Ăn cơm với thịt gà mỗi ngày: Lợi ích và rủi ro cần biết

Đây là một trong những nội dung trọng tâm tại Kế hoạch hành động thực hiện chỉ thị số 52-CT/TW ngày 3-10-2025 của Ban Bí thư về thực hiện bảo hiểm y tế (BHYT) toàn dân trong giai đoạn mới, vừa được Phó thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà ký ban hành.

Kế hoạch hành động nhằm hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2026 đạt trên 95,5% dân số tham gia BHYT và tiến tới bao phủ BHYT toàn dân vào năm 2030, nâng cao quyền lợi người tham gia, giảm tỉ lệ chi tiền túi khi khám chữa bệnh và tăng khả năng tiếp cận các phương pháp điều trị tiên tiến.

Theo kế hoạch hành động, BHYT sẽ từng bước tăng tỉ lệ và mức thanh toán đối với nhiều dịch vụ y tế thiết yếu, đặc biệt là các hoạt động dự phòng và phát hiện sớm bệnh tật. Một số nội dung mới đáng chú ý gồm mở rộng chi trả cho dịch vụ phòng bệnh, khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc theo yêu cầu chuyên môn, tư vấn dinh dưỡng và quản lý bệnh mạn tính.

Chính phủ cũng đặt mục tiêu xây dựng cơ chế hỗ trợ trực tiếp cho người tham gia BHYT khi sử dụng dịch vụ y tế, nhất là hộ nghèo, cận nghèo, người hưởng chính sách xã hội. Một số chương trình hỗ trợ giảm chi phí cùng chi trả sẽ được nghiên cứu triển khai thí điểm trong thời gian tới.

Kế hoạch cũng yêu cầu rà soát, sửa đổi các quy định liên quan đến danh mục thuốc, thiết bị y tế, dịch vụ kỹ thuật thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia BHYT theo hướng phù hợp với thực tiễn điều trị và khả năng cân đối của quỹ BHYT.

Theo bà Trần Thị Trang - Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm tế (Bộ Y tế), thuốc hiện vẫn chiếm tỉ trọng lớn nhất trong tổng chi khám chữa bệnh BHYT. Năm 2023, con số này tăng lên 45,841 nghìn tỉ đồng, tương đương 32,82%. Đến năm 2024, chi phí thuốc tiếp tục tăng lên 50,784 nghìn tỉ đồng, dù tỉ trọng giảm còn 31,22%.

Hiện việc thanh toán thuốc BHYT được thực hiện theo danh mục quy định tại thông tư số 20/2022, gồm 1.037 hoạt chất thuốc hóa dược và sinh phẩm, chia thành 27 nhóm lớn cùng 59 thuốc phóng xạ và chất đánh dấu phục vụ chẩn đoán, điều trị.

Tuy nhiên, phần lớn danh mục thuốc BHYT hiện nay vẫn được xây dựng trên nền tảng danh mục từ 2018. Trong khi đó, khoa học dược phẩm phát triển rất nhanh với nhiều thuốc phát minh mới trong điều trị ung thư, bệnh hiếm và bệnh mạn tính có hiệu quả điều trị cao nhưng chi phí lớn.

Để đáp ứng nhu cầu điều trị thực tế, Bộ Y tế đang hoàn thiện dự thảo sửa đổi thông tư 20/2022 theo hướng mở rộng danh mục thuốc được BHYT chi trả, bổ sung 84 thuốc hóa dược và sinh phẩm mới, trong đó có nhiều thuốc điều trị đặc hiệu chi phí cao nhưng mang lại hiệu quả vượt trội.

"Có 30 thuốc điều trị ung thư dự kiến được bổ sung, chiếm khoảng 35,7% tổng số thuốc mới. Đây chủ yếu là các thuốc điều trị đích, thuốc miễn dịch và kháng thể đơn dòng thế hệ mới. Ngoài ra, dự thảo còn bổ sung 24 thuốc điều trị bệnh mạn tính như tim mạch, đái tháo đường, bệnh hô hấp và rối loạn tâm thần, đồng thời đưa thêm 18 thuốc điều trị bệnh hiếm vào danh mục chi trả", bà Trang nêu.

TS.BS Đặng Huy Quốc Thịnh, nguyên Phó giám đốc Bệnh viện Ung bướu TP.HCM, cho biết việc mở rộng phạm vi chi trả cho các thuốc điều trị ung thư thế hệ mới được xem là một tín hiệu rất tích cực đối với cả bệnh nhân lẫn bác sĩ điều trị.

Theo bác sĩ Thịnh, trước đây nhiều loại thuốc điều trị ung thư chi phí cao chưa được BHYT chi trả nên có trường hợp bệnh nhân buộc phải từ bỏ điều trị hoặc tìm đến những loại thuốc trôi nổi, không rõ nguồn gốc tại một số phòng khám tư nhân.

Thực tế này tiềm ẩn nhiều rủi ro vì bệnh nhân khó kiểm chứng được thuốc thật hay giả. Gần đây truyền thông quốc tế cũng đã đưa tin về việc phát hiện các đường dây sản xuất thuốc giả, trong đó có cả thuốc điều trị ung thư. Vì vậy, khi BHYT hỗ trợ chi trả cho thuốc chính thống, người bệnh sẽ yên tâm điều trị tại bệnh viện hơn, đồng thời giảm nguy cơ sử dụng thuốc kém chất lượng.

Tuy nhiên, bên cạnh niềm vui đó TS Thịnh cũng nhấn mạnh trách nhiệm của đội ngũ bác sĩ trong việc sử dụng thuốc đúng chỉ định và theo dõi sát hiệu quả điều trị. Các loại thuốc này có chi phí rất cao nên cần được chỉ định đúng đối tượng, đánh giá thường xuyên và ngưng sử dụng khi không còn hiệu quả, nhằm tránh lãng phí nguồn quỹ BHYT.

Theo bác sĩ Nguyễn Duy Anh - chuyên khoa ung bướu, điều trị ung thư hiện nay là điều trị đa mô thức, kết hợp nhiều phương pháp như phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, liệu pháp sinh học và thuốc điều trị đích. Những tiến bộ này giúp kéo dài thời gian sống cho bệnh nhân nhưng cũng khiến chi phí điều trị tăng mạnh.

Bên cạnh bổ sung thuốc mới, dự thảo thông tư cũng đề xuất sửa đổi điều kiện và tỉ lệ thanh toán đối với 52 thuốc đã có trong danh mục hiện hành nhằm mở rộng cơ hội tiếp cận điều trị và giảm mức đồng chi trả cho người bệnh.

Bà Trang cũng cho hay dự kiến trong quý 2 năm nay, Bộ Y tế sẽ ban hành danh mục này. Dù BHYT chỉ chi trả một phần, việc đưa các thuốc điều trị ung thư thế hệ mới vào danh mục vẫn mang ý nghĩa rất lớn đối với người bệnh.

"Đây là nhóm thuốc có hiệu quả điều trị cao nhưng rất đắt đỏ. Việc BHYT hỗ trợ ở mức đồng chi trả 30-70% cũng giúp giảm đáng kể áp lực tài chính và tăng khả năng tiếp cận điều trị", bà Trang nói.

Nếu trước đây khám sức khỏe định kỳ không được BHYT chi trả thì từ ngày 1-7-2026, người dân trên cả nước sẽ chính thức được quỹ BHYT chi trả chi phí khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc miễn phí theo lộ trình và khả năng cân đối của quỹ. Quy định này nằm trong Luật Phòng bệnh, được Quốc hội biểu quyết thông qua tháng 12-2025.

Việc khám định kỳ giúp phát hiện sớm các bệnh không lây nhiễm phổ biến như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn chuyển hóa, ung thư... Qua đó tăng khả năng điều trị hiệu quả, giảm thiểu biến chứng và chi phí điều trị về lâu dài. Đây được xem là giải pháp bền vững nhằm giảm gánh nặng chi phí y tế cho cả người dân và hệ thống BHYT.

Chia sẻ về việc chuẩn bị khám sức khỏe miễn phí cho người dân, TS Hà Anh Đức - Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh, Bộ Y tế - cho biết đến nay bộ đã xây dựng các hướng dẫn chuyên môn để bảo đảm việc thực hiện thống nhất trên toàn quốc.

Dự kiến kinh phí để tổ chức triển khai khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho người dân được xác định nhiều nguồn, trong đó có BHYT.

"Các địa phương sẽ xây dựng chương trình cụ thể trên tinh thần thăm khám cho người dân ngay tại cơ sở y tế gần nhất, đó là trạm y tế. Hiện nay các trạm y tế đủ điều kiện triển khai việc này.

Trường hợp không đủ điều kiện, trạm sẽ được hỗ trợ về mặt chuyên môn và nhân lực để triển khai việc khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho người dân ngay tại tuyến y tế ban đầu", TS Đức chia sẻ.

Cũng theo ông Đức, đối tượng cần được ưu tiên nhất khám sức khỏe định kỳ hiện nay là nhóm chưa tham gia BHYT. Cả nước còn khoảng 5% dân số chưa tham gia, tương đương hơn 5 triệu người chưa có thẻ BHYT, trong đó có người chưa bao giờ được đi khám sức khỏe.

Vì vậy đây là nhóm ưu tiên nhất khi bắt đầu triển khai khám sức khỏe định kỳ cho người dân. Những đối tượng khác như gia đình chính sách, người có công cũng sẽ được ưu tiên.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Vài tháng nay, Minh Anh thường xuyên rơi vào trạng thái "nhớ nhớ quên quên", không thể tập trung làm việc, cơ thể rệu rã khiến hiệu suất sa sút. "Có hôm tôi quên gửi tài liệu cho đối tác lớn, lúc thì đứng thẫn thờ trước cửa nhà vì không nhớ đã khóa xe chưa, thậm chí quên cả những gì định phát biểu trong cuộc họp hàng chục người", cô kể.

Ngày làm việc của cô gái bắt đầu từ 7h và thường kéo dài đến 2h sáng hôm sau. Giữa guồng quay deadline dồn dập, Minh Anh liên tục phải kiểm tra tin nhắn từ gần chục nhóm chat công việc. Đêm xuống, dù cơ thể kiệt sức, cô vẫn lướt TikTok như một cách giải tỏa áp lực. Cô ví não bộ của mình như chiếc máy tính bị buộc chạy quá nhiều ứng dụng nặng cùng lúc, đến mức "treo hệ thống".

Rơi vào tình trạng tương tự Minh Anh, nhưng Hoàng Nam, 25 tuổi, chọn cách "sửa chữa" bằng thuốc. Áp lực doanh số kéo dài khiến Nam mất ngủ triền miên. Khi bắt đầu xuất hiện các dấu hiệu đãng trí như quên lịch hẹn với đối tác quan trọng hay nhầm lẫn giờ làm việc, anh lên mạng tìm mua những loại được quảng cáo là "thần dược" bổ não.

Mỗi tháng, Nam chi hàng triệu đồng cho thực phẩm chức năng, kết hợp cà phê đậm đặc để ép bản thân duy trì tỉnh táo. Tuy nhiên, trí nhớ không cải thiện.

Gần đây, Nam xuất hiện các triệu chứng tim đập nhanh, đau dạ dày, đêm ngủ chập chờn và thường xuyên giật mình. Chứng hay quên ngày càng nặng khi não bộ liên tục bị kích thích quá mức, không có thời gian phục hồi. Sau khi khám, bác sĩ yêu cầu anh ngừng toàn bộ thuốc bổ não và điều chỉnh lại lối sống cũng như cường độ làm việc.

TS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa, Chủ nhiệm khoa Nội Thần kinh, Bệnh viện Quân y 175, ghi nhận tình trạng "nhớ nhớ quên quên" hay suy giảm trí nhớ ở người trẻ hiện nay ngày càng phổ biến. Dù Việt Nam chưa thống kê cụ thể, các cơ sở y tế ghi nhận số bệnh nhân đến khám vì vấn đề sức khỏe trí não đang gia tăng. "Bản chất của tình trạng này thường là não bộ bị quá tải, giống như lỗi phần mềm hơn là tổn thương cấu trúc hay bệnh lý nguy hiểm", bác sĩ nói. Tuy nhiên, nếu tình trạng kéo dài kèm theo thay đổi về ngôn ngữ hoặc hành vi, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo sa sút trí tuệ khởi phát sớm.

Theo bác sĩ Nghĩa, suy giảm trí nhớ ở người trẻ chủ yếu liên quan đến lối sống thiếu lành mạnh và áp lực kéo dài. Những thói quen như lạm dụng thiết bị công nghệ, dành quá nhiều thời gian trước màn hình, hút thuốc lá hoặc thường xuyên căng thẳng đều có thể ảnh hưởng tiêu cực đến chức năng nhận thức.

Nghiên cứu trên Tạp chí Tâm thần học Lão khoa Mỹ, khảo sát 18.000 người từ 18 đến 99 tuổi, cho thấy 14% người trong nhóm 18-39 tuổi thường xuyên gặp vấn đề về trí nhớ ngắn hạn, chủ yếu liên quan đến stress và thói quen sử dụng công nghệ. Phân tích khác trên Plos One cho thấy người hút thuốc có nguy cơ sa sút trí tuệ cao hơn 30% và nguy cơ mắc bệnh Alzheimer cao hơn 40%. Mức độ hút thuốc càng nhiều, nguy cơ càng tăng; trung bình hút 20 điếu mỗi ngày có thể làm nguy cơ sa sút trí tuệ tăng khoảng 34%.

Thức khuya và thiếu ngủ kéo dài cũng là yếu tố đáng lo ngại ở người trẻ. Khi não bộ không có đủ thời gian phục hồi, trí nhớ và khả năng tập trung sẽ suy giảm, về lâu dài có thể làm tăng nguy cơ suy giảm nhận thức. Ngoài ra, chế độ ăn uống kém lành mạnh, ít đọc sách hoặc tác dụng phụ của thuốc mê sau phẫu thuật cũng có thể góp phần gây ra tình trạng này.

PGS.TS.BS Đỗ Đức Thuần, Chủ nhiệm Khoa Đột quỵ, Bệnh viện Quân y 103, nói chứng "nhớ nhớ quên quên" có thể gặp ở mọi lứa tuổi, kể cả người trẻ. Các dấu hiệu thường gặp gồm giảm khả năng tập trung, dễ lơ đãng trong học tập và công việc, hay quên, khó ghi nhớ, suy giảm tư duy và khả năng đánh giá sự việc. Một số trường hợp còn xuất hiện rối loạn hành vi như lặp đi lặp lại cùng một câu nói, diễn đạt vòng vo do quên từ, cảm xúc thay đổi thất thường, dễ nóng giận, phiền muộn hoặc trở nên thờ ơ.

Để phòng ngừa suy giảm trí nhớ, các chuyên gia khuyến cáo người trẻ cần điều chỉnh lối sống, hạn chế căng thẳng và kiểm soát stress kéo dài. Mỗi người nên xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh, bảo đảm đủ các nhóm dưỡng chất, đồng thời bổ sung vi chất cần thiết như vitamin B1 và sắt. Bên cạnh đó, cần tránh hút thuốc lá, hạn chế rượu bia và các chất kích thích.

Việc nghỉ ngơi hợp lý cũng đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ sức khỏe não bộ. Người trẻ nên ngủ đủ 7-9 tiếng mỗi đêm, hạn chế thức khuya, tránh làm việc quá sức và duy trì tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày. Khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm các bất thường. Đặc biệt, những người có yếu tố nguy cơ tim mạch như tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc xuất hiện tình trạng hay quên trước tuổi 40 nên tầm soát sớm.

Các loại thuốc bổ não đắt tiền không phải "chìa khóa vạn năng" để cải thiện trí nhớ. "Khi các yếu tố nguy cơ như áp lực, lối sống không lành mạnh được loại bỏ, hệ thần kinh sẽ tự kích hoạt cơ chế phục hồi, trả lại khả năng tập trung và ghi nhớ tự nhiên cho người trẻ mà không cần đến bất kỳ viên thuốc nào", bác sĩ nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, chuyên khoa Nội thuộc Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cho biết nhìn bằng mắt thường, methanol giống hệt ethanol an toàn do có dạng lỏng, trong suốt và mang mùi cồn. Tuy nhiên, ngay khi người dùng uống vào, cơ thể sẽ hấp thu nhanh độc chất qua dạ dày, ruột rồi phân bố khắp hệ tuần hoàn.

Điểm nguy hiểm nhất của ngộ độc methanol là giai đoạn "êm" đánh lừa nạn nhân. Trong vài giờ đầu, người uống chỉ thấy hơi chếnh choáng, buồn nôn, choáng váng giống hệt say rượu thông thường. Phải đến 12-24 giờ sau, khi gan dùng men alcohol dehydrogenase (ADH) biến methanol thành formaldehyde, rồi men aldehyde dehydrogenase (ALDH) tiếp tục chuyển hóa chúng thành acid formic, độc tính mới thực sự bùng phát. Chính acid formic trực tiếp tàn phá các cơ quan tiêu thụ nhiều năng lượng như não, dây thần kinh thị giác, tim và thận.

Lúc này, nạn nhân bắt đầu đau đầu dữ dội, nôn mửa, khó thở và rối loạn ý thức. Mắt họ mờ dần, nhìn thấy cảnh vật như có sương mù bao phủ, hiện tượng "tuyết rơi" hoặc trắng xóa trước mặt. Bác sĩ Hoàng nhấn mạnh đây là dấu hiệu hệ thần kinh thị giác đang chịu tổn thương nặng nề. Mọi ly rượu không nhãn mác, không kiểm định đều mang nguy cơ trở thành liều thuốc độc âm thầm.

Các bác sĩ hoàn toàn có thể cứu sống bệnh nhân ngộ độc methanol nếu người nhà đưa họ đến viện kịp thời. Cơ sở y tế sẽ lập tức áp dụng biện pháp lọc máu để loại bỏ nhanh methanol cùng acid formic ra khỏi cơ thể, đồng thời điều chỉnh rối loạn điện giải và hỗ trợ hô hấp. Ngược lại, việc cấp cứu muộn khiến bệnh nhân rơi vào hôn mê sâu, toan máu nặng. Khi đó, độc tố phá hủy não và mắt không thể đảo ngược, đẩy người bệnh vào cảnh mù lòa, tàn phế hoặc tử vong dù qua cơn nguy kịch.

Chuyên gia y tế khuyên người dân cảnh giác cao độ với đồ uống không rõ nguồn gốc. Nếu cơ thể xuất hiện triệu chứng đau đầu khác thường, nôn nhiều, mệt lả, mờ mắt hay thở sâu sau khi uống rượu 12-24 giờ, nạn nhân phải lập tức đến phòng cấp cứu. Mọi người tuyệt đối không giữ suy nghĩ "ngủ một giấc sáng mai sẽ đỡ" nhằm tránh đánh mất cơ hội chữa trị vàng.

Thùy An

Nguồn: https://vnexpress.net/bac-si-canh-bao-ly-ruou-re-giet-nguoi-am-tham-5060576.html