Những năm gần đây, cùng với sự gia tăng số lượng người giàu nhanh chóng, kim cương trở thành một trong những tài sản được người Việt ưa chuộng tiêu dùng.
Từ giữa tháng 5, sự vụ lùm xùm về một bài livestream trên mạng xã hội liên quan Cửa hàng kim hoàn Kim Lý tại đường An Dương Vương khiến kim cương từ “thị trường ngầm” được quan tâm rộng rãi. Từ đây, loạt lỗ hổng về ngành kim cương từ chưa có quy định chặt chẽ về kinh doanh, quy trình mua bán định giá… lộ rõ. Các chuyên gia cho biết, với thị trường còn bỏ ngỏ thông tin như hiện nay, rủi ro đang đổ dồn về người dùng.
Đỉnh điểm, sự cố nguyên lãnh đạo công ty P-Lab (công ty con của PNJ) liên quan trong vụ buôn lậu 28.000 viên kim cương vừa bị bắt giữ gây rúng động thị trường. Sau quá trình điều tra mở rộng, cơ quan chức năng vừa khởi tố tiếp 4 bị can, là đại diện các cửa hàng Kim Lý, Ngọc Tâm, Ngọc Châu Âu (NCA) và nhân viên kiểm định tại P-Lab.
Loạt thông tin khiến nhiều người tiêu dùng hoang mang, không ít người để đỡ rủi ro đã đem kim cương đi bán hết.
Để giúp người tiêu dùng hiểu rõ hơn về kim cương và có những kiến thức để bảo vệ tài sản của chính mình, Báo Dân trí đã mời bà Nguyễn Thị Thu Hương - chuyên gia tư vấn quản lý gia sản, cố vấn cấp cao FIDT - cho số Chat Today hôm nay.
Nhận định về những sự cố vừa qua, chuyên gia nhấn mạnh đây không đơn thuần là những sự cố truyền thông, mà là dấu hiệu bộc lộ của một khoảng trống quản lý đã tồn tại nhiều năm. Truyền thông chỉ khiến vấn đề được nhìn thấy rõ hơn, còn nguyên nhân gốc rễ nằm ở việc thị trường kim cương Việt Nam chưa có một cơ chế quản lý thống nhất về kiểm định, minh bạch thông tin và truy xuất nguồn gốc.
Một trong những khoảng trống lớn nhất của thị trường là mức độ bất đối xứng thông tin cao nhất hiện nay. Người bán thường nắm gần như toàn bộ thông tin về nguồn gốc, chất lượng, định giá và chính sách thu mua lại, trong khi người mua chủ yếu phải dựa vào những thông tin do chính doanh nghiệp cung cấp. Vì vậy, ngay cả khi mua ở thương hiệu lớn và có giấy kiểm định, điều đó không đồng nghĩa với việc mọi rủi ro đã được loại bỏ.
Thị trường kim cương cần thêm một cơ quan giám sát thứ ba
Hiện nay, pháp luật không cấm doanh nghiệp thành lập đơn vị giám định trực thuộc để kiểm định sản phẩm của chính mình. Mô hình này không đồng nghĩa với vi phạm pháp luật, nhưng luôn tồn tại nguy cơ xung đột lợi ích.
Chuyên gia cho rằng nếu không có cơ chế kiểm tra chéo hoặc giám sát độc lập, thì những vụ việc tương tự vừa qua hoàn toàn có thể lặp lại ở các doanh nghiệp khác, bởi vấn đề nằm ở cấu trúc của hệ thống chứ không chỉ ở một doanh nghiệp cụ thể.
Chuyên gia đề xuất ba hướng cần được xem xét.
Thứ nhất, tăng tính độc lập của hoạt động giám định. Có thể nghiên cứu yêu cầu tách bạch pháp nhân giữa đơn vị bán hàng và đơn vị kiểm định, hoặc với những giao dịch có giá trị lớn, khuyến khích hoặc quy định việc sử dụng chứng thư từ các tổ chức giám định quốc tế độc lập như Gemological Institute of America (GIA), International Gemological Institute (IGI), HRD Antwerp (HRD)…
Thứ hai là tăng cường khả năng truy xuất nguồn gốc. Người tiêu dùng không chỉ cần biết chất lượng của viên kim cương mà còn cần có cơ chế xác minh nguồn gốc hợp pháp của sản phẩm thông qua hệ thống chứng từ và dữ liệu điện tử.
Thứ ba là hoàn thiện khung pháp lý chuyên ngành. Hiện việc quản lý kim cương vẫn còn phân tán giữa nhiều cơ quan và nhiều giai đoạn. Thị trường cần một cơ chế quản lý thống nhất hơn đối với hoạt động kiểm định, truy xuất và công bố thông tin.
Nhìn chung, muốn khôi phục niềm tin thị trường thì không chỉ xử lý từng vụ việc, mà cần xây dựng một hệ thống trong đó việc kiểm định phải độc lập, nguồn gốc phải truy xuất được và thông tin đến người tiêu dùng phải minh bạch. Khi đó, niềm tin sẽ đến từ cơ chế của thị trường, chứ không chỉ từ uy tín của từng thương hiệu.
ChatToday là talkshow với các nhân vật liên quan tới những vấn đề về kinh tế. Sản phẩm này do các thành viên Ban Kinh tế, Báo Dân trí lên ý tưởng và triển khai thực hiện.
Xuất hiện trên Dân trí và các nền tảng mạng xã hội của báo vào 9h ngày 1 và 16 hàng tháng, ChatToday đem đến những câu chuyện của nhân vật khách mời hoặc các góc nhìn, quan điểm của họ về một chủ đề kinh tế đang được bạn đọc quan tâm.
Tin Gốc: Dân Trí
