Chiều 24/3, Ban quản lý vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng công bố kết quả khảo sát các hang động từ ngày 21/3 đến ngày 11/4, qua đó phát hiện 26 hang động mới và khảo sát 3 hang động tại xã Phong Nha, Thượng Trạch, Kim Phú, Kim Điền, Tân Thành, Tuyên Lâm và Trường Sơn. Đoàn thám hiểm có 10 chuyên gia nước ngoài và nhiều người Việt Nam, tổng chiều dài đo vẽ đạt 13.643 m.
Nhiều hang động có quy mô lớn, giá trị khoa học cao đã được ghi nhận. Nổi bật như hang Thiên Cung dài 4.206 m, nằm trong vườn quốc Phong Nha – Kẻ Bàng có chiều dài lớn nhất trong đợt khảo sát, có ý nghĩa đặc biệt về mặt khoa học và tiềm năng khai thác.
Cửa hang Thiên Cung có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, được xác định là tuyến dòng chảy cổ của sông Hang Tối. Thiên Cung có quy mô lớn, nhiều thạch nhũ, phát triển gần song song với hệ thống Hang Tối và có mối liên kết thủy văn với sông Chày.
Ngoài ra có hang Chả Nghéo, trong vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, xã Kim Điền, dài 583 m, có cửa dạng giếng đứng sâu, thác nước, cấu trúc phức tạp, dẫn xuống dòng suối ngầm phía dưới. Hang vẫn tiếp tục phát triển và chưa được khảo sát hết, cho thấy tiềm năng hình thành hệ thống hang động quy mô lớn trong khu vực.
Hang Nước Lặn, thuộc xã Tân Thành, xã Tuyên Lâm dài 2.721 m, có thể xuất hiện dòng chảy theo mùa. Hang Má Dơm, xã Kim Điền, dài 1.257 m.
Tại xã Kim Phú, phía sau hang Rục Mòn, đoàn đã khảo sát một chuỗi gồm 3 hang có suối ngầm; trong đó hang thượng nguồn có tiềm năng phát triển du lịch mạo hiểm. Hang Mò Roọ là hang xuyên dài khoảng 500 m, có hệ thống suối ngầm và cảnh quan đẹp, thuận lợi cho tiếp cận và tổ chức khai thác du lịch.
Tại xã Trường Sơn, đoàn thám hiểm phát hiện cụm hang Sơn Bồi gồm 4 hang nhỏ, trong đó 3 hang đã được khai thác du lịch. Khu vực đường 20 thuộc phân khu dịch vụ – hành chính, Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng có hang Chạc Đen là hang giếng đứng sâu khoảng 20 m, dẫn xuống hành lang lớn, có khả năng là nhánh cao của hệ thống hang sông Phong Nha, tiềm năng phát triển dài trong tương lai.
Theo đoàn thám hiểm các kết quả cho thấy hệ thống hang động trong khu vực có cấu trúc phát triển mạnh theo địa hình karst, thể hiện rõ qua sự tồn tại đồng thời của các hang sâu dạng thẳng đứng như hang Má Dơm sâu âm 102 m, hang Tru sâu âm 68 m và các hang có quy mô lớn, phát triển theo chiều ngang.
Ông Phạm Hồng Thái, Giám đốc Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng đánh giá kết quả khảo sát năm 2026 đã bổ sung quan trọng vào cơ sở dữ liệu hang động của Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng. Việc phát hiện tiếp tục khẳng định giá trị nổi bật về địa chất, địa mạo và hệ thống karst của khu vực.
“Những hang này không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn mở ra nhiều tiềm năng trong bảo tồn, nghiên cứu và phát triển du lịch bền vững, góp phần nâng cao giá trị và vị thế của Di sản thiên nhiên thế giới Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng trong thời gian tới”, ông nói.
Theo phản ánh của người dân xóm Thuận Lợi, thôn Thuận Phong (xã Hội Sơn), từ giữa tháng 3 đến nay, phần lớn giếng đào của hơn 50 hộ dân đã cạn khô. Một số giếng còn nước nhưng mực nước rất thấp, chỉ đủ bơm khoảng 10 phút rồi phải chờ cả ngày mới có nước trở lại.
Tình trạng khan hiếm nước buộc nhiều gia đình phải đi xin từng can từ các khu vực lân cận. Nước sinh hoạt được ưu tiên tối đa cho nấu ăn, còn việc tắm giặt phải giãn cách nhiều ngày để tiết kiệm.
Ông Dương Văn Thanh, một người dân xóm Thuận Lợi, cho biết: "Những năm trước, phải đến tháng 5 hoặc tháng 6 âm lịch giếng đào mới bắt đầu cạn. Nhưng năm nay, nguồn nước suy giảm sớm và nghiêm trọng hơn nhiều làm đảo lộn cuộc sống của chúng tôi. Tôi sống ở đây hơn 50 năm nhưng đây là lần đầu tiên chứng kiến giếng đào khô cạn từ đầu tháng 2 âm lịch. Không chỉ giếng đào, nhiều giếng khoan và giếng đóng ngoài đồng ruộng cũng giảm lưu lượng đáng kể".
Tương tự, gần 20 hộ dân ở làng Trà Hương, thôn Đại Khoan, xã Hội Sơn cũng đang đối mặt với tình trạng thiếu nước sạch nghiêm trọng. Người dân buộc phải sử dụng nước suối nhiễm phèn cho sinh hoạt hàng ngày.
Bà Vũ Thị Thoan (59 tuổi, trú làng Trà Hương) chia sẻ: "Đói có thể nhịn được nhưng thiếu nước sạch thì rất khổ. Hàng chục năm nay, người dân trong làng phải sử dụng nước nhiễm phèn để ăn uống, sinh hoạt".
Theo bà Thoan, hàng ngày người dân phải mang can, chai nhựa ra suối lấy nước, sau đó chứa trong 1-2 ngày để lắng bớt phèn mới dám sử dụng. Bà cũng thông tin, hai giếng được nhà nước hỗ trợ đào trước đây đã bị sập, không còn hoạt động.
Trước thực trạng này, người dân mong muốn cơ quan chức năng sớm khảo sát, xác định nguyên nhân nguồn nước ngầm suy giảm bất thường và có giải pháp đảm bảo nước sinh hoạt trong mùa khô năm nay. Đặc biệt, tại làng Trà Hương, nhu cầu về nước sạch là vô cùng cấp thiết.
Lãnh đạo UBND xã Hội Sơn cho biết địa phương đã cử bộ phận chuyên môn phối hợp với ban quản lý các thôn, xóm kiểm tra thực tế để xác định nguyên nhân và đề xuất hướng khắc phục. Trong trường hợp thiếu nước nghiêm trọng, xã sẽ triển khai các giải pháp trước mắt nhằm đảm bảo nguồn nước sinh hoạt cho người dân.
Về lâu dài, xã Hội Sơn đã kiến nghị Trung tâm nước sạch nông thôn tỉnh Gia Lai đầu tư tuyến ống dẫn nước về xã khi triển khai nhà máy nước phía Tây Bắc Phù Cát - Phù Mỹ, nhằm hạn chế tình trạng thiếu nước vào mùa khô tại các khu vực này.
Ngày 12.4, trong khuôn khổ chương trình công tác tại đặc khu Côn Đảo, đoàn đại biểu TP.HCM đã tổ chức chuỗi hoạt động dâng hương tưởng niệm, chăm lo an sinh xã hội và thăm, động viên lực lượng làm nhiệm vụ trên biển.
Đoàn đại biểu TP.HCM do ông Nguyễn Phước Lộc, Phó bí thư Thành ủy TP.HCM, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM làm trưởng đoàn đã dâng hương, tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ tại nghĩa trang Hàng Keo, Hàng Dương và đền thờ Côn Đảo. Cùng tham gia có lãnh đạo Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3, HĐND TP.HCM, lãnh đạo đặc khu Côn Đảo cùng gần 200 đại biểu trong đoàn công tác.
Trong không khí trang nghiêm, các đại biểu đã thành kính dâng hương, dành phút mặc niệm để tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ, chiến sĩ cách mạng và đồng bào yêu nước đã hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc. Hoạt động tri ân tại những địa chỉ đỏ của Côn Đảo không chỉ mang ý nghĩa tưởng niệm, về nguồn mà còn góp phần giáo dục truyền thống cách mạng, bồi đắp lý tưởng sống, bản lĩnh chính trị và tinh thần phụng sự cho đội ngũ cán bộ, đại biểu thành phố.
Đặc biệt, tại nghĩa trang Hàng Dương, nơi yên nghỉ của nhiều chiến sĩ cách mạng và anh hùng liệt sĩ, đoàn đã dâng hương tại các phần mộ, bày tỏ lòng thành kính và tri ân sâu sắc trước những hy sinh to lớn cho Tổ quốc.
Cùng ngày, tại Trung tâm Văn hóa Côn Đảo, đoàn đại biểu TP.HCM trao tặng 100 phần quà cho các lực lượng vũ trang, gia đình chính sách, hộ dân, ngư dân và trẻ em có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn. Tổng trị giá các phần quà là 250 triệu đồng. Đây là hoạt động mang ý nghĩa thiết thực, vừa hỗ trợ vật chất, vừa tiếp thêm động lực tinh thần cho người dân và các lực lượng đang ngày đêm bám trụ nơi đảo xa.
Một điểm nhấn khác trong chương trình là chuyến thăm, làm việc của đoàn tại Hải đội 33, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3. Tại đây, đoàn đã nghe báo cáo về kết quả thực hiện nhiệm vụ của đơn vị trong thời gian qua, đặc biệt là công tác tuần tra, kiểm soát, thực thi pháp luật trên biển, góp phần giữ vững chủ quyền, an ninh, trật tự trên các vùng biển được phân công.
Nhân dịp này, đoàn công tác TP.HCM đã trao tặng công trình "Khu chăn nuôi khép kín 2 tầng" trị giá 2 tỉ đồng cho Hải đội 33. Đây là công trình có ý nghĩa thiết thực, lâu dài, nhằm góp phần cải thiện điều kiện sinh hoạt, nâng cao đời sống cho cán bộ, chiến sĩ đang làm nhiệm vụ.
Tiếp đó, đoàn trực tiếp xuống cảng thăm hỏi, động viên và trao quà cho ngư dân tại 2 tàu cá. Kết hợp với hoạt động thăm hỏi, đoàn cũng tuyên truyền, vận động bà con chấp hành nghiêm các quy định về phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU), chung tay bảo vệ nguồn lợi thủy sản và chủ quyền biển đảo quốc gia.
Ngày 23/4, Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Ninh Bình cho biết đang phối hợp các cơ quan chuyên môn xác định niên đại, chức năng của ba cọc gỗ phát hiện trong quá trình thi công dự án nạo vét, kè chống sạt lở hai bờ sông Vân, đoạn gần cầu Chà Là, phường Hoa Lư.
Theo Bảo tàng tỉnh Ninh Bình, ngày 15/4, trong lúc vận hành máy xúc nạo vét khu vực bờ hữu sông Vân, cách cầu Chà Là khoảng 30 m về phía Bắc, công nhân phát hiện ba cọc gỗ lớn nhô lên khỏi lớp bùn trầm tích. Đơn vị thi công sau đó đã dùng máy xúc nhổ các cọc lên khỏi vị trí ban đầu trước khi báo cáo cơ quan chức năng.
Kết quả đánh giá ban đầu cho thấy cả ba cọc đều là thân cây gỗ nguyên khối, tiết diện tròn, một đầu vót nhọn, đầu còn lại mục nát. Cọc dài 3,76-4,15 m, chu vi thân 1,16-1,46 m; phần đầu nhọn dài khoảng 1,1 m. Thân cọc còn lưu dấu vết gọt đẽo khá nhẵn, kỹ thuật chế tác tương đối đồng nhất.
Tại thời điểm phát hiện, các cọc được cắm theo phương thẳng đứng, đầu nhọn hướng xuống, phần thân lộ khỏi mặt bùn. Ba cọc bố trí thành hai hàng song song theo chiều Bắc - Nam, cùng hướng dòng chảy của sông Vân; khoảng cách giữa hai hàng khoảng 2 m, giữa các cọc trong cùng hàng cũng khoảng 2 m, trong đó một hàng có một cọc, hàng còn lại có hai cọc.
Theo các chuyên gia, việc cọc được gia công kỹ, đóng thẳng đứng và sắp xếp theo sơ đồ hình học có chủ ý cho thấy đây là sản phẩm do con người tạo ra, không phải gỗ trôi tự nhiên. Nhiều khả năng các cọc được đóng cùng thời điểm, thuộc một di tích và phục vụ chung một chức năng.
Các nhà sử học cho rằng hệ thống cọc này có nhiều điểm tương đồng với cọc gỗ từng phát hiện tại khu vực chợ Sa (Bắc Ninh), thuộc không gian chiến trường Lục Đầu Giang trong các cuộc kháng chiến chống quân Nguyên - Mông. Sự tương đồng thể hiện ở kỹ thuật chế tác, hình dáng và vị trí cửa sông. Từ đó, các chuyên gia đặt ra khả năng đây là dấu tích của một trận địa phòng thủ hoặc công trình quân sự thời Trần.
Ông Nguyễn Cao Tấn, Phó giám đốc Sở Du lịch, Phó chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Ninh Bình cho biết sông Vân là dòng sông cổ gắn với nhiều giai đoạn lịch sử, từng giữ vai trò quan trọng trong hệ thống giao thông và phòng thủ của kinh đô Hoa Lư. Việc xuất lộ các cọc gỗ tại đây đặt ra giả thiết về sự tồn tại của công trình phòng thủ ở cửa ngõ phía Đông Nam kinh đô.
Theo ông, sông Vân không chỉ là tuyến giao thông thủy chiến lược kết nối sông Đáy, sông Vạc và cửa biển Thần Phù mà còn là lá chắn quan trọng bảo vệ kinh đô qua nhiều triều đại.
Bà Vũ Thị Thu, Phó giám đốc Bảo tàng tỉnh Ninh Bình cho biết sau khi tiếp nhận, đơn vị đã tiến hành vệ sinh, bảo quản hiện vật và sẽ thành lập hội đồng chuyên môn để đánh giá, tham vấn ý kiến chuyên gia. "Mặc dù chưa đủ cơ sở xác định chính xác niên đại và chức năng, các đặc điểm kỹ thuật và hiện trường cho thấy đây là dấu tích công trình nhân tạo có tổ chức, nhiều khả năng liên quan hoạt động quân sự thời Trần, thế kỷ 13", bà nói.
Từ kết quả khảo sát ban đầu, Bảo tàng tỉnh đề nghị chủ đầu tư rà soát toàn bộ phạm vi thi công, đặc biệt tại các khu vực có điều kiện địa hình và trầm tích tương đồng với điểm phát hiện. Cơ quan chuyên môn cũng yêu cầu nếu tiếp tục phát hiện các cọc gỗ hoặc dấu tích tương tự, đơn vị thi công phải tạm dừng, giữ nguyên hiện trạng và báo cáo lực lượng chức năng.
