Tháng 8/2025, gia đình 9 người tại Vân Nam nhập viện trong tình trạng nguy kịch sau khi ăn nấm rừng tự hái. Đây không phải trường hợp cá biệt tại địa phương này. Mỗi mùa mưa từ tháng 6 đến tháng 9, các tỉnh Tây Nam Trung Quốc như Vân Nam bước vào mùa nấm rừng, kéo theo hàng loạt rủi ro về an toàn thực phẩm.
Dù chính quyền liên tục gửi cảnh báo qua điện thoại với nội dung “Không hái, bán hoặc ăn các loại nấm rừng lạ, có rủi ro cao”, tình trạng ngộ độc vẫn diễn ra thường xuyên. Từ năm 1978 đến 2010, giới chức ghi nhận hơn 400 ca tử vong tại đây do “hội chứng đột tử Vân Nam”. Các nạn nhân thường bị ngừng tim đột ngột ngay khi mùa mưa bắt đầu mà không rõ nguyên nhân.
Sau quá trình nghiên cứu, các chuyên gia xác định thủ phạm là loài nấm trắng nhỏ, tên khoa học là Trogia venenata. Một giả thuyết khác cho thấy nạn nhân nhiễm độc Barium, loại kim loại nặng trong đất thấm vào nấm. Độc tố từ loài nấm này kết hợp với nồng độ Barium tích tụ qua nhiều bữa ăn đã gây ra những cái chết bất ngờ.
Năm 2024, trào lưu “Đến Vân Nam ăn nấm” trở nên phổ biến trên mạng xã hội. Tuy nhiên, cùng với sức hút ẩm thực, nhiều báo cáo ghi nhận tình trạng ngộ độc gây ảo giác, phổ biến nhất là hiện tượng nhìn thấy “người tí hon”, sau khi ăn các loại nấm rừng không rõ nguồn gốc.
Ông Shi Jun, thành viên Ủy ban truyền thông khoa học của Hiệp hội Thực vật học Trung Quốc, cho biết việc nhìn thấy “người tí hon” là một phản ứng thần kinh tâm thần đối với việc ngộ độc nấm.
“Đó không phải triệu chứng duy nhất. Ăn nấm độc còn có thể gây ra cái chết”, ông nói.
Lịch sử gắn bó của người Trung Quốc với nấm có từ rất lâu. Tại ba địa điểm thuộc thời đại Đồ đá mới ở tỉnh Chiết Giang, các nhà khảo cổ đã khai quật được năm mẫu vật nghi là linh chi (Ganoderma lucidum). Phân tích cho thấy từ 6.800 năm trước, cư dân cổ đại đã biết thu hái và sử dụng linh chi.
Di sản đó đặc biệt mạnh mẽ ở Vân Nam, nơi được mệnh danh là “Vương quốc của nấm rừng”. Trong số khoảng 2.500 loài nấm rừng ăn được trên thế giới, riêng Vân Nam đã sở hữu hơn 900 loài, chiếm khoảng 36% đa dạng toàn cầu và gần 90% các loại nấm đã biết của Trung Quốc.
Địa lý là yếu tố then chốt. Vân Nam nằm trên cao nguyên vĩ độ thấp, nơi sự chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm lớn cùng độ ẩm cao tạo điều kiện lý tưởng cho nấm. Địa hình hiểm trở với rừng che phủ các ngọn núi mang lại lượng lá rụng và chất hữu cơ dồi dào.
Theo ông Shi Jun, thành viên Ủy ban truyền thông khoa học của Hiệp hội Thực vật học Trung Quốc, hiện tượng nhìn thấy “người tí hon” là một phản ứng thần kinh tâm thần do ngộ độc nấm. Ông cho biết đây không phải triệu chứng duy nhất, bởi ăn nấm độc có thể dẫn đến tử vong.
Lịch sử sử dụng nấm của người Trung Quốc bắt đầu từ hàng nghìn năm trước. Tại ba địa điểm thuộc thời đại Đồ đá mới ở tỉnh Chiết Giang, các nhà khảo cổ khai quật được 5 mẫu vật nghi là linh chi. Kết quả phân tích cho thấy cư dân cổ đại đã biết thu hái và sử dụng loại nấm này từ 6.800 năm trước.
Vân Nam hiện được xem là “Vương quốc nấm rừng” với sự đa dạng sinh học lớn. Trong khoảng 2.500 loài nấm ăn được trên thế giới, tỉnh này sở hữu hơn 900 loài, chiếm 36% toàn cầu và gần 90% các loại nấm đã biết của Trung Quốc.
Điều kiện địa lý giúp Vân Nam trở thành môi trường lý tưởng cho nấm phát triển. Tỉnh nằm trên cao nguyên vĩ độ thấp, có sự chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm lớn cùng độ ẩm cao. Địa hình núi rừng hiểm trở cũng mang lại lượng chất hữu cơ dồi dào từ lá rụng, tạo điều kiện thuận lợi cho các loài nấm sinh sôi
Theo ông Shi Jun, nấm thường có kết cấu giống thịt nhờ các hợp chất polysaccharide. Vị ngọt của loại thực phẩm này đến từ các axit amin như axit glutamic, axit aspartic kết hợp cùng các nucleotide.
Bà Zhu Yi, Phó giáo sư về an toàn thực phẩm và dinh dưỡng tại Đại học Nông nghiệp Trung Quốc cho biết, hương vị của nấm rừng hình thành từ các nguyên tố vi lượng, mùn và dịch tiết của rễ cây trong môi trường tự nhiên. Sự hội tụ của các thành phần này tạo nên hỗn hợp hợp chất có nồng độ hương vị cao.
Dù có sức hấp dẫn về ẩm thực, rủi ro ngộ độc nấm luôn hiện hữu. Trung Quốc hiện ghi nhận hơn 500 loài nấm rừng độc, riêng Vân Nam có hơn 200 loài, trong đó hơn 20 loại chứa độc tố mạnh.
Việc tự nhận diện nấm rừng tiềm ẩn nguy cơ lớn do nhiều loài có hình dáng tương tự nhau, gây khó khăn cho việc phân biệt. Một quan niệm sai lầm phổ biến là nhiệt độ cao có thể loại bỏ mọi độc tố.
Thực tế, nấu chín kỹ chỉ có tác dụng khử độc với một số loài nhất định như nấm Jian Shou Qing. Với nhiều loại khác, đặc biệt là họ nấm tán, độc tố rất bền và không bị phân hủy dù được luộc hay hấp kỹ.
Chiều 8/4, Công an phường Sơn Trà cho biết đã làm việc với bà Lê Thị Kiều (40 tuổi, tạm trú địa phương) về hành vi ném đồ đạc xuống hẻm núi tại bán đảo Sơn Trà, gây phản cảm.
Theo hồ sơ của cơ quan công an, vào 16h ngày 28/3, bà Kiều bày bàn ghế, kinh doanh đồ uống trái phép tại khu vực trụ điện số 46 đường Hoàng Sa. Khi nghe tin tổ công tác liên ngành đang kiểm tra, xử lý vi phạm trật tự đô thị trên tuyến đường, bà Kiều gom ghế xếp bằng kim loại ném xuống sườn núi bên dưới để tránh bị thu giữ.
Hành động của chủ quán cà phê chiều 28/3 đã được Jess, một du khách người Serbia, ghi hình lại.
"Mọi thứ diễn ra quá nhanh, chỉ trong khoảng 5 giây người phụ nữ đã quăng xong ba chiếc ghế. Tôi thực sự bối rối vì cảnh tượng kỳ quặc này nên đã quay lại", Jess nói. Cô cho biết không thể chấp nhận hành động ném ghế xuống vực của chủ quán. Sau đó, Jess chia sẻ video lên mạng xã hội, thu hút nhiều bình luận thể hiện sự bất bình trước hành vi làm tổn hại môi trường của chủ quán.
Làm việc với cơ quan chức năng, bà Kiều cho biết ném ghế xuống hẻm núi vì "sợ bị phạt". Khoảng một tiếng sau khi ném ghế, bà đã leo xuống vực để lấy lại số đồ dùng và không định vứt rác thải gây ô nhiễm.
Cơ quan Công an đã chấn chỉnh, yêu cầu bà Kiều cam kết không tái phạm các hành vi lấn chiếm lòng lề đường và bảo vệ cảnh quan môi trường tại khu vực bảo tồn.
Đà Nẵng đang thực hiện đợt cao điểm lập lại trật tự đô thị. Ngày 8/4, lực lượng chức năng phường Sơn Trà đồng loạt ra quân xóa bỏ các điểm kinh doanh tự phát trên tuyến Hoàng Sa. Theo chính quyền địa phương, tình trạng hàng rong "bủa vây" đường lên bán đảo có xu hướng gia tăng, các hộ kinh doanh thường dùng xe đẩy, bày bàn ghế sát mép vực gây nhếch nhác và tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông trên cung đường đèo dốc.
Ngoài ra, việc kinh doanh không đảm bảo điều kiện còn đặt ra nhiều lo ngại về vệ sinh an toàn thực phẩm, đồng thời gây phiền hà, ảnh hưởng đến trải nghiệm của du khách khi lưu thông trên tuyến đường lên bán đảo Sơn Trà.
Đợt ra quân này nằm trong kế hoạch siết quản lý trật tự đô thị của UBND TP Đà Nẵng với nội dung trọng tâm là không được phép sử dụng vỉa hè để kinh doanh buôn bán.
Lực lượng chức năng xử lý dứt điểm các trường hợp lấn chiếm vỉa hè để kinh doanh. Những trường hợp cố tình chây ỳ sẽ bị sẽ lập biên bản xử phạt hành chính và tạm giữ phương tiện, vật dụng vi phạm.
Chính quyền địa phương cũng khuyến cáo người dân và du khách không tiếp tay cho hoạt động buôn bán trái phép trên vỉa hè, góp phần xây dựng hình ảnh thành phố du lịch văn minh, sạch đẹp.
Bán đảo Sơn Trà được ví là "lá phổi xanh" của Đà Nẵng với diện tích hơn 4.400 ha, là nơi cư ngụ của loài voọc chà vá chân nâu quý hiếm. Việc siết chặt quản lý không chỉ bảo vệ cảnh quan mà còn nhằm ngăn chặn các tác động tiêu cực đến hệ sinh thái rừng gắn liền với biển đặc biệt tại đây.
Nếu trước đây lên kế hoạch du lịch thường được xem là việc "phải làm" trước khi được nghỉ ngơi, thì năm 2026 tâm thế đó đã thay đổi hoàn toàn.
Với nhiều du khách Việt, khâu chuẩn bị hành trình đã trở thành "chương đầu tiên" đầy hứng khởi của cả chuyến đi, không kém phần thú vị so với những trải nghiệm thực địa. Đây là nhận định nổi bật từ báo cáo Xu hướng Du lịch 2026 của Booking.com, công bố gần đây trên thị trường Việt Nam.
Theo báo cáo, 74% du khách Việt Nam ưu tiên tự thiết kế lịch trình cá nhân, dù việc này đòi hỏi đáng kể thời gian và công sức. Đáng chú ý hơn, 63% trong số đó khẳng định họ muốn trực tiếp đảm nhận cả khâu lên kế hoạch lẫn đặt chỗ, không ủy thác cho bất kỳ ai.
Báo cáo gọi đây là tâm thế "hào quang nhân vật chính", khi người đi du lịch không còn là hành khách thụ động theo tour mà chủ động "viết kịch bản" cho hành trình của chính mình.
Dù xu hướng tự lên kế hoạch chiếm ưu thế, dữ liệu của Booking.com cũng chỉ ra sự phân hóa rõ rệt trong cách mỗi người tiếp cận việc chuẩn bị chuyến đi. Báo cáo nhận diện 5 nhóm tính cách điển hình:
Nhóm lớn nhất với 74%, là những du khách yêu thích tự tay sắp xếp mọi thứ và sẵn sàng nắm quyền chủ động.
Tiếp theo khoảng 13% thích điều phối nhưng mong người đồng hành san sẻ trách nhiệm.
Người hỗ trợ tận tâm, chiếm khoảng 8% sẵn lòng đảm nhiệm một phần việc cụ thể nhưng không muốn đứng mũi chịu sào.
Còn trưởng nhóm bất đắc dĩ (5%) là những người không có ý định lên kế hoạch nhưng cuối cùng lại trở thành người duy nhất lo liệu vì cả đoàn "đùn đẩy" nhau.
Nhóm nhỏ nhất được "định danh" là người đồng hành linh hoạt (1%), đơn giản là những ai thích để người khác quyết định và trân trọng lịch trình được chuẩn bị sẵn.
Xu hướng tự chủ trong lên kế hoạch cũng kéo theo sự tăng trưởng của hình thức combo du lịch, kết hợp vé máy bay và khách sạn, tự do trải nghiệm, thay vì tour cố định truyền thống. Với các doanh nghiệp lữ hành, đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để tái định vị sản phẩm và dịch vụ cho phù hợp với một thế hệ du khách ngày càng chủ động hơn.
Bà Trần Thị Bảo Thu - Giám đốc truyền thông và tiếp thị của Công ty lữ hành Vietluxtour - cho biết bên cạnh tour trọn gói, hãng ghi nhận xu hướng khách lựa chọn combo du lịch thường bao gồm: vé + khách sạn, tự do trải nghiệm, tăng trong dịp 30-4 và 1-5 vừa qua, đặc biệt ở nhóm khách trẻ và gia đình nhỏ.
Hai nguyên nhân chính được bà Thu chỉ ra: nhu cầu cá nhân hóa trải nghiệm ngày càng cao, và áp lực từ chi phí vận chuyển tăng khiến nhiều người tìm cách tối ưu ngân sách, nhất là với các điểm đến có thể chạy xe riêng như Nha Trang, Đà Lạt, Phan Thiết hay các tỉnh miền Tây.
Tuy vậy, bà Thu lưu ý rằng đây không phải sự thay thế hoàn toàn đối với tour trọn gói.
"Khách đang chuyển từ 'mua tour' sang 'chọn cách đi phù hợp nhất với ngân sách gia đình mình'. Với những hành trình ngắn, quen thuộc, combo là lựa chọn hợp lý; nhưng với các tuyến phức tạp hoặc cần trải nghiệm sâu, tour trọn gói vẫn giữ lợi thế", bà Thu phân tích.
Nhìn vào bức tranh tổng thể mùa lễ vừa qua, đại diện Vietluxtour đưa ra một nhận định đáng chú ý: "Đây không phải câu chuyện 'ít khách', mà là câu chuyện khách chọn kỹ hơn và chốt muộn hơn. Những sản phẩm rõ ràng về giá, hợp lý về lịch trình và phù hợp nhu cầu thực tế vẫn sẽ có sức hút rất tốt", bà Thu nhận định.
Ông Branavan Aruljothi - Giám đốc Quốc gia của Booking.com tại Việt Nam - cũng cho rằng những chuyến đi của du khách Việt ngày càng rõ nét về mục tiêu và mang tâm thế lạc quan, tích cực hơn. "Chúng tôi nhận thấy du khách chủ động lên kịch bản với những trải nghiệm dành riêng cho chính mình, và đồng thời rất tận hưởng quá trình đó", ông Branavan Aruljothi nói thêm.
“Lo lắng, quan ngại” là cảm nhận chung của người dân khi di chuyển qua khu vực vòng xoay điểm trường Đường Bào, nằm trên tuyến đường ĐT.975. Trục giao thông huyết mạch từ Dương Đông qua Cửa Lấp đến Bãi Khem là xương sống kết nối sân bay Phú Quốc với các khu vực trọng điểm đón tiếp đại biểu dự Tuần lễ cấp cao APEC 2027.
Trong khi dự án mở rộng đang được triển khai, một số đoạn tuyến gắn với nút giao như vòng xoay vào khu dân cư Suối Lớn hay điểm trường Đường Bào đã bộc lộ những bất cập nhất định về tầm nhìn do độ dốc lớn và kích thước vòng xoay chưa thực sự phù hợp với lưu lượng phương tiện hiện tại.
Nhiều người dân địa phương nắm được hiện trạng đều chủ động giảm tốc, di chuyển “thăm dò” khi lên dốc và tiếp cận vòng xoay trong điều kiện tầm nhìn hạn chế. Tuy nhiên, với những người dân vãng lai thì điểm giao thông này là thách thức lớn.
“Có hôm tôi đang chở con đi học, xe phía trước thắng gấp vì vừa lên dốc là gặp ngay phương tiện, không kịp quan sát. Nếu đi nhanh một chút là rất dễ xảy ra va chạm”, anh Trần Văn H., một phụ huynh sống tại khu vực chia sẻ.
Nhận diện được vấn đề này, ngay từ năm 2024, các cơ quan chức năng địa phương đã nhiều lần cảnh báo về tính chất nguy hiểm của nút giao này sau khi xảy ra một số vụ tai nạn giao thông.
Một tài xế xe công nghệ thường xuyên chở khách từ sân bay về khu vực Bãi Trường cho biết: “Khách nước ngoài thuê xe máy tự lái rất nhiều. Khi đi từ dưới dốc lên, vì khuất tầm nhìn, nên họ gần như không lường được phía trước là vòng xoay. Chỉ cần xử lý chậm một nhịp là có thể dẫn đến tai nạn”.
Nguyên nhân cốt lõi, theo đơn vị thi công, nằm ở tổ hợp các yếu tố hình học tuyến. Đoạn từ Km8+100 đến Km8+600 của ĐT.975 hiện có độ dốc dọc khoảng 4%, kết hợp với đường cong đứng có bán kính gần mức tối thiểu thiết kế và đường cong nằm tương đối gắt. Đỉnh dốc lại trùng với vị trí vòng xoay, tạo nên hiệu ứng “bóp méo tầm nhìn” đối với lái xe khi tiếp cận.
Trong bối cảnh tuyến ĐT.975 đang được cấp tập mở rộng để phục vụ APEC 2027 - sự kiện có ý nghĩa đặc biệt về đối ngoại và phát triển kinh tế - những tồn tại này càng đặt ra yêu cầu cấp bách phải xử lý triệt để.
Theo khảo sát thực địa ngày 19.4 của đơn vị chức năng, đoạn tuyến gần vòng xoay Đường Bào tồn tại độ dốc cao hơn khu vực trường học theo hướng từ An Thới về Dương Đông. Chính yếu tố địa hình này đã làm hạn chế đáng kể tầm nhìn của người điều khiển phương tiện, đặc biệt với các xe di chuyển ở tốc độ cao. Nguy cơ va chạm vì thế gia tăng rõ rệt, nhất là vào thời điểm học sinh đến trường và tan học.
Vì vậy, cần sớm điều chỉnh để việc đi lại của người dân đảm bảo an toàn.
Về phía nhà đầu tư thi công dự án ĐT.975, Công ty TNHH Mặt Trời Phú Quốc thông tin: Doanh nghiệp đã chủ động đề xuất phương án điều chỉnh kỹ thuật mang tính căn cơ. Cụ thể, Công ty kiến nghị hạ độ dốc đoạn tuyến dài khoảng 500 m, từ mức 4% xuống còn 1 - 2%. Giải pháp này nhằm cải thiện đáng kể tầm nhìn, giúp người điều khiển phương tiện có đủ thời gian quan sát và xử lý tình huống khi tiếp cận vòng xoay.
Ở góc độ người dân, kỳ vọng lớn nhất lúc này là các giải pháp sẽ sớm được triển khai trên thực địa. “Chúng tôi không mong gì hơn là con đường an toàn hơn mỗi ngày. Nhất là khu vực có trường học, chỉ cần một sơ suất nhỏ cũng có thể trả giá rất đắt”, chị Nguyễn Thị L., một tiểu thương gần vòng xoay, bày tỏ.
Có thể thấy, từ phản ánh thực tế của người dân, đến sự vào cuộc của lực lượng chức năng và đề xuất cụ thể từ doanh nghiệp, bài toán tại vòng xoay Đường Bào đang từng bước được nhận diện rõ và xử lý theo hướng tích cực.
Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra không chỉ là “có giải pháp”, mà là triển khai nhanh, đồng bộ và dứt điểm nhằm giảm thiểu nguy cơ tai nạn giao thông, tránh ảnh hưởng xấu tới hình ảnh của một điểm đến quốc tế đang phát triển mạnh mẽ như Phú Quốc.
