Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm nay nói với phóng viên Fox News rằng thỏa thuận hạt nhân Iran sẽ được “ký kết hôm nay” tại Pakistan. Không rõ ông Trump nói về thỏa thuận và khung thời gian nào, khi các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran dự kiến bắt đầu sớm nhất vào ngày 22/4. Tehran cũng chưa xác nhận sẽ tham gia đối thoại với Washington.
CNN cùng ngày dẫn nguồn thạo tin cho biết Phó tổng thống Mỹ JD Vance dự kiến lên đường đến Pakistan ngày 21/4 để tham dự vòng đàm phán thứ hai với Iran. Khả năng sự kiện diễn ra vẫn rất mong manh, do hai bên liên tục có những lời lẽ gay gắt nhằm vào đối phương.
Nhà Trắng xác nhận phái đoàn Mỹ sẽ sớm lên đường đàm phán, nhưng chưa rõ thời gian cụ thể.
Tổng thống Mỹ Trump cũng cho biết ông đang nghĩ đến việc thỏa thuận ngừng bắn với Iran sẽ kết thúc tối 22/4, nhưng nói rằng “rất khó có khả năng” gia hạn thêm nếu không đạt thỏa thuận. “Tôi sẽ không vội vàng ký thỏa thuận tồi. Chúng ta có thừa thời gian”, ông nói.
Khi được hỏi liệu ông có dự đoán giao tranh sẽ tiếp tục ngay lập tức nếu hai bên không đạt thỏa thuận hay không, ông Trump nói “chắc chắn sẽ dự báo như vậy”.
Tổng thống Masoud Pezeshkian cùng ngày khẳng định Iran vẫn duy trì “sự ngờ vực sâu sắc mang tính lịch sử” đối với chính phủ Mỹ, đồng thời chỉ trích “những tín hiệu mâu thuẫn, không mang tính xây dựng” từ các quan chức Mỹ.
“Tôn trọng các cam kết là nền tảng của đối thoại có ý nghĩa. Iran sẽ không khuất phục trước vũ lực”, ông viết trên X.
Kể từ khi chiến sự bùng phát hôm 28/2, Mỹ – Iran mới chỉ tiến hành một phiên đàm phán kéo dài 21 giờ tại Islamabad và không đạt được thỏa thuận, dù công tác chuẩn bị cho các cuộc đối thoại tiếp theo vẫn tiếp tục.
Khả năng tổ chức vòng đàm phán thứ hai đang trở nên mong manh, sau vụ khu trục hạm USS Spruance của Mỹ hôm 19/4 nã pháo và bắt tàu hàng Touska mang cờ Iran ở vịnh Oman, với lý do phương tiện này tìm cách vượt qua lệnh phong tỏa.
Quân đội Iran chỉ trích đây là “hành động cướp biển và vi phạm thỏa thuận ngừng bắn”, tuyên bố sẽ sớm đáp trả. Tehran cũng nói rằng “chưa quyết định” có tiếp tục đàm phán với Washington hay không.
"Chúng tôi cảnh báo mọi tàu thuyền, bất kể loại nào, không nên rời vị trí neo đậu tại vịnh Ba Tư và biển Oman. Mọi nỗ lực tiếp cận eo biển Hormuz sẽ bị xem là hành động hợp tác với kẻ thù, và tàu vi phạm sẽ bị tấn công", Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 18/4 cho biết trong tuyên bố đăng trên trang tin Sepah News của lực lượng này.
IRGC lưu ý các tàu thuyền chỉ nên theo dõi thông báo từ lực lượng này qua liên lạc vô tuyến trên Kênh 16. "Các tuyên bố của Tổng thống Mỹ về eo biển Hormuz và vịnh Ba Tư không có bất kỳ độ tin cậy nào", lực lượng này cho hay.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 17/4 đăng trên mạng xã hội X rằng eo biển Hormuz đã "mở cửa hoàn toàn" cho tàu thương mại. Tuy nhiên, quân đội Iran sau đó tuyên bố tái áp đặt hạn chế với eo biển, do Mỹ vẫn duy trì lệnh phong tỏa cảng biển của nước này.
Vài giờ sau, xuồng vũ trang của IRGC đã tiếp cận và nổ súng vào tàu chở dầu ở eo biển Hormuz. Bộ Ngoại giao Iran cho biết nước này có quyền ngăn việc sử dụng Hormuz cho các hành động tấn công quân sự nhằm vào Iran, đồng thời khẳng định luật pháp quốc tế không cấm Tehran áp dụng các biện pháp để ngăn chặn những cuộc tấn công như vậy.
Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran tuyên bố nước này "quyết tâm áp đặt giám sát và kiểm soát lưu thông qua eo biển Hormuz cho đến khi chiến sự chấm dứt hoàn toàn". Cơ quan này nhấn mạnh rằng lệnh phong tỏa của Mỹ khiến Iran không thể mở lại tuyến đường, dù chỉ ở mức hạn chế hay có điều kiện.
Trong trường hợp Hormuz được mở lại, Iran sẽ yêu cầu tàu thuyền phải xin giấy phép đi qua và trả các khoản phí liên quan đến an ninh, an toàn và bảo vệ môi trường.
Một quan chức cấp cao của Iran nói với CNN rằng Iran sẽ ưu tiên cho những tàu thuyền chấp nhận trả phí khi đi qua eo biển Hormuz.
"Do số lượng được phép đi qua bị hạn chế, Iran quyết định ưu tiên những tàu phản hồi nhanh hơn với các quy định mới của eo biển Hormuz và thanh toán chi phí cho dịch vụ an ninh và an toàn", quan chức này cho biết. Đây là một phần trong nỗ lực của Iran nhằm quản lý lưu lượng tàu "trong bối cảnh trật tự mới".
Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran ngày 18/4 cho biết nước này đang xem xét "những đề xuất mới" từ phía Mỹ những ngày gần đây, nhưng chưa đưa ra phản hồi. Cơ quan này tuyên bố phái đoàn đàm phán của Tehran "sẽ không đưa ra bất kỳ nhượng bộ nào, dù là nhỏ nhất, và nỗ lực hết sức để bảo vệ lợi ích của quốc gia Iran".
Trong khi đó, trang tin Axios dẫn nguồn thạo tin cho biết Tổng thống Donald Trump đã triệu tập một cuộc họp cùng các quan chức nội các, tình báo và quân sự để bàn về cuộc khủng hoảng ở Hormuz cùng tiến trình đàm phán với Iran.
Trả lời báo giới tại Nhà Trắng, Tổng thống Trump nói rằng Iran không được "tống tiền" Mỹ bằng cách liên tục thay đổi lập trường về eo biển Hormuz, nhưng thêm rằng hai bên đang đối thoại.
Hãng tin TASS dẫn tạp chí quân sự War Zone cho biết hai tàu khu trục của Hải quân Mỹ đang hoạt động trong vùng chịu trách nhiệm của Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) - gồm Trung Đông, Trung Á và Đông Phi - đã được trang bị các hệ thống vũ khí laser hiện đại.
Cụ thể, tàu khu trục USS Spruance hiện nằm trong đội hình của nhóm tác chiến tàu sân bay Abraham Lincoln, trong khi tàu USS John Finn đang làm nhiệm vụ tại khu vực Ấn Độ Dương nhằm hỗ trợ các chiến dịch kiềm chế Iran.
Cả hai chiến hạm đều được trang bị hệ thống laser ODIN - tổ hợp vũ khí được thiết kế để gây mất phương hướng cho drone.
Hệ thống này còn có thể vô hiệu hóa các thiết bị quang học, camera và cảm biến trên tàu chiến, tàu ngầm, máy bay có người lái cũng như phương tiện bay không người lái của đối phương.
Tính đến nay, Hải quân Mỹ đã triển khai vũ khí năng lượng định hướng (vũ khí laser) lên tổng cộng 9 tàu chiến trong lực lượng.
Đây là một phần trong nỗ lực giảm bớt sự phụ thuộc vào các loại đạn dược sử dụng một lần có chi phí cao, vốn đang tạo ra áp lực lớn lên ngân sách quân sự.
Tính cấp bách này được phản ánh rõ trong dự thảo ngân sách tài khóa 2027 vừa công bố, khi hàng tỉ USD được phân bổ cho các chương trình nghiên cứu và phát triển năng lượng định hướng quy mô lớn.
Tài liệu ngân sách nêu rõ: "Năng lượng định hướng mang lại giải pháp thay thế với chi phí mỗi lượt bắn cực thấp so với các hệ thống truyền thống, đồng thời giúp tăng khả năng duy trì hỏa lực liên tục và tăng cường khả năng phòng thủ chuyên sâu".
Mặc dù vũ khí laser sở hữu những ưu điểm vượt trội, khả năng ứng dụng thực tế của chúng hiện vẫn bị giới hạn bởi nhiều yếu tố, bao gồm tầm bắn hạn chế, độ nhạy với thời tiết, giới hạn về nhiệt, nguồn điện và độ bền.
Tuy nhiên công nghệ này đang có những bước tiến rõ rệt, đồng thời các yếu tố như tầm bắn, độ tin cậy và công suất sẽ tiếp tục được nâng cao theo thời gian.
Với đà phát triển đó, vũ khí laser hứa hẹn sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng trong tác chiến hải quân hiện đại, được kỳ vọng có thể đánh chặn cả tên lửa tốc độ cao trong tương lai không xa.
Ngày 14-5, Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định ông đã nhận được lời đề nghị "giúp đỡ" từ Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình về vấn đề Iran.
"Chủ tịch Tập Cận Bình muốn thấy một thỏa thuận (giữa Mỹ và Iran) được ký kết. Và ông ấy đã đề nghị. Ông ấy nói, 'Nếu tôi có thể giúp đỡ gì, tôi sẽ giúp đỡ'... Ông ấy muốn eo biển Hormuz được mở", ông Trump nói với kênh Fox News sau ngày đầu tiên của chuyến thăm Trung Quốc.
Tổng thống Mỹ không nói rõ chi tiết đề nghị giúp đỡ của Trung Quốc nhưng nói rằng Bắc Kinh sẽ không gửi thiết bị quân sự cho Iran.
Trung Quốc có quan hệ mật thiết và là nước tiêu thụ dầu mỏ lớn nhất của Iran. Trước chuyến thăm, giới phân tích cho rằng nhà lãnh đạo Mỹ sẽ thúc đẩy Trung Quốc gây áp lực lên Iran để chấp nhận một thỏa thuận hòa bình và mở cửa eo biển Hormuz, một tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng đã bị đóng cửa phần lớn do xung đột ở Trung Đông.
Bản tóm tắt của phía Mỹ về cuộc gặp thượng giữa ông Trump và ông Tập cho biết Trung Quốc nhất trí rằng eo biển "phải được giữ mở" và Trung Quốc phản đối việc quân sự hóa và thu phí qua eo biển. Những điểm này phần lớn phù hợp với các tuyên bố trước đó của Trung Quốc.
Nói về vấn đề này trong phỏng vấn với Đài NBC News, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio xác nhận Mỹ đã nêu vấn đề xung đột Trung Đông, nhưng khẳng định Washington không yêu cầu sự giúp đỡ của Trung Quốc.
"Chúng tôi không cần sự giúp đỡ của họ. Chúng tôi nêu vấn đề này để làm rõ lập trường của mình và để họ hiểu rõ, bởi vì việc chúng tôi thảo luận về vấn đề này là hợp lý, xét đến tầm quan trọng của vấn đề đó", ông Rubio nói.
Theo Ngoại trưởng Mỹ, hai nước cũng nhất trí rằng eo biển Hormuz không nên bị quân sự hóa.
"Thật tốt khi chúng ta có liên minh, hoặc ít nhất là sự đồng thuận, về điểm này. Điều đó rất quan trọng bởi phía Trung Quốc nói rằng họ không ủng hộ việc quân sự hóa eo biển Hormuz, và họ không ủng hộ hệ thống thu phí, và đó cũng là lập trường của chúng tôi", ông Rubio giải thích.
