Sự ra đi của tay đua sinh năm 1997, Đinh Hoàng Quốc Hiếu, là tâm điểm ở chặng 2 Giải đua xe mô tô sân tròn cúp vô địch quốc gia lần thứ II năm 2026 tại sân vận động Cần Thơ ngày 30-4.
Ở đường đua sân tròn, phao hơi gần như là lá chắn thép về an toàn so với đua đường thẳng. Bởi lẽ sau những khúc cua không chỉ là cơ hội vượt lên mà nguy hiểm tính mạng rình rập. Quốc Hiếu trượt ngã ngay khi vào cua số 3 ở vòng cuối cùng chung kết Exciter 150cc.
Quốc Hiếu là tay đua đầu tiên thiệt mạng trên đường đua sân tròn. Khoảnh khắc Hiếu trượt dài cùng con xe số 12 thẳng vào dãy phao hơi màu đỏ ám ảnh không ít đồng nghiệp và khán giả. Anh nằm bất động, đa chấn thương và tử vong ở bệnh viện vào rạng sáng 1-5.
Thời điểm va chạm, Quốc Hiếu húc trúng 2 trong 3 bao trấu lẻ chắn trước phao hơi. Anh tiếp xúc, hất tung tấm phao hơi lên và lọt phía dưới phao, chứ không tiếp xúc phía trên. Ngay phía sau phao hơi mới là dãy bao trấu đặt một hàng và tựa vào hàng rào sắt, bê tông sát phía sau.
Việc phao hơi bị hất lên trời khi va chạm là điều khán giả đều thấy. Phao hơi được buộc 2 đầu và liên kết với nhau, được đặt vòng quanh sân vận động, che chắn bê tông và hàng rào sắt. Giải năm 2025, phao hơi cũng được đặt như vậy. Bao trấu được kê phía sau phao hơi.
Ông Trương Công Quốc Việt – Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Cần Thơ – đã nói: “Xung quanh đường đua bố trí phao hơi, phía dưới là bao trấu để che chắn, đảm bảo theo yêu cầu tiêu chuẩn của Liên đoàn Xe đạp – Mô tô thể thao Việt Nam. Song song đó trước khi đua, bộ phận kỹ thuật kiểm tra tất cả mô tô theo đúng yêu cầu điều lệ”.
Để tìm đọc điều lệ giải năm 2026 là chuyện không dễ. Trên website của Liên đoàn Xe đạp – Mô tô thể thao Việt Nam mới chỉ có bản điều lệ mùa giải 2025. Dựa vào điều lệ giải năm ngoái, điều 4.3 có đề cập đến “Đánh giá điều kiện kỹ thuật đường đua” như sau:
“Việc đánh giá điều kiện kỹ thuật của đường đua được tham khảo các tiêu chuẩn của Liên đoàn Xe đạp – Mô tô thể thao Việt Nam. Việc đánh giá được thực hiện dưới sự góp mặt của đại diện liên đoàn, đơn vị tài trợ chính của giải đấu, nhà tổ chức”.
Ở một số trường đua sân tròn khác, bao trấu được xếp phía trước phao hơi nhằm giảm xung lực và hạn chế tay đua bị lọt xuống rãnh phao. Còn ở đường đua trong sân Cần Thơ, bao trấu được xếp đằng sau phao hơi, riêng chỗ xảy ra tai nạn, lại có 3 bao trấu bên ngoài.
“Có phao hơi cũng như không. Nài té toàn lòn phía dưới, ăn thẳng vào tường. Đã bao nhiêu nài té vào tường mà không rút kinh nghiệm. Tăng cường lớp trấu dày 1-2 lớp là đỡ cho anh em”, tài khoản có tick xanh H.Đ.Thịnh viết.
FIM – Liên đoàn Mô tô Quốc tế – có khuyến cáo về phao hơi và phân loại tiêu chuẩn thành 2 loại A và B. Danh sách này gồm những đơn vị sản xuất phao hơi đã được FIM thẩm định.
Airfence IS/IIS, Alpina Air-Module, SPM AirPADS, và Trackcare Inflatable Barrier – tất cả đều trải qua kiểm định va chạm bằng máy phóng vật thể có đo lực gia tốc theo chuẩn SAE J211.
FIM khuyến cáo 2 điểm cốt lõi của phao hơi là: chống trượt xuống rãnh phao và bị bật ngược ra sau khi tiếp xúc. Trượt xuống rãnh phao là hiện tượng mà Quốc Hiếu gặp ở Cần Thơ.
Cải tiến mới của phao hơi mới là đan thêm phần đệm lót để tay đua không lọt qua rãnh phao. Trong khi để tay đua không bị bật ngược trở lại. Phao hơi mới có nắp mở túi khí để giảm áp suất bên trong, giải phóng khí nén để vận động viên không bật ngược ra ngoài.
FIM nhấn mạnh phao hơi không phải là giải pháp an toàn tuyệt đối. Từ 2029, FIM bắt buộc các giải đua thuộc hệ thống phải sử dụng rào chắn được chứng nhận theo tiêu chuẩn FRHPba-01 – tập trung vào bảo vệ toàn diện hơn, giảm nguy cơ trượt xuống dưới phao và bật lại.
Sự cố chết người trên sân Cần Thơ cần được ban tổ chức, liên đoàn xem xét đánh giá lại tiêu chuẩn an toàn ở các chặng đua sân tròn trước khi tính tiếp chuyện tổ chức chặng 3.
Từ một người chơi vô danh với thiết bị rung giấu trong quần năm 1993, đến những nghi vấn gây bão mạng xoay quanh các kỳ thủ hàng đầu, lịch sử cờ vua hiện đại cho thấy gian lận ngày càng biến tướng theo sự phát triển của công nghệ.
Một câu chuyện kỳ lạ diễn ra tại giải World Open ở Philadelphia (Mỹ) năm 1993. Khi đó, một người tự xưng là John von Neumann, lấy theo tên nhà toán học nổi tiếng, xuất hiện với ngoại hình khác thường. Ông đội tóc giả, tai nghe và phong thái lập dị. Ông không có hệ số Elo, nhưng lại gây sốc khi cầm hòa Đại kiện tướng Helgi Olafsson ở vòng hai.
Những gì diễn ra trên bàn cờ càng khiến đối thủ nghi ngờ. "Tôi nghĩ mình đang gặp một người chơi rất yếu, thậm chí có thể đang dùng chất kích thích", Olafsson kể lại. "Ông ta mất quá nhiều thời gian cho những nước đi hiển nhiên, hành xử rất kỳ quặc".
Sự bất thường lên đến đỉnh khi "Von Neumann" thua do hết giờ chỉ sau 9 nước, dù mỗi bên có tới hai tiếng thi đấu.
Nghi ngờ gia tăng, ban tổ chức yêu cầu người này giải một bài cờ đơn giản. Tuy nhiên, ông lập tức bỏ chạy và biến mất. Phải hơn ba thập kỷ sau, sự thật mới được hé lộ trong cuốn sách Lucky Devils. "Von Neumann" thực chất là John Wayne, một cựu lính thủy đánh bộ Mỹ, phối hợp cùng nhà toán học Rob Reitzen để thử nghiệm gian lận bằng máy tính.
Cơ chế hoạt động của họ khá thô sơ nhưng táo bạo. Wayne sử dụng công tắc giấu trong giày để truyền nước đi của đối thủ. Reitzen, ở phòng khách sạn, nhập dữ liệu vào máy tính rồi gửi lại phương án tối ưu thông qua một thiết bị rung đặt trong quần của Wayne. Tuy nhiên, hạn chế công nghệ thời đó khiến tín hiệu chập chờn, còn máy tính mất nhiều thời gian để tính toán, dẫn đến phong cách thi đấu bất thường.
Dù chưa mang lại thành công lớn, vụ việc được xem là dấu mốc đầu tiên của gian lận cờ vua trong kỷ nguyên máy tính. Tạp chí Inside Chess khi đó đã cảnh báo rằng nếu máy tính đủ mạnh để hỗ trợ kỳ thủ, môn thể thao trí tuệ này sẽ đối mặt nguy cơ nghiêm trọng.
Gần 30 năm sau, nỗi lo đó trở thành hiện thực. Năm 2022, làng cờ chấn động khi Hans Niemann đánh bại số một thế giới Magnus Carlsen tại giải Sinquefield Cup. Ngay sau thất bại, Carlsen bất ngờ rút lui khỏi giải, động thái hiếm thấy ở cấp độ đỉnh cao.
Không đưa ra cáo buộc trực tiếp, nhưng phản ứng của Carlsen khiến dư luận bùng nổ suy đoán. Trên mạng xã hội, một giả thuyết kỳ quặc lan truyền. Niemann có thể nhận tín hiệu từ một thiết bị rung giấu kín trong cơ thể. Cụm từ "anal beads" (thiết bị rung trong hậu môn) nhanh chóng trở thành trò đùa phổ biến, dù không có bất kỳ bằng chứng nào.
Trước áp lực dư luận, Niemann thừa nhận từng gian lận trong các ván cờ trực tuyến khi còn nhỏ, nhưng phủ nhận hoàn toàn việc gian lận khi thi đấu trực tiếp. Các cuộc điều tra sau đó cũng không tìm thấy chứng cứ cho thấy anh sử dụng thiết bị hỗ trợ trước Carlsen. Tuy vậy, danh tiếng của kỳ thủ trẻ vẫn chịu ảnh hưởng nặng nề.
Vụ việc cho thấy trong thời đại internet và mạng xã hội, nghi ngờ có thể lan rộng nhanh hơn cả sự thật. Những câu chuyện này trở thành tâm điểm toàn cầu, kéo theo áp lực tâm lý khổng lồ cho người trong cuộc. Hãng Netflix thậm chí vừa phát hình phim tài liệu Untold: Chess Mates, về nghi vấn gian lận của Niemann.
Sự phát triển của công nghệ cũng làm thay đổi hoàn toàn bản chất gian lận trong cờ vua. Nếu như năm 1993, máy tính còn yếu và cồng kềnh, ngày nay một chiếc điện thoại thông minh có thể chạy các phần mềm mạnh hơn bất cứ kỳ thủ nào. Điều này giúp một người chơi nghiệp dư hoàn toàn có thể đánh bại nhà vô địch thế giới nếu được hỗ trợ bởi phần mềm.
Các nền tảng trực tuyến như Chess hay Lichess đã phát triển hệ thống phát hiện gian lận dựa trên phân tích dữ liệu. Tuy nhiên, các công cụ này không hoàn hảo và đôi khi gây tranh cãi, đặc biệt khi liên quan đến những tên tuổi lớn.
Ở các giải đấu trực tiếp, biện pháp kiểm soát cũng được siết chặt hơn. Sau vụ Niemann, nhiều giải áp dụng kiểm tra bằng máy dò kim loại, quét điện tử và hạn chế tối đa việc rời bàn cờ. Dù vậy, phần lớn trường hợp bị phát hiện lại đến từ những cách đơn giản hơn nhiều, như giấu điện thoại trong nhà vệ sinh để tra cứu nước đi.
Những câu chuyện từ "Von Neumann" đến Niemann cho thấy gian lận trong cờ vua là hệ quả tất yếu khi công nghệ phát triển. Trong một môn thể thao vốn dựa trên trí tuệ, sự suy giảm niềm tin có thể là hậu quả lớn nhất. Kỳ thủ số ba thế giới Fabiano Caruana thậm chí nói rằng có một bộ phận không nhỏ kỳ thủ hàng đầu gian lận khi thi đấu trực tuyến.
Vì thế, thách thức lớn nhất với cờ vua hiện đại là giữ được niềm tin rằng người ngồi đối diện đang thực sự chơi bằng chính bộ não của họ.
Lamine Yamal là trường hợp đặc biệt của đội tuyển Tây Ban Nha. Nếu không tính Alfredo Di Stefano - người sinh ra ở Argentina, nhập quốc tịch Tây Ban Nha nhưng chưa từng dự World Cup, Yamal là cầu thủ tuổi teen hiếm hoi có sức hút lớn cả trong lẫn ngoài sân cỏ.
"Cảm ơn mọi người đã đến dự sinh nhật của tôi", tiền đạo vừa bước sang tuổi 19 ngày 13/7 mở đầu buổi họp báo tại sân vận động ở Dallas, bang Texas khiến cả khán phòng bật cười.
Trước trận Tây Ban Nha gặp Pháp, HLV Luis de la Fuente là người trả lời báo chí đầu tiên. Tuy nhiên, sự chú ý của truyền thông đều đổ dồn về Yamal. Tiền đạo trẻ xuất hiện trong bộ đồ thể thao màu đỏ bã trầu, chỉnh lại áo khoác trước khi ngồi xuống và đeo một sợi dây chuyền nổi bật.
Khi được hỏi về món trang sức này, anh đáp: "Đó không phải quà tặng, vì tôi tự mua".
Yamal chấn thương cơ đùi sau cuối tháng 4 và phải nghỉ hết mùa giải cấp CLB. Vì thế, anh không đạt thể trạng tốt nhất từ đầu World Cup 2026, mới ghi một bàn- trong trận thắng Arab Saudi 4-0 ở lượt hai bảng H hôm 21/6.
Nhưng tài năng sinh năm 2007 không mấy bận tâm. "Chúng tôi đã trưởng thành rất nhiều và vượt qua những thời điểm khó khăn, như trận gặp Cape Verde. Toàn đội tự hào về điều đó", anh nói. "Tôi không cảm thấy áp lực. Chính các bạn nói rằng tôi không đạt phong độ tốt nhất, vậy thì cũng chẳng cần kỳ vọng quá nhiều ở tôi. Nhưng tôi tin rằng trận đấu với Pháp sẽ diễn ra tốt đẹp".
Trận đấu tại sân AT&T sẽ là lần thứ ba Tây Ban Nha gặp Pháp trong ba năm qua. Tây Ban Nha toàn thắng hai trận trước, với dấu ấn lớn của Yamal. Anh lập siêu phẩm tại bán kết Euro 2024 và cú đúp ở Nations League 2025.
Đó là nguyên nhân gần đây Yamal nói rằng Pháp phải sợ Tây Ban Nha trước bán kết World Cup 2026. "Họ hỏi tôi có sợ Pháp không và tôi trả lời là không", anh giải thích. "Chúng tôi là nhà vô địch châu Âu và không e ngại bất kỳ đối thủ nào. Đây là bóng đá, và ai cũng có thể hiểu câu nói đó theo cách họ muốn".
Dù giành nhiều danh hiệu cùng Barca và Tây Ban Nha, Yamal nhấn mạnh rằng trận bán kết với Pháp sẽ là cuộc đấu quan trọng nhất từ đầu sự nghiệp. "Đây là trận đấu số một, quan trọng nhất mà tôi từng thi đấu. Tất cả chúng tôi đều rất háo hức. Chúng tôi tin mình có thể trở thành nhà vô địch thế giới như đội tuyển Tây Ban Nha năm 2010. Tại sao lại không?", Yamal đặt câu hỏi.
HLV Luis de la Fuente cũng dành nhiều lời động viên cho học trò cưng trước trận. Theo ông, điều quan trọng là Lamine phải giữ sự bình tĩnh và tận hưởng trận đấu. "Đừng để áp lực hay sự lo lắng ảnh hưởng. Tôi tin ngày thi đấu bùng nổ của Lamine tại World Cup rồi sẽ đến và hy vọng đó là ngày mai", ông nói.
Ở buổi phỏng vấn trước đó, HLV Didier Deschamps cho rằng Tây Ban Nha được đánh giá cao hơn Pháp. Đáp lại, De la Fuente cho rằng việc được xem là cửa trên không mang nhiều ý nghĩa. "Điều đó chẳng nói lên điều gì và cũng không quyết định kết quả trận đấu", HLV 65 tuổi nhấn mạnh.
Khoảnh khắc lịch sử đến ở phút 76. Fernandes thoát xuống cánh phải rồi căng mạnh vào vòng cấm. Amad Diallo dứt điểm hụt, nhưng Bryan Mbeumo kịp tiếp ứng phía sau với pha đệm vào góc gần, khiến thủ thành Matz Sels chôn chân.
Fernandes nâng thành tích lên 20 kiến tạo, qua đó bắn kịp kỷ lục kiến tạo nhiều nhất trong một mùa Ngoại hạng Anh, từng được Thierry Henry thiết lập mùa 2002-2003 và Kevin de Bruyne mùa 2019-2020.
Điều khiến thành tích trở nên đặc biệt là Fernandes phải chờ đến ngày 19/10 mới có pha kiến tạo đầu tiên tại Ngoại hạng Anh mùa này. Khi đó, tiền vệ Bồ Đào Nha "dọn cỗ" cho Harry Maguire ghi bàn quyết định trong chiến thắng 2-1 trước Liverpool.
Fernandes có cơ hội độc chiếm kỷ lục, nếu có thêm kiến tạo khi Man Utd làm khách của Brighton ở vòng hạ màn ngày 24/5.
Fernandes có thể phá kỷ lục nếu các đồng đội chắt chiu cơ hội. Trước Nottingham Forest, Fernandes tạo ra tới 8 cơ hội dứt điểm - thành tích tốt nhất của một cầu thủ trong một trận Ngoại hạng Anh mùa này. Chính tiền vệ người Bồ Đào Nha đạt cột mốc tương tự ở trận gặp Newcastle hồi tháng 3, và Rayan Cherki cũng có 8 đường chuyền dẫn đến cú sút trong trận Man City gặp Burnley hồi tháng 4.
Tại Ngoại hạng Anh mùa này, thủ quân Man Utd tạo ra tổng cộng 132 cơ hội, gần gấp đôi cầu thủ xếp sau là Dominik Szoboszlai của Liverpool với 74 cơ hội.
Phát biểu với Sky Sports sau trận thắng Nottingham, Fernandes cho biết anh hài lòng khi chạm cột mốc lịch sử, nhưng vẫn đặt thành tích tập thể lên hàng đầu.
"Mọi người đều biết việc tôi có thêm ít nhất một pha kiến tạo quan trọng thế nào. Các đồng đội đã cố gắng hết sức để tận dụng những đường chuyền của tôi", cầu thủ 31 tuổi bày tỏ. "Có lẽ đã có những tình huống tôi nên chuyền thay vì dứt điểm. Tôi rất vui với những pha kiến tạo, nhưng vui hơn vì chiến thắng và việc đội bóng khép lại mùa giải theo cách tích cực".
Fernandes được Hiệp hội Nhà báo Bóng đá Anh (FWA) bình chọn là Cầu thủ hay nhất Ngoại hạng Anh 2025-2026, và tiếp tục được đề cử hay nhất giải theo công bố từ ban tổ chức. Anh nhấn mạnh ưu tiên các danh hiệu tập thể hơn những cột mốc cá nhân. "Tôi luôn muốn những danh hiệu tập thể hơn bất cứ điều gì khác. Nhưng thật tuyệt khi công việc của mình được nhiều người công nhận. Nhiều cầu thủ đã nói tôi là cầu thủ hay nhất mùa giải và tôi rất biết ơn vì điều đó", Fernandes chia sẻ.
Khi được hỏi về khả năng phá kỷ lục với pha kiến tạo thứ 21 ở vòng cuối, Fernandes khiêm tốn: "Hôm nay tôi chạm mốc 20 kiến tạo. Hãy chờ xem. Đội còn một trận nữa và HLV sẽ quyết định ai ra sân. Nếu làm được, tôi sẽ rất vui. Nhưng kể cả không, tôi vẫn hạnh phúc vì đây đã là thành tích tốt nhất giải".
Fernandes còn đứng trước cơ hội phá thêm một cột mốc khác ở vòng hạ màn. Anh hiện có 10 pha kiến tạo từ các tình huống cố định tại Ngoại hạng Anh mùa này, chỉ kém kỷ lục 11 lần của Steven Gerrard ở mùa 2013-2014. Fernandes đang chia sẻ vị trí thứ hai với Muzzy Izzet, người từng có 10 kiến tạo từ bóng chết cho Leicester City mùa 2003-2004.
Tính trên mọi đấu trường, Fernandes hiện sở hữu 103 pha kiến tạo cho Man Utd, đứng thứ tư trong lịch sử CLB, sau David Beckham (115), Wayne Rooney (127), Ryan Giggs (249).
