Rối loạn lo âu là tình trạng căng thẳng mạn tính, không thể kiểm soát đến mức trở thành gánh nặng cản trở sinh hoạt, gây ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần và thể chất. Bệnh có thể xuất phát bởi các yếu tố như di truyền; yếu tố cá nhân: tính cách, khả năng thích nghi kém; yếu tố ngoại cảnh: người thân qua đời, chuyển môi trường sống, gặp khó khăn trong công việc, mâu thuẫn gia đình…
Bác sĩ Hoàng Quốc Lân, chuyên gia tâm lý lâm sàng, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, cho biết triệu chứng điển hình của rối loạn là cảm xúc lo lắng quá mức, kéo dài. Đơn cử, bệnh nhân quá tải suy nghĩ, liên tục nghĩ đi nghĩ lại về những tình huống nhỏ nhặt, không thể dừng suy nghĩ, cả khi nghỉ ngơi, kèm theo đó là tim đập nhanh, khó thở, tức ngực, chóng mặt, cảm giác sắp ngất hoặc mất kiểm soát hoàn toàn. Người bệnh né các tình huống xã hội, sợ đám đông, sợ nói trước lớp, né tránh nhiệm vụ khó vì sợ thất bại, chê cười; luôn để ý xung quanh, sợ nguy hiểm xảy ra.
Người rối loạn lo âu còn bị rối loạn giấc ngủ, hay tỉnh nửa đêm, tim đập nhanh, ác mộng. Một số trường hợp đau dạ dày, tiêu chảy, buồn nôn, căng cơ, đau mỏi vai gáy. Họ liên tục tìm kiếm sự trấn an từ người khác hoặc tìm đến rượu, thuốc an thần hoặc các hành vi nghiện (game, mạng xã hội…) để tạm xua đi lo âu.
Dưới đây là 7 kiểu người dễ bị rối loạn lo âu, như sau:
Người cầu toàn
Người cầu toàn (perfectionist) có đặc điểm luôn muốn mọi thứ phải đạt chuẩn “hoàn hảo tuyệt đối”, chỉ cần sai một chút cũng cảm thấy thất bại. Đơn cử, viết sai một chữ trong email cũng phải mở ra đọc lại hàng chục lần, chỉ để chắc chắn rằng “mọi thứ ổn”. Đây được gọi là cơ chế lo âu, tức bộ não luôn trong trạng thái căng thẳng vì sợ mắc lỗi. Điều này khiến áp lực tích tụ, lâu dài dễ thành lo âu.
Người hay lo xa
Người hay lo xa (overthinker) thường luôn tưởng tượng ra kịch bản tồi tệ nhất, “chưa bước đi đã sợ ngã”. Điều này khiến não hình dung quá nhiều rủi ro, tin rằng nguy hiểm thật sự đang đến, kích hoạt phản ứng lo lắng.
Người nhạy cảm quá mức
Người nhạy cảm quá mức (highly senstive) thường dễ bị ảnh hưởng bởi cảm xúc và lời nói của người khác, dễ tổn thương dù chỉ là một câu vô tình. Ví dụ một lời góp ý nhẹ cũng khiến họ suy nghĩ, mất ngủ cả đêm. Điều này khiến hệ thần kinh phản ứng mạnh với stress, dê rơi vào trạng thái lo lắng hoặc tự ti.
Người thích kiểm soát
Người thích kiểm soát (control freak) chỉ thấy an tâm khi mọi việc diễn ra đúng ý, không chịu được sự bất ngờ hay thay đổi. Đơn cử, đi du lịch mà lịch trình trễ 10 phút cũng khiến họ bực bội, mất hứng cả chuyến. Trong khi đó, cuộc sống vốn khó kiểm soát, khi xảy ra tình huống lệch kế hoạch, họ dễ rơi vào hoảng loạn.
Người hay tự trách
Người hay tự trách (self – critical) có đặc điểm luôn soi lỗi của bản thân, ít khi tha thứ cho mình. Ví dụ, chỉ vì lỡ nói sai một câu trong buổi họp, họ luôn trách bản thân suốt mấy ngày liền. Điều này khiến họ luôn sống trong cảm giác tội lỗi và tự ti, não liên tục gửi tín hiệu “mình có vấn đề”, lâu dần dễ phát sinh lo âu, trầm cảm.
Người phụ thuộc
Người phụ thuộc (dependent) thường thiếu tự tin khi phải quyết định, luôn tìm kiếm sự an tâm từ người thân hoặc bạn bè. Đi khám bệnh một mình khi không có người thân, họ lo lắng đến run tay. Điều này kích hoạt cơ chế lo âu rằng khi thiếu đi sự trấn an, họ cảm thấy trống rỗng và bất an, dễ rơi vào hoảng sợ.
Người từng có tổn thương gia đình
Người từng có tổn thương gia đình (family trauma) lớn lên trong môi trường căng thẳng, bạo lực, thiếu tình thường hoặc áp lực quá lớn từ gia đình. Những tổn thương cũ này khiến hệ thần kinh luôn trong trạng thái “cảnh giác cao độ”, dễ hoảng sợ, phản ứng thái quá dù tình huống nhỏ.
Khi nhắc đến những biểu tượng "nhan sắc không tuổi" của làng giải trí Trung Quốc, Trương Quân Ninh chắc chắn là cái tên không thể bỏ qua. Trương Quân Ninh sinh năm 1982 tại Đài Loan (Trung Quốc). Không chỉ xinh đẹp, cô còn có tài diễn xuất, khả năng thổi hồn vào các vai diễn của mình.
Tại Việt Nam, Trương Quân Ninh được rất nhiều người biết qua các bộ phim đình đám như Võ Mị Nương truyền kỳ, Thời gian tươi đẹp nhất, Huyền của Ôn Noãn, Như Ý truyện... Không chỉ đóng phim, Trương Quân Ninh còn tham gia các chương trình truyền hình tạp kỹ Trung Quốc và là gương mặt đại diện của nhiều thương hiệu đình đám.
Kín tiếng, ít scandal, người đẹp họ Trương luôn biết cách hoàn thiện bản thân mỗi ngày và kiên trì giữ hình tượng đẹp trong lòng người hâm mộ.
Ở tuổi 43, nữ diễn viên không chỉ sở hữu làn da săn chắc, rạng rỡ mà vóc dáng vẫn vô cùng thon gọn, duy trì phong độ sắc vóc ở mức cân bằng và hoàn hảo nhất. Từ thói quen vận động, lựa chọn chế độ ăn uống cho đến việc điều chỉnh giờ giấc sinh hoạt, Trương Quân Ninh luôn nhấn mạnh: Việc nuôi dưỡng "từ trong ra ngoài" mới là chìa khóa cốt lõi để duy trì trạng thái tốt nhất một cách bền vững.
Tập thể dục
Khi đề cập đến chuyện chăm sóc sắc đẹp, Trương Quân Ninh thẳng thắn bày tỏ: "Vận động thực sự rất quan trọng". Bén duyên và yêu thích bộ môn chạy bộ từ năm 25 tuổi, cô thậm chí còn duy trì thói quen "chạy bộ khám phá thành phố" mỗi khi có cơ hội đặt chân đến những vùng đất mới. Trong quá khứ, thành tích cao nhất của cô là chạy 10 km một ngày. Hiện tại, dù đã điều chỉnh tần suất xuống còn khoảng 4 km cho mỗi lần chạy, cô vẫn kiên trì duy trì đều đặn.
Đối với nữ diễn viên, tập luyện không đơn thuần là để giữ dáng, mà còn là phương pháp hữu hiệu để điều hòa trạng thái thân - tâm. Việc chạy bộ điều độ giúp tăng cường quá trình trao đổi chất, thúc đẩy tuần hoàn máu, từ đó giúp sắc diện tổng thể trở nên hồng hào và ổn định hơn.
Cô cũng bật mí, sau khi tập luyện luôn kết hợp các bài tập giãn cơ và thả lỏng bằng con lăn foam roller. Đặc biệt, đối với vùng bắp chân, cô sẽ dùng con lăn yoga để "ấn và miết theo chiều ngang", giúp các cơ được thư giãn tối đa, tránh tình trạng căng cứng và duy trì đường nét thon gọn cho đôi chân.
Ăn nhạt, đủ chất, ít dầu mỡ
Về chế độ ăn uống, Trương Quân Ninh tiết lộ bình thường cô luôn cố gắng hạn chế tối đa dầu mỡ và muối. Trước đây, cô cũng từng chia sẻ bản thân gần như ngày nào cũng ăn sáng. Bữa sáng của cô luôn đảm bảo có đủ protein và tinh bột để giúp kích hoạt quá trình trao đổi chất cho một ngày mới.
Nữ diễn viên đúc kết các nguyên tắc ăn uống của mình như sau:
Phương pháp ăn uống khoa học này không chỉ giảm bớt gánh nặng cho các cơ quan nội tạng, mà còn giúp duy trì mức năng lượng ổn định và vóc dáng cân đối.
Nghỉ ngơi và ngủ đủ giấc
Cùng với sự tăng dần của tuổi tác và kinh nghiệm tích lũy trong công việc, Trương Quân Ninh ngày càng coi trọng giá trị của việc nghỉ ngơi. Cô tiết lộ kể từ năm ngoái, cô đã đặt ra mục tiêu cho bản thân là cố gắng ngủ đủ 8 tiếng mỗi ngày.
Trước đây, dù cơ thể có mệt mỏi đến đâu, cô vẫn cố chịu đựng để đọc cho xong kịch bản. Nhưng giờ đây, cô đã học được cách lắng nghe và dừng lại ngay khi cơ thể phát ra tín hiệu cảnh báo. Nữ diễn viên hóm hỉnh chia sẻ: "Khi chạm đến một ngưỡng giới hạn nào đó, bạn tự khắc sẽ biết rằng đã đến lúc phải nghỉ ngơi". Sự thay đổi trong tư duy này đã giúp trạng thái tổng thể của cô trở nên ổn định và tràn đầy năng lượng hơn.
Cô cũng nói thêm rằng, thông qua việc thấu hiểu cơ chế vận hành của cơ thể (ví dụ như quá trình tiêu hóa, trao đổi chất), chúng ta sẽ có ý thức đối xử tốt với bản thân hơn. Từ đó, bạn sẽ tự nguyện ngủ sớm và chủ động điều chỉnh nhịp sống của mình một cách lành mạnh.
Chăm sóc da hàng ngày
Trong chu trình dưỡng da, Trương Quân Ninh có thói quen đắp mặt nạ cấp ẩm sâu trước khi bắt đầu công việc, sau đó kết hợp sử dụng thanh đá (Gua sha) để massage da mặt. Phương pháp này giúp làn da trở nên săn chắc hơn, hỗ trợ lớp trang điểm bám mịn và tự nhiên.
Bên cạnh đó, cô đặc biệt coi trọng việc chăm sóc sức khỏe thông qua hệ thống kinh lạc và huyệt đạo. Trong buổi phỏng vấn, cô đã tận tình chia sẻ các huyệt vị mình thường xuyên ấn bấm như: huyệt Phong Trì, huyệt Bách Hội, huyệt Hợp Cốc... Ngay cả trước khi đi ngủ, cô cũng chuẩn bị sẵn một "túi bảo bối dưỡng nhan chuyên dụng", bên trong đựng son dưỡng môi và các dụng cụ massage, giúp bản thân hoàn toàn được thư giãn và điều hòa cơ thể trước khi chìm vào giấc ngủ.
Khi cơ thể xuất hiện các dấu hiệu mệt mỏi hay khó chịu, cô cũng áp dụng phương pháp massage bằng Gua sha dọc theo các đường kinh lạc (như kinh Thủ Thái Âm Phế) để đả thông kinh mạch, giúp cơ thể thư thái và tăng cường tuần hoàn.
Thông báo của cung điện hoàng gia không nêu rõ thời gian cụ thể diễn ra ca phẫu thuật, theo CNN. "Tương tự mọi bệnh nhân vừa được ghép tạng, Thái tử phi sẽ tiếp tục lưu lại bệnh viện trong vài tuần tới", giáo sư Are Holm thuộc Bệnh viện Đại học Oslo nói.
Bà Mette-Marit, 52 tuổi, kết hôn với Thái tử Haakon, người kế vị ngai vàng Na Uy. Bà được chẩn đoán mắc chứng xơ phổi vào năm 2018, một căn bệnh tiến triển liên tục, gây tổn thương và để lại sẹo ở mô phổi, dẫn đến tình trạng suy hô hấp nghiêm trọng và hiện chưa có phương pháp điều trị dứt điểm.
Ngày 5/6, Bệnh viện Đại học Oslo cho hay Thái tử phi Mette-Marit đã được đưa vào danh sách chờ ghép phổi sau khi tình trạng sức khỏe suy giảm nghiêm trọng. "Nguyên tắc chung để đưa một bệnh nhân vào danh sách chờ ghép phổi là khi bệnh lý về phổi đã tiến triển nặng đến mức chúng tôi có cơ sở để nhận định rằng người bệnh chỉ còn tiên lượng sống sót trong vòng một năm", đài phát thanh truyền hình công cộng NRK của Na Uy dẫn lời ông Are Holm, chuyên gia về phổi tại Bệnh viện Đại học Oslo, cho biết.
Mỗi năm tại Na Uy có khoảng 30 đến 35 ca ghép phổi được thực hiện. Đại diện bệnh viện khẳng định các thành viên hoàng gia hoàn toàn không nhận được sự ưu tiên nào trong việc tiếp nhận tạng hiến tặng. Giáo sư Holm cho hay dù danh sách chờ ghép tạng tương đối ngắn, bệnh nhân vẫn phải đáp ứng các tiêu chuẩn sàng lọc nghiêm ngặt để ca phẫu thuật có thể thành công. "Lá phổi hiến tặng phải có kích thước phù hợp, tương thích về nhóm máu và chúng tôi phải đảm bảo chắc chắn rằng cơ thể người nhận không có kháng thể chống lại kháng nguyên mô của tạng ghép", ông nói.
Theo cung điện hoàng gia, vợ chồng Thái tử gửi lời cảm ơn đến công chúng vì những lời chúc tốt đẹp họ nhận được trong thời gian qua. Thông tin cập nhật tiếp theo về tình hình sức khỏe của bà Mette-Marit sẽ chỉ được công bố khi bà chính thức xuất viện.
Hồi tháng 12 năm ngoái, Thái tử Haakon từng chia sẻ gia đình nhận thấy tình trạng sức khỏe của bà Mette-Marit chuyển biến xấu khi bà ngày càng gặp nhiều khó khăn hơn trong việc hô hấp. Thủ tướng Jonas Gahr Stoere đã dành lời khen ngợi cho sự cởi mở của Thái tử phi khi chủ động chia sẻ về bệnh tình, đồng thời tin rằng điều này sẽ giúp ích rất nhiều cho những người có cùng hoàn cảnh.
Ca phẫu thuật diễn ra vào thời điểm hoàng gia Na Uy đang đối mặt với nhiều áp lực bủa vây do các vụ bê bối liên tiếp. Đầu tuần này, Marius Borg Hoiby, 29 tuổi, con trai riêng của Thái tử phi Mette-Marit từ mối quan hệ trước, bị kết án 4 năm tù giam vì tội hiếp dâm và bạo lực gia đình sau một phiên tòa gây rúng động truyền thông và dư luận.
Bên cạnh đó, Thái tử phi cũng từng phải lên tiếng xin lỗi nhà vua và hoàng hậu vì mối liên hệ trong quá khứ với tội phạm tình dục khét tiếng người Mỹ quá cố Jeffrey Epstein, người từng được bà mô tả là một người bạn, trước khi cắt đứt quan hệ từ vài năm trước khi ông ta qua đời vào năm 2019.
Trước những bê bối liên hoàn này, kết quả các cuộc thăm dò ý kiến cho thấy tỷ lệ ủng hộ chế độ quân chủ tại Na Uy đã sụt giảm nghiêm trọng trong năm nay. Một cuộc khảo sát do Norstat thực hiện vào tháng 2, ngay trong thời gian diễn ra phiên tòa xét xử Hoiby, ghi nhận tỷ lệ ủng hộ việc duy trì chế độ hoàng gia đã chạm mốc thấp kỷ lục là 60%, trước khi hồi phục nhẹ lên mức 64% vào tháng 5.
Bà Mette-Marit là mẹ đơn thân trước khi gặp Thái tử Haakon tại một lễ hội âm nhạc vào năm 1999. Bà chính thức trở thành Thái tử phi hai năm sau đó, sau hôn lễ cử hành tại Nhà thờ Lớn Oslo trước sự chứng kiến của 800 khách mời và hàng triệu khán giả truyền hình. Mối tình hoàng gia đặc biệt này từng vấp phải làn sóng chỉ trích dữ dội từ truyền thông nhưng bằng sự chân thành, họ đã từng bước chinh phục và giành được tình cảm mến mộ của đại đa số người dân quốc gia Bắc Âu.
Bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó Chủ tịch Hội Truyền nhiễm TP HCM, cố vấn Khoa Nhiễm Thần kinh Bệnh viện Nhi đồng 1, cho biết phế cầu khuẩn từ lâu được xem là tác nhân hàng đầu gây viêm phổi, viêm màng não, viêm tai giữa và nhiễm trùng huyết, song nhận thức của người dân về bệnh chưa cao. Sau đại dịch Covid-19, khi tình trạng bội nhiễm hô hấp được nhắc nhiều hơn, phế cầu khuẩn mới được chú ý hơn.
"Nhiều người chưa hiểu đúng mức độ nguy hiểm của vi khuẩn phế cầu", bác sĩ Khanh nói, thêm rằng không ít người nghĩ viêm phổi là bệnh hô hấp thông thường mà không biết phế cầu khuẩn là tác nhân phổ biến có thể phòng ngừa bằng vaccine.
Theo bác sĩ Khanh, khi nghi ngờ phế cầu khuẩn xâm lấn vào phổi hoặc màng não, bác sĩ gần như luôn phải tính đến nguy cơ kháng thuốc. Điều này khiến phế cầu khuẩn ngày càng khó điều trị, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc bệnh nền, suy giảm miễn dịch. Bác sĩ thường không dùng đơn lẻ một loại kháng sinh thông thường điều trị phế cầu khuẩn, mà phối hợp từ hai loại trở lên, thậm chí dùng đến kháng sinh mạnh.
Phế cầu khuẩn là nguyên nhân hàng đầu gây viêm phổi ở trẻ nhỏ, liên quan khoảng 70% ca nhập viện và với viêm màng não, tỷ lệ cũng rất cao. Vi khuẩn còn gây viêm tai giữa, có thể để lại giảm thính lực lâu dài ở trẻ. Vi khuẩn này có thể cư trú trong họng người khỏe mạnh mà không gây triệu chứng, lây qua giọt bắn khi nói chuyện, tiếp xúc gần. Trẻ dưới 5 tuổi và người trên 60 tuổi dễ mắc bệnh nặng, còn người khỏe mạnh vẫn có thể trở thành "nguồn lây thầm lặng".
Bệnh xuất hiện quanh năm nhưng tăng khi thời tiết thay đổi hoặc sau các đợt nhiễm virus hô hấp như cúm, RSV do virus làm suy yếu niêm mạc, tạo điều kiện cho phế cầu khuẩn tấn công. Phế cầu khuẩn có hơn 100 type huyết thanh, trong đó một số type dễ gây bệnh nặng và xâm lấn não, máu. Các type lưu hành cũng thay đổi theo thời gian và khu vực, khiến vaccine phế cầu liên tục được cải tiến, từ bao phủ 7 type lên 13, 14, 15 và hiện nay là 20 type. Vì vậy, bác sĩ sẽ tư vấn lựa chọn biện pháp phòng ngừa phù hợp cho bệnh nhân.
Trẻ có thể sống thực vật sau viêm màng não
Nhiều trường hợp mắc di chứng nặng nề do phế cầu khuẩn xâm lấn. Bác sĩ Khanh dẫn trường hợp một bé hơn 3 tháng tuổi nhập viện vì viêm màng não do phế cầu khuẩn kháng thuốc. Bé được cứu sống song bị tổn thương thần kinh nghiêm trọng, tái nhập viện nhiều lần và sống phụ thuộc hoàn toàn.
Một trường hợp khác vài tháng tuổi bị viêm màng não tiến triển thành áp xe não, phải trải qua nhiều cuộc phẫu thuật dẫn lưu mủ trên sọ. Thời gian điều trị các ca xâm lấn thường kéo dài từ hai tuần đến vài tháng, tiêu tốn hàng chục triệu đồng.
Theo bác sĩ, tỷ lệ tử vong do phế cầu khuẩn phụ thuộc thời điểm nhập viện và mức độ nặng của bệnh. Điều đáng lo hơn là di chứng thần kinh sau viêm màng não, xảy ra khoảng 30% trường hợp với mức độ khác nhau. Nhiều trường hợp cứu được nhưng trẻ không thể phát triển bình thường nữa.
Vaccine phế cầu khuẩn được tiêm chủng bắt buộc mở rộng từ 1/7
Từ ngày 1/7, vaccine phế cầu được bổ sung vào Chương trình tiêm chủng mở rộng cùng vaccine HPV. Theo bác sĩ Khanh, đây là bước tiến quan trọng khi nhiều nước phát triển đã triển khai tiêm miễn phí vaccine phế cầu từ lâu và ghi nhận hiệu quả rõ rệt trong giảm bệnh nặng, nhập viện và kháng kháng sinh.
Ngoài vaccine, các biện pháp như rửa tay, đeo khẩu trang khi mắc bệnh hô hấp, tránh hôn trẻ nhỏ và hạn chế tiếp xúc gần khi có triệu chứng cúm cũng giúp giảm nguy cơ lây nhiễm. Tuy nhiên, phế cầu khuẩn thường trú trong họng người lành và có thể phát tán ngay cả khi không ho hay sốt.
"Đây là loại vi khuẩn rất khó kiểm soát bằng biện pháp thông thường, vaccine vẫn là cách hiệu quả nhất để giảm bệnh nặng và hạn chế nguồn lây trong cộng đồng", bác sĩ Khanh nói.
