Vậy khâu coi thi trong kỳ thi này được quy định ra sao, cần làm gì để giảm phụ thuộc quá nhiều vào yếu tố con người?
Theo quy chế thi tốt nghiệp THPT, ban chỉ đạo thi cấp tỉnh chịu trách nhiệm chỉ đạo toàn diện các hoạt động chuẩn bị, tổ chức thực hiện kỳ thi, trong đó bao gồm khâu coi thi, chấm thi.
Tuy nhiên quy chế cũng quy định rõ thành phần, cách bố trí nhân sự và nguyên tắc làm việc tại từng điểm thi. Trong đó, trưởng điểm thi là lãnh đạo trường phổ thông hoặc lãnh đạo trường THCS; phó trưởng điểm thi là lãnh đạo và/hoặc tổ trưởng chuyên môn của trường phổ thông hoặc trường THCS. Trong các phó trưởng điểm thi, có 1 phó trưởng điểm thi phụ trách cơ sở vật chất là người của cơ sở giáo dục nơi đặt điểm thi; các phó trưởng điểm thi khác phải đến từ cơ sở giáo dục khác.
Về giám thị, quy chế quy định là giáo viên trên địa bàn tỉnh. Ngoài ra còn có các vị trí khác như thư ký điểm thi, trật tự viên, nhân viên phục vụ, y tế, công an hoặc kiểm soát viên quân sự trong trường hợp đặc biệt…
Để tránh xung đột về lợi ích, quy chế quy định trưởng điểm thi và phó trưởng điểm thi không cùng thuộc một trường. Trưởng điểm thi, phó trưởng điểm thi (trừ phó trưởng điểm phụ trách cơ sở vật chất) và giám thị không được làm nhiệm vụ tại điểm thi có học sinh lớp 12 của trường mình dự thi trong năm tổ chức kỳ thi.
Khi thực hiện nhiệm vụ, các thành viên không được mang các thiết bị thu phát thông tin; không được làm việc riêng; không được hút thuốc; không được sử dụng đồ uống có cồn; không được tự ý xử lý các tình huống phát sinh.
Ở các điểm thi, trong giờ làm bài thi, một giám thị sẽ bao quát từ đầu phòng đến cuối phòng, giám thị còn lại bao quát từ cuối phòng đến đầu phòng cho đến hết giờ thi.
Với những quy định như trên, trong các hội nghị, tập huấn cho kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay, đại diện lãnh đạo Bộ GD-ĐT luôn nhấn mạnh: nếu giám thị được tập huấn kỹ, làm hết trách nhiệm của mình thì chắc chắn sẽ phát hiện những biểu hiện bất thường của thí sinh (TS) trong quá trình làm bài.
Theo Bộ GD-ĐT, kết thúc kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay, cả nước có 74 TS vi phạm quy chế thi bị đình chỉ thi. Con số này tăng gần gấp đôi so với kỳ thi năm 2025 (có 41 TS vi phạm quy chế thi, trong đó có 39 TS mang điện thoại vào phòng thi). Dù vậy, tại thời điểm kết thúc kỳ thi trên chưa ghi nhận hiện tượng tiêu cực, gian lận có tổ chức. Toàn quốc không có giám thị vi phạm quy chế thi.
Tiến sĩ Lê Viết Khuyến, nguyên Phó vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD-ĐT), cho rằng việc Bộ GD-ĐT bước đầu xác định cần tiếp tục làm rõ công tác coi thi cho thấy đây không chỉ là câu chuyện của một điểm thi hay một cá nhân, mà là dịp để nhìn lại toàn bộ quy trình tổ chức kỳ thi, từ xây dựng đề thi, tổ chức thi, coi thi, chấm thi đến sử dụng kết quả.
“Gốc rễ của vấn đề vẫn là phải hạn chế tối đa những điều kiện có thể dẫn đến tiêu cực. Khi một hệ thống còn phụ thuộc quá nhiều vào con người thì nguy cơ sai phạm vẫn luôn tồn tại”, ông Khuyến nhận định và cho rằng không thể chỉ trông chờ vào việc tăng thêm các đoàn thanh tra hay bổ sung các quy định kiểm soát. Xử lý nghiêm sai phạm là cần thiết, nhưng theo ông Khuyến, điều quan trọng hơn là tiếp tục hoàn thiện cơ chế tổ chức kỳ thi, giảm sự phụ thuộc vào con người và tăng tính minh bạch. Đó mới là giải pháp căn cơ để hạn chế tiêu cực.
Một chuyên gia về khảo thí nêu vấn đề: “Trong thi trắc nghiệm trên giấy, nhiều mã đề thi là một giải pháp cần thiết để hạn chế trao đổi thông tin làm bài. Tuy nhiên, số lượng mã đề không phản ánh đầy đủ mức độ an toàn của kỳ thi nếu các mã đề đó chỉ được tạo ra từ ít đề thi gốc. Vì vậy, khi bàn về an ninh khảo thí, cần nhìn sâu hơn vào số lượng đề thi gốc, mức độ độc lập giữa các đề thi gốc và cách phân phối mã đề thi trong phòng thi”.
Tiến sĩ Lê Viết Khuyến cho rằng thi trên máy tính là xu hướng tất yếu. Điều cốt lõi không phải chỉ là thay giấy bằng máy tính, mà là xây dựng một hệ thống khảo thí hiện đại, trong đó toàn bộ quy trình từ xây dựng ngân hàng đề thi, tổ chức thi đến chấm thi đều được chuẩn hóa và ứng dụng công nghệ.
Hiện nay, nhiều kỳ thi đánh giá năng lực ở nước ta đã được tổ chức theo hình thức thi trên máy tính, điển hình như V-SAT, cho thấy có cơ sở để mở rộng mô hình này khi điều kiện cho phép. Ưu điểm lớn nhất của thi trên máy tính là giảm đáng kể sự can thiệp của con người. Đề thi được lựa chọn ngẫu nhiên từ ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa, mỗi TS có một mã đề khác nhau nhưng vẫn bảo đảm tương đương về độ khó. Sau khi hoàn thành bài thi, hệ thống có thể chấm điểm tự động và trả kết quả trong thời gian rất ngắn.
Khi toàn bộ quy trình được số hóa và chuẩn hóa, nguy cơ phát sinh tiêu cực cũng giảm đi rất nhiều. Người làm công tác tổ chức thi chủ yếu thực hiện nhiệm vụ giám sát, hỗ trợ kỹ thuật và bảo đảm đúng quy trình, thay vì tham gia vào những khâu có thể tác động trực tiếp đến kết quả của TS.
Ông Khuyến cũng cho rằng không chỉ cần thay đổi hình thức thi mà còn phải thay đổi cách tổ chức. Về lâu dài, nên nghiên cứu hình thành các trung tâm khảo thí độc lập, có chức năng xây dựng ngân hàng đề thi, tổ chức các kỳ thi chuẩn hóa và cung cấp kết quả đánh giá cho các cơ sở giáo dục. Trong khi đó, nếu mỗi địa phương hoặc mỗi đơn vị tự thực hiện toàn bộ các khâu thì rất khó bảo đảm sự đồng đều về chất lượng. Khi có một hệ thống khảo thí chuyên nghiệp, các trường đại học cũng có thể sử dụng chung kết quả để tuyển sinh, thay vì mỗi trường phải tổ chức một kỳ thi riêng. Điều này vừa giảm áp lực cho TS, vừa tiết kiệm nguồn lực của xã hội.
Tin Gốc: Thanh Niên
