“Đồng tính là vô sinh” là một trong những hiểu lầm phổ biến mà bác sĩ thường gặp khi tư vấn cho người thuộc cộng đồng LGBT và gia đình. Theo TS.BS Lê Vũ Tân, Bệnh viện Bình Dân, xu hướng tính dục chỉ phản ánh trường hợp bị hấp dẫn về mặt tình cảm hoặc tình dục, không quyết định chức năng sinh sản của một người.
“Nhiều người vô tình tạo áp lực tâm lý cho bản thân vì nghĩ rằng thuộc cộng đồng LGBT đồng nghĩa không thể có con. Về mặt sinh học, đây là hai vấn đề hoàn toàn khác nhau”, bác sĩ Tân giải thích.
Nam giới đồng tính hoặc song tính vẫn có thể sản xuất tinh trùng bình thường, trong khi nữ giới đồng tính hoặc song tính vẫn có buồng trứng, tử cung và khả năng tạo trứng như người dị tính nếu không mắc bệnh lý sinh sản. Với người chuyển giới, khả năng sinh sản có thể bị ảnh hưởng bởi hormone hoặc phẫu thuật, song vẫn có cơ hội làm cha mẹ nếu chủ động bảo tồn tinh trùng, trứng hoặc phôi từ sớm.
Người LGBT có con ruột bằng cách nào?
Tùy đặc điểm sinh học và hoàn cảnh từng người, bác sĩ chỉ định các giải pháp hỗ trợ sinh sản khác nhau.
Với cặp đôi nam đồng tính, để có con cùng huyết thống thường cần kết hợp nhiều kỹ thuật y học như lấy tinh trùng, thụ tinh trong ống nghiệm (IVF hoặc ICSI), sử dụng trứng hiến tặng và người mang thai hộ. Em bé sinh ra sẽ mang ADN của người cung cấp tinh trùng.
Trong khi đó, cặp đôi nữ đồng tính có nhiều lựa chọn hơn do cả hai đều có khả năng mang thai. Một số trường hợp sử dụng tinh trùng hiến tặng để thụ tinh nhân tạo (IUI). Trường hợp khác có thể thực hiện IVF, lấy trứng từ một người để tạo phôi rồi chuyển sang tử cung người còn lại mang thai.
Một kỹ thuật được áp dụng cho các cặp đôi nữ đồng tính là phương pháp ROPA (IVF nhận trứng từ bạn đời). Theo đó, một người cung cấp trứng, người còn lại mang thai, giúp cả hai cùng tham gia vào quá trình sinh con về mặt sinh học và cảm xúc.
Với người chuyển giới, TS.BS Lê Vũ Tân khuyến nghị nên tư vấn bảo tồn sinh sản trước khi sử dụng hormone hoặc can thiệp phẫu thuật chuyển giới nếu vẫn mong muốn có con trong tương lai. Người chuyển giới nữ có thể trữ tinh trùng, còn người chuyển giới nam có thể trữ trứng hoặc phôi trước điều trị.
“Đây là bước nhiều người bỏ qua khi còn trẻ, đến khi muốn có con mới nhận ra khả năng sinh sản đã suy giảm đáng kể”, bác sĩ nói.
Xu hướng tính dục không làm giảm chất lượng tinh trùng hay trứng
Đến nay chưa có bằng chứng khoa học cho thấy xu hướng tính dục ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng tinh trùng hoặc trứng. Quá trình sinh tinh và sinh trứng được điều khiển chủ yếu bởi hormone, tuổi tác, yếu tố di truyền và tình trạng sức khỏe tổng thể.
Những yếu tố ảnh hưởng nhiều hơn đến khả năng sinh sản gồm hút thuốc lá, rượu bia, căng thẳng kéo dài, béo phì, bệnh lý nội tiết hoặc viêm nhiễm cơ quan sinh dục.
Trong nam khoa, tình trạng vô tinh – không có tinh trùng trong tinh dịch – có thể xảy ra ở bất kỳ nam giới nào, không riêng cộng đồng LGBT. Với những trường hợp này, bác sĩ có thể cân nhắc kỹ thuật micro-TESE, tức vi phẫu tích tìm tinh trùng trong tinh hoàn dưới kính hiển vi, nhằm tăng cơ hội tìm thấy tinh trùng phục vụ thụ tinh trong ống nghiệm.
Việt Nam hỗ trợ tới đâu?
Nhiều kỹ thuật như IVF, ICSI, trữ đông tinh trùng, trứng hay phôi hiện đã được triển khai tại Việt Nam, giúp mở rộng cơ hội làm cha mẹ cho người LGBT.
Tuy nhiên, vẫn tồn tại những giới hạn pháp lý nhất định. Chẳng hạn, với cặp đôi nam đồng tính, mang thai hộ vì mục đích nhân đạo hiện chưa áp dụng cho các cặp cùng giới, khiến hành trình có con gặp nhiều rào cản hơn.
Trong khi đó, phụ nữ độc thân tại Việt Nam có thể tiếp cận một số hình thức hỗ trợ sinh sản theo quy định, mở ra cơ hội cho phụ nữ đồng tính muốn làm mẹ.
Bác sĩ Tân khuyến cáo phụ huynh không nên mặc định con thuộc LGBT là “không thể sinh con” hoặc mất cơ hội xây dựng gia đình. “Y học đã tiến rất xa, điều quan trọng là người trẻ cần được tiếp cận thông tin đúng và tư vấn sớm để không bỏ lỡ cơ hội làm cha mẹ trong tương lai”, bác sĩ nói.
GS. Gerald Tulzer, Trưởng khoa Tim mạch nhi Bệnh viện Kepler (Áo), tại hội thảo tối ưu hóa tim mạch bào thai do Bệnh viện Từ Dũ tổ chức ngày 12/5, bày tỏ ấn tượng trước thành tựu can thiệp tim bào thai. Lần đầu đến Việt Nam, chuyên gia có hơn 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực này đánh giá cao quy mô tiếp nhận bệnh nhân cùng năng lực triển khai các kỹ thuật khó hàng đầu thế giới của êkíp hai bệnh viện chỉ sau thời gian ngắn.
Theo BS.CK2 Trần Ngọc Hải, Giám đốc Bệnh viện Từ Dũ, bệnh viện mất 10 năm chuẩn bị và sau hai năm triển khai chính thức đã đạt kết quả vượt mong đợi. Đến nay, bệnh viện can thiệp thành công 13 trên 14 ca dị tật tim bẩm sinh phức tạp như hẹp van động mạch chủ, hẹp van động mạch phổi, thiểu sản thất phải và thất trái. Giáo sư Tulzer nhận định tỷ lệ thành công của Việt Nam không thua kém, thậm chí vượt một số trung tâm ở châu Âu.
Thành tựu này còn mang lại hy vọng cho bệnh nhân quốc tế. Mới đây, một sản phụ 37 tuổi quốc tịch New Zealand đã vượt hàng nghìn km đến Bệnh viện Từ Dũ để tìm cơ hội sống cho con đầu lòng mắc hẹp van động mạch phổi nặng từ tuần thai 19, nguy cơ tiến triển thành tim một thất.
Sau quá trình theo dõi sát từ tuần 21, bác sĩ nhận thấy tim thai chưa diễn tiến nặng thêm nên quyết định chưa can thiệp. Em bé được giữ ổn định đến tuần 38 và chào đời an toàn ngày 7/5, sau đó chuyển sang Bệnh viện Nhi đồng 1 điều trị tiếp. Theo bác sĩ Hải, ca bệnh cho thấy năng lực của y khoa Việt Nam không chỉ ở kỹ thuật khó mà còn ở khả năng đánh giá toàn diện, lựa chọn thời điểm can thiệp phù hợp và ít tốn kém nhất.
Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng có thể cứu chữa. Bệnh viện từng tiếp nhận một thai nhi 26 tuần tuổi chuyển lên khi bệnh đã diễn tiến thành tim một thất. Do gần như không còn cơ hội cứu sống, bác sĩ buộc phải chỉ định chấm dứt thai kỳ, thể hiện sự thận trọng và minh bạch trong điều trị.
Theo bác sĩ Hải, một ca can thiệp tim bào thai tại các trung tâm quốc tế có thể tốn 140.000 USD, trong khi tại Bệnh viện Từ Dũ, người bệnh chi trả chưa tới 20 triệu đồng. Với phương châm không để thai phụ nào bị bỏ lại phía sau, mọi bệnh nhân đều có cơ hội tiếp cận kỹ thuật tiên tiến.
GS. Gerald Tulzer đề xuất triển khai chương trình đào tạo chuyên sâu và trao đổi bác sĩ giữa Bệnh viện Từ Dũ và Trung tâm Tim mạch Trẻ em Linz (Áo), giúp các bác sĩ Việt Nam rút ngắn "đường cong học tập" từ 20 năm xuống còn khoảng vài năm.
Can thiệp tim bào thai là một thành tựu y khoa của Việt Nam, triển khai từ đầu năm 2024 và đến nay đã giúp nhiều em bé mắc tim bẩm sinh chào đời an toàn. Đây là kỹ thuật chuyên sâu, đòi hỏi trình độ cao và sự phối hợp đa chuyên khoa, hiện chỉ vài nơi trên thế giới thực hiện được. Năm ngoái, người phụ nữ Singapore mang thai lần đầu sau hơn 10 năm hiếm muộn nhờ thụ tinh ống nghiệm, được giới thiệu sang Việt Nam để thông tim cho con, sau đó về nước sinh con khỏe mạnh.
Cà phê nóng, đá hay ủ lạnh đều chứa caffeine nhưng không giống nhau. Hàm lượng phụ thuộc vào loại hạt, độ xay, thời gian và phương pháp pha, theo trang sức khỏe Health.
Bà Christina Manian, chuyên gia dinh dưỡng tại Mỹ, cho biết lượng caffeine thay đổi rõ giữa các phương pháp. Cà phê đá thường loãng hơn nên lượng caffeine có thể giảm nhẹ. Cà phê ủ lạnh có thời gian chiết xuất dài nên đôi khi chứa nhiều caffeine hơn.
Cà phê nóng nhiều chất oxy hóa hơn, nhưng chênh lệch không lớn so với các loại cà phê khác.
Cà phê chứa nhiều chất chống oxy hóa như flavonoid và axit chlorogenic. Phương pháp pha nóng giúp chiết xuất các hợp chất này hiệu quả hơn.
Mức độ ảnh hưởng của các loại cà phê với dạ dày không khác biệt lớn.
Cà phê nóng, cà phê đá và cà phê ủ lạnh đều có lợi cho sức khỏe khi dùng hợp lý. Cà phê nóng phù hợp khi cần bổ sung chất chống oxy hóa. Cà phê ủ lạnh dễ uống và ít gây cảm giác chua gắt.
Nhiệt độ đồ uống ảnh hưởng đến trải nghiệm. Cà phê nóng tạo cảm giác dễ chịu và hỗ trợ tiêu hóa. Cà phê lạnh giúp giải nhiệt và tạo cảm giác sảng khoái.
Ngày 10-5 (giờ địa phương), quyền giám đốc Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Mỹ (CDC) Jay Bhattacharya kêu gọi người dân Mỹ giữ bình tĩnh về vi rút Hanta.
"Đây không phải là COVID", Hãng tin AFP dẫn lời ông Bhattacharya nhắc đến đại dịch COVID-19.
Cuối tuần trước, Mỹ đã hồi hương 17 công dân trên tàu du lịch MV Hondius sau khi bùng phát vi rút Hanta trên tàu làm 3 người thiệt mạng và một số người bị bệnh.
Những người này được đưa đến một trung tâm ở vùng ngoại ô thuộc bang Nebraska. Theo Bộ Y tế và Dịch vụ nhân sinh Mỹ (HHS), đến nay đã có một người nhận kết quả xét nghiệm dương tính nhẹ với chủng Andes của vi rút Hanta, trong khi người thứ hai có các triệu chứng nhẹ.
Vi rút Hanta thường lây lan qua loài gặm nhấm nhưng trong những trường hợp hiếm hoi có thể lây truyền từ người sang người. Các cơ quan y tế cho biết nguy cơ lây lan của vi rút này là thấp.
Ông Bhattacharya cho biết tất cả công dân Mỹ hồi hương từ tàu du lịch nói trên sẽ không nhất thiết phải bị cách ly.
"Chúng tôi sẽ phỏng vấn họ và đánh giá nguy cơ... nếu họ đã tiếp xúc gần với người nào đó có triệu chứng", ông nói.
Theo trung tâm y tế Đại học Nebraska, 17 người sẽ được đưa đến đây vào sáng sớm 11-5 (giờ địa phương).
Người có kết quả xét nghiệm dương tính với vi rút Hanta sẽ được chuyển đến đơn vị cách ly sinh học thuộc đại học này. Những hành khách khác sẽ được đưa đến đơn vị kiểm dịch quốc gia để đánh giá và theo dõi.
Sau khi đánh giá và tùy thuộc vào mức độ rủi ro ước tính, hành khách sẽ được phép "ở lại Nebraska nếu họ muốn, hoặc nếu họ muốn trở về nhà, và tình hình ở nhà cho phép, sẽ có phương tiện đưa họ về nhà an toàn mà không gây nguy hiểm cho người khác trên đường đi", theo ông Bhattacharya.
Trong cả hai trường hợp, hành khách sẽ được các cơ quan y tế theo dõi trong vài tuần để đảm bảo họ không phát triển các triệu chứng, như một số trường hợp triệu chứng.
Theo CDC Mỹ, vi rút thường chỉ lây nhiễm khi người nhiễm có triệu chứng. Ông Bhattacharya cho biết cơ quan này đang áp dụng quy trình tương tự trong đợt bùng phát năm 2018 cũng của vi rút Hanta và đã được kiểm soát thành công.
Đáp lại những lời chỉ trích rằng các cơ quan y tế Mỹ đã không đưa ra đầy đủ thông tin về nguy cơ của vi rút Hanta, ông Bhattacharya cho rằng không thể so sánh với khi bùng phát vi rút Corona gây đại dịch COVID-19.
"Nếu mức độ đe dọa cao hơn thì rõ ràng chúng tôi sẽ phản ứng khác đi. Đây không phải là COVID, chúng ta không nên hoảng loạn", ông khẳng định.
