Những thành tố ấy trong MV Come My Way của Sơn Tùng M-TP khiến người ta đặt ra câu hỏi: Đây có phải một sản phẩm mang căn cước Việt Nam không? Mà thế nào mới là căn cước Việt Nam?
Rất dễ để khẳng định Bắc Bling của Hòa Minzy là một tác phẩm mang căn cước Việt. Rất dễ để khẳng định Bánh trôi nước, Tứ phủ, See tình của Hoàng Thùy Linh mang bản sắc Việt. Tương tự với những sản phẩm của Phương Mỹ Chi.
Chúng có thể tích hợp những yếu tố ngoại lai như trap, hip hop, synth pop, disco hoặc sự xuất hiện của đôi ba từ, đôi ba câu ngoại ngữ hoặc những vũ điệu mang màu sắc K-pop.
Nhưng hiếm ai nghi ngờ tính Việt Nam trong các sản phẩm này, bởi câu chuyện trung tâm ở đó nếu không phải văn học kinh điển Việt Nam thì cũng là những sinh hoạt truyền thống Việt Nam. Các nghệ sĩ tập trung vào những mã văn hóa đã được định hình, khơi gợi ký ức tập thể được đa số thừa nhận.
Bản sắc Việt trở nên khó xác định hơn khi nghe những sản phẩm như album Pillzcasso của 2Pillz.
Một người trung niên ít cập nhật V-pop nghe album ấy có thể sẽ nghe ra một vài đoạn đàn đá hay nhạc vàng quen thuộc đậm chất Việt Nam nhưng họ cũng sẽ cảm thấy hoang mang với không gian âm thanh “hỗn độn” mà nhà sản xuất tạo ra. Những yếu tố gần gũi bị đặt vào một bối cảnh mới, khác hẳn với kỳ vọng của người nghe. Nói cách khác, nghệ sĩ đã bất hoạt vùng ký ức cũ, tạo ra diễn giải mới.
Nhưng ít ra 2pillz còn viết lời chủ yếu bằng tiếng Việt. Còn Sơn Tùng, từ There’s No One At All, Making My Way đến Come My Way đều có phần lời tiếng Anh. Đặc biệt với Come My Way, khán giả có quyền hỏi:
Tại sao anh dùng hình ảnh gợi cảm hứng Việt nhưng lại không hát tiếng Việt? Tại sao những hình ảnh Việt của anh không tạo nên một câu chuyện tuyến tính mà chỉ được sắp đặt với mục đích gây ấn tượng thị giác?
MV Come my way của Sơn Tùng M-TP
Ví dụ, quan họ trong Bắc Bling dù có sự cách tân mấy thì vẫn là trung tâm kết nối từ nhạc sang hình ảnh; trong khi trò Xuân Phả trong Come My Way bị cắt hoàn toàn khỏi ngữ cảnh hội làng truyền thống, chỉ còn là một mã thị giác. Như thế có phải một sự đứt gãy căn cước không?
Nếu căn cước là một sự đóng khung thì đúng, tác phẩm là sự đứt gãy. Nhưng căn cước hay bản sắc không thể bị đóng khung mà luôn là một dòng chảy tiếp diễn.
Thậm chí có thể nói rằng Sơn Tùng đã có một cuộc “giải cấu trúc” về những gì mang tính Việt Nam trong tác phẩm mới.
Khác với Hoàng Thùy Linh, Hòa Minzy, Phương Mỹ Chi giữ yếu tố văn hóa trong hệ sinh thái gốc (chẳng hạn quan họ thì phải có áo tứ thân, phải có hội Lim, Bắc Ninh, văn hóa Kinh Bắc…) còn Sơn Tùng tước bỏ câu chuyện lịch sử của chim lạc, của trò Xuân Phả, của lễ hội đua bò… và tạo nên những thực thể mỹ học độc lập.
Ê kíp của anh đã phát hiện rằng trò Xuân Phả, điệu múa cổ với những chiếc mặt nạ kỳ dị, huyền bí của Thanh Hóa, khi song hành cùng âm nhạc có màu sắc Amapiano hay Afrobeat lại rất tương thích: cả hai đều mang tính bộ tộc, nguyên thủy và dùng nhịp gõ để kích hoạt năng lượng.
Cũng như 2pillz phát hiện ra rằng đàn đá cổ sơ của vùng cao Việt Nam, khi được gõ ở một tốc độ nhất định, lại mang đúng cái sự sắc sảo, giòn tan như tiếng hi-hat.
Ta cũng có thể so sánh cách làm của Sơn Tùng đâu đó với Jackson Wang, một nghệ sĩ Hong Kong ra mắt tại Hàn Quốc.
Tác phẩm tiêu biểu của anh là 100 Ways, hát tiếng Anh trên nền nhạc trap, chỉ có hình ảnh mang hơi hướm Trung Hoa. Wang phát hiện ra nhịp điệu võ thuật Trung Quốc tương thích với nhịp gõ trong âm nhạc phương Tây và đã trình bày một vũ đạo phát triển từ quyền cước cổ truyền.
Sơn Tùng đã từng là một trong những người kiến tạo ngôn ngữ cho thế hệ trẻ. Anh sáng tạo ra vô số từ lóng mới. Anh cũng có thể viết một thứ tiếng Việt đẹp trữ tình. Nếu muốn một sản phẩm có tính Việt Nam dễ thấy hơn, anh hoàn toàn có thể làm phần hai của Lạc trôi. Nhưng anh không đi con đường chắc chắn.
Phim điện ảnh Người được chọn chính thức tổ chức lễ khai máy và bước vào những ngày quay đầu tiên. Đây là tác phẩm của đạo diễn Mai Thế Hiệp - Anh Quân, có sự góp mặt của dàn diễn viên gồm NSƯT Hoài Linh, NSƯT Hạnh Thúy, Huỳnh Phúc, Mai Ngô…
Trong đó, sự góp mặt của NSƯT Hoài Linh được nhiều người quan tâm. Thời gian qua, ông gây chú ý với 2 tác phẩm Làm giàu với ma và Làm giàu với ma 2: Cuộc chiến hột xoàn, đều đạt doanh thu trăm tỉ. Theo tiết lộ của ê kíp, trong lần trở lại này, nam nghệ sĩ vào vai thầy Thạch. Song để có sự “gật đầu” của diễn viên 6X, ê kíp đã dành không ít thời gian để thuyết phục.
Đạo diễn Mai Thế Hiệp chia sẻ: “Gần như tôi đặt anh Hoài Linh vào hoàn cảnh của bộ phim luôn. Ban đầu anh chưa nhận lời đâu. Tôi phải gửi kịch bản cho anh nhiều lần và chia sẻ rất nhiều. Anh nói rằng phải đọc kịch bản trước đã. Sau khi đọc đến bản thứ 6, thứ 7 thì anh mới đồng ý tham gia. Vai diễn này khá hợp với anh cả về tính cách lẫn tinh thần”.
Đạo diễn tiết lộ thêm trong quá trình làm kịch bản, NSƯT Hoài Linh cũng góp ý rất nhiều để nhân vật có chiều sâu hơn, có thêm mâu thuẫn, trở ngại và nhiều màu sắc hơn. “Tôi đón nhận những góp ý đó và cùng làm việc để đưa vào kịch bản một cách đẹp và hài hòa nhất, để bộ phim có chiều sâu hơn và mang nhiều giá trị nhân văn đến với khán giả”, ông bày tỏ.
Ngoài NSƯT Hoài Linh, phim Người được chọn có sự góp mặt của NSƯT Hạnh Thúy với vai bà Xoan. Trước đó, nữ nghệ sĩ ghi dấu ấn khi liên tục góp mặt trong những tác phẩm có doanh thu ấn tượng tại phòng vé. Với Người được chọn, nữ nghệ sĩ cho biết cô sẽ nỗ lực mang đến những phân đoạn giàu cảm xúc và đầy sức nặng cho tác phẩm.
Chia sẻ về dự án tâm huyết, đạo diễn kiêm biên kịch Mai Thế Hiệp cho biết: “Thật sự có rất nhiều đề tài để làm phim, nhưng bản thân tôi là người rất yêu văn hóa, đặc biệt là tín ngưỡng thờ Mẫu và hầu đồng. Đối với tôi, nền văn hóa đó luôn day dứt và theo tôi rất nhiều năm. Tôi cảm thấy rất vui và vinh hạnh khi có thể chia sẻ nét văn hóa này đến các bạn trẻ. Vì đôi khi, nếu không có những bộ phim hay những câu chuyện nhắc về nó, thì nhiều bạn trẻ sẽ không thật sự hiểu”.
"Là một người làm nghệ thuật, giờ tôi cũng không còn trẻ nữa, nên tôi mong muốn được chia sẻ những góc nhìn của mình về văn hóa Việt Nam - những điều mà tôi yêu quý - để các bạn trẻ cũng có thể yêu và trân trọng văn hóa dân tộc mình hơn”, đạo diễn phim chia sẻ thêm.
Những ngày qua, cái tên Cảnh Điềm trở thành tâm điểm bàn tán trên mạng xã hội Trung Quốc sau khi xuất hiện nhiều bài đăng liên quan đến đời tư của nữ diễn viên. Một số tài khoản ẩn danh lan truyền thông tin cho rằng cô sang Mỹ thực hiện thủ thuật lấy trứng, đồng thời ký “hợp đồng mang thai hộ” với sự hỗ trợ tài chính từ bạn trai giàu có.
Theo Sina, các bài đăng bắt đầu xuất hiện trên Weibo từ giữa tháng 5 và nhanh chóng lan rộng trên nhiều diễn đàn giải trí. Nội dung được chia sẻ kèm một số hình ảnh được cho là “thỏa thuận mang thai hộ”, trong đó xuất hiện tên viết tắt và nhiều chi tiết khiến cư dân mạng suy đoán người được nhắc đến là Cảnh Điềm. Một số tài khoản còn khẳng định nữ diễn viên nhận khoản tiền lên tới hàng chục triệu nhân dân tệ từ bạn trai đại gia để sinh con ở nước ngoài.
Tin đồn nhanh chóng gây xôn xao dư luận vì chủ đề mang thai hộ vốn đặc biệt nhạy cảm tại Trung Quốc. Chỉ trong thời gian ngắn, các từ khóa liên quan đến Cảnh Điềm lọt top tìm kiếm trên Weibo, thu hút lượng tương tác lớn cùng nhiều ý kiến trái chiều.
Trước làn sóng bàn tán, ngày 22.5, studio của Cảnh Điềm nhanh chóng phát thông báo chính thức bác bỏ toàn bộ thông tin. Phía nữ diễn viên khẳng định các nội dung đang lan truyền là “bịa đặt ác ý”, không có căn cứ và gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh dự, hình ảnh cũng như cuộc sống cá nhân của cô.
Thông báo nêu rõ ê kíp đã ủy quyền cho luật sư thu thập chứng cứ đối với những tài khoản phát tán tin đồn thất thiệt. Studio đồng thời cảnh báo sẽ tiến hành các biện pháp pháp lý nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nghệ sĩ.
Trang HK01 cho biết sau khi thông báo được đăng tải, nhiều người hâm mộ bày tỏ sự ủng hộ đối với nữ diễn viên và kêu gọi cộng đồng mạng ngừng lan truyền các thông tin chưa được kiểm chứng. Một bộ phận cư dân mạng cho rằng tình trạng tung tin đời tư nghệ sĩ đang ngày càng phổ biến trên các nền tảng xã hội Trung Quốc, đặc biệt với những nội dung liên quan đến chuyện tình cảm, hôn nhân hay sinh con.
Trong khi đó, Tencent news nhận định thông tin lan truyền mạnh một phần vì công chúng Trung Quốc vẫn đặc biệt nhạy cảm với vấn đề này sau hàng loạt bê bối của showbiz Hoa ngữ những năm gần đây. Nhiều nghệ sĩ từng vướng tranh cãi liên quan đến việc sinh con ở nước ngoài hoặc bị nghi sử dụng dịch vụ mang thai hộ, khiến tin đồn tương tự dễ dàng trở thành chủ đề nóng trên mạng xã hội.
Cảnh Điềm sinh năm 1988, từng được truyền thông Hoa ngữ gọi là “đệ nhất mỹ nhân Bắc Kinh” nhờ ngoại hình nổi bật và khí chất sang trọng. Cô bắt đầu được chú ý sau khi tham gia nhiều dự án điện ảnh lớn của Trung Quốc, sau đó mở rộng hoạt động sang thị trường quốc tế.
Nữ diễn viên ghi dấu ấn qua các tác phẩm như Tư Đằng, Trường Thành. Trong đó, vai diễn trong Tư Đằng từng giúp cô nhận được nhiều lời khen về diễn xuất.
Bên cạnh sự nghiệp diễn xuất, đời tư của Cảnh Điềm cũng nhiều lần thu hút sự chú ý. Nữ diễn viên từng công khai hẹn hò với vận động viên bóng bàn Trương Kế Khoa trước khi xác nhận chia tay vào năm 2019. Sau mối tình này, cô khá kín tiếng và hiếm khi chia sẻ chuyện cá nhân trước truyền thông.
Hiện phía Cảnh Điềm chưa đưa ra thêm phản hồi ngoài thông báo phủ nhận ban đầu. Tuy nhiên, vụ việc vẫn tiếp tục được bàn luận trên nhiều diễn đàn giải trí Trung Quốc. Không ít ý kiến cho rằng đây là ví dụ mới nhất cho thấy áp lực mà nghệ sĩ Hoa ngữ phải đối mặt trước tốc độ lan truyền chóng mặt của các tin đồn trên mạng xã hội hiện nay.
Các nữ ca sĩ này hát về sự hỗn loạn, phô bày những góc tính cách "xấu xí", nổi loạn và thậm chí biến sự vụng về, lệch chuẩn thành một tuyên ngôn thẩm mỹ mới. Truyền thông quốc tế gọi hiện tượng này bằng cái tên "trash-pop".
Mới đây, The Guardian đăng tải bài phân tích về hiện tượng "trash-pop" - dòng nhạc pop mang tinh thần nổi loạn, phản chuẩn và cố tình đi ngược lại hình ảnh nữ nghệ sĩ hoàn hảo vốn thống trị mạng xã hội nhiều năm qua.
Ở trung tâm của làn sóng này là Charli XCX, nữ nghệ sĩ vừa tạo nên cơn sốt toàn cầu với album Brat. Từ màu xanh "xấu có chủ đích", thiết kế thô ráp cho đến tinh thần bất cần, Brat nhanh chóng trở thành một hiện tượng văn hóa mạng.
Không còn cố gắng trở nên thanh lịch hay "đẹp đúng chuẩn", Charli XCX xuất hiện với hình ảnh tiệc tùng quá đà, ăn mặc phản thời trang, phát ngôn bất cần, sẵn sàng thừa nhận những cảm xúc tiêu cực và sự bất an của bản thân.
Làn sóng "trash-pop" càng trở nên nóng hơn những ngày gần đây sau khi Charli XCX gây tranh cãi với câu hát "dance music is dead" (nhạc dance đã chết) trong ca khúc mới Rock music khiến "nữ hoàng nhạc pop" Madonna phải lên tiếng đáp trả.
Phát ngôn của Charli XCX nhanh chóng tạo nên tranh luận trên mạng xã hội. Nhiều khán giả cho rằng Charli XCX đang tuyên bố thời kỳ hoàng kim của dance-pop và "văn hóa hộp đêm" đã kết thúc sau nhiều năm bị TikTok hóa và thương mại hóa quá mức.
Ngoài Charli XCX, các nghệ sĩ như Slayyyter, Cobrah hay Kim Petras cũng đang theo đuổi hình ảnh pop gai góc, nổi loạn và có phần "lộn xộn".
Tại Việt Nam, dù chưa hình thành một làn sóng rõ rệt như Âu - Mỹ, V-pop vài năm gần đây cũng bắt đầu xuất hiện những nữ nghệ sĩ theo đuổi hình ảnh ít hoàn hảo hơn trước. tlinh là một ví dụ tiêu biểu.
Nữ rapper thường xuất hiện với hình ảnh tự nhiên, không né tránh các chủ đề về cảm xúc, tình dục, sự bất ổn hay những tổn thương cá nhân trong âm nhạc. Chính sự "không cố gồng để hoàn hảo" giúp cô tạo được kết nối mạnh với khán giả trẻ.
Trong khi đó, Phùng Khánh Linh, Pháo hay Liu Grace cũng đại diện cho lớp nghệ sĩ nữ trẻ mang tinh thần nổi loạn, gai góc và ít bị ràng buộc bởi hình tượng nữ tính truyền thống.
Dù vậy khác với thị trường Âu - Mỹ, nghệ sĩ Việt vẫn chịu áp lực lớn từ dư luận mạng và định kiến về hình tượng công chúng. Vì thế nhiều người mới chỉ dừng ở mức thử nghiệm thay vì theo đuổi hoàn toàn tinh thần "trash-pop".
Trong vài năm qua, mạng xã hội tràn ngập hình tượng "cô gái thanh lịch": da đẹp, nhà sạch, cuộc sống tối giản, ăn uống lành mạnh, phát ngôn chuẩn mực, luôn kiểm soát cảm xúc. Đó từng được xem là hình mẫu phụ nữ lý tưởng của thời Instagram và TikTok. Nhưng cùng lúc, nó cũng tạo ra áp lực vô hình khiến nhiều người trẻ cảm thấy mệt mỏi vì phải liên tục duy trì một phiên bản hoàn hảo của bản thân trên mạng xã hội.
The Guardian nhận định "brat culture" xuất hiện như phản ứng ngược với thời kỳ "sống lành mạnh" kéo dài nhiều năm. Sự nổi loạn ấy không chỉ nằm ở âm nhạc mà còn ở thời trang, hình ảnh và thái độ sống qua ảnh chụp flash thô ráp, trang điểm lem nhem, gu thẩm mỹ "xộc xệch có chủ đích", tinh thần tiệc tùng và sống theo cảm xúc.
Nhiều nhà nghiên cứu văn hóa cho rằng đây là phản ứng tự nhiên của thế hệ lớn lên giữa áp lực ngoại hình, thuật toán mạng xã hội, văn hóa đánh giá liên tục trên Internet. Điều đáng chú ý là "trash-pop" không chỉ là một trào lưu âm nhạc nhất thời mà phản ánh sự thay đổi trong cách công chúng nhìn về nghệ sĩ nổi tiếng.
Nếu trước đây các ngôi sao nhạc pop thường được xây dựng như những biểu tượng gần như không tì vết thì khán giả hiện nay lại dễ đồng cảm hơn với sự bất an, tổn thương, tính cách thất thường, những góc đời rất người.
Vậy nên The Guardian cho rằng sức hút của Charli XCX nằm ở việc cô đại diện cho "sự hỗn loạn chân thật" trong thời đại mà mọi thứ đều bị chỉnh sửa quá mức trên mạng xã hội.
Trong một thế giới nơi các "bộ lọc", trí tuệ nhân tạo và thuật toán có thể khiến mọi thứ trở nên quá hoàn hảo, sự không hoàn hảo đang dần trở thành một dạng "xa xỉ cảm xúc" mới của văn hóa đại chúng. Đó cũng là lý do "trash-pop" đang vượt khỏi phạm vi âm nhạc để trở thành tuyên ngôn của một thế hệ muốn thoát khỏi áp lực phải luôn hoàn hảo trên Internet.
