Đây là khiếm khuyết phát triển của men răng có nguồn gốc toàn thân, thường biểu hiện ở răng hàm lớn vĩnh viễn thứ nhất và có thể kèm theo tổn thương ở răng cửa. Trên lâm sàng, đây là các vùng đục men có ranh giới rõ, màu sắc từ trắng đến vàng hoặc nâu, với cấu trúc men yếu, dễ vỡ sau khi răng mọc.
Kém khoáng hóa men răng còn gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng: Trẻ mắc thường bị ê buốt khi ăn uống, khó khăn trong vệ sinh răng miệng, tăng nguy cơ sâu răng và phải điều trị nha khoa nhiều lần. Trong những trường hợp nặng, răng có thể bị phá hủy nhanh chóng và phải nhổ bỏ từ sớm.
Điểm đáng chú ý là tỉ lệ mắc đang có xu hướng gia tăng trên toàn thế giới. Trong khi căn nguyên của bệnh vẫn chưa được xác định rõ ràng, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng đây là một bệnh lý đa yếu tố, trong đó các yếu tố môi trường đóng vai trò ngày càng quan trọng.
Các nghiên cứu dịch tễ học cho thấy đây là bệnh lý phổ biến ở trẻ em toàn cầu. Tỉ lệ mắc trung bình được ước tính 10-14%, nhưng dao động rất rộng, từ 2% đến trên 40% tùy theo khu vực địa lý và phương pháp nghiên cứu.
Các nghiên cứu cho thấy đây là nguyên nhân đứng thứ hai gây mất răng hàm lớn vĩnh viễn thứ nhất sau sâu răng. Trẻ mắc cần được điều trị sớm nhất, có thể khi răng mới bắt đầu mọc, điều trị cần nhiều lần, trẻ có nguy cơ sợ nha khoa cao hơn và chi phí điều trị lớn hơn so với trẻ mắc bệnh sâu răng.
Ở Việt Nam, nhiều nghiên cứu cho thấy tỉ lệ dao động 10% – 22% tùy vùng miền, lứa tuổi và thời điểm nghiên cứu.
Đây không phải là bệnh do một nguyên nhân đơn lẻ, mà là kết quả của sự tương tác phức tạp giữa nhiều yếu tố khác nhau. Các yếu tố nguy cơ có thể được chia thành ba nhóm chính: trước sinh, chu sinh và sau sinh.
Yếu tố trước sinh liên quan đến tình trạng sức khỏe của mẹ trong thời kỳ mang thai: nhiễm trùng, thiếu dinh dưỡng, stress, sử dụng thuốc có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi, đặc biệt là các tế bào tạo men răng.
Yếu tố chu sinh có thể dẫn đến bệnh bao gồm sinh non, cân nặng sơ sinh thấp, thiếu oxy khi sinh hoặc biến chứng trong quá trình sinh… Đây là nhóm yếu tố được chứng minh có mối liên quan chặt chẽ với MIH. Những rối loạn này có thể ảnh hưởng đến quá trình khoáng hóa men răng trong giai đoạn đầu đời, khi răng đang hình thành.
Sau sinh, các bệnh lý thường gặp ở trẻ nhỏ như nhiễm trùng hô hấp, viêm tai giữa, sốt cao kéo dài hoặc việc sử dụng kháng sinh trong 3 năm đầu đời cũng được ghi nhận có liên quan. Bên cạnh các yếu tố trên, ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy yếu tố môi trường đóng vai trò quan trọng.
– Ô nhiễm không khí
Ô nhiễm không khí là một trong những yếu tố môi trường được nghiên cứu nhiều nhất liên quan đến bệnh. Các chất ô nhiễm như sulfur dioxide (SO₂), nitrogen dioxide (NO₂), bụi mịn (PM10) và các hydrocarbon thơm đa vòng (PAHs) có thể ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến quá trình hình thành men răng.
Nghiên cứu tại Ba Lan cho thấy trẻ em sống ở khu vực có mức độ ô nhiễm cao có tỉ lệ mắc cao hơn rõ rệt so với khu vực ít ô nhiễm. Nồng độ các chất như SO₂, PM10 và PAHs ở khu vực ô nhiễm cao có thể cao gấp nhiều lần, và điều này tương quan với tỉ lệ mắc MIH.
Ở châu Á, bệnh cũng được ghi nhận với tỉ lệ không thấp, đặc biệt tại các khu vực đô thị hóa nhanh hoặc có mức độ ô nhiễm môi trường cao. Tại Việt Nam, các nghiên cứu gần đây cho thấy đây đang trở thành một vấn đề sức khỏe răng miệng đáng quan tâm, với tỉ lệ mắc đáng kể và có sự khác biệt giữa các vùng miền.
Các chất ô nhiễm này có thể gây ra các bệnh lý hô hấp như hen suyễn, viêm phế quản hoặc nhiễm trùng đường hô hấp. Những bệnh lý này, đặc biệt khi xảy ra trong giai đoạn sớm của cuộc đời, có thể ảnh hưởng đến hoạt động của tế bào tạo men và làm gián đoạn quá trình khoáng hóa men răng.
– Kim loại nặng
Một hướng nghiên cứu đặc biệt là vai trò của kim loại nặng trong môi trường. Tại các khu vực chịu ảnh hưởng của chiến tranh, như Lebanon, các kim loại nặng từ vũ khí và chất nổ có thể tồn tại lâu dài trong môi trường và xâm nhập cơ thể con người.
Các kim loại như chì, thủy ngân, uranium và cadmium có thể đi vào cơ thể qua đường hô hấp, thực phẩm hoặc tiếp xúc trực tiếp. Chúng có khả năng tích lũy trong mô và gây ra nhiều tác động độc hại, bao gồm rối loạn nội tiết, tổn thương tế bào và ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi.
– Chất gây rối loạn nội tiết (BPA)
Bisphenol A (BPA) là một hóa chất phổ biến trong sản xuất nhựa và có khả năng gây rối loạn nội tiết. Các nghiên cứu trên động vật đã cho thấy BPA có thể làm gián đoạn quá trình tạo men bằng cách ảnh hưởng đến sự loại bỏ protein trong nền men, dẫn đến men răng kém khoáng hóa.
Điều này mở ra hướng nghiên cứu mới về vai trò của các chất hóa học trong đời sống hằng ngày đối với sức khỏe răng miệng của trẻ em.
Mặc dù chưa có cơ chế thống nhất, các nghiên cứu hiện nay cho thấy môi trường có thể ảnh hưởng đến bệnh qua ba con đường chính.
– Thứ nhất, tác động trực tiếp lên tế bào tạo men. Ameloblast là những tế bào rất nhạy cảm với thay đổi môi trường như thiếu oxy, thay đổi pH hoặc sự hiện diện của chất độc. Khi bị tổn thương, các tế bào này không thể hoàn thành quá trình khoáng hóa men, dẫn đến hiện tượng kém khoáng hóa men răng.
– Thứ hai, ảnh hưởng gián tiếp thông qua các bệnh lý toàn thân. Ô nhiễm không khí làm tăng nguy cơ mắc các bệnh hô hấp, trong khi kim loại nặng và các chất độc khác có thể gây rối loạn chuyển hóa. Những yếu tố này đều có thể ảnh hưởng đến quá trình hình thành men răng.
– Thứ ba, tác động thông qua cơ chế biểu sinh, tức là thay đổi cách biểu hiện của gene mà không làm thay đổi cấu trúc DNA. Điều này giải thích tại sao cùng một mức độ phơi nhiễm, nhưng không phải tất cả trẻ em đều mắc kém khoáng men răng.
Hoạt động hướng đến nâng cao nhận thức cộng đồng về chăm sóc sức khỏe trí não chủ động, tạo điều kiện để người dân được kiểm tra, tư vấn từ sớm ngay tại địa phương
Suy giảm trí nhớ là một tình trạng bệnh lý thường gặp, ảnh hưởng đến khả năng ghi nhớ của não bộ. Bệnh dẫn đến suy giảm chức năng nhận thức, trí nhớ, tư duy, định hướng, khả năng hiểu, tính toán… Theo thời gian, nếu không được phát hiện và khắc phục kịp thời, người mắc suy giảm trí nhớ có thể tiến triển thành sa sút trí tuệ.
Theo chuyên gia y tế, suy giảm trí nhớ không chỉ là vấn đề của người lớn tuổi mà ngày đang dần trẻ hóa, đặc biệt từ 35 tuổi trở lên. Các biểu hiện ban đầu thường là hay "nhớ nhớ, quên quên", kém tập trung, dễ quên việc cần làm hoặc mất nhiều thời gian hơn để xử lý công việc hằng ngày. Đây là tình trạng thường bị bỏ qua nhưng có thể ảnh hưởng đến hiệu suất làm việc và chất lượng cuộc sống nếu kéo dài. Nhằm nâng cao nhận thức về phòng bệnh chủ động và đưa giải pháp tầm soát tiên tiến đến gần hơn với cộng đồng, ngày 16.5, Long Châu và Mayoly đã phối hợp cùng các đơn vị y tế địa phương triển khai chương trình "Trạm tầm soát trí nhớ", kiểm tra sức khỏe và tư vấn miễn phí cho người dân, đặc biệt là người trẻ, trung niên ở TP.Huế.
Điểm nhấn của sự kiện là hoạt động tầm soát sức khỏe trí nhớ và tập trung thông qua ứng dụng TNmindtest. Được biết, TNmindtest là công cụ đánh giá trí nhớ và khả năng tập trung, được số hóa bởi các chuyên gia giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực thần kinh và nhận thức, do VnADA phát triển và tài trợ bởi Mayoly. Công cụ được xây dựng dựa trên tiêu chuẩn chẩn đoán suy giảm nhận thức nhẹ (MCI) do Hiệp hội Alzheimer Hoa Kỳ (NIA-AA) ban hành năm 2011. Bài kiểm tra tập trung vào các chức năng thường bị ảnh hưởng sớm như: trí nhớ tình tiết khả năng học và ghi nhớ thông tin mới, trí nhớ công việc khả năng lưu giữ và xử lý thông tin ngắn hạn.
Bên cạnh đó, tại chương trình, người dân còn có cơ hội tư vấn chuyên sâu với đội ngũ y bác sĩ, chuyên gia từ Long Châu và các bệnh viện uy tín. Các thông tin y khoa, cách nhận biết sớm dấu hiệu suy giảm nhận thức, hay cách chăm sóc sức khỏe trí não khoa học… được truyền tải theo cách gần gũi, dễ hiểu.
Các chuyên gia cho biết, suy giảm nhận thức nhẹ (MCI - Mild Cognitive Impairment) là giai đoạn trung gian giữa quá trình lão hóa bình thường và các bệnh về rối loạn trí nhớ nghiêm trọng. Việc nhận diện sớm các dấu hiệu ở giai đoạn này và kịp thời áp dụng các biện pháp can thiệp phù hợp như: điều chỉnh lối sống, duy trì vận động, cân bằng dinh dưỡng và theo dõi sức khỏe định kỳ… có thể ngăn ngừa nguy cơ diễn biến nặng về sau. Không chỉ mang ý nghĩa với mỗi cá nhân, chủ động phòng bệnh còn góp phần quan trọng giúp giảm gánh nặng bệnh tật, tiết kiệm nguồn lực, chi phí chăm sóc y tế cho gia đình và xã hội.
Chương trình "Trạm tầm soát trí nhớ - Phòng chống suy giảm nhận thức" tiếp tục là bước đi chiến lược, nối dài cam kết hợp lực toàn diện "vì một Việt Nam khỏe mạnh" của Long Châu và Mayoly. Hai bên hướng đến tầm nhìn chung nâng cao chất lượng cuộc sống người dân Việt Nam bằng các giải pháp tiên tiến, đóng góp thiết thực vào cải thiện sức khỏe trí não, giảm thiểu rủi ro tỷ lệ bệnh suy giảm nhận thức trong cộng đồng theo hướng bền vững.
Trong bối cảnh các bệnh lý không lây nhiễm ngày càng gia tăng, các nhà thuốc không chỉ cung cấp dược phẩm chất lượng, mà còn là những "điểm chạm y tế đầu tiên" hỗ trợ người dân nhanh chóng tiếp cận các dịch vụ tư vấn, sàng lọc sớm để không bỏ lỡ "thời điểm vàng". Phát huy mạng lưới hơn 2.500 nhà thuốc và hơn 200 trung tâm tiêm chủng cùng nền tảng công nghệ hiện đại, Long Châu tích cực tham gia, phối hợp trong các chương trình quốc gia về bảo vệ và chăm sóc sức khỏe cộng đồng, từng bước trở thành "cánh tay nối dài" của ngành y tế tại cơ sở.
Cùng với đó, xuyên suốt quá trình hoạt động, Hệ thống nhà thuốc và trung tâm tiêm chủng Long Châu đẩy mạnh hợp tác chiến lược cùng nhiều doanh nghiệp dược phẩm uy tín trong nước và quốc tế. Hành trình bền bỉ này hướng đến thu hẹp khoảng cách trong chăm sóc sức khỏe, mở rộng cơ hội tiếp cận các sản phẩm, dịch vụ y tế tiên tiến, chất lượng quốc tế đến hàng triệu gia đình Việt Nam, hưởng ứng theo tinh thần Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 282/NQ-CP của Chính phủ.
Nước nghệ được pha bằng cách ngâm bột nghệ hoặc nghệ tươi bào nhỏ trong nước. Thức uống này chứa curcumin - hợp chất có thể giúp giảm viêm và hỗ trợ sức khỏe tổng thể. Việc bổ sung nước nghệ vào thói quen hằng ngày có thể mang lại một số lợi ích nhất định, theo trang sức khỏe Health (Mỹ).
Curcumin - hoạt chất chính trong nghệ - đóng vai trò như một chất chống oxy hóa. Hợp chất này giúp trung hòa các gốc tự do, vốn là những phân tử không ổn định có thể làm tổn thương tế bào theo thời gian và góp phần gây bệnh mạn tính.
Việc duy trì đủ nước rất quan trọng cho nhiều chức năng như điều hòa tâm trạng, tiêu hóa và sức khỏe làn da. Mặc dù bản thân nghệ không giúp cấp nước, nhưng nước nghệ có thể giúp thay đổi khẩu vị, từ đó khiến bạn dễ uống đủ lượng nước cần thiết mỗi ngày.
Curcumin được cho là có khả năng làm giảm các dấu hiệu viêm trong cơ thể. Viêm mạn tính có liên quan đến nhiều bệnh như tim mạch, tiểu đường loại 2 và viêm khớp. Tuy nhiên, phần lớn nghiên cứu hiện nay sử dụng curcumin liều cao dưới dạng thực phẩm bổ sung, nên tác dụng của nước nghệ trong thực tế có thể nhẹ hơn.
Nhờ đặc tính chống viêm, nghệ có thể hỗ trợ giảm khó chịu ở khớp. Một số nghiên cứu cho thấy curcumin có thể cải thiện triệu chứng viêm xương khớp như đau và cứng khớp. Dù vậy, một thìa cà phê bột nghệ chỉ cung cấp khoảng 30 - 90 mg curcumin, trong khi nhiều nghiên cứu sử dụng liều từ 250 mg trở lên. Vì vậy, nước nghệ không thể thay thế điều trị y tế.
Một số nghiên cứu ban đầu cho thấy curcumin có thể giúp giảm viêm đường ruột và hỗ trợ hệ vi sinh khỏe mạnh. Uống đủ nước, bao gồm nước nghệ, cũng giúp duy trì nhu động ruột ổn định. Trong một nghiên cứu nhỏ năm 2025, curcumin liều cao giúp giảm các triệu chứng như ợ hơi và táo bón ở phụ nữ béo phì. Tuy nhiên, với người có dạ dày nhạy cảm, nghệ có thể gây khó chịu nhẹ.
Curcumin có thể cải thiện chức năng nội mô - khả năng co giãn của mạch máu, từ đó giúp duy trì huyết áp và tuần hoàn ổn định. Ngoài ra, một số bằng chứng cho thấy hợp chất này có thể giúp giảm cholesterol LDL (“xấu”) và triglyceride - các yếu tố nguy cơ của bệnh tim.
Nhờ đặc tính chống viêm và chống oxy hóa, nghệ có thể giúp hệ miễn dịch phản ứng tốt hơn trước căng thẳng và tác nhân môi trường. Một số nghiên cứu ban đầu cũng cho thấy curcumin có thể ảnh hưởng đến hoạt động của tế bào miễn dịch, nhưng vẫn cần thêm bằng chứng để khẳng định.
Bạn có thể tự pha nước nghệ theo các bước sau:
Dù tương đối an toàn khi dùng với lượng nhỏ, nước nghệ vẫn có một số điểm cần thận trọng:
Nước nghệ có thể là một thói quen đơn giản giúp hỗ trợ sức khỏe, đặc biệt khi kết hợp với chế độ ăn uống cân bằng và lối sống lành mạnh. Tuy nhiên, đây không phải là “thần dược” và không thể thay thế điều trị y tế khi cần thiết.
Ngày 12/5, Bộ Y tế công bố danh mục dịch vụ trong chương trình khám sức khỏe định kỳ miễn phí toàn quốc, áp dụng từ năm 2026. Chính sách này giúp người dân phát hiện sớm các bệnh lý phổ biến như tiểu đường, tim mạch, suy gan thận, đồng thời hiện thực hóa mục tiêu tiến tới miễn viện phí cơ bản vào năm 2030.
Theo quy định mới nhất, người từ 18 tuổi trở lên tiếp cận gói khám lâm sàng toàn diện và xét nghiệm cơ bản. Bác sĩ sẽ khai thác bệnh sử, đo chỉ số cơ thể, kiểm tra huyết áp và khám các chuyên khoa nội, tai mũi họng.
Kèm theo đó, ngành y tế cung cấp dịch vụ xét nghiệm công thức máu, đường huyết, chức năng gan thận, phân tích nước tiểu và chụp X-quang tim phổi. Nếu phát hiện dấu hiệu bất thường như lao hoặc u phổi, cơ sở y tế lập tức chỉ định xét nghiệm chuyên sâu hoặc chuyển tuyến nhằm điều trị kịp thời.
Lộ trình thực hiện chia làm hai giai đoạn. Ngay từ năm 2026, chương trình ưu tiên người cao tuổi, hộ nghèo, người khuyết tật, bệnh nhân mạn tính và người dân vùng sâu vùng xa. Đến năm 2028, hệ thống y tế mở rộng dịch vụ cho toàn bộ các nhóm dân cư còn lại.
Để tránh tình trạng quá tải, Bộ Y tế yêu cầu các địa phương chủ động phân loại đối tượng và sắp xếp lịch hẹn. Sau mỗi lần thăm khám, cơ quan quản lý tích hợp kết quả vào hồ sơ sức khỏe điện tử cá nhân, tạo nền tảng dữ liệu y tế quốc gia thống nhất theo vòng đời.
Đối với phụ nữ, trẻ em và người lao động đặc thù, cơ quan chức năng áp dụng tiêu chuẩn chuyên môn riêng. Bác sĩ khám phụ khoa cho lao động nữ theo một quy trình độc lập. Trẻ dưới 6 tuổi tuân thủ hướng dẫn nhi khoa, trong khi nhóm 6-18 tuổi áp dụng mẫu khám học đường và chỉ làm xét nghiệm khi bác sĩ yêu cầu. Các ngành nghề đòi hỏi thể lực khắt khe như công an, quân đội, hàng không, đường sắt tiếp tục duy trì quy định khám chuyên ngành hiện hành.
Bước đi này cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị về nâng cao năng lực bảo vệ và chăm sóc sức khỏe nhân dân. Dưới góc độ chuyên môn, bản chất của chính sách "miễn viện phí" không đồng nghĩa với việc xóa bỏ hoàn toàn mọi khoản tiền khám chữa bệnh. Thông điệp cốt lõi, như Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cho biết là nhà nước sử dụng chính sách linh hoạt để giảm tối đa số tiền người bệnh phải "tự móc tiền túi" chi trả. Giải pháp mở rộng độ bao phủ bảo hiểm y tế và sàng lọc bệnh từ sớm sẽ trực tiếp kéo giảm tỷ lệ tử vong do phát hiện bệnh muộn, xây dựng một hệ thống an sinh y tế công bằng, nơi mọi người dân đều có điểm tựa vững chắc khi ốm đau.
