Đại sứ Phần Lan Pekka Voutilainen vô cùng tự tin trước triển vọng hợp tác thương mại song phương trong thời gian tới, sau khi Việt Nam và Phần Lan nâng tầm lên quan hệ đối tác chiến lược.
“Hai nước vốn đã có nền tảng quan hệ lâu dài với hơn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, cùng bề dày hợp tác phát triển. Giờ đây, quan hệ song phương đã được nâng lên một tầm cao mới, dựa trên sự hợp tác bình đẳng, lấy đầu tư và thương mại làm nền tảng”, Đại sứ cho biết, thêm rằng hiện Phần Lan là quốc gia Bắc Âu duy nhất thiết lập được cấp độ hợp tác và quan hệ như vậy với Việt Nam.
Đáng chú ý, Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Phần Lan tại khu vực Đông Nam Á. Bên cạnh đó, Phần Lan cũng có nhiều khoản đầu tư tại Việt Nam. Một trong những quỹ đầu tư tư nhân lớn nhất đang rót vốn vào các doanh nghiệp niêm yết của Việt Nam là quỹ đến từ Phần Lan với quy mô khoảng 1 tỉ euro. Đây không phải là một khoản đầu tư nhỏ, mà thuộc nhóm ba quỹ lớn nhất thế giới trong lĩnh vực này.
Sau nhiều năm tăng trưởng chậm, trong quý 1 năm nay, kinh tế Phần Lan đã ghi nhận tốc độ tăng trưởng cao nhất trong Liên minh châu Âu (EU). Đồng thời, niềm tin của người tiêu dùng và cộng đồng doanh nghiệp cũng đang được cải thiện rõ rệt. Điều này cũng phản ánh sự quan tâm ngày càng lớn của các doanh nghiệp Phần Lan đối với thị trường Việt Nam nói riêng và thị trường châu Á nói chung, theo đại sứ.
Trong bối cảnh này, ngày càng có thêm nhiều doanh nghiệp Phần Lan đến Việt Nam để kinh doanh hoặc triển khai các dự án đầu tư. Hiện đã có từ hơn 50 đến gần 100 doanh nghiệp Phần Lan hoạt động tại Việt Nam, mang đến cơ hội việc làm chất lượng tốt cho lao động địa phương.
Ở chiều ngược lại, đại sứ cho hay đã ghi nhận các khoản đầu tư từ Việt Nam vào Phần Lan. Điều đó rất đáng khích lệ bởi hoạt động đầu tư đang diễn ra theo cả hai chiều.
“Ngay tại thời điểm này, có nhiều đoàn đại biểu đang làm việc tại Phần Lan, bao gồm cả đại diện khu vực tư nhân và các cơ quan nhà nước. Trong nhiều trường hợp, đây là các đoàn do lãnh đạo cấp thứ trưởng dẫn đầu, với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp”, đại sứ cho biết
Một ví dụ đáng chú ý là khi Việt Nam đang chuẩn bị triển khai các dự án đầu tư hạ tầng quy mô lớn trên nhiều lĩnh vực, cách đây vài tuần có một phái đoàn liên quan đến lĩnh vực cảng biển đến Phần Lan. Và đây cũng là lĩnh vực Phần Lan mong muốn hợp tác với Việt Nam.
Bên cạnh đó, đại sứ cũng nhắc đến một khuôn khổ hết sức quan trọng, đó là Hiệp định Thương mại Tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EVFTA). Hiệp định này đã góp phần thúc đẩy đáng kể thương mại giữa Việt Nam và EU nói chung và với Phần Lan nói riêng.
Việt Nam cũng xuất khẩu nhiều mặt hàng sang Phần Lan. Đồng thời, nhiều doanh nghiệp Phần Lan đang đầu tư sản xuất tại Việt Nam trong các lĩnh vực như dệt may, thiết bị cảng biển, dụng cụ thể thao, nội thất và nhiều ngành công nghiệp khác.
Là đại sứ Phần Lan đầu tiên nhận nhiệm kỳ ở Việt Nam vào thời điểm hai nước nâng cấp quan hệ lên đối tác chiến lược, ông Voutilainen cho biết các bước tiếp theo vô cùng quan trọng. “Chúng tôi đang cùng phía Việt Nam xây dựng một kế hoạch hành động cụ thể nhằm triển khai nội hàm của quan hệ đối tác chiến lược. Tôi cho rằng đây là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng”, theo đại sứ.
Hai bên đã bắt đầu làm việc với nhau về nội dung này và Đại sứ Voutilainen hy vọng sẽ sớm nhận được dự thảo từ phía Chính phủ Việt Nam về các định hướng hợp tác trong thời gian tới.
Nhà ngoại giao kỳ vọng kế hoạch hành động mang tính thực chất và cụ thể, tập trung vào việc thúc đẩy hợp tác giữa khu vực tư nhân của hai nước, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp kết nối và hợp tác với nhau.
Phái đoàn ngoại giao Phần Lan tại Việt Nam luôn sẵn sàng đóng vai trò cầu nối, thúc đẩy các mối liên kết và hợp tác giữa doanh nghiệp hai nước, giữa các tổ chức, trường đại học, cơ quan công và các định chế liên quan.
“Đây là một nhiệm vụ rất quan trọng. Theo tôi, khu vực tư nhân giữ vai trò then chốt đối với tăng trưởng kinh tế cũng như quá trình phát triển của mỗi quốc gia. Tôi cho rằng định hướng của Việt Nam khi xác định khoảng 70% tăng trưởng kinh tế cần đến từ khu vực tư nhân là hoàn toàn phù hợp”, đại sứ nói. Lý do là khu vực tư nhân thường có khả năng vận hành linh hoạt, năng động và hiệu quả hơn, qua đó tạo động lực mạnh mẽ cho đổi mới sáng tạo, đầu tư và phát triển kinh tế.
Ông Voutilainen cho rằng lĩnh vực công nghệ sẽ là một trong những ngành hưởng lợi lớn nhất từ giai đoạn hợp tác mới. Bên cạnh đó, y tế và chăm sóc sức khỏe cũng là lĩnh vực đặc biệt quan trọng. Phần Lan hiện đang đối mặt với quá trình già hóa dân số và trên thực tế, Việt Nam cũng sẽ bước vào giai đoạn tương tự trong tương lai.
Khi cơ cấu dân số thay đổi, nhu cầu của xã hội cũng sẽ thay đổi theo. Các quốc gia cần chuẩn bị khả năng cung cấp các dịch vụ y tế và chăm sóc sức khỏe phù hợp cho nhóm dân số cao tuổi – những người có nhu cầu khác biệt so với một xã hội có dân số trẻ.
Vì vậy, đại sứ tin rằng công nghệ, y tế và các giải pháp phục vụ xã hội già hóa sẽ là những lĩnh vực có tiềm năng hợp tác rất lớn giữa Phần Lan và Việt Nam trong những năm tới.
Đại sứ Voutilainen cũng chia sẻ cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận các bí quyết khởi nghiệp và công nghệ ở Phần Lan. Một trong số này là Slush 2026, một trong những diễn đàn khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo lớn nhất thế giới, quy tụ đông đảo các nhà khởi nghiệp, doanh nghiệp công nghệ, nhà đổi mới sáng tạo và các quỹ đầu tư mạo hiểm đến Helsinki.
Trong khi đây là sự kiện thương mại có thu phí tham dự nên đại sứ quán không có chương trình hỗ trợ riêng, ông Voutilainen cho hay luôn khuyến khích các nhà khởi nghiệp Việt Nam cũng như các nhà đầu tư tiềm năng tham gia sự kiện để trực tiếp tìm hiểu, kết nối và học hỏi từ hệ sinh thái khởi nghiệp của Phần Lan.
Nhà ngoại giao cho biết Phần Lan được xem là một “cường quốc khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo”, với khoảng 20 doanh nghiệp đạt quy mô kỳ lân (công ty khởi nghiệp được định giá trên 1 tỉ USD) vào thời điểm này.
Trong số đó, Supercell là một trong những câu chuyện thành công nổi bật nhất, đặc biệt trong lĩnh vực phát triển trò chơi điện tử. Sản phẩm nổi tiếng nhất của hãng là Clash of Clans, bên cạnh nhiều tựa game thành công khác. Ngoài ra, Angry Birds cũng là một thương hiệu toàn cầu có nguồn gốc từ Phần Lan.
Không chỉ trong lĩnh vực game, Phần Lan còn sở hữu nhiều doanh nghiệp công nghệ cao thành công khác như Oura, nhà sản xuất nhẫn thông minh theo dõi sức khỏe, hoặc Iceye, công ty công nghệ vệ tinh đang hoạt động rất hiệu quả.
Vì vậy, có rất nhiều kinh nghiệm giá trị mà các doanh nghiệp trẻ có thể học hỏi nếu muốn khởi nghiệp thành công.
Theo ông, để phát triển một doanh nghiệp khởi nghiệp, trước hết cần xây dựng được một kế hoạch kinh doanh bài bản và có khả năng hiện thực hóa kế hoạch đó. Các nhà sáng lập cũng phải biết cách thuyết phục các nhà đầu tư ở giai đoạn đầu, trước khi tiếp cận các quỹ đầu tư mạo hiểm trong các vòng gọi vốn tiếp theo.
Bên cạnh đó, việc hiểu rõ môi trường kinh doanh là yếu tố rất quan trọng. Đại sứ chỉ ra doanh nghiệp cần xác định được điều gì tạo nên sự khác biệt của mình so với các đối thủ trên thị trường và làm thế nào để biến ý tưởng thành một mô hình kinh doanh có khả năng sinh lợi. Bởi lẽ, đổi mới sáng tạo sẽ chỉ dừng lại ở ý tưởng nếu không thể chuyển hóa thành một hoạt động kinh doanh khả thi và mang lại giá trị thương mại.
Lệnh phong tỏa cảng biển kéo dài 5 tuần qua của Mỹ đã giảm lượng xuất khẩu dầu bằng đường biển của Iran từ mức trung bình trước chiến tranh là 1,8 triệu thùng mỗi ngày xuống gần như bằng 0, khiến nước này phải tích trữ phần lớn lượng dầu khai thác được bằng mọi cơ sở, phương tiện sẵn có.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 26/4 cảnh báo cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Iran có thể "phát nổ" trong ba ngày tới do các sự cố kỹ thuật trầm trọng bởi lệnh phong tỏa của Mỹ.
"Khi trữ lượng dầu khổng lồ bị dồn nén trong hệ thống mà không có tàu bè hay bể chứa để tiêu thụ do lệnh phong tỏa, áp suất sẽ khiến đường ống phát nổ từ bên trong, thậm chí nổ tung từ dưới lòng đất. Một khi điều đó xảy ra, Iran sẽ không bao giờ có thể khôi phục lại hạ tầng như cũ", ông Trump nói.
Mỹ dường như tin rằng khi cạn nơi tích trữ dầu, Iran sẽ phải đối mặt với việc đóng các giếng dầu, lựa chọn tốn kém và đầy rủi ro với một quốc gia vốn phụ thuộc vào doanh thu xuất khẩu dầu. Để tránh kịch bản đó, Tehran sẽ phải nhượng bộ trong các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân và xung đột hiện tại với Mỹ.
Tuy nhiên, những gì mà ông Trump cảnh báo đã không xảy ra. Hệ thống dầu khí Iran chưa có dấu hiệu "phát nổ" hay xảy ra tình trạng "tràn bể", thuật ngữ chỉ tình trạng hết chỗ chứa, và Tehran cũng không có dấu hiệu sẽ sớm nhượng bộ trên bàn đàm phán.
Trong khi tổ chức phân tích dữ liệu Kpler cho rằng hệ thống kho chứa dầu trên đất liền của Iran đã được lấp đầy 97%, đồng nghĩa nước này chỉ còn cầm cự được thêm vài ngày, cơ quan phân tích năng lượng S&P Global Energy tin rằng Tehran vẫn còn khoảng 43% năng lực trữ dầu, giúp họ có thể "thi gan" thêm nhiều tuần.
Dựa trên ảnh vệ tinh, các chuyên gia theo dõi độ nâng hạ của mái bồn chứa nổi, dựa trên kích thước bóng đổ để ước tính mức độ trữ dầu của chúng. Tuy nhiên, các bồn chứa có mái cố định, các cơ sở lưu trữ tư nhân và cơ sở hạ tầng bị hư hại lại khó đánh giá hơn. Một số ước tính không bao gồm lượng dự trữ tại các nhà máy lọc dầu nội địa.
Điều này giải thích lý do các ước tính về năng lực trữ dầu của Iran có sự chênh lệch lớn như vậy, theo Georgi Kantchev, nhà bình luận của WSJ.
Tuy nhiên, những dự báo đó đều có chung một kết luận là dù Iran chưa hết chỗ chứa, họ đang ngày càng gặp khó khăn hơn trong việc tìm kiếm không gian lưu trữ dầu.
Do không thể phá vỡ lệnh phong tỏa của Mỹ, Tehran đang chất dầu thô lên tàu và sử dụng chúng làm kho chứa nổi tạm thời. Theo S&P Global Energy, 14 tàu rỗng từng vận chuyển dầu thô của Iran hiện thả neo bên trong khu vực phong tỏa.
Công ty phân tích vận tải biển TankerTrackers cuối tuần trước cho biết ba tàu chở dầu rỗng gần đây đã lọt qua vòng phong tỏa của Mỹ để tiến vào vịnh Ba Tư. Tổng cộng, chúng có thể giúp Iran chứa thêm 1,9 triệu thùng dầu.
Trong khi đó, Tehran cũng đang từ từ giảm sản lượng tại các giếng dầu. Thay vì phải cắt giảm toàn bộ cùng một lúc, họ đang giảm dần khai thác theo từng giai đoạn, hy vọng tránh được bước tốn kém hơn là đóng cửa hoàn toàn các mỏ dầu để rồi sau đó phải mất hàng tuần hoặc hàng tháng mới khôi phục lại được.
"Việc giảm dần sản lượng khai thác và tận dụng tàu rỗng làm kho chứa nổi đang giúp Iran kéo dài thời gian", Rebecca Feng, nhà bình luận của WSJ, cho hay.
Iran cũng đang tích cực tăng sản lượng lọc dầu và tìm cách xuất khẩu dầu bằng đường bộ. Họ vẫn có thể xuất khẩu một lượng khiêm tốn khoảng 200.000 thùng mỗi ngày bằng tàu hỏa, xe tải và tàu dầu qua biển Caspian, theo ước tính của Eurasia’s Brew.
Đây không phải lần đầu tiên Tehran phải giảm bớt hoạt động ngành năng lượng để "thi gan" với Washington. Điều này đặt ra câu hỏi về tính hiệu quả của chiến lược gây áp lực mà Mỹ đang sử dụng lần này, theo Kantchev.
Trong hơn ba năm sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt các lệnh trừng phạt lên Tehran năm 2019, xuất khẩu dầu của Iran đã lao dốc. Sản lượng cũng bị ảnh hưởng, giảm xuống dưới 2 triệu thùng mỗi ngày. Tuy nhiên, sản lượng đã tăng mạnh trở lại vào năm 2022 và đạt mức cao kỷ lục vào đầu năm nay.
Kim Fustier, nhà phân tích dầu khí tại HSBC, cho biết lịch sử đó cho thấy những gián đoạn kéo dài của ngành dầu khí chỉ gây ra tổn thất hạn chế và Tehran có đủ khả năng để chơi ván bài lâu dài.
"Có lẽ cần điều chỉnh lại các kỳ vọng. Rất khó hình dung một cuộc phong tỏa kéo dài vài tuần lại có thể tạo ra kết quả khác với hơn 3,5 năm Iran bị bóp nghẹt xuất khẩu dầu", Fustier nói.
Theo Hãng tin AFP ngày 25-6, dựa trên báo cáo chung của Tổ chức Theo dõi nhân quyền (HRW) và Tổ chức Các bác sĩ vì nhân quyền (PHR), ít nhất 52 người đã tử vong trong các cơ sở giam giữ của ICE kể từ khi ông Trump bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai vào tháng 1-2025.
Báo cáo cho biết từ giai đoạn đó đến tháng 1 năm nay, tỉ lệ tử vong hằng năm trong các cơ sở giam giữ của ICE đã tăng 140% so với cùng kỳ năm trước.
Tỉ lệ này cao gấp bốn lần so với thời cựu Tổng thống Joe Biden và cao hơn gấp đôi so với nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump từ năm 2017 đến năm 2021.
Trong lần thứ hai quay lại Nhà Trắng, ông Trump coi chống nhập cư trái phép là một trong những ưu tiên hàng đầu của mình. Chính quyền Mỹ đã tăng cường truy quét, bắt giữ hàng nghìn người nhập cư và mở rộng hệ thống các trung tâm giam giữ trên cả nước.
Nhóm tác giả của báo cáo nhận định thay vì giải quyết tình trạng quá tải và cải thiện điều kiện chăm sóc y tế, chính quyền tiếp tục dồn nguồn lực để đưa thêm nhiều người vào diện bị giam giữ trong thời gian dài.
Báo cáo cũng nêu một số trường hợp được cho là phản ánh những thiếu sót nghiêm trọng trong công tác chăm sóc y tế.
Cụ thể, một người đàn ông Ukraine 44 tuổi bị đột quỵ nhưng không được điều trị kịp thời dù xuất hiện nhiều dấu hiệu cấp cứu rõ ràng. Một người đàn ông Mexico 39 tuổi được cho là tử vong vì ngừng tim sau khi tình trạng áp xe nhiễm trùng của ông không được xử lý đúng cách.
Ngoài ra báo cáo cũng ghi nhận bảy trường hợp tự tử trong các cơ sở giam giữ của ICE từ tháng 1-2025 đến tháng 1-2026, tăng mạnh so với chỉ một trường hợp trong cả năm 2024.
ICE từ lâu đã vấp phải nhiều chỉ trích vì các biện pháp cưỡng chế cứng rắn. Năm 2026, cơ quan này phải tiến hành thay đổi lãnh đạo sau vụ các đặc vụ ở Minneapolis bắn chết hai công dân Mỹ.
Phản hồi thông tin trên, Bộ An ninh nội địa Mỹ (DHS) - cơ quan quản lý ICE - bác bỏ kết luận của báo cáo.
Người phát ngôn bộ này khẳng định tỉ lệ tử vong dưới thời chính quyền Trump chỉ chiếm 0,009% tổng số người bị giam giữ, đồng thời cho rằng ICE vẫn duy trì tiêu chuẩn chăm sóc y tế cao hơn phần lớn các nhà tù giam giữ công dân Mỹ.
Tuy nhiên cả hai tổ chức cho biết việc mở rộng quá nhanh hệ thống giam giữ đã khiến chất lượng chăm sóc y tế suy giảm, do tình trạng quá tải và thời gian giam giữ kéo dài. HRW và PHR cho rằng nhiều trường hợp tử vong cho thấy cơ quan chức năng đã không thực hiện đầy đủ trách nhiệm bảo vệ sức khỏe và tính mạng của những người bị ICE giam giữ.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh quân đội Ukraine đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhân lực sau hơn bốn năm chiến tranh với Nga.
Chính phủ của ông Zelensky hồi tháng 5 cho biết sẽ nghiên cứu các biện pháp nhằm tăng quân số sau khi các cuộc đàm phán về chấm dứt xung đột với Nga rơi vào bế tắc.
“Chúng tôi đã thống nhất cách thức tăng cường năng lực tài chính cho quốc phòng và tiếp tục chuyển đổi quân đội Ukraine”, ông Zelensky nói trong bài phát biểu hằng ngày sau cuộc họp với các bộ trưởng chủ chốt.
“Nội các sẽ phê duyệt một cơ chế cụ thể và chính phủ sẽ bắt đầu các khoản chi trả mới đầu tiên ngay trong tháng 6", ông cho biết thêm.
Ukraine đã bảo đảm được khoản vay 90 tỷ euro (khoảng 103,7 tỷ USD) từ Liên minh châu Âu, cho phép chính phủ nâng chi tiêu quốc phòng lên mức kỷ lục 4.400 tỷ hryvnia (khoảng 126 tỷ USD) trong năm 2026. Dòng tiền từ khoản vay này dự kiến bắt đầu được giải ngân trong tháng 6.
Ngày 12/6, ông Zelensky cho biết chính phủ sẽ tăng lương cơ bản của quân nhân thêm 1/3, lên 30.000 hryvnia.
Động thái này nhằm đưa mức lương quân đội tiệm cận với mức lương trung bình hằng tháng của cả nước, vốn đã tăng đều trong thời gian xung đột do tình trạng thiếu lao động, theo các chuyên gia quân sự và kinh tế.
Các binh sĩ bộ binh chiến đấu ở tiền tuyến sẽ nhận mức lương trung bình 300.000 hryvnia mỗi tháng, tăng từ khoảng 100.000-150.000 hryvnia hiện nay.
Họ cũng sẽ được đề nghị một loại hợp đồng có thời hạn mới kéo dài 10, 14 hoặc 24 tháng dành cho nhiệm vụ chiến đấu.
Kiev cũng muốn tuyển thêm chiến binh nước ngoài.
“Tôi đã chỉ đạo tạo ra nhiều cơ hội hơn đáng kể để tuyển mộ các tình nguyện viên nước ngoài vào quân đội Ukraine, và sẽ có thêm nhiều kênh tuyển dụng mới cho mục tiêu này”, ông Zelensky nói.
Theo ước tính của các chuyên trang quân sự Ukraine, khoảng 10.000 tình nguyện viên nước ngoài từ hơn 70 quốc gia đã gia nhập quân đội Ukraine kể từ khi chiến sự bùng nổ.
Ngoài ra, theo Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov, Ukraine có kế hoạch mở rộng hệ thống tuyển mộ quân sự cho người nước ngoài và đặt mục tiêu để người nước ngoài đảm nhiệm tới một nửa số vị trí trong lực lượng xung kích và bộ binh của quân đội nước này.
“Chúng tôi đang mở cửa thị trường tuyển mộ người nước ngoài nhằm tăng cường các đơn vị chiến đấu và bảo vệ tính mạng của quân nhân Ukraine”, ông Fedorov nói.
Theo bộ trưởng, mục tiêu của chính phủ là để công dân nước ngoài đảm nhiệm từ 30% đến 50% số vị trí trong lực lượng xung kích và bộ binh của quân đội Ukraine.
Ông Fedorov cũng cho biết chính phủ có kế hoạch bắt đầu giải ngũ dần những quân nhân đã phục vụ lâu nhất trong quân đội Ukraine và có thời gian tham chiến nhiều nhất. Quá trình này dự kiến sẽ bắt đầu trước cuối năm nay.
Ông mô tả sáng kiến này chỉ là giai đoạn đầu tiên của một chương trình cải tổ quân đội quy mô lớn hơn. Giai đoạn thứ hai sẽ tập trung vào việc cải cách các quy trình tuyển quân và động viên.
Ông Fedorov cho biết chính phủ đang hướng tới xây dựng một quân đội với các quy định rõ ràng hơn và tôn trọng quân nhân hơn, đồng thời nhấn mạnh việc bảo vệ tính mạng binh sĩ vẫn là ưu tiên hàng đầu.
Theo ông, một quân đội như vậy sẽ giúp Ukraine có vị thế thuận lợi hơn để chấm dứt chiến sự.
