Tại buổi họp báo thông tin về kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 của tỉnh Tuyên Quang hôm 9-7, ông Hoàng Minh Cảnh – Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Tuyên Quang – cho biết đã đề xuất với Bộ Giáo dục và Đào tạo cho phép 328 thí sinh tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang thi lại môn toán sau những phản ánh điểm cao bất thường.
Theo ông Cảnh, đề xuất cho học sinh thi lại để công bằng, khách quan và đảm bảo quyền lợi chính đáng của thí sinh.
Cùng ngày, trả lời đề xuất của sở, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết trên cơ sở quy chế thi, kết quả kiểm tra, xử lý của UBND tỉnh Tuyên Quang, kết quả xác minh của các cơ quan chức năng và đánh giá toàn diện tác động của vụ việc, bộ sẽ quyết định phương án xử lý phù hợp.
Đến 19h tối 13-7, một ngày trước khi cổng đăng ký nguyện vọng xét tuyển đại học năm 2026 sẽ đóng lại, vẫn chưa có công bố chính thức về phương án với các thí sinh này.
Trên một số diễn đàn mạng xã hội, một số người băn khoăn về quyền đặt nguyện vọng xét tuyển của nhóm thí sinh tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang khi chưa có kết luận điều tra chính thức. Cũng có ý kiến lo ngại nếu thí sinh vì gian lận mà đạt điểm cao khi đặt nguyện vọng xét tuyển có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của các thí sinh khác.
Theo TS Hoàng Ngọc Vinh – nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp (Bộ Giáo dục và Đào tạo), các thí sinh tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang vẫn nên đăng ký nguyện vọng xét tuyển đại học lên hệ thống xét tuyển chung của bộ với kết quả hiện có, để không bỏ lỡ cơ hội xét tuyển.
Ông Vinh cho rằng quy trình xét tuyển đại học, lọc ảo khá dài, đến đầu tháng 8 các trường đại học mới bắt đầu công bố điểm chuẩn. Trong quá trình này, nếu cơ quan chức năng công bố kết quả điều tra, có kết luận những thí sinh nào vi phạm, bị hủy kết quả, bị trừ điểm thì hệ thống xét tuyển của bộ vẫn có thể cập nhật.
Còn trong trường hợp thí sinh đã trúng tuyển và đã nhập học mới phát hiện điểm số không đúng, không đủ điểm trúng tuyển, các trường vẫn có quyền cho thí sinh thôi học.
“Các thí sinh đã vi phạm quy chế thi nên tự giác dừng việc đăng ký nguyện vọng xét tuyển, tránh trường hợp đã trúng tuyển nhưng sau đó phát hiện điểm không đúng với năng lực lại bị đuổi học. Các em có thể tạm dừng một năm để năm sau thi lại”, ông Vinh nói.
TS Lê Viết Khuyến – nguyên Phó vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo – cho biết hiện Bộ Giáo dục và Đào tạo vẫn chưa hủy kết quả 147 bài thi đạt điểm 10 môn toán tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang, chưa có kết luận điều tra chính thức. Do vậy, các thí sinh vẫn có thể đặt nguyện vọng xét tuyển đại học bình thường.
Ông Khuyến dẫn chứng vụ gian lận thi cử năm 2018 tại Hà Giang, dù thí sinh đã nhập học nhưng khi có kết luận điều tra và điểm thật, những trường hợp không đủ điểm trúng tuyển đã được các trường cho thôi học.
Trao đổi với Báo điện tử Tuổi Trẻ, lãnh đạo một trường đại học khối ngành kinh tế phía Bắc cho rằng trong thời gian đợi kết quả chính thức từ cơ quan chức năng về sự việc, các thí sinh nên đăng ký nguyện vọng xét tuyển lên hệ thống chung của bộ để bảo vệ quyền lợi của mình.
“Trong trường hợp thí sinh đã trúng tuyển mới có kết quả điều tra, nếu kết quả của thí sinh bị ảnh hưởng, chắc chắn các trường và bộ sẽ có ứng phó tiếp theo để đảm bảo quyền lợi cho các thí sinh khác. Thí sinh và các phụ huynh có thể yên tâm về tính công bằng”, vị này nói.
Chuyên gia tuyển sinh của một trường đại học khác thì cho biết khi chưa có kết luận chính thức, thí sinh không nên hoang mang. Điều quan trọng nhất lúc này là tập trung hoàn tất việc đăng ký và sắp xếp nguyện vọng trước thời điểm hệ thống của Bộ Giáo dục và Đào tạo đóng cổng.
Theo vị này, tất cả các thí sinh hãy yên tâm về việc công bằng trong xét tuyển. Hệ thống tuyển sinh đại học hiện nay đã có cơ chế để xử lý những tình huống phát sinh sau tuyển sinh.
Nếu trong quá trình xác minh, cơ quan có thẩm quyền kết luận một thí sinh vi phạm quy chế thi đến mức phải hủy kết quả thi hoặc hủy kết quả trúng tuyển thì cơ sở pháp lý của việc nhập học cũng không còn hiệu lực.
Khi đó, các trường đại học sẽ thực hiện theo kết luận của cơ quan chức năng và các quy định hiện hành của Bộ Giáo dục và Đào tạo để hủy kết quả trúng tuyển hoặc buộc thôi học đối với trường hợp vi phạm.
“Đối với những chỉ tiêu phát sinh do hủy kết quả trúng tuyển, phương án xử lý sẽ do Bộ Giáo dục và Đào tạo và các trường đại học xem xét trên cơ sở quy định hiện hành và tình hình thực tế, với nguyên tắc cao nhất là bảo đảm sự công bằng, minh bạch và quyền lợi chính đáng của các thí sinh tuân thủ đúng quy chế”, vị này cho biết.
Ngày 6-7, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Tuyên Quang đã phê chuẩn lệnh bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp đối với Nguyễn Hà Duy (28 tuổi), giáo viên Trường THPT chuyên Tuyên Quang, để điều tra liên quan kết quả thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang.
Động thái này diễn ra sau khi Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng Bộ Công an kiểm tra Hội đồng thi tỉnh Tuyên Quang, do xuất hiện dấu hiệu bất thường trong kết quả môn toán.
Theo thống kê, tỉnh Tuyên Quang có 154 bài thi đạt điểm 10 môn toán, trong đó hơn 140 bài thuộc về học sinh Trường THPT chuyên Tuyên Quang, chiếm hơn 95% số điểm 10 của toàn tỉnh.
Qua rà soát hồ sơ coi thi, chấm thi, dữ liệu quét bài thi và đối chiếu kết quả học tập của thí sinh, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết chưa phát hiện bất thường ở các khâu in sao đề, vận chuyển, bảo quản và chấm thi. Tuy nhiên kết quả phân tích bước đầu cho thấy điểm thi môn toán tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang có dấu hiệu bất thường, cần tiếp tục làm rõ, đặc biệt đối với công tác coi thi.
Hiện vụ việc đang được Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Tuyên Quang tiếp tục điều tra.
Luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng luật sư Chính Pháp (Đoàn luật sư TP Hà Nội), cho biết cơ quan điều tra sẽ phải làm rõ hành vi vi phạm xảy ra ở khâu nào của kỳ thi, từ coi thi, chấm thi, vào điểm, quản lý điểm thi và động cơ của hành vi vi phạm là do vụ lợi hay động cơ cá nhân. Đồng thời đánh giá hậu quả của hành vi vi phạm để xem xét xử lý theo quy định.
"Bất kỳ khâu nào có tiêu cực thì cũng ảnh hưởng đến kết quả bài thi. Trường hợp cơ quan điều tra xác định có hành vi làm lộ đề thi khi chưa hết thời gian làm bài theo quy định, người vi phạm còn có thể bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự về tội cố ý làm lộ bí mật nhà nước theo Điều 337 Bộ luật Hình sự. Khi đó kết quả thi sẽ bị hủy bỏ và thí sinh sẽ phải đối mặt với việc bị xử lý hình sự.
Trong trường hợp chưa đủ cơ sở để xử lý về tội cố ý làm lộ bí mật nhà nước nhưng có căn cứ xác định kết quả làm bài là không đúng với lực học của thí sinh, có sự quay cóp, chép bài của nhau hoặc có hành vi gian lận trong thi cử dẫn đến kết quả thi không đúng với năng lực của thí sinh thì các bài này cũng sẽ bị hủy bỏ do vi phạm quy chế thi", luật sư Cường thông tin.
TS Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp (Bộ Giáo dục và Đào tạo), cho rằng nếu kết quả điều tra xác định có gian lận thì tất cả bài thi liên quan đều cần bị hủy để bảo đảm công bằng và giữ nghiêm kỷ cương của kỳ thi.
Theo ông, gian lận thi cử không chỉ là hành vi của người hỗ trợ mà còn cần có sự tiếp nhận của thí sinh. Vì vậy cơ quan chức năng cần làm rõ trách nhiệm của từng cá nhân, thay vì chỉ xem xét một phía.
Ông cũng cho rằng trường chuyên là nơi đào tạo học sinh có năng lực, được Nhà nước đầu tư lớn nên càng phải đề cao tính trung thực và sự minh bạch trong thi cử.
Từ vụ việc tại Tuyên Quang, ông Vinh kiến nghị các địa phương tiếp tục rà soát toàn bộ quy trình tổ chức kỳ thi, từ bảo quản đề, coi thi, làm phách, chấm thi đến đối chiếu dữ liệu và trách nhiệm của từng cấp quản lý.
Theo quy chế thi tốt nghiệp THPT, thí sinh sẽ bị hủy kết quả nếu để người khác thi thay hoặc làm bài thay; sửa chữa, thêm bớt bài thi sau khi nộp; dùng bài của người khác để nộp hoặc có các hành vi gian lận khác theo quy định.
Đối với các vụ việc có dấu hiệu tội phạm, cơ quan quản lý giáo dục sẽ chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra để xem xét xử lý theo quy định của pháp luật.
Từ dịch lời nói trực tiếp trong các cuộc gọi video đến tính năng lồng tiếng tự động trên TikTok, AI đang xóa nhòa rào cản ngôn ngữ với tốc độ chưa từng có. Các công cụ của OpenAI, Meta, Google cùng nhiều hãng khác hiện có thể dịch gần như tức thì giữa hàng chục ngôn ngữ.
Vậy nếu máy móc làm điều này nhanh hơn và chính xác hơn con người, thì nhiều năm học ngoại ngữ còn có ý nghĩa gì? Câu trả lời không đơn giản như ta tưởng.
Từ trước đến nay, con người luôn chuyển giao một phần công việc nhận thức cho công cụ hỗ trợ: chữ viết giúp giảm gánh nặng ghi nhớ, máy tính bỏ túi thay thế tính nhẩm. AI cũng nằm trong dòng chảy phát triển ấy. Nhưng từ chỗ AI là công cụ hỗ trợ đến chỗ hoàn toàn phụ thuộc vào AI mà không học ngoại ngữ - đó là một sai lầm.
Trên trang The Conversation, tiến sĩ Olivia Maurice và phó giáo sư Mark Antoniou (cùng thuộc Đại học Tây Sydney) chỉ ra rằng chính nỗ lực mới là yếu tố then chốt trong quá trình học ngoại ngữ.
Khi người học vật lộn với ngữ pháp, tìm kiếm từ ngữ phù hợp hay xây dựng ý nghĩa giữa nhiều ngôn ngữ, các mạng lưới thần kinh liên quan đến trí nhớ, sự tập trung và nhận thức được kích hoạt. Theo thời gian, điều này giúp kiến thức được khắc sâu hơn nhiều so với việc tiếp xúc thụ động.
Các nhà tâm lý học gọi đây là "những khó khăn đáng mong muốn" - những thử thách tuy khiến việc học có vẻ kém hiệu quả trước mắt, nhưng lại củng cố trí nhớ dài hạn và tạo nền tảng hiểu biết vững chắc hơn.
Sự vận động trí óc bền bỉ đó còn góp phần tạo nên "khả năng phục hồi nhận thức" - năng lực giúp não bộ duy trì hoạt động khi con người già đi. Não bộ của người đa ngôn ngữ phải liên tục xử lý, theo dõi ngữ cảnh và thích nghi linh hoạt giữa các ngôn ngữ.
Các nghiên cứu cũng chỉ ra mối liên hệ giữa việc sử dụng nhiều ngôn ngữ với thời điểm khởi phát bệnh Alzheimer muộn hơn và quá trình lão hóa tích cực hơn. Nhìn chung, sử dụng nhiều ngôn ngữ trong thời gian dài dường như là một dạng rèn luyện trí não mà tác động của nó được tích lũy suốt cả đời.
AI dịch thuật vượt trội ở tốc độ và khả năng tiếp cận, nhưng nó vận hành dựa trên nhận dạng khuôn mẫu, chứ không phải sự thấu hiểu được hình thành từ trải nghiệm sống. AI vẫn gặp khó khăn với ngữ cảnh văn hóa, sắc thái ngôn ngữ, sự hài hước hay những tầng ý nghĩa gắn với cảm xúc - đặc biệt với các ngôn ngữ ít dữ liệu huấn luyện.
Ở trạng thái tốt nhất, AI chỉ nắm bắt được lớp nghĩa "từ vựng" của ngôn ngữ, trong khi bỏ lỡ hoàn toàn khía cạnh xã hội.
Hãy nhớ lại cảnh phim trong bộ phim hài lãng mạn Love Actually: nhân vật Jamie (do diễn viên Colin Firth thủ vai) vụng về nhưng chân thành cầu hôn Aurelia bằng thứ tiếng Bồ Đào Nha ngập ngừng. Khoảnh khắc ấy xúc động chính bởi nỗ lực, sự dễ tổn thương và thành ý chứa trong những lời nói chưa hoàn hảo. Nếu thay bằng phần mềm dịch theo thời gian thực, thứ còn lại chỉ là thông tin chứ không còn là biểu đạt cảm xúc.
Trên báo The Guardian, ông Diego Marani - tiểu thuyết gia người Ý, nguyên phiên dịch viên tại Ủy ban châu Âu - nhấn mạnh rằng dù các hệ thống AI được cung cấp đầy đủ thông tin về một quốc gia và nền văn hóa của nước đó, chúng vẫn luôn thiếu khả năng đánh giá hoàn cảnh thực tế. Không có gì bảo đảm AI sẽ không mắc sai sót.
Năm 2019, nhân viên tại một trung tâm giam giữ của Cơ quan Thực thi di trú và Hải quan Mỹ (ICE) đã sử dụng AI để xử lý hồ sơ xin tị nạn. Nhưng công cụ dịch giọng nói này không thể hiểu được giọng địa phương của người nộp đơn, khiến đương sự bị giam giữ suốt sáu tháng trong tình trạng gần như không thể giao tiếp hay được thấu hiểu bởi bất kỳ ai.
Học một ngôn ngữ không chỉ là biết dịch - mà là hiểu cách người khác suy nghĩ, hệ giá trị của họ, ý nghĩa được hình thành từ bối cảnh và lịch sử. Sự hiểu biết văn hóa ấy chỉ có thể phát triển qua tương tác và trải nghiệm trực tiếp, và đó là điều con người không thể giao phó cho máy móc.
AI chắc chắn sẽ tiếp tục thay đổi cách học ngôn ngữ: cá nhân hóa việc giảng dạy, giảm rào cản, cung cấp phản hồi trên quy mô lớn. Nhưng quá trình nhận thức và trải nghiệm văn hóa đến từ việc tự mình học một ngôn ngữ - đó là điều AI không thể thay thế.
Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 tại TP.HCM năm học 2026-2027diễn ra ngày 1-2.6 vừa qua với quy định thí sinh dự thi 3 bài thi bắt buộc ngữ văn, ngoại ngữ, toán (nếu đăng ký nguyện vọng lớp 10 thường) và môn chuyên/tích hợp (nếu đăng ký nguyện vọng lớp 10 chuyên/tích hợp).
Ông Nguyễn Văn Phong, Phó giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, cho biết sở đang từng bước hoàn tất quy trình chấm thi lớp 10 với những công đoạn cuối cùng, dự kiến công bố điểm vào ngày 19.6, nếu hoàn thành sớm hơn thì sẽ công bố sớm.
Sở GD-ĐT TP.HCM cũng quy định cách tính điểm xét tuyển lớp 10 công lập năm học 2026-2027 đối với mỗi loại hình như sau:
Công thức tính điểm xét tuyển vào lớp 10 thường:
Thí sinh chỉ được xét tuyển khi dự thi đủ 3 môn và không có bài thi nào bị điểm 0.
Công thức tính điểm xét tuyển vào lớp 10 chuyên
Sau khi Sở GD-ĐT công bố điểm chuẩn lớp 10 chuyên, tích hợp năm học 2026-2027, Sở GD-ĐT cũng lưu ý nếu không trúng tuyển hoặc không nộp hồ sơ vào các lớp chuyên, lớp tích hợp, học sinh vẫn được tham gia xét tuyển vào lớp 10 đại trà theo 3 nguyện vọng đã đăng ký thi tuyển.
Công thức tính điểm xét tuyển vào lớp 10 tích hợp
Nguyên tắc xét tuyển, chỉ xét tuyển đối với thí sinh tham gia thi tuyển, đã dự thi đủ các bài thi quy định, không vi phạm quy chế trong kỳ thi tuyển sinh. Đồng thời mức điểm yêu cầu cần đạt được khi xét chương trình tiếng Anh tích hợp (theo Đề án 5695) cho các trường quy định. Điểm của các bài thi đều phải lớn hơn 0.
Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027 là kỳ thi đầu tiên của TP.HCM sau khi sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu khiến quy mô và số lượng thí sinh lớn nhất từ trước đến nay với khoảng 151.000 người.
Với đề thi lớp 10 năm nay, thầy Đặng Hữu Trí, tổ trưởng tổ toán Trường THCS Nguyễn Du (P.Bến Thành, TP.HCM), dự đoán mặt bằng điểm chuẩn lớp 10 của nhiều trường THPT sẽ tăng đáng kể, có thể cao hơn khoảng 2 - 3 điểm so với năm học trước.
Thầy Võ Cao Thăng, giáo viên môn toán Trường THCS Hà Huy Tập (P.Đông Hưng Thuận), nhận định phổ điểm toán sẽ khả quan, ở mức 7. "Mọi năm, toán thường là môn kéo điểm xét tuyển của thí sinh xuống. Tuy nhiên với đề thi năm nay, điểm môn toán sẽ cao. Dự kiến, điểm chuẩn có thể giữ nguyên hoặc tăng khoảng 0,5 ".
Cụ thể hơn, ông Huỳnh Thanh Phú, Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân (P.Bến Thành), cho biết đề thi tạo cho thí sinh cảm giác nhẹ nhàng nhưng để đạt từ mức 7,5 điểm trở lên thì phải là những thí sinh có kiến thức, kỹ năng vững chắc. Mặt bằng điểm thi lớp 10 có thể cao hơn năm trước, do vậy điểm chuẩn lớp 10 ở những trường tốp 3 có thể tăng với biên độ cao nhất trong 3 tốp trường, khoảng 2 điểm. Còn những trường tốp giữa và tốp đầu có thể dao động từ 0,5 - 1 điểm.
