Theo tuyên bố ngày 19-6, Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki cho biết quyết định được đưa ra sau khi ông Zelensky chấp thuận đặt tên một đơn vị thuộc Lực lượng Vũ trang Ukraine là “Những anh hùng của UPA” (Quân đội Nổi dậy Ukraine).
Đây là lực lượng dân tộc chủ nghĩa mà nhiều người Ukraine xem là biểu tượng đấu tranh giành độc lập khỏi Matxcơva, nhưng tại Ba Lan lực lượng đó lại gắn liền với ký ức đau thương về các vụ thảm sát người Ba Lan trong Thế chiến 2.
“Sự thật lịch sử không phải và không bao giờ có thể trở thành một quân bài mặc cả. Tưởng nhớ các nạn nhân là nghĩa vụ đạo đức của nhà nước Ba Lan”, ông Nawrocki nhấn mạnh, đồng thời cho biết Warsaw trước đó đã yêu cầu Kiev thay đổi quyết định nhưng không nhận được phản hồi tích cực.
Hãng tin Reuters cho biết Huân chương Đại bàng trắng là phần thưởng cao quý nhất của Ba Lan. Danh hiệu này được cựu Tổng thống Andrzej Duda trao cho ông Zelensky vào năm 2023, nhằm ghi nhận những đóng góp đối với quan hệ Ba Lan – Ukraine, cũng như những nỗ lực thúc đẩy dân chủ, hòa bình và an ninh tại châu Âu.
Động thái này được đánh giá là bước leo thang mới trong tranh cãi lịch sử kéo dài giữa hai nước láng giềng.
Trong giai đoạn 1943 – 1945, các đơn vị UPA bị cáo buộc sát hại khoảng 100.000 người Ba Lan tại vùng Volhynia, khu vực hiện thuộc Ukraine nhưng từng nằm trong lãnh thổ Ba Lan trước Thế chiến 2. Hàng nghìn người Ukraine cũng thiệt mạng trong các cuộc trả đũa sau đó.
Ukraine đã phản ứng mạnh mẽ trước quyết định của Warsaw. Ngoại trưởng Andrii Sybiha gọi đây là một “sai lầm chiến lược” và cho rằng “chỉ có Matxcơva được hưởng lợi” từ căng thẳng giữa hai đồng minh.
Ông cũng tuyên bố sẽ trả lại phần thưởng do Ba Lan trao tặng vào năm 2022, để phản đối quyết định mà ông mô tả là “vô căn cứ, bốc đồng và thiếu tôn trọng”.
Trong khi đó Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk – đối thủ chính trị của ông Nawrocki – lên tiếng kêu gọi hai bên kiềm chế.
“Xung đột giữa Ba Lan và Ukraine chỉ khiến ông Putin hài lòng và làm các đồng minh của chúng ta lo ngại. Nhiệm vụ của Tổng thống Zelensky và Tổng thống Nawrocki là hạ nhiệt căng thẳng, chứ không phải đổ thêm dầu vào lửa. Chiến tuyến thực sự nằm ở nơi khác”, ông viết trên mạng xã hội X.
Căng thẳng nổ ra vào thời điểm nhạy cảm, khi Ba Lan chuẩn bị đăng cai Hội nghị Tái thiết Ukraine tại thành phố cảng Gdansk vào ngày 25-6.
Sự kiện dự kiến quy tụ hàng nghìn quan chức và lãnh đạo doanh nghiệp quốc tế, nhằm thúc đẩy đầu tư vào Ukraine. Đến nay vẫn chưa rõ liệu ông Zelensky có tham dự hội nghị hay không.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 16/5 đăng tải trên mạng xã hội Truth Social một hình ảnh do AI tạo ra cho thấy ông đang chỉ tay thẳng vào ống kính khi đứng trước các tàu chiến trên một vùng biển động. Một vài tàu hiển thị cờ Iran bên cạnh dòng chữ: "Đó là sự yên lặng trước cơn bão".
Bài đăng này xuất hiện giữa lúc có đồn đoán rằng giới chức Mỹ đang chuẩn bị các phương án nối lại hành động quân sự với Iran nếu các nỗ lực ngoại giao hiện tại thất bại.
Theo New York Times, Lầu Năm Góc đã xây dựng các kế hoạch cho một giai đoạn mới của chiến dịch quân sự chống lại Iran, được gọi là "Cơn cuồng nộ 2.0”, sau khi động lực trong các cuộc đàm phán hòa bình bị đổ vỡ.
Các cuộc tấn công quân sự vẫn tạm dừng kể từ khi một lệnh ngừng bắn được công bố vào ngày 7/4, nhưng theo các nguồn thạo tin, ông Trump vẫn chưa loại trừ khả năng tái khởi động các cuộc tấn công.
Tổng thống Trump đã nhiều lần từ chối các đề xuất hòa bình của Iran, lập luận rằng chúng không đáp ứng được các yêu cầu chính của Washington, bao gồm các đảm bảo rằng Iran sẽ không phát triển vũ khí hạt nhân và việc mở cửa trở lại eo biển Hormuz.
"Họ hoặc là sẽ đạt một thỏa thuận, hoặc là họ sẽ bị phá hủy hoàn toàn. Vì vậy, bằng cách này hay cách khác, chúng ta vẫn thắng", ông Trump phát biểu trước khi lên đường sang Trung Quốc hôm 13/5.
New York Times dẫn lời một số quan chức giấu tên của Mỹ cho biết chính quyền ông Trump đang cân nhắc một vài phương án quân sự.
Một kịch bản sẽ liên quan đến các cuộc tấn công gia tăng cường độ nhằm vào các mục tiêu quân sự và cơ sở hạ tầng của Iran. Ông Trump trước đó từng dọa sẽ nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng dân sự trước khi lệnh ngừng bắn diễn ra.
Phương án thứ hai được cho là liên quan đến việc triển khai các lực lượng đặc biệt của Mỹ để thu giữ uranium làm giàu đang nằm sâu dưới hầm ngầm ở Iran. Các quan chức cảnh báo một sứ mệnh như vậy sẽ đòi hỏi hàng nghìn binh sĩ hỗ trợ và kéo theo những rủi ro leo thang xung đột đáng kể.
Một đề xuất khác được cho là sẽ chứng kiến các binh sĩ Mỹ chiếm giữ đảo Kharg, một trong những trung tâm xuất khẩu dầu mỏ quan trọng nhất của Iran. Các nhà phân tích cho rằng một hoạt động như vậy sẽ đòi hỏi một sự hiện diện quân sự lớn hơn nhiều và có thể làm leo thang xung đột nghiêm trọng.
Cuộc tranh luận mới về hành động quân sự diễn ra khi ông Trump phải đối mặt với sức ép trong nước ngày càng tăng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.
Theo các báo cáo, một số đồng minh của Mỹ đã kín đáo hối thúc Nhà Trắng theo đuổi một sự thỏa hiệp có thể dẫn đến việc mở cửa trở lại eo biển Hormuz, đồng thời cho phép ông Trump thể hiện kết quả đó như một chiến thắng ngoại giao.
Bất chấp nhiều tháng áp lực, Mỹ vẫn chưa đạt được mục tiêu đã tuyên bố là dỡ bỏ hoàn toàn các năng lực hạt nhân của Iran.
Bộ trưởng Quốc phòng (Bộ trưởng Chiến tranh) Mỹ Pete Hegseth nói với các nhà lập pháp trong tuần này rằng: "Chúng tôi có một kế hoạch để leo thang nếu cần thiết”.
Trong khi đó, các quan chức Iran cũng đã ra tín hiệu sẵn sàng cho một kịch bản tái xung đột. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf viết trên mạng xã hội: "Chúng tôi chuẩn bị sẵn sàng cho tất cả các phương án. Họ sẽ phải ngạc nhiên”.
Các đánh giá tình báo được truyền thông Mỹ trích dẫn chỉ ra Iran đã khôi phục quyền tiếp cận vận hành đối với phần lớn cơ sở hạ tầng tên lửa của mình, bao gồm cả các cơ sở phóng ngầm dưới lòng đất.
Hàng chục cửa hàng máy gắp thú rực rỡ sắc màu trên các con phố và trung tâm thương mại khắp trung tâm tài chính Hong Kong đã trở thành "chất gây nghiện" đối với nhiều người, trong đó có Neiki Lee.
Mỗi lượt chơi, cô Lee phải bỏ ra ít nhất 5 đôla Hong Kong để tìm cách gắp một con thú nhồi bông có giá trị cao hơn.
Là một nhân viên văn phòng, Lee cho biết cô đã chi khoảng 100.000 đôla Hong Kong (12.800 USD) vào các máy gắp thú trong vòng hai năm qua, tương đương một nửa mức lương hàng năm của cô.
"Bạn có thể phải chi tới 700, hoặc thậm chí 1.700 đôla Hong Kong chỉ để gắp một món đồ chơi trị giá 70 đôla mà vẫn không thành công", người phụ nữ 48 tuổi nói. "Tôi thực sự muốn từ bỏ. Ngày nào tôi cũng tự mắng mình và bảo bản thân phải dừng lại: không chơi nữa, không chơi nữa".
"Đây chắc chắn là một hình thức cờ bạc", cô nói, giải thích lý do không thể từ bỏ thú vui này.
Tommy Yu, 23 tuổi, cho biết đôi khi anh chi hàng trăm đôla mỗi ngày cho trò này, dù biết rằng một số máy có cài sẵn "bẫy".
"Khi bạn bỏ tiền vào mà không nhận lại được gì, bạn biết mình lỗ. Thế nhưng nó cứ thôi thúc bạn tiếp tục chơi", anh nói.
Cố vấn về chứng nghiện cờ bạc Chu Ho Ming cho hay "người chơi càng đầu tư nhiều, họ càng khó chấp nhận việc ra về tay trắng và bỏ đi". Chính tâm lý này đã "duy trì vòng lặp hành vi nghiện trò chơi có thưởng".
Các chủ cơ sở kinh doanh máy gắp thú ở Hong Kong vài năm qua có thể mở rộng hoạt động mà gần như không chịu hạn chế nào, sau khi tòa án năm 2022 phán quyết rằng họ không cần phải xin giấy phép kinh doanh trong lĩnh vực giải trí công cộng.
Nhưng sau khi số lượng khiếu nại liên quan đến trò gắp thú tăng vọt trong hai năm qua, chính quyền Hong Kong tháng này đề xuất thắt chặt quy định đối với các trung tâm trò chơi có thưởng. Họ cam kết sẽ giải quyết "vấn đề nan giải" này.
Một số nghị sĩ đã đề xuất giới hạn giá trị giải thưởng ở mức cao nhất 300 đôla Hong Kong, tương tự ở Anh và Singapore.
Matthew Chan, chủ sở hữu của ba cửa hàng máy gắp thú trong thành phố, chia sẻ việc thắt chặt quản lý là cần thiết vì ngành này "đang đi sai hướng". Chan cho rằng cần có quy định như ở đảo Đài Loan, theo đó máy gắp thú bắt buộc phải "trả thưởng" nếu người chơi đã chi một số tiền nhất định.
"Quy mô thị trường bị thu hẹp, người tiêu dùng Hong Kong đã mất niềm tin vào trò này", Chan nói, cho biết thêm một số chủ máy đang tăng độ khó lên và khiến người chơi bị cuốn vào vòng xoáy gỡ tiền.
Tuy nhiên, Lee tin các chủ máy sẽ tìm ra cách để né tránh bất kỳ quy định nào được chính quyền Hong Kong ban hành.
"Không thể nào có đạo luật được áp dụng một cách vừa hoàn hảo vừa công bằng cho ngành này", cô nói. "Thật khó để xử lý tận gốc vấn đề chỉ bằng một đạo luật".
Ngày 23-4, Tổng lãnh sự quán Hà Lan tổ chức lễ kỷ niệm ngày Quốc khánh, đồng thời là sinh nhật của Quốc vương Willem-Alexander. Buổi lễ có sự tham gia của Phó chủ tịch UBND TP.HCM Bùi Minh Thạnh.
Phát biểu tại buổi lễ, Tổng lãnh sự Hà Lan tại TP.HCM Raissa Marteaux nhấn mạnh Quốc khánh là biểu tượng sống động cho sự giao thoa giữa truyền thống và đổi mới, ngày lễ phản ánh tinh thần tự do sáng tạo, một giá trị cốt lõi của Hà Lan. Tinh thần này cũng đang hiện diện trong quan hệ với Việt Nam.
Trong đó, TP.HCM là điển hình nơi tinh thần đổi mới của Hà Lan, sự năng động của Việt Nam và những khát vọng chung cùng hội tụ.
"Chính khát vọng đó cũng định hình mối quan hệ giữa hai quốc gia, một quan hệ đối tác được xây dựng trên nền tảng vững chắc và được thúc đẩy bởi cam kết cùng phát triển và kiến tạo tương lai", bà nhấn mạnh.
Ông Bùi Minh Thạnh cho biết quan hệ Việt Nam và Hà Lan đã phát triển mạnh mẽ trong hơn 50 năm qua, trở thành hình mẫu của hợp tác hiệu quả và thực chất.
Hai nước đã thiết lập nhiều khuôn khổ hợp tác quan trọng như Đối tác chiến lược về thích ứng biến đổi khí hậu và quản lý nước (2010), Đối tác chiến lược về nông nghiệp bền vững và an ninh lương thực (2014), và không ngừng nâng cấp quan hệ trong những năm gần đây.
Hà Lan hiện là đối tác thương mại và nhà đầu tư lớn nhất của Việt Nam trong Liên minh châu Âu. Riêng tại TP.HCM, tổng vốn đầu tư từ Hà Lan đạt khoảng 8,2 tỉ USD.
Ông Bùi Minh Thạnh cũng cho biết TP.HCM đã thiết lập quan hệ hợp tác với nhiều địa phương của Hà Lan như Rotterdam và Eindhoven, đồng thời triển khai nhiều dự án trong các lĩnh vực quy hoạch đô thị, phát triển bền vững, logistics và đổi mới sáng tạo.
"TP.HCM sẽ tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi để quan hệ hợp tác giữa hai bên ngày càng phát triển hiệu quả, đóng góp vào quan hệ đối tác toàn diện giữa Việt Nam và Hà Lan", ông Bùi Minh Thạnh nói.
Trong bối cảnh thế giới nhiều biến động, Tổng lãnh sự Raissa Marteaux cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của khả năng thích ứng và đổi mới. Bà bày tỏ tin tưởng rằng cả hai quốc gia đều có thể cùng nhau vượt qua thách thức, tái định hình chuỗi cung ứng và thúc đẩy phát triển bền vững.
Với việc mở rộng hợp tác, quan hệ Việt Nam - Hà Lan được kỳ vọng sẽ tiếp tục tỏa sáng với nhiều điểm nhấn tích cực trong thời gian tới.
