NATO đang thảo luận khả năng hỗ trợ tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz bị phong tỏa nếu tuyến hàng hải này không được mở lại vào đầu tháng 7, một quan chức cấp cao của liên minh quân sự này nói với Bloomberg.
Theo nguồn tin, ý tưởng này nhận được sự ủng hộ từ một số thành viên của NATO nhưng hiện vẫn chưa đạt được sự đồng thuận cần thiết. Cả hai nguồn tin đều yêu cầu giấu tên. Lãnh đạo các nước NATO sẽ họp tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ vào ngày 7-8/7.
“Khi có chỉ đạo chính trị trước, việc lập kế hoạch chính thức mới diễn ra sau đó. Liệu tôi có đang nghĩ đến chuyện đó không? Chắc chắn là có”, Tư lệnh tối cao NATO tại châu Âu Alexus Grynkewich nói trong cuộc họp báo ngày 19/5 khi được hỏi về khả năng này.
Nếu được triển khai, đây sẽ là sự thay đổi trong chiến lược của NATO đối với xung đột ở Trung Đông. Cho tới nay, các đồng minh khẳng định họ chỉ tham gia tại eo biển này sau khi giao tranh kết thúc và khi có thể hình thành một liên minh rộng lớn bao gồm nhiều nước ngoài NATO.
Tuy nhiên, áp lực kinh tế đang gia tăng khi eo biển Hormuz bị đình trệ lưu thông khiến giá năng lượng tăng vọt và triển vọng tăng trưởng suy giảm.
Hiện chưa rõ chính xác các nước NATO có thể bảo đảm an toàn cho tàu thương mại đi qua eo biển như thế nào. Một nỗ lực gần đây của Mỹ nhằm làm điều này đã dừng lại chỉ sau vài ngày, bất chấp năng lực quân sự đáng kể của Washington.
Iran bắt đầu siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz, nơi trung chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu, sau khi Mỹ và Israel bắt đầu không kích nước này hồi cuối tháng 2.
Kể từ đó, tuyến hàng hải này đã trở thành nguồn căng thẳng giữa Mỹ và các đồng minh châu Âu trong NATO, khi họ từ chối đáp ứng yêu cầu của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc hỗ trợ mở lại eo biển.
Ông Trump nhiều lần công khai không hài lòng trước phản ứng này, và Washington gần đây thông báo sẽ rút 5.000 binh sĩ khỏi Đức.
Quan chức NATO cấp cao nói rằng dù một số đồng minh vẫn phản đối việc cho phép NATO triển khai nhiệm vụ tại eo biển Hormuz, họ có thể sẽ ủng hộ nếu tình trạng phong tỏa kéo dài.
Nhà ngoại giao NATO cho biết một số đồng minh ủng hộ can thiệp để hỗ trợ mở lại eo biển, nhưng cảnh báo rằng nhiều nước khác vẫn không muốn bị kéo sâu vào cuộc xung đột.
Tướng Grynkewich nói rằng việc khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz là lợi ích chung của các đồng minh.
“Việc đình trệ này đang tác động rất tiêu cực tới toàn bộ nền kinh tế của chúng ta và khi kinh tế bị ảnh hưởng, năng lực công nghiệp quốc phòng của chúng ta về lâu dài cũng bị ảnh hưởng”, ông nói.
Dù các nước NATO đều muốn eo biển Hormuz được mở lại, họ có những cách tiếp cận khác nhau đối với cuộc chiến.
Một số nước như Tây Ban Nha phản đối xung đột một cách rõ ràng. Madrid thậm chí cấm Mỹ sử dụng không phận và căn cứ quân sự của mình để tấn công Iran. Tuy nhiên, phần lớn các đồng minh khác âm thầm cho phép Mỹ sử dụng căn cứ để hỗ trợ hậu cần.
Một liên minh do Pháp và Anh dẫn đầu cũng đang xây dựng kế hoạch hỗ trợ bảo đảm an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz sau khi giao tranh lắng xuống. Một số quốc gia thậm chí đã triển khai lực lượng tới khu vực để chuẩn bị.
Theo những nguồn tin này, chính quyền Tổng thống Donald Trump không muốn kéo dài lệnh ngừng bắn vô thời hạn, đồng thời cũng không muốn để Iran tiếp tục kéo dài các cuộc đàm phán mà không có kết quả.
Do đó, ông Trump dự kiến cho Tehran một khoảng thời gian giới hạn để họ đưa ra đề xuất thống nhất và đưa các cuộc đàm phán trở lại đúng hướng.
Những nguồn tin này cho hay ông chủ Nhà Trắng mong muốn có một thỏa thuận được hoàn tất càng sớm càng tốt, cũng như hy vọng sức ép hạn chót sẽ buộc Iran ngồi vào bàn đàm phán trước khi lệnh ngừng bắn hết hiệu lực.
Các nguồn tin cho biết việc cho Iran thêm thời gian để đưa ra một đề xuất thống nhất phản ánh mong muốn của chính quyền Mỹ trong việc giải quyết cuộc xung đột Trung Đông bằng con đường ngoại giao. Đồng thời cho thấy sự miễn cưỡng trong việc nối lại các cuộc không kích quân sự.
Ngoài ra, đội ngũ của ông Trump cũng thừa nhận rằng việc kéo dài phong tỏa càng lâu sẽ càng gây thiệt hại lớn hơn cho nền kinh tế toàn cầu.
Trong khi đó, các nguồn tin của Hãng tin Reuters tiết lộ Tổng thống Trump sẵn sàng cho Iran thêm 3-5 ngày ngừng bắn, song ông vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng về mốc thời gian này.
“Ông Trump sẵn sàng cho Iran thêm 3-5 ngày ngừng bắn để họ thống nhất nội bộ. Tuy nhiên khoảng thời gian này sẽ không kéo dài vô thời hạn”, một nguồn tin cho hay.
Trước đó, ngày 21-4 giờ Mỹ, Tổng thống Trump đã thông báo gia hạn lệnh ngừng bắn của nước này với Iran nhằm tạo thêm thời gian cho đàm phán. Tuy nhiên ông khẳng định sẽ duy trì phỏng tỏa các cảng của Iran.
Tổng thống Trump cho rằng các vòng đàm phán tiếp theo với Tehran bị đình trệ là do “tình trạng đấu đá nội bộ” tại Iran, đồng thời quốc gia trung gian Pakistan đã đề nghị Washington gia hạn lệnh ngừng bắn.
Diễn biến này diễn ra không lâu trước thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần giữa Mỹ và Iran dự kiến kết thúc vào 6h50 sáng 22-4 (giờ Việt Nam).
Ngay sau thông báo về việc gia hạn ngừng bắn, Nhà Trắng cho biết Phó tổng thống JD Vance sẽ không đến Pakistan tham dự vòng đàm phán thứ hai như dự kiến.
Trong cuộc họp báo ngày 11.4, Bộ Tài chính Thái Lan thông báo hơn 13 triệu người Thái Lan có thẻ hưởng trợ cấp xã hội ở quốc gia Đông Nam Á này sẽ được tăng tiền trợ cấp hằng tháng từ 300 baht (gần 250.000 đồng) lên 400 baht (gần 330.000 đồng), theo AFP.
Bộ trưởng Tài chính Thái Lan Ekniti Nitithanprapas cho hay biện pháp này nhằm "bảo vệ các nhóm người dễ bị tổn thương và ngăn chặn tình hình lan rộng sang các lĩnh vực khác".
Ngoài ra, nông dân, chủ doanh nghiệp nhỏ, những người muốn mua xe điện hoặc lắp đặt tấm pin mặt trời ở Thái Lan sẽ được hưởng lợi từ các khoản vay với lãi suất ưu đãi.
Chính phủ Thái Lan cũng đã phê duyệt trợ cấp cho các nhà điều hành vận tải trước thềm Tết cổ truyền Songkran của Thái Lan.
"Thách thức này sẽ kéo dài. Do đó, chúng tôi không chỉ thực hiện các biện pháp ngắn hạn mà còn chuẩn bị cho người dân và các doanh nghiệp thích ứng với tình trạng chi phí năng lượng và sản phẩm có thể tiếp tục tăng", ông Ekniti nhấn mạnh.
Trước đó vào ngày 9.4, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul cho hay chính phủ sẽ ứng phó với xung đột ở Trung Đông bằng cách quản lý giá nhiên liệu và năng lượng, thúc đẩy sử dụng nhiên liệu sinh học để hạn chế nhập khẩu dầu mỏ, thực thi các biện pháp tiết kiệm năng lượng và đẩy nhanh hỗ trợ cho các nhóm dễ bị tổn thương do giá dầu tăng cao, theo Reuters.
Chính phủ Thái Lan cũng cam kết tiếp tục chương trình trợ cấp người tiêu dùng và sẽ mở cửa thị trường điện, khuyến khích năng lượng sạch. Chính phủ nước này cũng sẽ đầu tư vào trí tuệ nhân tạo và chất bán dẫn.
Trong cuộc họp báo ở Nhà Trắng hôm 6.4, Tổng thống Trump than phiền rằng Hàn Quốc và Nhật Bản "đã không giúp đỡ chúng tôi", dù Mỹ đang duy trì sự hiện diện của hàng chục ngàn binh sĩ để bảo vệ 2 nước này, theo Hãng thông tấn Kyodo hôm 7.4.
Nhà lãnh đạo cho rằng sự hỗ trợ quân sự của Mỹ dành cho 2 đồng minh chủ chốt tại châu Á, cũng như Úc, cần phải nhận được sự "đáp lại tương xứng".
Hàn Quốc và Nhật Bản chưa bình luận về phát biểu của Tổng thống Mỹ.
Cũng trong cuộc họp báo, chủ nhân Nhà Trắng tiếp tục chỉ trích NATO là một "con cọp giấy".
Ngược lại, ông khen ngợi một số nước ở Trung Đông, bao gồm Kuwait, Qatar và Ả Rập Xê Út, là những đối tác tốt của Washington kể từ khi Mỹ cùng Israel phát động chiến dịch quân sự ở Iran hôm 28.2.
Trong khi một lần nữa lập trường cứng rắn đối với Iran, ông Trump tuyên bố Mỹ "đã giành chiến thắng về mặt quân sự" trong cuộc xung đột với quốc gia Hồi giáo.
Ông cảnh báo trừ phi Tehran đạt được thỏa thuận với Washington, nếu không các cơ sở hạ tầng trọng yếu của đối phương có thể bị phá hủy trong vòng 4 giờ, bắt đầu từ 7 giờ sáng 8.4 (giờ Việt Nam).
Đó là thời hạn được ông Trump đặt ra cho Iran để mở lại eo biển Hormuz, mà theo ông là ưu tiên rất lớn của Mỹ vào thời điểm hiện tại.
"Chúng tôi cần một thỏa thuận có thể chấp nhận được đối với bản thân tôi, và một phần của thỏa thuận đó chúng tôi muốn dòng chảy tự do của dầu mỏ và mọi thứ", Tổng thống Mỹ nhấn mạnh.
