Calbee – doanh nghiệp nắm khoảng một nửa thị phần snack tại Nhật Bản – vừa thông báo sẽ chuyển 14 dòng sản phẩm sang bao bì đen trắng từ cuối tháng 5 do thiếu hụt nguyên liệu sản xuất mực in liên quan đến chiến sự Iran và việc phong tỏa eo biển Hormuz.
Các sản phẩm bị ảnh hưởng gồm nhiều dòng khoai tây chiên chủ lực, snack tôm Kappa Ebisen và ngũ cốc trái cây Frugra. Theo công ty, chất lượng sản phẩm bên trong không thay đổi, nhưng việc đơn giản hóa bao bì là giải pháp cần thiết để duy trì nguồn cung ổn định ra thị trường.
Eo biển Hormuz bị phong tỏa kéo theo cú sốc chuỗi cung ứng
Nguyên nhân của sự thay đổi bất thường này nằm ở naphtha – một hỗn hợp hydrocarbon lỏng có nguồn gốc từ dầu mỏ, được sử dụng trong sản xuất nhựa và làm dung môi cho mực in công nghiệp. Sau khi chiến sự Iran leo thang và eo biển Hormuz bị gián đoạn, chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu lập tức chịu sức ép lớn. Trước xung đột, khoảng 20% lưu lượng dầu thế giới đi qua tuyến hàng hải này.
Việc nguồn cung dầu và các dẫn xuất hóa dầu bị siết chặt khiến giá naphtha tăng mạnh, đồng thời đẩy nhiều ngành sản xuất vào tình trạng thiếu nguyên liệu.
Theo Hiệp hội Công nghiệp Hóa dầu Nhật Bản, nước này phải nhập khẩu hơn 60% lượng naphtha phục vụ sản xuất, trong đó khoảng 70% đến từ Trung Đông. Điều này khiến các doanh nghiệp Nhật Bản đặc biệt dễ tổn thương khi xung đột địa chính trị xảy ra tại khu vực.
Không chỉ ngành in ấn, naphtha còn là nguyên liệu đầu vào quan trọng trong sản xuất nhựa và phân bón. Vì vậy, các nhà sản xuất mực in hiện phải cạnh tranh trực tiếp với nhiều ngành công nghiệp khác để giành nguồn cung. Hệ quả là giá naphtha đã tăng khoảng 60% so với cùng kỳ năm ngoái.
Nhật Bản tăng mạnh nhập khẩu từ Mỹ để bù đắp thiếu hụt
Trước nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng, Nhật Bản đang khẩn trương đa dạng hóa nguồn nhập khẩu. Theo Bloomberg, xuất khẩu naphtha từ Mỹ sang Nhật đã tăng vọt lên mức kỷ lục khoảng 15 triệu thùng chỉ trong tháng 3.
Thủ tướng Sanae Takaichi cũng cho biết lượng nhập khẩu naphtha từ các quốc gia ngoài Trung Đông sẽ tăng gấp ba trong tháng 5 nhằm bù đắp thiếu hụt nguồn cung.
Trong khi đó, ông Kei Sato – Phó Chánh Văn phòng Nội các Nhật Bản – khẳng định chính phủ hiện chưa ghi nhận tình trạng gián đoạn nguồn cung nghiêm trọng. Theo ông, hoạt động tinh chế trong nước vẫn được duy trì nhờ dầu dự trữ, đồng thời chính phủ đang phối hợp với các tập đoàn lớn để xây dựng các tuyến nhập khẩu thay thế ngoài eo biển Hormuz.
Dù vậy, thực tế cho thấy áp lực nguyên liệu đã bắt đầu tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất và đóng gói của nhiều doanh nghiệp.
Không chỉ Calbee, làn sóng “cắt màu” lan rộng tại Nhật
Sự kiện của Calbee không còn là trường hợp cá biệt. Ông Hiroyuki Urata, Chủ tịch công ty thực phẩm Itoham Yonekyu, cho biết doanh nghiệp của ông cũng đang cân nhắc sử dụng bao bì đen trắng do áp lực nguyên liệu ngày càng lớn. “Việc duy trì bao bì nhiều màu sắc đang trở nên rất khó khăn”, ông nói với Financial Times.
Trước đó vào tháng 3, một thương hiệu snack khác tại Nhật cũng từng gây hoang mang cho người tiêu dùng khi tạm dừng sản xuất vì thiếu dầu nặng để vận hành nhà máy.
Làn sóng tác động thậm chí đã lan sang ngành mỹ phẩm. Shiseido Co. hiện xem xét thay thế các nguyên liệu có nguồn gốc dầu mỏ bằng nguyên liệu từ thực vật nhằm giảm phụ thuộc vào naphtha.
Theo Bloomberg, động thái này có thể ảnh hưởng đến nhiều dòng mỹ phẩm như kem dưỡng hoặc sản phẩm trang điểm.
CEO Kentaro Fujiwara cho biết công ty đang tối ưu hoạt động dựa trên giả định về “kịch bản xấu nhất”.
Được thành lập tại Hiroshima năm 1949, trong bối cảnh thành phố đang tái thiết sau Thế chiến II, Calbee đã phát triển thành tập đoàn snack toàn cầu với hệ thống phân phối trải dài từ châu Á tới châu Âu và Mỹ.
Năm 2025, doanh thu của công ty đạt khoảng 322,5 tỷ yên (2,04 tỷ USD). Doanh nghiệp này cũng từng mua lại thương hiệu snack Anh Seabrook Crisps vào năm 2018.
Tuy nhiên, ngay cả một tập đoàn lớn như Calbee cũng không tránh khỏi tác động từ cuộc khủng hoảng nguyên liệu hiện nay. Sau thông tin đổi bao bì, cổ phiếu Calbee đã giảm hơn 1%, trái ngược xu hướng tăng chung của chỉ số Nikkei 225 trong cùng phiên giao dịch.
Diễn biến này cho thấy xung đột địa chính trị hiện không chỉ ảnh hưởng đến giá dầu hay logistics toàn cầu, mà còn len sâu vào đời sống tiêu dùng hằng ngày – đến mức màu sắc của một gói snack trên kệ siêu thị cũng bị thay đổi vì chuỗi cung ứng đứt gãy.
Tại Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026 của Công ty cổ phần FPT (FPT), đại diện từ một công ty chứng khoán lớn gây chú ý khi đặt câu hỏi "Tại sao FPT vẫn duy trì tăng trưởng lợi nhuận 19% nhưng giá cổ phiếu lại giảm liên tục?". Việc nhà đầu tư nước ngoài bán ròng kéo dài cũng là lý do chính dẫn đến tình trạng này.
Đồng thời, vị này cũng đề xuất ban lãnh đạo nên có hành động cụ thể để đồng hành và hỗ trợ giá cổ phiếu. Ví dụ ở những phiên thị trường gặp khó, con trai của Chủ tịch Hoà Phát hoặc CEO của Masan đăng ký mua vào cổ phiếu của doanh nghiệp.
Một cách khác được gợi ý là FPT có dòng nguồn vốn mạnh có thể xem xét mua cổ phiếu quỹ.
Trả lời vấn đề này, ông Nguyễn Thế Phương - Phó Tổng giám đốc FPT - cho biết trong thời gian qua giá cổ phiếu FPT giảm khá nhiều. Tuy nhiên điều này nằm trong bối cảnh chung khi các nhà đầu tư thế giới điều chỉnh mặt bằng giá ngành dịch vụ công nghệ thông tin. Điển hình như cổ phiếu của công ty lớn như Infosys cũng giảm khoảng 40%, tương đương mức giảm của FPT, do giới đầu tư lo ngại về ảnh hưởng của AI.
Trong bối cảnh đó, lãnh đạo FPT đã nỗ lực tập trung đảm bảo tăng trưởng bền vững và công ăn việc làm cho nhân viên. Thực tế quý 1-2026, nhân sự khối global IT service của FPT Software vẫn tăng, chứng minh nhu cầu thế giới về IT vẫn hiện hữu. Ông Phương cho biết đây được xem là hành động cốt lõi nhất của lãnh đạo công ty. Ngoài ra, tập đoàn cũng nỗ lực truyền thông để nhà đầu tư hiểu rõ hơn về định hướng tương lai của FPT.
"Về việc mua cổ phiếu quỹ hay ban lãnh đạo đăng ký mua vào, công ty sẽ xem xét và cân nhắc trong thời gian tới dựa trên cơ sở đảm bảo lợi ích cổ đông và bối cảnh kinh tế thuận lợi", Phó Tổng giám đốc FPT trả lời.
Mã FPT kết thúc phiên giao dịch 24-4 ở mức 73.400 đồng/cổ phiếu, giảm gần 45% so với mức đỉnh 133.400 đồng/cổ phiếu hồi tháng 1-2026. Điều này khiến khoản vốn rót vào cổ phiếu FPT của nhiều nhà đầu tư giảm giá trị nhanh chóng.
Trong báo cáo kết quả kinh doanh quý 1-2026, Công ty cổ phần Chứng khoán Vietcap ghi nhận khoản tạm lỗ khi đầu tư vào FPT. Tại ngày 31-3-2026, Vietcap ghi nhận giá mua đối với cổ phiếu FPT gần 659 tỉ đồng, còn giá thị trị trường là 465,5 tỉ đồng. Như vậy khoản đầu tư này tạm lỗ 193,5 tỉ đồng, tương đương hơn 29%.
Một trường hợp khác là tại đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026, ông Đoàn Hồng Việt - Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Thế giới số (DGW) - thừa nhận năm 2025 bộ phận đầu tư tài chính đã quyết định đầu tư vào FPT và phải ghi nhận khoản lỗ tương đối. Đến thời điểm hiện tại, doanh nghiệp đã hoàn thành việc trích lập dự phòng.
Ông Việt cho biết thời gian tới doanh nghiệp sẽ quản lý chặt chẽ hơn, định hướng chuyển sang đầu tư vào các sản phẩm cấu trúc và sản phẩm có thu nhập cố định.
Trong khuôn khổ Diễn đàn Tài chính 2026 “Khơi thông dòng vốn, kết nối đa kênh” do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức vào chiều 20/5, ông Trần Hoài Phương, Giám đốc Khối Khách hàng Doanh nghiệp Ngân hàng TMCP Phát triển TPHCM (HDBank), đã chỉ ra nguyên nhân khiến nhiều công ty khó tiếp cận vốn ngân hàng.
Một năm ngân hàng gặp doanh nghiệp chỉ 4 lần, do đó quyết định cho vay luôn rủi ro
Theo ông, nhiều doanh nghiệp hiện vẫn cho rằng chỉ cần có báo cáo tài chính kiểm toán cũng như tài sản đảm bảo là đủ để tiếp cận vốn. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của ngân hàng, điều quan trọng hơn là chất lượng và độ trung thực của các báo cáo đó, cũng như cấu trúc tài chính của doanh nghiệp có đủ an toàn để ngân hàng chấp nhận rủi ro hay không.
Ông dẫn lại lời từ một ngân hàng nước ngoài từng nói: “Nếu anh cần vay 1 triệu USD thì hãy tự có 500.000 USD trước, chúng tôi sẽ cho anh vay 500.000 USD còn lại. Ngày nay nghe có vẻ quá thận trọng vì ở Việt Nam hiện nay nhiều khoản vay có thể lên tới 70-75% nhu cầu vốn nhưng họ có cơ sở rất rõ ràng. Họ nói một năm tôi giỏi lắm chỉ gặp anh được 4 lần, tức là 4 quý. Còn lại hơn 360 ngày tôi không ở cạnh doanh nghiệp. Vì vậy, quyết định cho vay luôn là quyết định rủi ro”.
Do đó, trong nhiều trường hợp, tài sản bảo đảm chỉ là yếu tố thứ cấp bởi nếu thị trường biến động, ngân hàng cũng chưa chắc thu hồi được đầy đủ giá trị tài sản khi xử lý nợ. Điều cốt lõi vẫn nằm ở sức khỏe tài chính, dòng tiền và khả năng vận hành của doanh nghiệp.
Từ góc nhìn rộng hơn, ông Phương cho rằng Việt Nam cần cải thiện mạnh xếp hạng tín nhiệm quốc gia để nâng khả năng tiếp cận nguồn vốn quốc tế với chi phí thấp hơn. Hiện, mức xếp hạng tín nhiệm hiện nay của Việt Nam vẫn dưới ngưỡng đầu tư an toàn, trong khi nhiều quốc gia trong khu vực như Thái Lan đã đạt ngưỡng này từ nhiều năm trước. Nếu Việt Nam cải thiện được xếp hạng tín nhiệm, chúng ta sẽ vay được với lãi suất thấp hơn và kỳ hạn dài hơn.
Hiện nay, bối cảnh vĩ mô toàn cầu đang có biến động phức tạp: xung đột địa chính trị, áp lực lạm phát, nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng đặt ra những thách thức cấp bách. Trong nước, dù quy mô tín dụng mở rộng, nhưng việc tiếp cận vốn của doanh nghiệp vẫn còn nhiều rào cản với chi phí vốn có xu hướng tăng cao.
Trong khi thị trường chứng khoán và kênh trái phiếu doanh nghiệp cần thêm thời gian để có thanh khoản, thì bước chuyển quan trọng cho thị trường vốn tập trung vào Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam. Đây được kỳ vọng không chỉ là một kênh dẫn vốn mới mà còn là hạ tầng tài chính trọng yếu, kết nối doanh nghiệp trong nước với các định chế tài chính toàn cầu.
TPHCM sắp có sàn giao dịch tài chính hàng hải trong Trung tâm tài chính quốc tế, dự thu hút 300 tỷ USD giao dịch mỗi năm
Chia sẻ tại sự kiện, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế TPHCM (VIFC-HCMC), cho biết quy chế hoạt động của trung tâm hiện vẫn đang chờ Hội đồng điều hành thông qua trước khi chính thức vận hành. Tuy nhiên, công tác chuẩn bị cho giai đoạn triển khai thực tế đã được xúc tiến mạnh trong thời gian qua, từ xây dựng hạ tầng, hoàn thiện chiến lược phát triển đến các hoạt động xúc tiến đầu tư trong và ngoài nước.
Về định hướng phát triển, VIFC-HCMC xác định 4 trụ cột chính, trong đó tài chính hàng hải được xem là một trong những mũi nhọn chiến lược. Vị này tiết lộ Hệ sinh thái Trung tâm tài chính hàng hải quốc tế (IMFC) sẽ được ra mắt chính thức vào ngày mai 21/5.
Trung tâm tài chính hàng hải được định vị là nơi cung cấp các dịch vụ như cho thuê tài chính, thanh toán xuất nhập khẩu xuyên biên giới, bảo hiểm hàng hải - hàng không và tái bảo hiểm. Ước tính tổng giá trị giao dịch liên quan đến các cụm cảng lớn như Cái Mép - Thị Vải, Tân Cảng hay cảng Cần Giờ trong tương lai có thể vượt 1.000 tỷ USD. Tuy nhiên, khoảng 80-90% giao dịch tài chính liên quan hiện vẫn được thực hiện ở nước ngoài, chủ yếu tại Singapore và Hong Kong.
Một trong những nguyên nhân lớn là vấn đề pháp lý. Các giao dịch tài chính hàng hải thường có tần suất tranh chấp cao, trong khi cơ chế xử lý tại Việt Nam chưa đáp ứng được chuẩn mực quốc tế.
Vì vậy, IMFC đang hướng tới việc xây dựng cơ chế trọng tài và tòa án quốc tế riêng, áp dụng thông luật Anh nhằm tăng khả năng thu hút giao dịch toàn cầu. Song song đó là cơ chế dòng vốn linh hoạt hơn so với khuôn khổ hiện hành trong nước.
“Nếu tháo gỡ được hai nút thắt này, chúng tôi kỳ vọng có thể kéo khoảng 30% giao dịch tài chính hàng hải của Việt Nam về thực hiện tại IFC, tương đương khoảng 300 tỷ USD mỗi năm”, ông Huân nói.
Trước đó, Thủ tướng đã yêu cầu các bộ gồm: Công an, Công Thương, Nông nghiệp và Môi trường, Xây dựng rà soát, nghiên cứu và có báo cáo hiện trạng các quy định, thủ tục hành chính, kết quả cắt giảm, đơn giản hóa thời gian qua.
Trong đó, đề xuất tiếp tục cắt giảm, đơn giản hóa đối với các nhóm quy định, thủ tục hành chính liên quan đến phòng cháy chữa cháy, cấp phép khu công nghiệp, cụm công nghiệp, đánh giá tác động môi trường, cấp phép xây dựng.
Sau báo cáo của các bộ, Bộ Tư pháp đã rà soát độc lập, có Văn bản số 3185 ngày 12-5 báo cáo Thủ tướng kết quả rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa của bốn nhóm thủ tục hành chính trên.
Từ báo cáo trên, Thủ tướng yêu cầu bộ trưởng các bộ ngành trên chỉ đạo các đơn vị liên quan tiếp tục nghiên cứu các ý kiến hợp lý của Bộ Tư pháp để xây dựng và chủ động thực thi phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan theo thẩm quyền, hoàn thành trong tháng 5-2026.
Các bộ báo cáo cấp có thẩm quyền cắt giảm, đơn giản hóa đối với các phương án vượt thẩm quyền, hoàn thành trong tháng 6-2026;
Khẩn trương rà soát, hoàn thiện các phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan tại dự thảo Nghị quyết phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh. Các nội dung này gửi Bộ Tư pháp để hoàn thiện, trình Chính phủ.
Đồng thời, người đứng đầu Chính phủ giao Bộ trưởng Bộ Công an chủ trì, phối hợp Bộ Xây dựng chỉ đạo rà soát, sửa đổi các quy chuẩn, tiêu chuẩn về phòng cháy, chữa cháy theo hướng phù hợp thực tiễn. Bảo đảm an toàn cho người, cho công trình và tiết kiệm tối đa cho chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình và cắt giảm tối đa chi phí tuân thủ cho tổ chức, cá nhân;
Rà soát, đơn giản hóa danh mục phương tiện phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ thuộc diện cấp giấy phép trước khi lưu thông trên thị trường để tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân; báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 15-6;
Bộ trưởng Bộ Công Thương chỉ đạo đơn vị liên quan nghiên cứu cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục thành lập/mở rộng cụm công nghiệp theo hướng tăng cường liên thông, tích hợp, thực hiện thủ tục hành chính. Hoàn thiện dự thảo nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 32 về quản lý, phát triển cụm công nghiệp, trình Chính phủ ban hành trong tháng 5-2026;
Bộ trưởng Bộ Xây dựng chỉ đạo đơn vị liên quan rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Xây dựng về quản lý hoạt động xây dựng, trình Chính phủ ban hành trong tháng 5. Bộ phối hợp với Bộ Công an thực hiện nội dung nêu trên;
Bộ trưởng Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Công Thương và Bộ, cơ quan chỉ đạo các đơn vị liên quan nghiên cứu, tham mưu cấp có thẩm quyền thống nhất một đầu mối quản lý khu công nghiệp và cụm công nghiệp. Trong quá trình xây dựng, ban hành các Nghị định quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của các bộ, hoàn thành trong tháng 5.
