Đề thi lớp 10 TP.HCM sau sáp nhập: Mức độ phân hóa thế nào ?

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển mạnh mẽ, tiếng Anh ngày càng trở thành kỹ năng thiết yếu. Tuy nhiên, bên cạnh việc học để giao tiếp hiệu quả, không ít người Việt lại mang một áp lực khác: phải nói tiếng Anh giống hệt người Anh hoặc người Mỹ mới được xem là "chuẩn".

Trao đổi với phóng viên Dân trí, ThS Phạm Công Nhật, giảng viên thỉnh giảng báo chí hệ Deakin - Úc tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia TPHCM), cho rằng đây là một ngộ nhận khá phổ biến.

Áp lực phải nói như người bản xứ

Điều khiến ông Công Nhật trăn trở về vấn đề này lại xuất phát từ chính trải nghiệm của bản thân.

Là người từng có thâm niên 18 năm làm việc tại một tờ báo lớn, giải nhất cuộc thi hùng biện tiếng Anh dành cho sinh viên tại TPHCM năm 2005 và đoạt suất học bổng du học hè ở Anh Quốc (do Hội đồng Anh cấp). Ông cũng là nhà báo Việt Nam đầu tiên được tiếp cận, phỏng vấn "cha đẻ Internet" Vinton Gray Cerf vào năm 2016 tại Đức… nhưng không ít lần nhận về lời nhận xét rằng tiếng Anh của ông nghe "chưa Tây", thậm chí bị chê là... "phèn".

“Trong một buổi dạ tiệc gần đây, tôi rất bất ngờ khi bị hỏi: “Anh từng nhận học bổng đi du học Anh, đi đủ 5 châu mà sao nói tiếng Anh vẫn không giống giọng Anh hay Mỹ, nghe vẫn hơi “phèn”? Điều khiến tôi suy nghĩ là những lời góp ý như vậy tất cả đến từ người Việt, chứ chưa từng từ người nước ngoài", ông Nhật chia sẻ.

Theo ông, nghịch lý này phản ánh một tâm lý khá phổ biến trong xã hội: nhiều người đang đồng nhất năng lực tiếng Anh với việc phải nói giống người bản ngữ.

"Tôi có cơ hội đi đủ 5 châu, làm việc với nhiều đối tác nước ngoài nhưng hiếm khi bị người bản ngữ góp ý về chất giọng. Ngược lại, chính người Việt lại thường khắt khe với nhau về việc phải nói giống người bản xứ", ông chia sẻ.

Khi tìm hiểu sâu thêm, ông gõ câu lệnh “Thói sính ngoại, muốn người Việt nói tiếng Anh giọng chuẩn Anh, chuẩn Mỹ có phổ biến ở Việt Nam không?” thì câu trả lời là “khá phổ biến” (ChatGPT), “rất phổ biến và có xu hướng gia tăng” (Google AI), “khá phổ biến và đã tồn tại sâu sắc thời gian dài” (Gemini)…

Song song đó, ThS Phạm Công Nhật, cũng trăn trở: "Nhiều em đọc, viết rất tốt nhưng khi thuyết trình lại nói ngập ngừng. Khi hỏi nguyên nhân, các em chia sẻ từng nhiều lần bị góp ý vì giọng nói “còn rặt âm Việt”, chưa giống người bản xứ nên dần hình thành tâm lý sợ nói sai, sợ bị đánh giá", ông Nhật kể.

Nam giảng viên kể về trường hợp của cô bạn Wendy Nguyễn - một người sống ở Mỹ từ lâu và hai vợ chồng đều là những gương mặt khởi nghiệp Việt có tiếng ở Thung lũng Silicon - gần đây hứng một số nhận xét trên mạng xã hội.

Người bạn này bị chê ở Mỹ lâu mà phát âm không đúng, nói tiếng Anh giống kiểu mới học và vẫn “Vietlish quá” (tạm hiểu Vietlish là nói tiếng Anh là biết ngay người Việt).

Không chỉ ở bậc đại học, áp lực này còn xuất hiện từ rất sớm. Trong các sự kiện tại một số trường tiểu học và THCS, ông từng nghe nhiều phụ huynh băn khoăn vì con học với giáo viên nước ngoài từ nhỏ nhưng vẫn mang âm hưởng tiếng Việt khi nói tiếng Anh.

Theo NCS Hà Đặng Như Quỳnh (tốt nghiệp á khoa Sư phạm Anh, Trường Đại học Sư phạm TPHCM và 9.0 IELTS Speaking (nói), một trong những nguyên nhân của quan niệm trên là nhiều người đang nhầm lẫn giữa phát âm (pronunciation) và chất giọng (accent).

Bà lý giải, phát âm là đọc rõ âm của từ, đúng trọng âm và giúp người nghe hiểu chính xác nội dung. Trong khi đó, chất giọng là âm hưởng chịu ảnh hưởng bởi ngôn ngữ mẹ đẻ hoặc vùng miền.

"Một người hoàn toàn có thể phát âm chuẩn nhưng vẫn mang âm hưởng tiếng Việt. Điều đó khác với việc phát âm sai như thiếu âm cuối hoặc đọc sai hoàn toàn một từ tiếng Anh", bà nói.

Theo bà, ngay cả các kỳ thi quốc tế như IELTS hay TOEFL cũng không yêu cầu thí sinh phải nói bằng giọng Anh hay giọng Mỹ.

"Các kỳ thi đánh giá khả năng giao tiếp rõ ràng, mạch lạc và dễ hiểu, chứ không chấm điểm dựa trên việc thí sinh có nói giống người bản ngữ hay không", bà nhấn mạnh.

Theo ThS Phạm Công Nhật, mục tiêu cốt lõi của việc học ngoại ngữ là giao tiếp, truyền đạt thông tin và thể hiện tư duy.

"Điều đáng tiếc là không ít học sinh, sinh viên vì sợ bị chê “Vietlish”, sợ bị cười vì chất giọng nên ngại giao tiếp. Khi đó, vấn đề lớn nhất không còn là vốn tiếng Anh mà là sự thiếu tự tin không đáng có", ông nói.

Ông cũng dẫn ví dụ về Ấn Độ và Singapore - hai quốc gia có cách sử dụng tiếng Anh mang bản sắc riêng - nhưng vẫn có vị thế cao, có nhiều nhân lực giữ vị trí quan trọng trong các tập đoàn đa quốc gia và môi trường quốc tế.

"Tôi từng giành giải nhất cuộc thi hùng biện tiếng Anh do người nước ngoài chấm, sau đó có cơ hội “giành suất” trò chuyện, phỏng vấn độc quyền nhiều huyền thoại công nghệ quốc tế như Vinton Cerf hay Jeff Dean. Họ chưa bao giờ chọn tôi vì tôi nói tiếng Anh “chuẩn” giống họ đến đâu, mà vì tôi đã cho họ thấy bản thân đã nỗ lực như thế nào”, ông Nhật chia sẻ.

Đồng quan điểm, ông Võ Đình Phúc (đạt 9.0 IELTS Speaking, Quản lý học thuật tại DOL English), khuyên: "Hãy nghiêm khắc với lỗi phát âm vì đó là yếu tố ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp. Nhưng hãy bao dung với chất giọng của mình. Chất giọng Việt trong tiếng Anh không phải là một vết xước, mà là chữ ký của chính bạn".

Tin Gốc: Dân Trí

Thời điểm này, các trường THPT tại TPHCM đang hoàn tất việc nhận hồ sơ nhập học đối với học sinh trúng tuyển vào lớp 10 năm học 2026-2027.

Năm nay, song song với công tác nhận hồ sơ, các nhà trường chú trọng đẩy mạnh tư vấn giúp phụ huynh học sinh dễ hình dung về môi trường học tập ở bậc THPT, đặc biệt là định hướng phù hợp khi chọn môn học lựa chọn ngay từ đầu năm.

Dù đã bước sang năm thứ 5 Chương trình GDPT 2018 triển khai ở bậc THPT song theo nhiều cán bộ quản lý giáo dục, khó khăn lớn nhất trong công tác tư vấn chọn môn đối với học sinh lớp 10 là còn một bộ phận không nhỏ phụ huynh học sinh vẫn chưa hiểu rõ về Chương trình GDPT 2018 bậc THPT, về vai trò của chọn môn lựa chọn gắn với việc chọn môn thi tốt nghiệp THPT và trách nhiệm chọn ngành, chọn trường đại học sau này.

Thầy Huỳnh Văn Hoài, Phó hiệu trưởng Trường THPT Võ Thị Sáu, phường Gia Định, TPHCM cho biết, Chương trình GDPT 2018 xác định bậc THPT là giai đoạn định hướng nghề nghiệp, thông qua việc ngoài 8 môn học bắt buộc thì học sinh được chọn 4 môn học lựa chọn, gắn liền với định hướng nghề nghiệp sau này của các em.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy vẫn còn học sinh chọn môn theo bạn bè, theo số đông, theo quan điểm "môn học dễ, môn học khó”, chưa gắn trách nhiệm định hướng nghề nghiệp với việc chọn môn học. Hệ lụy là nhiều trường hợp xin đổi môn học sau khi kết thúc năm học đã ảnh hưởng tâm lý, gây khó khăn cho các em trong việc học tập ngay cả khi được chuyển đổi môn.

“Việc chọn môn học lớp 10 có vai trò rất quan trọng đối với việc học tập của mỗi học sinh ở trường THPT, song hành với việc định hướng nghề nghiệp của từng học sinh. Nếu lựa chọn đúng, các em sẽ học tập một cách chủ động, yêu thích, còn nếu chọn chưa đúng dễ dẫn đến những khó khăn trong học tập”, thầy Hoài chia sẻ.

Phó hiệu trưởng một trường THPT tại phường Thủ Đức nhìn nhận, còn một bộ phận không nhỏ học sinh, phụ huynh ngay từ khi chọn trường THPT đã mang tâm lý "đậu trước rồi tính sau”. Do đó, khi trúng tuyển vào trường cả phụ huynh và học sinh đều "như tờ giấy trắng”, chưa có những hình dung bước đầu về Chương trình GDPT 2018 ở bậc THPT, về việc chọn môn học lựa chọn gắn với định hướng nghề nghiệp.

"Chúng tôi vẫn nói vui với nhau rằng đây là những phụ huynh học sinh "đi tay không vào trường”. Điều này gây khó khăn cho nhà trường trong công tác tư vấn chọn môn học lựa chọn, hơn hết là khó khăn cho chính phụ huynh học sinh, dễ dẫn đến việc chọn môn theo cảm tính”, vị này thông tin.

Trong bối cảnh đó, nhằm kịp thời đồng hành gỡ khó cùng phụ huynh học sinh khối 10 và chia sẻ bài toán chọn môn lựa chọn với các trường THPT, báo Dân trí tổ chức buổi Giao lưu trực tuyến “Chọn môn học lớp 10: Để không “vỡ mộng” khi xét tuyển đại học”.

Buổi giao lưu trực tuyến sẽ được tổ chức từ 9h đến 11h ngày 14/7, với sự tham gia của các khách mời: Ông Phạm Quang Tâm, Phó trưởng Phòng Giáo dục Phổ thông, Sở GD&ĐT TPHCM; Thầy Huỳnh Văn Hoài, Phó Hiệu trưởng Trường THPT Võ Thị Sáu, phường Gia Định, TPHCM; Ông Nguyễn Việt Trung, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Giáo dục KDI; Ông Huỳnh Quốc Thắng, Chủ tịch Tập đoàn Khoa học Công nghệ Bách Khoa, Thạc sĩ Đỗ Thị Ngọc Anh - Quản lý học thuật tại DOL English.

Các khách mời, chuyên gia không chỉ hoá giải những âu lo của phụ huynh, học sinh trong việc chọn môn học lựa chọn, đưa ra những chỉ dẫn phù hợp để làm “chìa khóa” chọn môn học lựa chọn mà còn một lần nữa nhấn mạnh, làm rõ thêm đến phụ huynh vai trò, tầm quan trọng của việc chọn đúng môn học lựa chọn.

Chương trình cũng cung cấp đến cho phụ huynh học sinh cái nhìn toàn diện nhất về môi trường học tập ở bậc THPT, với các môn học bổ trợ phát triển năng lực, phẩm chất, tư duy của học sinh, để các em tự tin hơn khi bước chân lên những bậc học cao hơn.

Trong bối cảnh năm học 2026-2027 là năm đầu tiên TPHCM tuyển sinh lớp 10 với quy mô sau hợp nhất, với nhiều thay đổi về cách thiết kế môn học lựa chọn và môi trường học tập ở nhiều trường THPT nhằm đồng bộ, hòa với không gian phát triển chung của cả thành phố, chương trình còn mang ý nghĩa đặc biệt hơn khi sẽ là cầu nối, là một kênh tư vấn chính thống để phụ huynh học sinh tham khảo khi lựa chọn môn học…

Buổi giao lưu dự kiến sẽ tập trung vào 4 nhóm nội dung chính. Thứ nhất, vai trò môn học lựa chọn ở trường THPT gắn với chọn môn thi tốt nghiệp THPT và chọn tổ hợp xét tuyển đại học.

Thứ hai, “chìa khóa” để chọn sao cho “trúng và đúng” môn học lựa chọn, để không “vỡ mộng” khi xét tuyển đại học.

Thứ ba, vai trò của các môn học bổ trợ như STEM, AI, kỹ năng công dân số, ngôn ngữ ở trường THPT trong hình thành kỹ năng để học sinh “rộng cửa” hơn khi vào đại học.

Thứ tư, việc chủ động tự học qua công nghệ hỗ trợ giúp học sinh chinh phục dễ dàng hơn các môn học, phát huy năng lực, chủ động ở các bậc học cao hơn.

Cách đặt câu hỏi cho chuyên gia

Để chương trình thực sự trở thành không gian tương vấn mở, giúp gỡ bỏ nút thắt lòng cho các bậc làm cha mẹ, mời bạn đọc đặt câu hỏi của độc giả ngay từ bây giờ.

- Hộp thư điện tử: giaoduc@dantri.com.vn

- Đường dây nóng: 0974.567.567

- Bình luận trực tiếp: Quý phụ huynh và các em học sinh có thể để lại câu hỏi ngay dưới phần bình luận của bài viết này.

Tin Gốc: Dân Trí

Theo nghiên cứu về tác động kinh tế - xã hội của làn sóng du học sinh quốc tế tại Hàn Quốc, do Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo Di cư công bố, khoảng 71,1% du học sinh quốc tế làm thêm đang làm việc trong lĩnh vực ăn uống và lưu trú.

Tại một số địa phương như Gwangju, Incheon, Busan và các tỉnh Chungcheongnam, Gyeonggi, tỷ lệ du học sinh làm việc trong ngành nhà hàng - khách sạn vượt 80%. Nghiên cứu cho thấy chỉ 2,4% du học sinh lựa chọn công việc dựa trên mức độ liên quan đến ngành học hoặc định hướng nghề nghiệp tương lai.

Trong khi đó, yếu tố được ưu tiên nhiều nhất là thời gian làm việc phù hợp với lịch học, chiếm 54,4%. Mức lương là yếu tố quan trọng thứ hai với 24,8%.

Theo nghiên cứu, điều này cho thấy công việc làm thêm hiện chưa đóng vai trò như bước đệm giúp du học sinh tích lũy kinh nghiệm cho nghề nghiệp tương lai.

Kết quả khảo sát cũng cho thấy 41,9% du học sinh làm thêm mà không khai báo chính thức với cơ quan chức năng, mà chủ yếu thông qua các "thỏa thuận miệng" với chủ sử dụng lao động.

Nghiên cứu nhận định tình trạng lao động phi chính thức, hay “lao động chui”, đang diễn ra phổ biến. Một trong những nguyên nhân chính được cho là xuất phát từ quy định tài chính hiện hành.

Theo quy định tại Hàn Quốc, du học sinh sẽ mất ưu đãi giảm 50% phí bảo hiểm y tế quốc gia nếu thu nhập hàng năm vượt 3,6 triệu won (hơn 63 triệu đồng). Để tránh vượt ngưỡng này, nhiều sinh viên và chủ sử dụng lao động lựa chọn hình thức trả lương ngoài sổ sách, trả lương bằng tiền mặt.

Nghiên cứu cho biết điều này khiến nhiều du học sinh ngần ngại báo cáo các vi phạm lao động như bị nợ lương hoặc bị đối xử bất công.

Báo cáo cũng nhận định du học sinh quốc tế đang được xem là nguồn lao động có chi phí thấp, ít phản kháng ngay cả khi chỉ nhận mức lương tối thiểu. Công việc làm thêm của họ không còn mang tính tạm thời mà đã trở thành một phần cấu trúc của ngành dịch vụ trong nước.

Các du học sinh được khảo sát cho biết rào cản ngôn ngữ, sự phân biệt đối xử và tính chất nặng nhọc của công việc tay chân là những khó khăn lớn khi làm thêm. Họ tìm việc chủ yếu dựa vào các mối quan hệ cá nhân, nền tảng trực tuyến và cộng đồng du học sinh quốc tế.

Để giải quyết tình trạng này, nhóm nghiên cứu đề xuất xây dựng hệ thống quản lý chính thức đối với việc làm thêm của du học sinh nhằm đưa hoạt động này vào khuôn khổ pháp lý.

Nghiên cứu cũng đề xuất cải cách quy định, bao gồm áp dụng chế độ khai báo hằng năm đối với các sinh viên đủ điều kiện như đạt TOPIK cấp 4 trở lên hoặc có thành tích học tập tốt, đồng thời điều chỉnh ngưỡng bảo hiểm y tế và gỡ bỏ quy định hạn chế khoảng cách nơi làm việc.

Tin Gốc: Dân Trí