Ông N.V.B. (63 tuổi, Hà Nội), cán bộ đã nghỉ hưu, đến khám tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 trong tình trạng đau khớp gối phải kéo dài, đau tăng nhiều khi đi lại và lên xuống cầu thang.
Khai thác tiền sử cho thấy khoảng 5 năm nay, ông duy trì thói quen chạy bộ đường dài hằng ngày với quãng đường 6 – 8km, ít chú ý khởi động và không điều chỉnh cường độ tập luyện theo tuổi.
Thăm khám lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh, các bác sĩ xác định ông bị thoái hóa khớp gối độ II – III, kèm theo tổn thương sụn khớp. Người bệnh được chỉ định điều trị nội khoa kết hợp vật lý trị liệu, đồng thời được tư vấn giảm cường độ vận động và chuyển sang các hình thức tập luyện phù hợp hơn nhằm hạn chế tiến triển của bệnh.
Tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, không ít trường hợp mắc các bệnh lý cơ xương khớp có liên quan trực tiếp đến việc tập luyện thể thao không đúng cách dẫn đến các bệnh như đau khớp gối, khớp háng, cột sống cổ và cột sống thắt lưng ngày càng gia tăng.
Trong đó, nhiều trường hợp nguyên nhân đến từ lựa chọn môn tập và phương pháp tập thể thao chưa phù hợp, khiến tình trạng thoái hóa xương khớp diễn tiến nhanh hơn…
Theo cán bộ y tế của khoa khám bệnh cán bộ cao cấp, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, thoái hóa xương khớp là bệnh lý mạn tính, tiến triển từ từ, đặc trưng bởi tổn thương sụn khớp, xương dưới sụn và các cấu trúc quanh khớp, gây đau, hạn chế vận động và ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống.
Trước đây bệnh thường gặp ở người cao tuổi, song hiện nay có xu hướng trẻ hóa, đặc biệt ở nhóm người trên 40 tuổi.
Một trong những sai lầm phổ biến là lựa chọn môn thể thao có cường độ cao, tạo áp lực lớn lên khớp trong khi hệ cơ xương khớp ở tuổi trung niên đã bắt đầu có những thay đổi sinh lý “đi xuống”, không còn phù hợp với các môn thể thao, như chạy bộ đường dài, đá bóng, tennis, pickleball, cầu lông…
“Đây là những môn thể thao có động tác bật nhảy, xoay vặn khớp liên tục, nếu tập luyện kéo dài, không kiểm soát cường độ dễ gây quá tải, làm tổn thương sụn khớp và dây chằng. Hoặc không khởi động kỹ, tập sai tư thế cũng là những nguyên nhân thường gặp dẫn đến tổn thương khớp”, vị này cho hay.
Để việc tập luyện thể dục thể thao thực sự mang lại hiệu quả và an toàn, chuyên gia khuyến cáo mọi người cần lựa chọn môn tập phù hợp với thể trạng và tình trạng xương khớp.
Các hình thức vận động nhẹ nhàng, ít gây áp lực lên khớp như đi bộ, bơi lội, đạp xe, yoga, thái cực quyền… được khuyến khích, nhất là với những người đã có biểu hiện đau khớp. Trước mỗi buổi tập, cần khởi động đầy đủ, chú ý thực hiện đúng kỹ thuật, tư thế và nhịp độ.
Việc tập luyện nên được duy trì đều đặn nhưng không quá sức, tránh tâm lý chạy theo thành tích. Khi xuất hiện các dấu hiệu đau khớp kéo dài, sưng, cứng khớp buổi sáng, người tập cần giảm cường độ hoặc tạm dừng ngay tập luyện và đi khám chuyên khoa.
Cường độ tập luyện phù hợp, chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt hợp lý cũng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ hệ xương khớp. Bổ sung đầy đủ canxi, vitamin D, protein và duy trì cân nặng phù hợp sẽ giúp giảm tải cho các khớp, góp phần làm chậm quá trình thoái hóa.
Tập luyện thể dục thể thao đúng cách không chỉ góp phần nâng cao sức khỏe, tăng cường thể lực mà còn là biện pháp quan trọng giúp phòng ngừa các bệnh lý cơ xương khớp, góp phần giữ gìn sức khỏe lâu dài.
Kết quả nghiên cứu về xét nghiệm phát hiện sớm đa ung thư (MCED) SPOT-MAS được công bố tại Hội nghị ASCO Breakthrough 2026 diễn ra từ 25-27/6 - một trong năm nghiên cứu nổi bật của hội nghị năm nay. Đây là hội nghị ung thư khu vực châu Á - Thái Bình Dương do Hiệp hội Ung thư Lâm sàng Mỹ (ASCO) phối hợp cùng 16 hội ung thư trong khu vực tổ chức, nhằm cập nhật những tiến bộ mới trong nghiên cứu và điều trị ung thư.
Ung thư gây gần 10 triệu ca tử vong trên toàn cầu mỗi năm, khoảng 70% xảy ra ở các quốc gia thu nhập thấp và trung bình. Tuy nhiên, nhiều nước vẫn chưa có chương trình sàng lọc ung thư quốc gia hoặc chỉ triển khai cho một số bệnh như ung thư vú và cổ tử cung. Điều này khiến nhiều bệnh nhân chỉ được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn.
SPOT-MAS được phát triển nhằm giải quyết khoảng trống này. Đây là xét nghiệm máu có khả năng phát hiện đồng thời 10 loại ung thư thông qua phân tích DNA khối u tự do trong máu bằng công nghệ đa lớp kết hợp trí tuệ nhân tạo. Đáng chú ý, xét nghiệm có thể phát hiện cả những loại ung thư chưa có phương pháp sàng lọc chuẩn như ung thư gan, dạ dày và vòm họng - các bệnh phổ biến tại châu Á.
Nghiên cứu thực tế trên 84.145 mẫu từ những người được xét nghiệm SPOT-MAS trong thực hành lâm sàng thường quy. Phần lớn người tham gia là người Việt Nam, nữ giới, không hút thuốc lá nhiều, không uống rượu, không mắc viêm gan B hoặc C và không có tiền sử gia đình mắc ung thư. Tuổi trung vị là 46.
Những người có kết quả xét nghiệm dương tính (phát hiện tín hiệu ung thư) được chuyển đến bác sĩ để đánh giá và thực hiện các xét nghiệm chẩn đoán ung thư bổ sung, bao gồm chẩn đoán hình ảnh và/hoặc sinh thiết mô, theo thực hành lâm sàng thường quy. Chỉ những người có ít nhất 12 tháng theo dõi và hoàn tất quy trình chẩn đoán mới được đưa vào phân tích.
Tính đến thời điểm chốt dữ liệu tháng 2/2026, hơn 22.500 người được theo dõi tối thiểu 12 tháng đủ điều kiện phân tích. Kết quả cho thấy SPOT-MAS đạt độ nhạy 79% và độ đặc hiệu 99,9% trong phát hiện tổn thương tiền ung thư và ung thư. Trong số những người có kết quả dương tính, khoảng 2/3 được xác nhận thực sự mắc tiền ung thư hoặc ung thư. Ngược lại, kết quả âm tính có độ tin cậy rất cao, với giá trị tiên đoán âm tính đạt 99,9%.
Ngoài khả năng phát hiện bệnh, SPOT-MAS còn xác định đúng cơ quan nghi ngờ mắc ung thư trong gần 80% trường hợp, giúp bác sĩ định hướng các bước chẩn đoán tiếp theo.
Kết quả nghiên cứu phù hợp với thử nghiệm lâm sàng K-DETEK trước đó trên hơn 9.000 người tại Việt Nam, cho thấy xét nghiệm không chỉ hiệu quả trong môi trường nghiên cứu mà còn có thể triển khai trong thực hành lâm sàng hằng ngày.
Tiến sĩ Nguyễn Lưu Hồng Đăng, Viện Di truyền Y học (TP HCM), cho hay châu Á là châu lục có tình trạng ung thư khác biệt căn bản so với các nhóm dân số mà các xét nghiệm phát hiện sớm đa ung thư khác đã được xác nhận. Ung thư gan, ung thư dạ dày và ung thư vòm họng có tỷ lệ mắc cao tại khu vực này nhưng chưa có chương trình sàng lọc chuẩn. Vì vậy, đây là nghiên cứu thực tế lớn nhất tại châu Á về xét nghiệm phát hiện sớm đa ung thư, đồng thời là báo cáo quy mô lớn đầu tiên được thực hiện trên dân số châu Á.
"Nhóm nghiên cứu sẽ tiếp tục theo dõi người tham gia trong thời gian dài hơn để đánh giá khả năng giảm tử vong do ung thư cũng như hiệu quả kinh tế của việc triển khai xét nghiệm trên diện rộng", BS Đăng nói.
Tính đến cuối tháng 3, mảng hói trên đầu người mẹ này đã lan rộng bằng cả lòng bàn tay. Tờ Yangtse Evening Post hôm 31/3 đưa tin, cô Tiêu phát hiện vùng mất tóc nhỏ bằng đầu ngón tay từ tháng 1, nhưng tình trạng nhanh chóng trở nặng.
Nguyên nhân xuất phát từ việc cô mất việc vào cuối năm ngoái và quyết định làm "gia sư toàn thời gian" cho cậu con trai 14 tuổi. Cậu bé học yếu môn Toán, thường xuyên giải bài tập đến tận 23h hoặc rạng sáng. Người mẹ thức khuya đồng hành cùng con, dùng cả AI để tìm đáp án rồi giảng lại. Áp lực điểm số cùng sự mệt mỏi thể chất khiến cô kiệt sức.
Hiện tại, cô áp dụng liệu pháp tiêm phong bế thần kinh kết hợp uống thuốc, đồng thời giao lại việc hướng dẫn con học cho chồng để tĩnh tâm.
Bác sĩ Đại Khiết, Phó Giám đốc kiêm Trưởng khoa Da liễu tại Bệnh viện số 1 Nam Kinh, giải thích trạng thái tinh thần căng thẳng, đau buồn hoặc lo âu kéo dài đóng vai trò tác nhân chính kích hoạt chứng rụng tóc cấp tính. Dân gian thường gọi hiện tượng này là "ma nhổ tóc" vì người bệnh rơi rụng tóc nhưng không có cảm giác đau, ngứa hay dấu hiệu viêm nhiễm. Chuyên gia này cảnh báo, hệ miễn dịch tấn công nang tóc có thể gây hói lan tỏa, dẫn đến rụng toàn bộ lông, tóc trên cơ thể.
Quá trình điều trị đòi hỏi người bệnh ưu tiên kiểm soát cảm xúc, kết hợp bôi dung dịch Minoxidil và lăn kim siêu nhỏ nhằm kích thích nang lông mọc lại. Với ca bệnh nặng, bác sĩ sẽ kê đơn thuốc ức chế JAK hoặc hormone đường uống. Quá trình phục hồi thường kéo dài từ 6 tháng đến một năm. Tuy nhiên, bệnh rất dễ tái phát nếu tâm lý căng thẳng quay trở lại. Bác sĩ khuyên mọi người duy trì lối sống lành mạnh, ngủ đủ giấc và nạp đủ lượng carbohydrate, tuyệt đối tránh ăn kiêng tinh bột cực đoan.
Giới chuyên môn khuyến cáo người dân lập tức đi khám khi xuất hiện dấu hiệu bất thường nhằm xác định chính xác nguyên nhân. Bác sĩ Đại Khiết lưu ý nhiều trẻ em tự vò dứt tóc (hội chứng trichotillomania) do áp lực thi cử hoặc thiếu vắng sự quan tâm, chứ không mắc bệnh lý da liễu. Mặt khác, mọi người cần cảnh giác với hiện tượng "giả rụng tóc từng mảng" do bệnh giang mai, lupus ban đỏ hệ thống, viêm da cơ hoặc xơ cứng bì gây ra. Các bệnh lý hệ thống này thường để lại sẹo vĩnh viễn, làm cản trở quá trình phục hồi của nang tóc.
Con số nhai đúng 32 lần bắt nguồn từ việc người trưởng thành thường có 32 chiếc răng. Tuy nhiên, khoa học không xem đây là quy tắc bắt buộc, theo trang sức khỏe OnlyMyHealth (Ấn Độ).
Bà Brunda M.S., bác sĩ Bệnh viện Aster CMI (Ấn Độ), cho biết nhai kỹ là bước quan trọng giúp hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả.
Khi thức ăn được nghiền nhỏ, cơ thể sẽ dễ nuốt hơn. Đồng thời, enzyme amylase trong nước bọt cũng bắt đầu phân giải carbohydrate ngay từ trong miệng trước khi thức ăn xuống dạ dày.
Theo bà Brunda M.S., không có quy định khoa học yêu cầu mỗi miếng thức ăn phải được nhai đúng 32 lần. Số lần nhai phù hợp còn phụ thuộc vào từng loại thực phẩm.
Theo đó, thức ăn mềm cần ít lần nhai hơn, còn thực phẩm cứng hoặc dai cần nhai lâu hơn để đủ mềm trước khi nuốt.
Một nghiên cứu công bố trên tạp chí Scientific Reports vào năm 2021 cho thấy nhai kỹ giúp cơ thể tiêu hao nhiều năng lượng hơn sau bữa ăn.
Nghiên cứu cũng khẳng định việc ăn chậm và nhai có ý thức góp phần thúc đẩy quá trình trao đổi chất, đồng thời hỗ trợ phòng ngừa béo phì.
Theo bà Brunda M.S., ăn chậm và nhai kỹ giúp cải thiện tiêu hóa, giảm nguy cơ hóc nghẹn, hạn chế đầy hơi và khó tiêu. Thói quen này còn giúp cơ thể hấp thu dưỡng chất tốt hơn.
Nhai kỹ cũng tạo điều kiện để não nhận tín hiệu no từ dạ dày kịp thời. Nhờ đó, cơ thể dễ kiểm soát lượng thức ăn nạp vào và hỗ trợ duy trì cân nặng hợp lý.
Ngược lại, nuốt những miếng thức ăn quá lớn hoặc ăn quá nhanh khiến hệ tiêu hóa phải làm việc nhiều hơn. Điều này dễ gây khó chịu, nhất là ở người bị trào ngược axit, khó tiêu hoặc gặp các vấn đề tiêu hóa.
Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Physiology & Behavior vào năm 2015 cũng xác nhận nhai lâu hơn giúp giảm cảm giác đói và giảm lượng thức ăn tiêu thụ.
Nghiên cứu này không đưa ra số lần nhai cụ thể, nhưng khẳng định việc nhai kỹ kích thích cơ thể tiết các hormone tạo cảm giác no, từ đó hỗ trợ kiểm soát cân nặng.
Bà Brunda M.S. khuyên nên tập trung vào việc ăn chậm thay vì đếm số lần nhai. Mỗi lần chỉ nên ăn một miếng nhỏ và nhai đến khi thức ăn mềm, dễ nuốt.
Bên cạnh đó, cần tránh nói chuyện khi đang nhai, đặt thìa hoặc nĩa xuống giữa các lần ăn và hạn chế sử dụng điện thoại hoặc xem tivi trong bữa ăn để tập trung thưởng thức thức ăn.
Theo bà Brunda M.S., những thói quen đơn giản này mang lại nhiều lợi ích hơn việc cố gắng nhai đúng một số lần cố định. Nếu vẫn thường xuyên khó nuốt, dễ bị nghẹn, đầy hơi hoặc rối loạn tiêu hóa dù đã ăn chậm, người bệnh nên đến cơ sở y tế để tìm nguyên nhân và điều trị phù hợp.
