Sáng 21/3, điện thoại của Lin Yuhui, cảnh sát 68 tuổi, tại xưởng vẽ ở Tế Nam, Sơn Đông, đổ chuông liên tục. Ở đầu dây bên kia, Shen Junliang, người cha từng có con bị bắt cóc báo tin: “Đã bắt được Dì Mai rồi!”. Lin Yuhui đáp: “Ngày mà tôi chờ đợi suốt 7 năm cuối cùng cũng đến”.
“Dì Mai” là bí danh của kẻ môi giới trong đường dây bắt cóc 9 bé trai tại nhiều địa phương thuộc tỉnh Quảng Đông giai đoạn 2003-2005. Mới đây, cảnh sát xác định nghi phạm họ Xie chính là “Dì Mai” và tiến hành bắt giữ.
Trước đó, vỏ bọc của “Dì Mai” khiến lực lượng chức năng mất nhiều năm bế tắc.
Người tiên phong hỗ trợ cảnh sát phá án qua phác họa
Tháng 3/2019, Lin Yuhui nhận lời mời từ cảnh sát Tăng Thành, thành phố Quảng Châu, tỉnh Quảng Đông, phác họa chân dung “Dì Mai”. Ông đến huyện Tử Kim (Quảng Đông) tìm gặp một ông lão từng chung sống với nghi phạm hai năm.
Ông lão mô tả đối tượng cao 1,5 mét, thể trạng đậm, mặt tròn, môi dày. Lin hỏi thêm về tỷ lệ mắt và sống mũi. Quá trình phác họa, đối chiếu và chỉnh sửa kéo dài 5 giờ.
Khi nhận bản vẽ cuối, nhân chứng và con gái xác nhận độ giống đạt 90%. Bức họa này đã thay thế bản vẽ đầu tiên của cảnh sát Quảng Châu năm 2017, trở thành công cụ truy nã chính.
Kỹ năng phác họa của Lin được rèn luyện từ nhỏ. Ông nội là một họa sĩ. Từ 5 tuổi, Lin bắt đầu học vẽ dưới sự hướng dẫn của ông. Tiếng gậy gõ của ông nội là tín hiệu để Lin trở lại bảng vẽ. Phương pháp đào tạo này giúp ông rèn luyện sự kiên nhẫn và kỹ thuật nền tảng.
Khi trưởng thành, ông chuyển sang ngành cảnh sát. Năm 2004, Lin bắt đầu nghiên cứu kỹ thuật phác họa chân dung tội phạm – lĩnh vực còn mới mẻ tại Trung Quốc và trở thành chuyên gia phác họa chân dung.
Giai đoạn đầu, không có người mẫu, ông tự mang sổ vẽ đến khu vực đông người, quan sát và vẽ liên tục hàng nghìn khuôn mặt để luyện tập. Trong 3 năm, ông hoàn thành hơn 20.000 bức chân dung.
Ông là người tiên phong hỗ trợ cảnh sát Trung Quốc phá án qua phác họa. Năm 2017, tên tuổi Lin Yuhui vượt ra khỏi biên giới khi hỗ trợ Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) phá án. Chỉ dựa vào một đoạn camera an ninh rất mờ, ông đã phác họa chính xác chân dung nghi phạm Brendt Allen Christensen trong vụ bắt cóc nữ sinh viên Trung Quốc Zhang Yingying tại Mỹ. Bức vẽ cung cấp manh mối mang tính bước ngoặt, giúp cơ quan điều tra quốc tế tìm ra thủ phạm.
Những cuộc đoàn tụ từ nét phác họa
Sau khi nghỉ hưu năm 2018, Lin khởi động “Kế hoạch Kép 100”: vẽ chân dung miễn phí cho 100 liệt sĩ và 100 trẻ em mất tích. Trên bàn làm việc của Lin, các cuốn sổ phác thảo ghi chú rõ khu vực, tuổi, tên của các vụ mất tích. Trong mảng phục dựng chân dung liệt sĩ, nhiều gia đình cũng lần đầu được “gặp” lại người thân qua nét vẽ của ông.
Ông trực tiếp hỗ trợ Shen Junliang vẽ diện mạo con trai Shen Cong ở tuổi 15 (dựa trên ảnh lúc một tuổi), giúp người cha tìm lại con vào năm 2020. Năm 2018, ông hỗ trợ tài xế Wang Mingqing tìm thấy con gái sau 27 năm thất lạc nhờ bức phác họa mô phỏng tuổi trưởng thành.
Khi Xie bị bắt, nguồn tin nội bộ cho biết diện mạo thực tế của “Dì Mai” có độ tương đồng chưa tới 30% so với các bức phác họa công bố trước đó. Lý giải điều này, ông Lin phân tích cấu trúc cốt lõi khuôn mặt không đổi, nhưng quá trình lẩn trốn và áp lực tinh thần khiến cơ mặt nghi phạm chảy xệ, vóc dáng tiều tụy.
Ông giải thích thêm, phác họa chân dung tội phạm không phải là cỗ máy photocopy sao chép 100% bản gốc. Mục đích của bức vẽ là cung cấp hướng đi cho cảnh sát, thu hẹp phạm vi điều tra và cảnh tỉnh toàn xã hội về sự tồn tại của kẻ buôn người. Việc nhân chứng (ông lão từng sống chung với “Dì Mai”) xác nhận độ giống 90% vào năm 2019 đã hoàn thành vai trò định hướng điều tra.
Vợ ông Lin tiết lộ, suốt 7 năm qua chồng tự đặt ra một quy tắc “3 không”: không gỡ bức chân dung “Dì Mai” khỏi bức tường ở trung tâm xưởng vẽ; không thay chiếc áo khoác da ông từng mặc vào ngày vẽ bức chân dung đó; không công bố lá thư mời hỗ trợ điều tra của cảnh sát.
Tuy nhiên, vào ngày 26/3 vừa qua, ông đã gỡ bức tranh xuống và lần đầu tiên công khai bức thư mời do Đội Hình sự – Cảnh sát quận Tăng Thành, Quảng Châu, gửi cho ông vào ngày 1/3/2019. Hành động này đánh dấu sự kết thúc của chuyên án, đồng thời trút bỏ gánh nặng tâm lý cựu cảnh sát mang theo suốt 7 năm.
Tờ Nhân dân Nhật báo bình luận việc tóm gọn “Dì Mai” có thể mở ra bước đột phá giải quyết nhiều vụ án ẩn khuất, đồng thời nhấn mạnh: “Dù thời gian có trôi qua bao lâu, sự công bằng của pháp luật vẫn sẽ được thực thi”.
Ngày 19/5, Nguyễn Thị Vân Anh, 44 tuổi, trú phường Từ Liêm, sẽ bị TAND khu vực 4, Hà Nội xét xử về tội Gây rối trật tự công cộng, theo khoản 1 Điều 318 Bộ luật hình sự.
Đây là tội danh có khung hình phạt từ phạt tiền 5-50 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù 3 tháng đến 2 năm.
Theo cáo trạng, sự việc nảy sinh từ việc chị Hằng, hàng xóm sát vách tại chung cư, đã đăng tải lên hội nhóm của cư dân với nội dung con trai Vân Anh có biểu hiện xàm sỡ, "biến thái" tại chung cư.
Bị cáo Vân Anh bức xúc nên đã kể cho em họ nghe.
Khoảng 20h ngày 9/1, chị Hằng đi làm về đến trước cửa căn hộ của mình thì bị người em họ của Vân Anh ra hỏi tại sao đăng thông tin, khẳng định bé trai không làm như thế.
Lúc này, Vân Anh từ trong nhà đi ra và mắng chị Hằng, đồng thời tay trái túm tóc, tay phải đánh nhiều cái vào phía vùng đầu. Vân Anh vừa đánh vừa chửi hàng xóm.
Người em họ can ngăn, đẩy Vân Anh ra, giữ tay. Con gái bị cáo cũng ra can ngăn nhưng không được.
Khi Phó Ban quản trị tòa nhà và tổ trưởng tổ quản lý vận hành tòa nhà đi lên, Vân Anh dừng lại không đánh chị Hằng, nhưng hai bên tiếp tục lời qua tiếng lại. Vợ chồng Vân Anh tiếp tục chửi hàng xóm.
Nạn nhân sau đó có đơn trình báo cơ quan công an kèm video từ camera an ninh. Chị Hằng cũng đăng trên lên các trang mạng xã hội.
Công an đánh giá, hành vi của Vân Anh là vi phạm pháp luật. Tuy nạn nhân không bị thương tích nặng nhưng vụ việc đã gây tác động xấu đến dư luận, ảnh hưởng đến an ninh, trật tự trên địa bàn.
VKS ghi nhận bị cáo phạm tội lần đầu và thuộc trường hợp ít nghiêm trọng, thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải và đầu thú.
Trả lời VnExpress, nạn nhân cho biết chuyển về tòa nhà từ năm 2017 và thường xuyên gặp khó chịu. Ngoài bị con trai của Vân Anh quấy rối, chị còn bị phiền hà bởi nhà hàng xóm thường xuyên để hàng chục đôi dép tràn lan khắp hành lang khiến lộn xộn và hát karaoke "với tiếng ồn lớn".
Chị phản ánh với ban quản lý, ban quản trị tòa nhà song chưa được giải quyết thỏa đáng. Để lưu lại bằng chứng và tự bảo vệ mình, chị lắp camera trước cửa nhà.
Sáng 15/4, TAND TP HCM xét kháng cáo kêu oan của bà Lan (49 tuổi, chủ kênh YouTube Lan Đinh) đối với bản án 1 năm 9 tháng tù về tội Lợi dụng quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, theo khoản 1 Điều 331 Bộ luật Hình sự.
Trong phần thủ tục, bị cáo đề nghị hoãn phiên tòa để mời luật sư nhưng HĐXX không chấp nhận. Lý do là từ sau khi tòa xử sơ thẩm đến nay, bị cáo có đủ thời gian nhưng không mời luật sư; tính chất vụ án này không thuộc bắt buộc phải có luật sư.
Trình bày kháng cáo sau đó, bà Lan cho rằng bản án sơ thẩm chưa phản ánh đúng hành vi của mình. Bị cáo thừa nhận 6 video liên quan đời sống riêng tư của vợ chồng bà Hằng do chính mình dùng điện thoại quay tại nhà ở Gò Vấp, lưu trong máy, nhưng khẳng định không phải người phát tán lên mạng.
Theo lời Lan, trước thời điểm các video xuất hiện, bà bị mất điện thoại; hai ngày sau, thành phố ban hành lệnh phong tỏa vì dịch Covid-19 nên không thể trình báo. Vài hôm sau, các nội dung này bị đăng tải liên tục trong 8 ngày.
Giải thích việc video được đăng từ tài khoản mang tên mình, bị cáo cho rằng do trong điện thoại có sẵn tài khoản cá nhân.
Trả lời HĐXX về nguồn gốc nội dung trong 6 video, Lan nói không lấy từ đâu mà do tự nghĩ ra, "không cần biết đúng hay sai", rồi tự quay và trình bày. Từ đó, bị cáo đề nghị HĐXX trả hồ sơ để điều tra lại toàn bộ vụ án.
Nêu quan điểm tại tòa, đại diện VKS xác định tài liệu trong hồ sơ, lời khai trước đó của bị cáo, cùng kết quả thẩm vấn tại tòa có đủ cơ sở xác định việc truy tố, xét xử là đúng pháp luật, không oan sai; đề nghị HĐXX giữ nguyên bản án sơ thẩm.
* Tiếp tục cập nhật.
Theo bản án sơ thẩm, năm 2021, bị cáo Lan tự ghi hình 6 video và phát tán trên tài khoản YouTube "Lan Đinh", đề cập đến đời tư của bà Hằng trong quá khứ và những thông tin không có thật, chưa kiểm chứng về gia đình bà Hằng... Trong đó, video phát ngày 13/7/2021 với hơn 53.000 lượt xem có tựa đề "bà Nguyễn Phương Hằng không sợ ai chỉ sợ Đinh Lan" có nội dung không đúng sự thật rằng "ông Dũng bị quản thúc nên không xuất hiện trong livestream của vợ".
Các video này bị xác định "chứa nội dung bịa đặt, sai sự thật, xúc phạm nghiêm trọng uy tín, danh dự, nhân phẩm của bà Nguyễn Phương Hằng và ông Huỳnh Uy Dũng; đồng thời đưa lên không gian mạng các thông tin thuộc bí mật cá nhân, bí mật gia đình và đời sống riêng tư, trái quy định pháp luật".
Hành vi của bà Lan vi phạm điểm a, b khoản 3 Điều 16; điểm d khoản 1 Điều 17 Luật An ninh mạng 2018 và điểm d khoản 1 Điều 5 Nghị định 72/2013/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng.
Nhà chức trách đánh giá hành vi của Lan xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội.
Hồi tháng 1, TAND Khu vực 7 - TP HCM xử sơ thẩm, phạt bà Lan 1 năm 9 tháng tù.
Theo Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (Bộ Công an), ngày 29-6-2024, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật số 42/2024/QH15 về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, có hiệu lực thi hành từ ngày 1-1-2025.
Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội đánh giá "qua hơn 1 năm triển khai thực hiện đã phát huy hiệu quả rất tích cực, đáp ứng yêu cầu công tác quản lý nhà nước, phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm trong tình hình mới".
Trong đó, đã vận động nhân dân giao nộp được số lượng lớn vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ, cụ thể là hơn 31.700 khẩu súng các loại (trong đó súng bắn đạn ghém, nén khí, nén hơi là 17.783 khẩu); 114.700 viên đạn các loại; gần 1.350 lựu đạn, bom, mìn, đầu đạn; hơn 5.800 kíp nổ; hơn 6.450 công cụ hỗ trợ; gần 52.340 vũ khí thô sơ.
Song, Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội cho hay qua đấu tranh, xử lý tội phạm, vi phạm pháp luật về vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ thấy vẫn còn tình trạng người dân chưa nhận thức đầy đủ các quy định mới của pháp luật về danh mục các loại vũ khí quân dụng.
Cạnh đó là chính sách pháp luật trong quản lý, sử dụng các loại vũ khí thô sơ, dao có tính sát thương cao theo mục đích sử dụng.
Để thực hiện nghiêm túc quy định của pháp luật về công tác này, không để xảy ra vi phạm do thiếu hiểu biết, người dân cần lưu ý một số nội dung sau:
Luật đã quy định súng bắn đạn ghém, súng nén khí, nén hơi và đạn sử dụng cho các loại súng này là vũ khí quân dụng. Mọi hành vi chế tạo, tàng trữ, mua bán, vận chuyển, sử dụng trái phép sẽ bị xử lý theo Điều 304 Bộ luật Hình sự.
Súng bắn đạn ghém (trái), súng nén khí, nén hơi - Ảnh: Công an cung cấp
Linh kiện cơ bản của súng (thân súng, nòng súng, bộ phận cò, bộ phận khóa nòng, kim hỏa) cũng thuộc nhóm vũ khí quân dụng. Vì vậy mọi hành vi chế tạo, tàng trữ, mua bán, vận chuyển, sử dụng trái phép sẽ bị xử lý theo Điều 304 Bộ luật Hình sự.
Vũ khí thô sơ, dao có tính sát thương cao sử dụng với mục đích xâm phạm tính mạng, sức khỏe con người trái pháp luật là vũ khí quân dụng. Người thực hiện hành vi vi phạm sẽ bị xử lý hình sự về tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép vũ khí quân dụng theo Điều 304 Bộ luật Hình sự.
Dao có tính sát thương cao sử dụng với mục đích để thực hiện hành vi phạm tội, gây rối, làm mất trật tự công cộng hoặc chống đối cơ quan, tổ chức thực hiện nhiệm vụ, người thi hành công vụ là vũ khí thô sơ.
Người thực hiện hành vi vi phạm, tùy theo tính chất, mức độ sẽ bị xử lý hình sự hoặc hành chính theo quy định tại Bộ luật Hình sự hoặc Nghị định 282 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng chống tệ nạn xã hội, phòng chống bạo lực gia đình.
Dao gấp, dao bấm; dao tự chế, hoán cải; dao nhọn; dao sắc (từ trái qua) - Ảnh: Công an cung cấp
Tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân phải thực hiện nghiêm túc các biện pháp bảo đảm an toàn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu, nhập khẩu, vận chuyển, sử dụng dao có tính sát thương cao.
Tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân vi phạm sẽ bị xử lý hành chính theo quy định tại Điều 14 Nghị định 282 của Chính phủ..
Vì vậy, Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội đề nghị các tổ chức, doanh nghiệp có liên quan và mọi người dân cần chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ.
Khi phát hiện hành vi vi phạm cần thông báo ngay cho cơ quan công an nơi gần nhất hoặc gửi kiến nghị, phản ánh về an ninh trật tự trên ứng dụng VNeID.
