Đây là khiếm khuyết phát triển của men răng có nguồn gốc toàn thân, thường biểu hiện ở răng hàm lớn vĩnh viễn thứ nhất và có thể kèm theo tổn thương ở răng cửa. Trên lâm sàng, đây là các vùng đục men có ranh giới rõ, màu sắc từ trắng đến vàng hoặc nâu, với cấu trúc men yếu, dễ vỡ sau khi răng mọc.
Kém khoáng hóa men răng còn gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng: Trẻ mắc thường bị ê buốt khi ăn uống, khó khăn trong vệ sinh răng miệng, tăng nguy cơ sâu răng và phải điều trị nha khoa nhiều lần. Trong những trường hợp nặng, răng có thể bị phá hủy nhanh chóng và phải nhổ bỏ từ sớm.
Điểm đáng chú ý là tỉ lệ mắc đang có xu hướng gia tăng trên toàn thế giới. Trong khi căn nguyên của bệnh vẫn chưa được xác định rõ ràng, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng đây là một bệnh lý đa yếu tố, trong đó các yếu tố môi trường đóng vai trò ngày càng quan trọng.
Các nghiên cứu dịch tễ học cho thấy đây là bệnh lý phổ biến ở trẻ em toàn cầu. Tỉ lệ mắc trung bình được ước tính 10-14%, nhưng dao động rất rộng, từ 2% đến trên 40% tùy theo khu vực địa lý và phương pháp nghiên cứu.
Các nghiên cứu cho thấy đây là nguyên nhân đứng thứ hai gây mất răng hàm lớn vĩnh viễn thứ nhất sau sâu răng. Trẻ mắc cần được điều trị sớm nhất, có thể khi răng mới bắt đầu mọc, điều trị cần nhiều lần, trẻ có nguy cơ sợ nha khoa cao hơn và chi phí điều trị lớn hơn so với trẻ mắc bệnh sâu răng.
Ở Việt Nam, nhiều nghiên cứu cho thấy tỉ lệ dao động 10% – 22% tùy vùng miền, lứa tuổi và thời điểm nghiên cứu.
Đây không phải là bệnh do một nguyên nhân đơn lẻ, mà là kết quả của sự tương tác phức tạp giữa nhiều yếu tố khác nhau. Các yếu tố nguy cơ có thể được chia thành ba nhóm chính: trước sinh, chu sinh và sau sinh.
Yếu tố trước sinh liên quan đến tình trạng sức khỏe của mẹ trong thời kỳ mang thai: nhiễm trùng, thiếu dinh dưỡng, stress, sử dụng thuốc có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi, đặc biệt là các tế bào tạo men răng.
Yếu tố chu sinh có thể dẫn đến bệnh bao gồm sinh non, cân nặng sơ sinh thấp, thiếu oxy khi sinh hoặc biến chứng trong quá trình sinh… Đây là nhóm yếu tố được chứng minh có mối liên quan chặt chẽ với MIH. Những rối loạn này có thể ảnh hưởng đến quá trình khoáng hóa men răng trong giai đoạn đầu đời, khi răng đang hình thành.
Sau sinh, các bệnh lý thường gặp ở trẻ nhỏ như nhiễm trùng hô hấp, viêm tai giữa, sốt cao kéo dài hoặc việc sử dụng kháng sinh trong 3 năm đầu đời cũng được ghi nhận có liên quan. Bên cạnh các yếu tố trên, ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy yếu tố môi trường đóng vai trò quan trọng.
– Ô nhiễm không khí
Ô nhiễm không khí là một trong những yếu tố môi trường được nghiên cứu nhiều nhất liên quan đến bệnh. Các chất ô nhiễm như sulfur dioxide (SO₂), nitrogen dioxide (NO₂), bụi mịn (PM10) và các hydrocarbon thơm đa vòng (PAHs) có thể ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến quá trình hình thành men răng.
Nghiên cứu tại Ba Lan cho thấy trẻ em sống ở khu vực có mức độ ô nhiễm cao có tỉ lệ mắc cao hơn rõ rệt so với khu vực ít ô nhiễm. Nồng độ các chất như SO₂, PM10 và PAHs ở khu vực ô nhiễm cao có thể cao gấp nhiều lần, và điều này tương quan với tỉ lệ mắc MIH.
Ở châu Á, bệnh cũng được ghi nhận với tỉ lệ không thấp, đặc biệt tại các khu vực đô thị hóa nhanh hoặc có mức độ ô nhiễm môi trường cao. Tại Việt Nam, các nghiên cứu gần đây cho thấy đây đang trở thành một vấn đề sức khỏe răng miệng đáng quan tâm, với tỉ lệ mắc đáng kể và có sự khác biệt giữa các vùng miền.
Các chất ô nhiễm này có thể gây ra các bệnh lý hô hấp như hen suyễn, viêm phế quản hoặc nhiễm trùng đường hô hấp. Những bệnh lý này, đặc biệt khi xảy ra trong giai đoạn sớm của cuộc đời, có thể ảnh hưởng đến hoạt động của tế bào tạo men và làm gián đoạn quá trình khoáng hóa men răng.
Một hướng nghiên cứu đặc biệt là vai trò của kim loại nặng trong môi trường. Tại các khu vực chịu ảnh hưởng của chiến tranh, như Lebanon, các kim loại nặng từ vũ khí và chất nổ có thể tồn tại lâu dài trong môi trường và xâm nhập cơ thể con người.
Các kim loại như chì, thủy ngân, uranium và cadmium có thể đi vào cơ thể qua đường hô hấp, thực phẩm hoặc tiếp xúc trực tiếp. Chúng có khả năng tích lũy trong mô và gây ra nhiều tác động độc hại, bao gồm rối loạn nội tiết, tổn thương tế bào và ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi.
– Chất gây rối loạn nội tiết (BPA)
Bisphenol A (BPA) là một hóa chất phổ biến trong sản xuất nhựa và có khả năng gây rối loạn nội tiết. Các nghiên cứu trên động vật đã cho thấy BPA có thể làm gián đoạn quá trình tạo men bằng cách ảnh hưởng đến sự loại bỏ protein trong nền men, dẫn đến men răng kém khoáng hóa.
Điều này mở ra hướng nghiên cứu mới về vai trò của các chất hóa học trong đời sống hằng ngày đối với sức khỏe răng miệng của trẻ em.
Mặc dù chưa có cơ chế thống nhất, các nghiên cứu hiện nay cho thấy môi trường có thể ảnh hưởng đến bệnh qua ba con đường chính.
– Thứ nhất, tác động trực tiếp lên tế bào tạo men. Ameloblast là những tế bào rất nhạy cảm với thay đổi môi trường như thiếu oxy, thay đổi pH hoặc sự hiện diện của chất độc. Khi bị tổn thương, các tế bào này không thể hoàn thành quá trình khoáng hóa men, dẫn đến hiện tượng kém khoáng hóa men răng.
– Thứ hai, ảnh hưởng gián tiếp thông qua các bệnh lý toàn thân. Ô nhiễm không khí làm tăng nguy cơ mắc các bệnh hô hấp, trong khi kim loại nặng và các chất độc khác có thể gây rối loạn chuyển hóa. Những yếu tố này đều có thể ảnh hưởng đến quá trình hình thành men răng.
– Thứ ba, tác động thông qua cơ chế biểu sinh, tức là thay đổi cách biểu hiện của gene mà không làm thay đổi cấu trúc DNA. Điều này giải thích tại sao cùng một mức độ phơi nhiễm, nhưng không phải tất cả trẻ em đều mắc kém khoáng men răng.
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, chia sẻ ô tô đóng kín cửa dưới trời nắng trong nhiều trường hợp trở thành một “lò nướng di động”. Bởi ánh nắng chiếu qua kính, bị giữ lại trong khoang xe và làm nhiệt độ tăng nhanh theo hiệu ứng nhà kính. Chỉ sau 10 - 15 phút, nhiệt độ bên trong có thể vượt xa ngoài trời. Khi môi trường xung quanh nóng lên, cơ thể trẻ nhỏ gần như không còn khả năng tự điều hòa.
Trẻ em hấp thụ nhiệt nhanh hơn người lớn nhiều lần. Hệ thống làm mát cơ thể chưa hoàn thiện khiến các em dễ rơi vào trạng thái quá nhiệt. Khi thân nhiệt vượt 40 độ C, não, tim và thận bắt đầu bị tổn thương. Nếu tiếp tục tăng lên trên 41 độ C, nguy cơ tử vong rất cao.
"Song song với đó là tình trạng thiếu oxy. Trong xe đóng kín cửa, không khí không được lưu thông. Trẻ thở nhanh, tiêu thụ oxy nhiều hơn, khiến nồng độ oxy giảm nhanh và CO2 tăng lên. Não không đủ oxy sẽ dẫn đến lơ mơ, hôn mê rồi ngừng tuần hoàn. Hai cơ chế này xảy ra đồng thời, khiến cơ thể trẻ suy sụp rất nhanh, gần như không có cơ hội tự cứu", bác sĩ Hoàng phân tích.
Theo bác sĩ Hoàng, một trong những hiểu lầm nguy hiểm nhất là cho rằng “chỉ vài phút” thì không sao. Thực tế, khoảng 10 phút đầu đã đủ để trẻ bắt đầu bị sốc nhiệt. Trẻ có thể quấy khóc, vã mồ hôi, tim đập nhanh. Sau đó, cơ thể nhanh chóng chuyển sang trạng thái kiệt sức.
Khoảng 15 - 20 phút được xem là ngưỡng cực kỳ nguy hiểm. Lúc này, nhiệt độ trong xe có thể tăng đến mức gây tổn thương não và thận không hồi phục. Trẻ bắt đầu có biểu hiện lơ mơ, mất ý thức hoặc co giật.
Từ 30 - 60 phút, nguy cơ tử vong trở nên rõ rệt khi cơ thể mất nước nghiêm trọng, các cơ quan dần rơi vào suy đa tạng. Nếu thời gian kéo dài hơn, cơ hội sống sót gần như không còn.
Điều đáng lo ngại là quá trình này diễn ra âm thầm. Khi người lớn nhận ra, thường đã quá muộn.
"Điều quan trọng nhất là không tồn tại khái niệm 'để trẻ một mình trong xe một chút cũng được'. Ngay cả khi trời không quá nóng, nhiệt độ trong xe vẫn có thể tăng lên mức nguy hiểm. Việc mở hé cửa kính gần như không có tác dụng đáng kể. Trẻ nhỏ không có khả năng tự bảo vệ. Các em không thể mở cửa, không biết cách cầu cứu hiệu quả và sẽ nhanh chóng kiệt sức trong môi trường kín", bác sĩ Hoàng chia sẻ.
Trong tình huống kịp thời phát hiện trẻ bị bỏ quên trong ô tô, ưu tiên hàng đầu là đưa trẻ ra khỏi xe càng nhanh càng tốt, nếu không mở được cửa, phải phá kính bên hông. Việc chần chừ có thể khiến mất đi cơ hội sống.
Sau khi đưa ra ngoài, cần chuyển trẻ đến nơi mát, nới lỏng quần áo và làm mát cơ thể. Có thể dùng khăn ẩm lau người, tập trung ở cổ, nách, bẹn, kết hợp quạt để hạ nhiệt. Không dùng nước đá trực tiếp vì có thể gây co mạch đột ngột. Không ủ ấm hay đắp chăn cho trẻ.
Nếu trẻ còn tỉnh, cho uống từng ngụm nước nhỏ. Nếu trẻ lơ mơ hoặc hôn mê, không cho uống để tránh sặc. Trường hợp trẻ ngừng thở hoặc không còn phản ứng, cần tiến hành hồi sức tim phổi nếu có kỹ năng, đồng thời gọi cấp cứu ngay. Ngay cả khi trẻ tỉnh lại, vẫn phải đưa đến bệnh viện. Nhiều tổn thương nội tạng có thể xuất hiện muộn và diễn tiến âm thầm.
Hoạt động trong giới giải trí nhiều năm, mỗi lần xuất hiện trước công chúng, Lâm Tâm Như đều duy trì được phong độ sắc vóc ở thời kỳ đỉnh cao. Dù đã bước sang tuổi 50, trạng thái xuất sắc của cô vẫn nhận được cơn mưa lời khen từ truyền thông và người hâm mộ, xứng danh "nữ thần không tuổi".
Trước sự tò mò của công chúng, Lâm Tâm Như đã không ngần ngại công khai chi tiết thực đơn và chế độ lành mạnh giúp cô đẩy lùi lão hóa.
Lâm Tâm Như tiết lộ cô duy trì tần suất tập luyện đều đặn 5 ngày một tuần, đồng thời giữ thói quen ngủ sớm, dậy sớm. Các bài tập tại phòng gym từ nâng tạ, cardio cho đến đấm bốc đều không làm khó được cô.
Về chế độ ăn uống, nữ diễn viên ưu tiên các loại thực phẩm tự nhiên, chưa qua chế biến (whole foods), chú trọng bổ sung protein và ăn nhiều rau xanh. Hiện tại, vì mục đích sức khỏe, cô gần như đã từ bỏ thói quen nhâm nhi rượu bia. Ngay cả món bánh mì yêu thích cũng chỉ thỉnh thoảng mới ăn một chút.
Nhờ kỷ luật nghiêm ngặt, tỷ lệ mỡ cơ thể của Lâm Tâm Như hiện chỉ còn 22,2% - một con số lý tưởng giúp trạng thái cơ thể cô thậm chí còn săn chắc hơn cả thời điểm trước khi sinh con.
Nhiều người vì muốn giảm cân mà không dám chạm môi vào bánh mì, thậm chí coi đây là "thực phẩm cấm kỵ" vì nghĩ rằng chỉ cần ăn một miếng là sẽ phát phì. Tuy nhiên, chuyên gia dinh dưỡng Liêu Hân Nghi (Liao Xinyi) chỉ ra rằng: Chìa khóa thực sự nằm ở việc kiểm soát tổng lượng calo nạp vào cơ thể. Chỉ cần biết cách lựa chọn và kết hợp thực phẩm thông minh, bạn hoàn toàn có thể thỉnh thoảng thưởng thức món bánh mì yêu thích mà không cần phải mang cảm giác tội lỗi.
Chuyên gia Liêu Hân Nghi giải thích, lý do khiến nhiều người tăng cân khi ăn bánh mì là bởi thành phần cơ bản của món này vốn chứa "bột mỳ, dầu và đường". So với các món chính như cơm trắng hay mì sợi, bánh mì đã được thêm một lượng chất béo nhất định trong quá trình chế biến. Nếu người tiêu dùng chọn các loại bánh có nhân hoặc mứt phết kèm như nhân đậu đỏ, bơ đậu phộng, sốt kem, bơ... thì hàm lượng đường và chất béo nạp vào cơ thể sẽ tăng lên một cách đáng báo động.
Bà Liêu cảnh báo chỉ cần ăn một chiếc bánh mì nhân ngọt như vậy, lượng dầu và đường nạp vào đã có thể chạm ngưỡng, thậm chí vượt quá tiêu chuẩn cho phép của cả một ngày. Đây chính là lý do định kiến "ăn bánh mì chắc chắn béo" lại hằn sâu vào tâm trí của nhiều người đến thế.
Chuyên gia dinh dưỡng khẳng định giai đoạn giảm cân không đồng nghĩa với việc phải đoạn tuyệt hoàn toàn với bánh mì. Bà gợi ý người tiêu dùng nên chọn những loại bánh mì có thành phần đơn giản như bánh mì gối (bánh mì sandwich), bánh mì ổ nhỏ, hoặc vỏ bánh hamburger.
Sau đó, hãy kết hợp chúng với các nguồn protein như trứng, thịt nướng, cùng các loại rau xanh như xà lách, dưa chuột, cà chua. Sự kết hợp này hoàn toàn có thể tạo nên một bữa ăn cân bằng dinh dưỡng và rất dễ kiểm soát lượng calo.
Đối với quan niệm của số đông cho rằng "ăn bánh mì nguyên cám thì không sợ béo", chuyên gia Liêu Hân Nghi đính chính đây cũng là một lầm tưởng. Các loại "bánh mì nguyên cám" thương mại bày bán trên thị trường phần lớn vẫn được pha trộn với bột mì tinh chế. Để cốt bánh giữ được độ mềm mại, nhà sản xuất thậm chí có thể phải cho thêm nhiều dầu hoặc đường hơn.
Tuy nhiên, nếu đặt lên bàn cân so sánh, bánh mì nguyên cám thực sự chứa nhiều chất xơ và vitamin nhóm B hơn so với các sản phẩm làm từ bột mì trắng. Do đó, chuyên gia vẫn khuyến nghị người tiêu dùng nên ưu tiên lựa chọn các sản phẩm nguyên cám. Dẫu vậy, bà Liêu đặc biệt lưu ý điểm mấu chốt là không được chủ quan ăn quá nhiều chỉ vì nghĩ đó là đồ nguyên cám.
"Bánh mì không phải là món không thể ăn, mà điều quan trọng là bạn phải chú ý đến chủng loại, cách kết hợp thực phẩm đi kèm và phân lượng của nó", chuyên gia Liêu nhấn mạnh, thêm rằng muốn vừa được tận hưởng món ăn ngon, vừa không sợ béo, chìa khóa duy nhất là hãy ăn một cách thông minh.
Theo đó, công ty này bị xử phạt đối với các hành vi vi phạm phát sinh từ hoạt động của Chi nhánh Công ty TNHH Kotrans tại Hà Nội. Tổng số tiền phạt là 147,5 triệu đồng.
Cụ thể, công ty đã kinh doanh sản phẩm mỹ phẩm VT Reti-a Reedle Shot 700 có nhãn không ghi đầy đủ các nội dung bắt buộc theo quy định. Giá trị hàng hóa đã bán ra thị trường của sản phẩm này là hơn 96,5 triệu đồng. Với hành vi này, doanh nghiệp bị xử phạt 22,5 triệu đồng, đồng thời nộp lại toàn bộ số tiền thu được từ việc bán hàng.
Ngoài ra, công ty còn kinh doanh 3 sản phẩm mỹ phẩm có nhãn ghi không đúng bản chất, không đúng sự thật về hàng hóa. Cụ thể gồm: Torriden Cellmazing Pore Perfecting Ampoule (tinh chất chống lão hóa), VT Cica Collagen mask (mặt nạ giấy dưỡng da), Unove Deep Damage Repair Shampoo Sweet Breeze (dầu gội đầu). Giá trị hàng hóa đã bán là hơn 353 triệu đồng.
Với hành vi này, công ty bị phạt 70 triệu đồng. Đồng thời, doanh nghiệp bị buộc thu hồi hàng hóa, ghi nhãn đúng quy định trước khi tiếp tục lưu thông trên thị trường, phải nộp lại toàn bộ số tiền thu được từ việc bán các sản phẩm.
Cục Quản lý Dược cũng xác định công ty kinh doanh 4 sản phẩm mỹ phẩm có Hồ sơ thông tin sản phẩm (PIF) nhưng không đầy đủ theo quy định của pháp luật. Các sản phẩm vi phạm gồm COSRX The Retinol 0.5 Oil, SKINFOOD Yuja C Dark Spot Clear Cream, SKINFOOD Black Cherry Retinol 0.1 Eye Cream, Paparecipe Collagen Peptide Serum.
Công ty bị xử phạt 55 triệu đồng đối với nhóm vi phạm này. Đồng thời, Cục cũng yêu cầu thu hồi và tiêu hủy toàn bộ các sản phẩm vi phạm.
