Theo báo cáo xu hướng công nghệ smartphone từ hãng nghiên cứu thị trường Omdia, sản lượng điện thoại giá dưới 400 USD ước tính giảm mạnh 22% năm nay. Sự suy thoái ở phân khúc giá rẻ được đánh giá sẽ khiến thị trường di động toàn cầu nói chung giảm 12% so với cùng kỳ năm ngoái.
Tom’s Hardware cho biết nguyên nhân cốt lõi của cuộc khủng hoảng này bắt nguồn từ việc giá hợp đồng của chip nhớ DRAM và NAND Flash liên tục tăng phi mã. Chi phí linh kiện thô “bị đẩy lên mức không tưởng”, biến bài toán duy trì biên lợi nhuận vốn đã mỏng của điện thoại giá rẻ trở thành nhiệm vụ bất khả thi.
Theo dữ liệu của Omdia, giai đoạn từ quý III/2025 đến quý I/2026, tỷ trọng chi phí dành cho chip nhớ bên trong các thiết bị dưới 400 USD đã tăng gần gấp đôi, chiếm tới 60% tổng chi phí cấu thành máy. Đáng sợ hơn, ở phân khúc siêu rẻ dưới 99 USD, linh kiện lưu trữ chiếm tới 64% ngân sách sản xuất. Khi bộ nhớ chiếm tới 2/3 giá trị phần cứng, các nhà sản xuất hầu như không còn ngân sách để chi trả cho chip xử lý, màn hình, pin, cảm biến camera hay bộ khung vỏ.
Tình trạng khan hiếm chip nhớ cực đoan này là do các ông lớn bán dẫn như Samsung, SK hynix và Micron đã đồng loạt quay lưng với dòng chip nhớ thương mại thông thường để dồn toàn lực, chuyển đổi dây chuyền sang sản xuất bộ nhớ băng thông cao phục vụ cho các trung tâm dữ liệu AI, nơi mang lại biên lợi nhuận khổng lồ.
Trong các chu kỳ thị trường trước đây, các hãng di động thường bù đắp chi phí bằng cách cắt giảm các linh kiện khác. Tuy nhiên, các dòng điện thoại giá rẻ của các ông vua cấu hình đến từ Trung Quốc như Xiaomi, Oppo, Vivo hay Transsion vốn đã bị cắt giảm đến mức tối đa và không còn dư địa để tối ưu. Ông Zaker Li, nhà phân tích trưởng tại Omdia, cho biết các hãng buộc phải tăng giá bán lẻ để duy trì mức lợi nhuận siêu nhỏ. Nhưng do khách hàng bình dân vốn cực kỳ nhạy cảm về giá, việc một chiếc điện thoại từ 150 USD đột ngột tăng lên 220 USD sẽ khiến nhu cầu mua sắm lập tức biến mất. Trước thực tế này, nhiều ông lớn đang âm thầm rút lui khỏi thị trường, khai tử các dòng máy siêu rẻ để tập trung vào phân khúc mang lại lợi nhuận tốt hơn.
Trái ngược với sự sụp đổ của nhóm dưới 400 USD, phân khúc smartphone trung và cao cấp, trên 400 USD được dự báo vẫn tăng trưởng ổn định ở mức 5,7%. Dù vậy, để sống sót qua cơn bão giá chip nhớ, các dòng máy mang danh flagship killer cũng đang phải thực hiện những cuộc cắt giảm phần cứng. Nhiều thương hiệu Trung Quốc đã phải hạ cấp từ màn hình LTPO OLED tiên tiến xuống tấm nền LTPS OLED đời cũ để tiết kiệm 3-5 USD mỗi máy. Thậm chí, để giảm 30-40% chi phí chip, các hãng chấp nhận tái sử dụng bộ vi xử lý thuộc thế hệ cũ, đồng thời loại bỏ các camera phụ như ống kính macro, góc siêu rộng hoặc hạ kích thước cảm biến ảnh.
Đối với phân khúc cao cấp như iPhone 17 Pro hay Galaxy S26 Ultra, do giá trị máy nằm ở khung viền titanium, chip tùy biến hay camera tiềm vọng đắt đỏ, tỷ trọng của chip nhớ trong tổng chi phí sản xuất là không quá lớn. Tuy nhiên, mức chênh lệch sẽ vẫn được các hãng tính thẳng vào giá bán, biến việc tăng giá bán lẻ dòng cao cấp trở thành một “bình thường mới” trên thị trường.
Giới phân tích nhận định người dùng sẽ phải kiên nhẫn nếu muốn đợi giá điện thoại hạ nhiệt. Theo Bloomberg, ngày 29/6, Bộ trưởng Công nghiệp Hàn Quốc cho biết Samsung và SK Hynix sẽ xây dựng mỗi công ty hai nhà máy sản xuất chip, tổng vốn đầu tư 800.000 tỷ won (518 tỷ USD) với mục tiêu tăng gấp đôi sản lượng chip nhớ quốc gia. Micron cũng đang mở rộng các tổ hợp sản xuất tại Mỹ và Nhật Bản.
Tuy nhiên, việc xây dựng, lắp đặt thiết bị và vận hành một nhà máy bán dẫn cần lộ trình tính bằng vài năm. Nguồn cung chip nhớ cho thiết bị tiêu dùng chỉ có thể được giải tỏa sớm nhất giữa 2027 và phải đến 2028 thị trường mới có thể bình ổn. Cho đến lúc đó, khủng hoảng “RAMaggedon” sẽ vẫn tiếp tục.
Theo SlashGear, nhu cầu ngày càng cao đối với xe điện hiện nay đã thúc đẩy Trung Quốc phát triển mạnh mẽ ngành công nghiệp pin, tiêu biểu nhất là pin lithium. Chỉ trong năm 2024, 11,3 triệu xe điện đã được bán ra tại Trung Quốc, chiếm gần một nửa tổng số xe được tiêu thụ tại nước này.
Tuy nhiên, ngành công nghiệp pin lithium của Trung Quốc không chỉ phục vụ cho xe điện mà còn cho các thiết bị điện tử khác, chẳng hạn như smartphone. Báo cáo của Forbes cho biết, Trung Quốc chiếm 73% sản lượng pin lithium toàn cầu, trong khi Mỹ chỉ chiếm 12%.
Ngoài việc cung cấp năng lượng cho xe điện, pin lithium còn đóng vai trò quan trọng trong việc lưu trữ năng lượng từ các nguồn tái tạo như năng lượng mặt trời và gió. Pin lithium chiếm 94% tổng dung lượng lưu trữ năng lượng trong năm 2022 để chứng minh tầm quan trọng của công nghệ này trong việc duy trì nguồn năng lượng xanh.
Trung Quốc hiện sản xuất 80% tổng số pin lithium trên toàn cầu. Để đạt được vị thế thống trị trong ngành công nghiệp pin lithium như vậy, không thể không nhắc đến các chính sách của chính phủ Trung Quốc, sự đổi mới cũng như chương trình hỗ trợ. Báo cáo của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) cho biết, các thương hiệu Trung Quốc kiểm soát 25% công suất khai thác lithium toàn cầu trong năm 2023.
Sự phát triển của ngành công nghiệp pin lithium tại Trung Quốc bắt đầu kể từ Thế vận hội Olympic 2008 tổ chức ở Bắc Kinh, khi nước này lần đầu tiên đưa vào sử dụng xe buýt chạy bằng pin. Kể từ đó, chính phủ đã triển khai nhiều chương trình khuyến khích nhằm thúc đẩy việc sử dụng xe năng lượng mới.
Trung Quốc hiện là quê hương của các công ty hàng đầu trong ngành pin lithium ion như CATL và BYD, đồng thời quốc gia này cũng kiểm soát mọi khía cạnh của ngành công nghiệp từ khai thác đến sản xuất. Mặc dù pin lithium vẫn còn một số vấn đề và nhược điểm, nhưng chúng hiện là giải pháp năng lượng linh hoạt cho xe điện, thiết bị thông minh và các ứng dụng năng lượng thiết yếu, khẳng định vị thế của Trung Quốc trong lĩnh vực này.
Ngoài hiển thị dung lượng chi tiết theo % còn lại, các mẫu pin dự phòng cao cấp mới ra mắt thường có thêm nhiều tính năng như đo công suất sạc đầu vào, đầu ra, thời gian sạc còn lại cho thiết bị kết nối hay các biểu tượng cá nhân hóa cho người sở hữu.
Ngoài hiển thị dung lượng chi tiết theo % còn lại, các mẫu pin dự phòng cao cấp mới ra mắt thường có thêm nhiều tính năng như đo công suất sạc đầu vào, đầu ra, thời gian sạc còn lại cho thiết bị kết nối hay các biểu tượng cá nhân hóa cho người sở hữu.
Ngoài hiển thị dung lượng chi tiết theo % còn lại, các mẫu pin dự phòng cao cấp mới ra mắt thường có thêm nhiều tính năng như đo công suất sạc đầu vào, đầu ra, thời gian sạc còn lại cho thiết bị kết nối hay các biểu tượng cá nhân hóa cho người sở hữu.
Ngoài hiển thị dung lượng chi tiết theo % còn lại, các mẫu pin dự phòng cao cấp mới ra mắt thường có thêm nhiều tính năng như đo công suất sạc đầu vào, đầu ra, thời gian sạc còn lại cho thiết bị kết nối hay các biểu tượng cá nhân hóa cho người sở hữu.
"Chúng tôi nhận thông báo rằng Bộ Thương mại Mỹ đã gỡ bỏ biện pháp kiểm soát xuất khẩu với Claude Fable 5 và Mythos 5. Chúng tôi sẽ bắt đầu khôi phục quyền tiếp cận từ ngày mai", Anthropic cho biết trong bài đăng trên X hôm 30/6.
Thông báo được đưa ra 4 ngày sau khi công ty AI được chính phủ Mỹ cho phép mở quyền tiếp cận mô hình Mythos 5 với nhóm nhỏ công ty an ninh mạng nước này.
Trong thư đề ngày 26/6 và được Reuters thu thập, Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick nói rằng Anthropic đã phối hợp với chính phủ Mỹ nhằm xử lý "những mối đe dọa liên quan đến các mô hình được đề cập".
OpenAI tuần trước cũng tuân thủ yêu cầu từ chính phủ và hạn chế quyền tiếp cận mô hình GPT-5.6, chỉ cho phép một số đối tác được phê duyệt sử dụng. "Đây không phải quy trình mà chúng tôi cho là tối ưu", CEO Sam Altman cho hay.
Giám đốc Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) John Ratcliffe so sánh năng lực của những mô hình AI tối tân với vũ khí hạt nhân, đồng thời bảo vệ những biện pháp kiểm soát quyết liệt của chính quyền Tổng thống Donald Trump với việc tung ra những công nghệ AI mạnh nhất của nước này.
Anthropic đầu tháng 6 công bố Fable 5 và Mythos 5, hai mô hình được công ty quảng cáo hiện đại nhất theo nhiều thang đo trong ngành công nghiệp AI. Chúng được xây dựng dựa trên nền tảng Claude Mythos Preview, từng khiến quan chức Mỹ lo ngại vì năng lực an ninh mạng tiên tiến.
Đến 12/6, Anthropic nhận chỉ đạo từ chính phủ Mỹ phải đình chỉ quyền truy cập Fable 5 và Mythos 5 đối với "công dân nước ngoài, dù đang ở Mỹ hay quốc gia khác, kể cả là nhân viên Anthropic". Startup AI này nói rằng chính phủ Mỹ đưa ra lý do "an ninh quốc gia", nhưng không cung cấp chi tiết.
David Sacks, đồng chủ tịch Hội đồng Cố vấn Khoa học và Công nghệ của Tổng thống Mỹ, nói "một đối tác tin cậy" của chính phủ Mỹ và Anthropic đã thử nghiệm Fable và phát hiện phương pháp bẻ khóa (jailbreak) nhằm vượt qua hàng rào an toàn vốn giúp tách biệt mô hình thương mại này với năng lực an ninh mạng không hạn chế của Mythos.
Chính phủ Mỹ sau đó đề nghị Anthropic vá lỗi hoặc thu hồi Fable 5 đến khi giải quyết xong, nhưng CEO Dario Amodei được cho là đã từ chối. "Chính quyền sau đó phải miễn cưỡng ban hành chỉ đạo kiểm soát xuất khẩu. Họ sẵn sàng gỡ hạn chế ngay khi vấn đề được khắc phục", ông nói.
Sacks chỉ trích hành động của Anthropic không phù hợp với vị thế của một phòng thí nghiệm luôn đặt an toàn lên hàng đầu, cũng như từng kêu gọi quản lý Mythos với tư cách là vũ khí an ninh mạng.
Ông cho biết quyết định hạn chế không liên quan đến những xích mích trước đây giữa Anthropic với chính phủ, thêm rằng Washington luôn coi trọng công nghệ của startup AI này và coi vấn đề "rất dễ giải quyết".
