nhóm sinh viên tự tổ chức tìm nhà trọ giá rẻ, chở thí sinh đi thi, phát nước uống, bản đồ miễn phí. Đó là những hành động giản dị, xuất phát từ sự đồng cảm “người đi trước giúp người đi sau”.
Nhiệm vụ của T.Ư Đoàn và Hội Sinh viên lúc bấy giờ là hệ thống hóa những đốm lửa nhỏ lẻ ấy, thổi bùng lên thành một ngọn đuốc lớn, đưa chúng trở thành một nội dung quan trọng trong chiến dịch “Mùa hè xanh” rộng lớn. Từ đó đã ra đời chương trình Tiếp sức mùa thi.
Ký ức của ông Dũng không chỉ là những dấu mốc về tổ chức, mà còn là những câu chuyện đời thường cảm động, những chi tiết đã làm nên “linh hồn” của phong trào.
Một trong những kỷ niệm sâu sắc nhất là câu chuyện với các bác xe ôm. Ban đầu, khi những đội áo xanh xuất hiện ở bến xe, các bác xe ôm tỏ ra nghi ngại, thậm chí khó chịu vì nghĩ đây là “đám sinh viên ra tranh khách”. Nhưng khi thấy các bạn trẻ không quản nắng mưa, tận tình hướng dẫn, đưa đón thí sinh miễn phí, sự nghi ngờ dần tan biến.
“Chính sự chân thành của các bạn đã cảm hóa được họ. Dần dần, nhiều bác xe ôm không chỉ không “bắt chẹt” sĩ tử mà còn chung tay hỗ trợ, có người chở miễn phí, có người lấy giá rẻ. Màu áo xanh đã lan tỏa lòng tốt, kết nối những con người xa lạ bằng sự tử tế”, ông Dũng xúc động nhớ lại.
Một câu chuyện khác cho thấy tác động xã hội sâu sắc của chương trình. Phụ huynh từ các vùng quê lên thành phố thường mang tâm lý e dè, lo sợ bị lừa gạt. Khi được sinh viên tình nguyện tiếp cận, họ vô cùng ngỡ ngàng.
“Họ không tin được là có những hoạt động như vậy. Nhiều người cứ nắm tay chúng tôi mà nói ‘ơn Đảng, ơn Chính phủ”, ông Dũng kể. Đối với họ, hình ảnh những thanh niên tình nguyện tận tụy giúp đỡ đã tạo cho họ sự ấm áp và yên tâm khi đến những thành phố lớn.
“Khi ấy, 1 thí sinh đi thi có khi cả gia đình 2 – 3 người phải đi theo hỗ trợ, nhưng khi đến thành phố được các tình nguyện viên giúp đỡ, có gia đình đã yên tâm trở về quê, chỉ 1 người ở lại hỗ trợ thí sinh”, ông Dũng cho biết.
Bản thân lực lượng tình nguyện cũng là một câu chuyện đáng nhớ. Ông Dũng kể khi đó để được tuyển vào tham gia chương trình là rất khó. Họ phải là những lực lượng tinh tú, ưu tú được tuyển chọn kỹ lưỡng.
Ông còn nhớ hình ảnh cán bộ Đoàn trường Đại học Sư phạm 1 Hà Nội đã rèn luyện đội tình nguyện viên bằng cách yêu cầu đi bộ từ trường (ở Cầu Giấy) lên tận cầu Thăng Long để thử thách sức bền và ý chí.
“Tinh thần đó cho thấy, để khoác lên mình màu áo xanh, các bạn trẻ phải có đủ sức khỏe, kỹ năng và trên hết là một trái tim nhiệt huyết”, ông Dũng chia sẻ.
Ông Dũng cũng không thể quên những khoảnh khắc lắng đọng đầy xúc động đã trở thành biểu tượng của chương trình Tiếp sức mùa thi. Đó là hình ảnh một sĩ tử bước ra từ phòng thi, gương mặt đẫm nước mắt vì làm bài không tốt. Ngay lập tức, những tình nguyện viên áo xanh đã chạy đến, trao cho bạn một cái ôm thật chặt và lời động viên chân thành, xoa dịu đi nỗi thất vọng.
Không chỉ có những cái ôm, trước mỗi buổi thi, cả một đội hình áo xanh lại đồng thanh hô vang khẩu hiệu, tiếp thêm sức mạnh tinh thần cho các sĩ tử: “Bình tĩnh, tự tin, giành chiến thắng!”.
Những hành động ấy, dù nhỏ bé, nhưng đã trở thành nguồn động lực to lớn, giúp các thí sinh vững tin hơn khi bước vào “trận chiến” quan trọng của cuộc đời mình.
Theo ông Dũng, giai đoạn 1997 – 2000 là thời kỳ “sơ khai”, nhưng bước ngoặt thực sự đến vào năm học 2000 – 2001. Đây là năm gắn với sự kiện “Chào đón thiên niên kỷ mới” và cũng là năm đầu tiên triển khai “Tháng Thanh niên”. Hai sự kiện lớn này đã tạo ra một cú hích mạnh mẽ, đưa Tiếp sức mùa thi từ một hoạt động trọng điểm trở thành một phong trào có sức lan tỏa toàn quốc.
Cùng thời điểm đó, sự hỗ trợ từ các doanh nghiệp như Unilever, Thiên Long với những chiếc ba lô, áo đồng phục, những cây bút… đã góp phần chuyên nghiệp hóa hình ảnh của chương trình. Phong trào không chỉ dừng lại ở các thành phố lớn mà còn được nhân rộng ra nhiều địa phương, nhờ lực lượng “Trí thức trẻ tình nguyện” mang mô hình này về các xã vùng sâu, vùng xa.
Trải qua hơn hai thập kỷ, Tiếp sức mùa thi đã không ngừng đổi mới để thích ứng với thực tiễn, từ việc hỗ trợ trong nhiều kỳ thi khác nhau (đại học, trung cấp, cao đẳng nghề…) đến việc tập trung vào kỳ thi tốt nghiệp THPT quốc gia như hiện nay. Nội dung hoạt động cũng được mở rộng, không chỉ là hỗ trợ đi lại, ăn ở mà còn chú trọng vào công tác tư vấn tâm lý, hướng nghiệp trước kỳ thi.
Nhìn lại chặng đường đã qua, ông Bùi Đặng Dũng, người đã có 10 năm gắn bó trực tiếp với phong trào, không giấu nổi niềm tự hào. Từ những hành động nhỏ bé, Tiếp sức mùa thi đã trở thành một phong trào xã hội rộng lớn, một trường học thực tiễn để giáo dục lý tưởng, lòng nhân ái và tinh thần cống hiến cho thế hệ trẻ.
Đó là minh chứng sống động cho thấy, khi nhiệt huyết tuổi trẻ được đặt đúng chỗ và được tổ chức một cách bài bản, nó có thể tạo ra những giá trị bền vững, thắp lên ngọn lửa của niềm tin và hy vọng trong toàn xã hội.
Ngày 12.5 vừa qua, chị Nguyễn Minh Hiền (35 tuổi), chuyên gia truyền thông, marketing thở phào khi vừa "được đóng" hơn 28 triệu nợ thuế chỉ vì sự thiếu hiểu biết trong quá khứ.
"Chưa bao giờ được đi đóng tiền mà tôi vui như vậy. Nhiều năm trước đó, do thiếu hiểu biết về thuế nên tôi vô tư đứng tên hợp đồng cho nghệ sĩ", chị Minh Hiền nhớ lại.
Chị Hiền phát hiện bản thân nợ thuế vào cuối 2024, khi cài đặt và kiểm tra thông tin tại eTax mobile - ứng dụng thuế điện tử, có các nhóm chức năng chính là: nộp thuế, tra cứu nghĩa vụ thuế, tra cứu thông báo thuế…
Theo chị Hiền, khoản nợ thuế bắt nguồn từ nhiều năm trước, khi đảm nhận công việc quản lý nghệ sĩ, agency. Chị là người đứng tên hợp đồng thay một số KOL, KOC, nghệ sĩ. Trong hợp đồng, các nhãn hàng đã hoàn tất nghĩa vụ thuế với nhà nước. Tuy nhiên thông tin trên hợp đồng, số tài khoản… đều ghi tên chị, dù số tiền này sẽ thanh toán lại với nghệ sĩ.
"Tôi mất gần 2 năm để được đóng số tiền này vì liên quan đến nhiều giấy tờ, chứng từ thuế. Việc xin chứng từ khó khăn vì đã quá lâu rồi, có người đã nghỉ việc, có công ty đã phá sản…Tôi thuê dịch vụ cũng không giải quyết được. Có lúc, tôi mệt quá không muốn làm gì nữa", chị nhớ lại.
Mới đây, nhờ sự giúp đỡ của bạn bè, chị vào trang eTax mobile thực hiện và nộp được số tiền nợ thuế. "Nợ thuế gần 30 triệu đồng tôi tự bỏ ra nộp, sự việc xảy ra quá lâu, tôi không nhờ công ty hay phía nghệ sĩ hỗ trợ. Tôi xem số tiền này là bài học quý với mình", Minh Hiền trải lòng.
Câu chuyện nợ thuế của chị Nguyễn Hương Ngân (37 tuổi, phường Phúc Lợi, Hà Nội) lại xuất phát từ sự chủ quan. Mới đây, chị phát hiện nợ thuế 285.000 đồng từ năm 2021 khi quyết toán thuế thu nhập cá nhân trên eTax mobile.
"Năm đó, ngoài công việc chính tôi có làm ngoài để thêm thu nhập. Khoản thuế đó chỉ 285.000 đồng từ công việc ngoài, nhưng tiền phạt quyết toán thuế chậm có thể ở mức cao nhất là hơn 5 triệu đồng. Tôi không biết cho đến khi vào eTax mobile kiểm tra và cán bộ thuế thông báo", chị Hương Ngân nói.
Theo chị Ngân, trường hợp bỗng dưng nợ thuế của chị khá phổ biến do chủ quan, thiếu kiến thức về thuế. Nhiều bạn bè chị cũng rơi vào trường hợp tương tự và chỉ biết nợ thuế khi kiểm tra eTax mobile làm quyết toán thuế thu nhập cá nhân. May mắn chị được cán bộ thuế hỗ trợ, nên mức phạt chỉ dừng ở vài trăm ngàn thay vì hơn 5 triệu đồng như ban đầu.
Từ câu chuyện của mình, chị muốn nhắn nhủ mọi người không được chủ quan, phải tìm hiểu kỹ về thuế đặc biệt là không cho bất kỳ ai mượn thông tin căn cước công dân để làm quyết toán thuế, đăng ký giấy phép kinh doanh…
"Bạn có thể kiểm tra quyết toán thuế hằng năm trên eTax mobile để biết mình được hoàn thuế hay phải nộp thêm thuế và cụ thể số tiền bao nhiêu", chị Ngân chia sẻ.
Một cán bộ thuế ở tỉnh Nghệ An cho biết từ khi có eTax mobile, người dân có thể sử dụng và tra cứu nghĩa vụ thuế, thông tin quyết toán thuế trên đó.
Với trường hợp người bị lấy thông tin căn cước công dân làm quyết toán thuế sẽ vướng nhiều rủi ro: phải nộp thêm thuế thu nhập cá nhân, bị truy thu hoặc tính chậm nộp nếu cơ quan thuế xác định còn nghĩa vụ thuế, hoặc không được hoàn thuế thu nhập cá nhân do dữ liệu bị lệch.
"Khi phát hiện bị phát sinh nợ thuế cần liên hệ cơ quan thuế quản lý trực tiếp, làm bản cam kết không làm việc tại công ty đó, không thực hiện đăng ký kinh doanh kèm theo căn cước công dân bản sao đề nghị cơ quan thuế xử lý", cán bộ thuế chia sẻ.
Luật sư Trần Văn Giới (Công ty luật TNHH Classical Liberal) cảnh báo việc cho người khác mượn thông tin cá nhân để đăng ký kinh doanh, ký các tài liệu, hợp đồng hoặc cung cấp căn cước công dân để "hỗ trợ thủ tục" có thể đối mặt với nhiều rủi ro về pháp lý và tài chính.
Theo luật sư, bên cạnh việc "bỗng dưng" mang nợ thuế, truy thu thuế hoặc bị tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế, rủi ro lớn nhất là phải chịu trách nhiệm hình sự khi người nhờ các bạn đứng tên đăng ký kinh doanh và thông qua việc này để thực hiện hành vi phạm tội.
Luật sư Giới khuyến cáo không chia sẻ tùy tiện thông tin cá nhân của mình, đặc biệt không cho người khác mượn căn cước công dân, số định danh, không ký dùm các loại hợp đồng, giấy tờ, tài liệu mà không rõ nội dung.
Cô Ngân cho biết Chương trình Tiếp sức mùa thi là hành trình đồng hành đầy trách nhiệm với xã hội. Vì vậy, từ năm 2015 đến nay, năm nào cô cũng đến các điểm trường tìm hiểu hoàn cảnh thí sinh, đặc biệt là những em có nguy cơ bỏ thi vì thiếu thốn kinh tế hoặc biến cố gia đình.
Không dừng lại ở việc hỗ trợ nước uống, áo mưa, bánh, sữa… cô Ngân luôn tìm cách kết nối các nguồn lực xã hội, vận động nhà hảo tâm hỗ trợ đúng người, đúng nhu cầu. Sự chủ động đó giúp nhiều học sinh vượt qua thời điểm khó khăn nhất.
Mùa thi năm 2024, tại điểm thi Trường THPT Tắc Vân (phường Tân Thành, tỉnh Cà Mau - trước đây là xã Tắc Vân, TP.Cà Mau, Cà Mau), cô đã vận động trao học bổng cho 2 thí sinh đặc biệt khó khăn là Phùng Minh Thư (mắc ung thư tuyến giáp) và Nguyễn Thái Hoàng (mồ côi cha mẹ), mỗi suất 5 triệu đồng.
"Ban đầu tôi chỉ xin một ít để hỗ trợ các em. Nhưng khi chia sẻ hoàn cảnh, nhiều người sẵn sàng chung tay, có người gửi ngay vài triệu đồng. Điều đó khiến tôi tin rằng, chỉ cần mình bắt đầu sẽ có nhiều tấm lòng tiếp nối", cô Ngân nói.
Đến năm 2025, hoạt động tiếp sức tiếp tục mở rộng. Ngoài việc có mặt tại điểm thi, cô Ngân còn phối hợp tổ chức các đội hình tình nguyện hỗ trợ thí sinh giữ đồ, hướng dẫn phòng thi đến xử lý tình huống phát sinh. Sự hiện diện gần gũi, kịp thời ấy giúp nhiều sĩ tử, nhất là các em ở xa, cảm thấy an tâm hơn trong những ngày thi căng thẳng.
Qua từng năm, cô Ngân không ngừng đổi mới chương trình Tiếp sức mùa thi và phát triển theo hướng thiết thực, có chiều sâu hơn.
Ở khía cạnh vật chất, các mô hình "0 đồng" như xe ôm miễn phí, điện thoại hỗ trợ liên lạc, nước uống, bánh mì, áo mưa… được duy trì hiệu quả. Riêng năm 2025, chương trình cấp phát hơn 200 lốc nước, 200 suất bánh mì và 200 áo mưa. Việc hỗ trợ thêm dụng cụ học tập như Atlat, bút viết cũng giúp thí sinh tránh những thiếu sót không đáng có trong phòng thi.
Ở khía cạnh tinh thần, các hoạt động vẽ tranh cổ động, gửi gắm lời chúc trước cổng trường góp phần giảm áp lực tâm lý cho thí sinh. Các tình nguyện viên luôn túc trực, sẵn sàng tư vấn, động viên, giúp thí sinh và phụ huynh yên tâm hơn.
Đáng chú ý, chương trình ngày càng chú trọng các hoạt động chiều sâu. Việc trao học bổng dừng không dừng ở việc hỗ trợ mùa thi mà còn hướng đến đồng hành lâu dài. Năm 2025, cô Ngân hỗ trợ trường hợp đặc biệt khó khăn là em Ngọc Diễm, học sinh Trường THPT Tắc Vân. Diễm mồ côi cả cha lẫn mẹ, sống cùng ông bà ngoại già yếu, em vẫn nỗ lực vươn lên, duy trì học lực khá suốt 3 năm THPT. Suất học bổng do một nhóm nhỏ nhà hảo tâm hỗ trợ tuy không lớn nhưng trở thành nguồn động viên tinh thần quý giá, giúp em thêm tự tin bước vào kỳ thi và nuôi dưỡng ước mơ học nghề.
Bên cạnh chương trình Tiếp sức mùa thi, cô Ngân còn tích cực triển khai nhiều hoạt động thiện nguyện khác như "gian hàng 0 đồng", hỗ trợ học sinh nghèo, kết nối học bổng… Trong vai trò giảng viên, cô không ngừng đổi mới phương pháp giảng dạy, ứng dụng công nghệ để hỗ trợ sinh viên.
Với những đóng góp bền bỉ cho cộng đồng, đặc biệt là chương trình Tiếp sức mùa thi, nhiều năm liền, cô Ngân được vinh danh là "Nhà giáo trẻ tiêu biểu", nhận bằng khen của Trung ương Đoàn và nhiều phần thưởng ý nghĩa khác.
Câu hỏi là có cần học cách ôn thi hiệu quả theo "routine" (trình tự các công việc cố định được lặp đi lặp lại hàng ngày) hoàn hảo trên mạng hay không? là chủ đề mà nữ sinh Trần Ngọc Minh Thanh, thủ khoa Trường ĐH Kinh tế - Luật, ĐH Quốc gia TP.HCM năm 2025, chia sẻ với thí sinh trong video Thủ khoa tiếp sức gen Z mùa thi chiều hôm nay.
Lựa chọn chủ đề này bởi theo Minh Thanh đây là một vấn đề khá phổ biến trong quá trình ôn luyện không chỉ của chính bản thân cô nàng mà cũng là của nhiều thí sinh khác.
Minh Thanh cho biết trong lúc ôn thi, ngoài thời gian học, cô nàng cũng có những khoảng thời gian "lướt" điện thoại như bao học sinh khác, vì đây là nhu cầu giải trí cơ bản của mỗi người. Trong những lần "lướt" điện thoại, Thanh thấy nhiều video hướng dẫn về việc nỗ lực học, đi kèm với đó là một "xớ"dài ơi là dài về thời khóa biểu cho dành cho học sinh để học theo.
Cô nàng thủ khoa kể: "Mình có xem một video mà khiến mình nhớ đến tận bây giờ. Trong video đó hướng dẫn học sinh ngày học 5, 6 tiếng đồng hồ mà học liên tục, không nghỉ ngơi. Nào là 5 giờ thức dậy, 6 giờ ăn sáng, 7 giờ làm toán, đến 9 giờ bắt đầu làm tiếng Anh... cứ liên tục như vậy. Nhữngroutine như vậy được cho là hoàn hảo, nhưng mọi người thấy có thật sự khoa học hay không? Riêng mình thì cảm thấy cái đó không phù hợp với bản thân".
Theo nữ sinh năm nhất chuyên ngành luật thương mại quốc tế, học sinh lớp 12 đang ôn thi cần phải lựa chọn những "routine" phù hợp, hoặc tốt hơn là nên tự tạo "routine" cho chính mình chứ không nên cố ép bản thân vào trong một thời khóa biểu nào đó được cho là hoàn hảo trên mạng. Bởi vì "routine"có thể hoàn hảo với người này nhưng chưa chắc đã phù hợp với mình. Nếu cứ ép bản thân theo những điều không phù hợp, vô tình làm cho quá trình ôn thi thêm căng thẳng và không hiệu quả.
"Chẳng hạn như mình không thể nào dậy được vào lúc 5 giờ sáng. Ít nhất mình cũng phải dậy vào 6giờ hoặc là 7 giờ, nếu ngày đó không đi học. Sau khi thức dậy, mình vệ sinh cá nhân, ăn sáng xong thì 8 giờ bắt đầu học. Nếu các bạn cảm thấy việc học từ 8 giờ là quá trễ thì có thể tăng thời gian học lên.Chẳng hạn người khác 7 giờ học đến 10 giờ nghỉ thì các bạn cũng có thể 8 giờ học và 11 giờ nghỉ", Thanh chia sẻ và cho biết "routine" sẽ hoàn hảo nhất khi phù hợp với bản thân nhất.
Tuy nhiên, điều mà Minh Thanh muốn lưu tâm với thí sinh là có nên học liên tiếp trong vòng mấy tiếng đồng hồ chỉ vì áp lực kiến thức quá nhiều, hay còn hàng đống đề chưa giải?
"Đối với mình thì đó là điều hoàn toàn không nên. Chúng ta không thể nào ngồi học mấy tiếng đồng hồ liên tục như vậy. Bởi vì bộ não chúng ta không thể nào chịu nổi việc nhồi nhét kiến thức cùng một lúc. Có thể là đối với một số bạn đặc biệt khác thì các bạn có thể học được 3, 4 tiếng đồng hồ liên tục. Nhưng phần nhiều thì chúng ta sẽ không thể nào ép buộc bản thân phải học liên tục như vậy. Các bạn cần tạo ra một thời khóa biểu thật sự phù hợp với chính mình", cô nàng thủ khoa nhắn gửi đồng thời recommend (gợi ý, giới thiệu dựa trên trải nghiệm cá nhân) cho học sinh 12 một cách, đó chính là học xong cái nào thì mới bắt đầu tạo thêm kế hoạch cho hôm sau.
Minh Thanh gợi ý cụ thể hơn: "Chẳng hạn như buổi tối hôm đó kết thúc việc học, các bạn nên lên kế hoạch ngay cho buổi sáng ngày hôm sau. Buổi sáng hôm thức dậy và làm theo kế hoạch đó, hoặc các bạn cũng có thể linh động một tý. Vì điều quan trọng nhất là mình không cần quá áp đặt bản thân vào bất kỳ một cái routine nào; hãy làm sao cho bản thân được thoải mái nhất và nên học những lúc mà mình cảm thấy thích thú, lúc đó kiến thức mới thấm nhuần và dễ đi sâu vào trí nhớ".
Minh Thanh cho rằng khi có thể kiểm soát được tinh thần cũng như là tình trạng sức khỏe của mình thì sẽ có được những phút giây học bài hạnh phúc hơn. Và đó cũng chính là yếu tố rất quan trọng quyết định đến hiệu quả trong quá trình ôn thi cũng như là kết quả cho kỳ thi tốt nghiệp THPT.
