Gagik Tsarukyan, 69 tuổi, bắt đầu dự án xây tượng Chúa Jesus lớn nhất thế giới từ năm 2022. Sau 4 năm, phần thân trên khổng lồ của bức tượng đã hiện ra sừng sững giữa khung cảnh trống trải xung quanh.
Sau khi hoàn thành, bức tượng cao 101 mét sẽ tọa lạc trên đỉnh Hatis, ngọn núi cách thủ đô Yerevan khoảng 25 km về phía đông, giúp người dân ở thủ đô có thể nhìn thấy tượng từ mọi hướng. Tsarukyan tin rằng bức tượng này sẽ làm lu mờ tượng Chúa Cứu thế ở Brazil và cao hơn một chút so với tượng Nữ thần Tự do của New York.
Là một vận động viên chuyển sang làm doanh nhân và chính trị gia, Tsarukyan làm giàu trong nhiều lĩnh vực và được coi là người giàu thứ ba Armenia, dù không rõ ông sở hữu bao nhiêu tài sản.
Tsarukyan cho biết dự án xây tượng Chúa Jesus nhằm tạo tiếng vang với một phong trào đang phát triển kết hợp niềm tin tôn giáo với chủ nghĩa dân tộc và văn hóa bảo thủ. Xu hướng này thể hiện rõ nhất trong phong trào MAGA của Tổng thống Mỹ Donald Trump và trong các đảng cực hữu trên khắp châu Âu.
Trong khuôn viên dinh thự của ông ở ngoại ô Yerevan có 6 con hổ, ba con sư tử và cả chuồng cá sấu. Phòng ăn được trang trí bằng bộ sưu tập những con thú mà tài phiệt này từng săn được, như hổ trắng, đại bàng, gấu…
Khung cảnh này phần nào thể hiện thị hiếu của Tsarukyan, người sáng lập đảng Armenia Thịnh vượng. Ông nổi tiếng từ lâu với sở thích phô trương sự giàu có hào nhoáng.
Tsarukyan chỉ giành được chưa đầy 4% phiếu bầu trong cuộc bầu cử quốc hội vừa qua, nhưng ông vẫn quyết tâm để lại dấu ấn của mình tại quốc gia này bằng bức tượng Chúa Jesus lớn nhất thế giới.
“Đây sẽ là tấm danh thiếp của Armenia”, Tsarukyan nói trong cuộc phỏng vấn tại nhà riêng ở làng Arinj, nơi ông sinh ra. “Kitô giáo sẽ trở thành thương hiệu mới của Armenia.”
“Chúng tôi là quốc gia Kitô giáo lâu đời nhất trên thế giới”, Tsarukyan nói. “Vì vậy, việc chúng tôi sở hữu tượng Chúa Jesus lớn nhất thế giới là hoàn toàn hợp lý”.
Nằm giữa những quốc gia mà đa phần dân số theo đạo Hồi, Armenia được công nhận là quốc gia theo Kitô giáo lâu đời nhất thế giới, khi cải đạo từ năm 301.
Tuy nhiên, Giáo hội Tông tòa Armenia liên tục phản đối dự án này. Họ lập luận rằng quy mô khổng lồ và phong cách của nó không phù hợp với các truyền thống tôn giáo và kiến trúc của Armenia.
Các lãnh đạo Giáo hội cho biết Kitô giáo Armenia trong lịch sử thường được thể hiện qua các tu viện, nhà thờ và khachkar, tên gọi của những cây thánh giá bằng đá được chạm khắc tinh xảo đặc trưng của Armenia, chứ không phải qua những bức tượng khổng lồ mô phỏng công trình kiến trúc ở những nơi khác trên thế giới.
Dự án của Tsarukyan cũng vấp phải sự chỉ trích từ các nhà bảo vệ môi trường, những người cảnh báo rằng quá trình xây dựng bức tượng có thể gây thiệt hại lâu dài cho cảnh quan thiên nhiên của núi Hatis.
Tsarukyan bác bỏ những lo ngại trên, cho rằng bức tượng được thiết kế để thu hút tín đồ từ khắp nơi trên thế giới, chứ không chỉ riêng ở Armenia. Ông dự báo mỗi năm sẽ có 10 triệu du khách tới thăm địa điểm này.
“Không nơi nào khác trên thế giới giống như vậy. Mọi người từ khắp nơi sẽ đều nói về nó”, ông khẳng định.
Ông cho hay thách thức trước mắt là làm thế nào đưa được tượng Chúa Jesus lên núi. Kế hoạch ban đầu là vận chuyển từng phần bằng trực thăng, nhưng cuối cùng bị hủy để nhường chỗ cho giải pháp truyền thống là dùng xe tải đưa lên đỉnh núi rồi lắp ráp tại chỗ.
Tsarukyan nói rằng tượng Chúa Jesus chỉ là khởi đầu. Ông hy vọng sẽ mời được Tổng thống Mỹ Donald Trump tới thăm bức tượng, đồng thời tiết lộ một phái đoàn của đại sứ quán Mỹ đã tới tham quan nơi dựng tượng.
Dù tượng chưa xây xong, Tsarukyan đã bắt đầu một dự án khác để thu hút khách du lịch, là một con tàu Noah khổng lồ dài 134 m, rộng 24 m, cao 18 m, với tầng trệt là bảo tàng, tầng giữa là khách sạn và tầng trên là quán cà phê.
“Những dự án này mang tính linh thiêng”, ông nói. “Đây là cách tôi sẽ khắc ghi tên mình vào lịch sử”.
Các biện pháp an ninh đặc biệt trước thềm cuộc đàm phán quan trọng giữa Mỹ và Iran tại Islamabad đã biến thủ đô Pakistan thành khu vực gần như bị phong tỏa. Giới chức đã cấm đường Old Airport và bố trí thùng container, dây thép gai chặn mọi ngả đường hướng tới căn cứ không quân Nur Khan.
Khách sạn Serena, nằm cạnh Bộ Ngoại giao trong khu vực an ninh nghiêm ngặt của thủ đô, được cho là nơi lưu trú của cả phái đoàn Mỹ và Iran khi tới đây đàm phán. Khách sạn đã thông báo cho tất cả khách phải trả phòng trước ngày 8/4 vì địa điểm này đã được "trưng dụng cho sự kiện quan trọng".
Serena hiện được đặt dưới sự kiểm soát của chính phủ. Mọi tuyến đường dẫn vào khu vực bán kính 3 km quanh khách sạn đã bị phong tỏa.
Mỹ và Iran hôm 8/4 đạt thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần do Pakistan làm trung gian, nhằm tạo điều kiện cho quá trình đàm phán. Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao của Iran cho biết các cuộc đàm phán ở Islamabad có thể kéo dài tới 15 ngày.
Chính phủ Pakistan vẫn giữ kín thông tin, không xác nhận địa điểm tổ chức đàm phán. Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho biết đàm phán bắt đầu vào ngày 10/4, nhưng Nhà Trắng sau đó nói cuộc gặp đầu tiên sẽ diễn ra vào 11/4.
Tại Islamabad, lực lượng an ninh vũ trang được triển khai dày đặc trên đường phố. Giới chức cũng điều tiết giao thông, bố trí rào chắn, các trạm kiểm soát và nhóm tuần tra. Thủ đô Pakistan vốn đã yên tĩnh càng trở nên vắng lặng hơn trong ngày 10/4.
Pakistan cũng tăng cường giám sát không phận và đặt các cơ quan ứng phó tình trạng khẩn cấp trong trạng thái sẵn sàng.
Giới chức an ninh Pakistan cho biết các biện pháp này vượt xa cách thức thông thường cho một chuyến thăm cấp cao. Trong cuộc gặp với Đại biện lâm thời Mỹ Natalie Baker hôm 9/4 để thảo luận về công tác chuẩn bị cho cuộc đàm phán, Bộ trưởng Nội vụ Pakistan Mohsin Naqvi cam kết đảm bảo an ninh tuyệt đối cho tất cả quan chức nước ngoài.
Theo Dawn, nhóm tiền trạm gồm 30 thành viên của Mỹ đã đến Islamabad để xem xét biện pháp an ninh. Phó tổng thống Mỹ JD Vance sẽ dẫn đầu đoàn đàm phán của Mỹ, trong khi phái đoàn Iran được cho là do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf và Ngoại trưởng Abbas Araghchi dẫn đầu.
Việc Pakistan đứng ra tổ chức cuộc đàm phán đầu tiên giữa Mỹ và Iran kể từ khi chiến sự bùng phát ngày 28/2 được coi là bước ngoặt ngoại giao với nước này. Pakistan thường không tổ chức những cuộc đàm phán quy mô như vậy.
Vai trò trung gian hòa giải của Pakistan được cho là dựa trên mạng lưới quan hệ ngoại giao rộng lớn và quan hệ tốt với cả Iran lẫn Mỹ. Iran là quốc gia đầu tiên công nhận Pakistan sau khi nước này giành độc lập năm 1947. Hai nước láng giềng có chung đường biên giới dài 900 km cùng những gắn kết sâu sắc về lịch sử, văn hóa và tôn giáo.
Pakistan cũng là nơi sinh sống của hơn 20 triệu người Hồi giáo dòng Shiite, là cộng đồng người Hồi giáo dòng Shiite lớn thứ hai trên thế giới sau Iran.
Pakistan cũng duy trì mối quan hệ chặt chẽ với Mỹ, Arab Saudi và Trung Quốc. Cuối tháng trước, Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar đã thăm Bắc Kinh để hội đàm với người đồng cấp Vương Nghị. Ông Vương bày tỏ ủng hộ những nỗ lực hòa giải của Islamabad "phù hợp với lợi ích chung của tất cả các bên".
Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng nói rằng Trung Quốc đã giúp đưa Iran đến bàn đàm phán. Thông tin này được các quan chức Pakistan xác nhận.
"Vào đêm trước khi đạt thỏa thuận ngừng bắn, hy vọng dần tan biến, nhưng Trung Quốc đã can thiệp và thuyết phục Iran đồng ý một thỏa thuận ngừng bắn sơ bộ. Những nỗ lực của chúng tôi rất quan trọng, nhưng vẫn chưa đạt bước đột phá. Chính Bắc Kinh đã thuyết phục được phía Iran", một quan chức Pakistan cho hay.
"Tin rất tốt đây! Tôi vừa nhận được thông báo rằng 8 phụ nữ dự kiến bị tử hình tại Iran tối nay sẽ không bị xử tử nữa. 4 người sẽ được thả ngay lập tức, 4 người còn lại bị kết án một tháng tù. Tôi đánh giá cao Iran và các lãnh đạo của họ vì tôn trọng đề nghị của Tổng thống Mỹ và hủy kế hoạch thi hành án", Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 22/4.
Trả lời trên Fox News sau đó, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cũng nói rằng ông Trump đã "nhận được thông tin trực tiếp từ chính quyền Iran rằng những phụ nữ này sẽ được tha mạng".
Tổng thống Mỹ hôm 21/4 dẫn lại bài viết của một nhà hoạt động ủng hộ Israel, trong đó cho biết 8 phụ nữ tại Iran sắp bị treo cổ. Ông kêu gọi lãnh đạo Iran trả tự do cho những phụ nữ này để tạo "khởi đầu tuyệt vời" cho đàm phán.
Tuy nhiên, giới chức Iran khẳng định không có kế hoạch nào như vậy. Trang Mizan Online của cơ quan tư pháp Iran cho rằng Tổng thống Trump "một lần nữa bị tin giả đánh lừa". "Trong số những phụ nữ được cho là sắp bị tử hình, một số người đã được thả, số khác đối diện với những cáo buộc có mức án tối đa là tù giam", trang này cho hay.
Tổng thống Mỹ từng nhiều lần đưa ra thông tin về án tử hình tại Iran, nhưng thường gây tranh cãi hoặc không được xác thực.
Ông Trump hôm 21/4 gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran, nhưng vẫn yêu cầu quân đội Mỹ phong tỏa các cảng biển nước này, gây sức ép buộc Tehran đưa ra đề xuất thống nhất nhằm nối lại đàm phán. Theo CNN, tính đến tối 21/4, chính quyền Mỹ gần như không nhận được phản hồi đáng kể nào từ Iran.
Iran ngày 22/4 tuyên bố sẽ không mở lại eo biển Hormuz chừng nào lệnh phong tỏa của Mỹ vẫn còn hiệu lực. Giá dầu, vốn đã tăng vọt kể từ khi Mỹ - Israel tấn công Iran ngày 28/2, tiếp tục tăng nhẹ do sự mơ hồ về khả năng chiến sự tiếp diễn.
Ngoài ra, phân tích dữ liệu từ 194 quốc gia trong giai đoạn 2000-2021 của WHO cho thấy mỗi năm có khoảng 886 triệu người mắc bệnh liên quan đến việc tiêu thụ thực phẩm không an toàn. Riêng châu Phi và Đông Nam Á chiếm gần 3/4 tổng số ca mắc và 60% số ca tử vong của cả thế giới.
Đáng chú ý, nguy cơ nhiễm bệnh ở trẻ dưới 5 tuổi cao gần gấp 3 lần so với các nhóm tuổi khác. Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus nhấn mạnh an toàn thực phẩm không phải là vấn đề xa vời, mà tác động trực tiếp đến bữa ăn của mọi gia đình mỗi ngày.
Xét về nguyên nhân, các mối nguy sinh học như vi khuẩn và vi rút có hại chiếm tỷ lệ áp đảo trong khoảng 860 triệu ca bệnh lây truyền do thực phẩm bẩn vào năm 2021. Tuy nhiên, tình trạng phơi nhiễm hóa chất (đặc biệt là chì và thạch tín) lại chiếm phần lớn trong các ca tử vong. Giới chức WHO cho biết các ca nhiễm bệnh còn diễn biến phức tạp hơn do biến đổi khí hậu (làm tăng rủi ro ô nhiễm) và tình trạng kháng kháng sinh (khiến các ca nhiễm trùng khó điều trị).
Tình trạng thực phẩm bẩn còn gây thiệt hại kinh tế lên tới 647 tỉ USD vào năm 2021 do sụt giảm năng suất lao động. WHO kêu gọi các chính phủ khẩn trương hành động để kiểm soát nguồn ô nhiễm từ gốc rễ, bằng việc ban hành các tiêu chuẩn nông nghiệp, công nghiệp và môi trường khắt khe hơn. Báo cáo của WHO được công bố trước thềm Ngày An toàn thực phẩm thế giới (7.6), với chủ đề năm nay là "Biến gánh nặng thành giải pháp: đảm bảo thực phẩm an toàn khắp mọi nơi".
