Theo Cơ quan Phòng vệ Đài Loan ngày 23-6, quân đội hòn đảo đã sử dụng các biện pháp tình báo, giám sát và trinh sát phối hợp để theo dõi chặt chẽ hoạt động của tàu Phúc Kiến, khi con tàu di chuyển qua tuyến đường thủy nhạy cảm giữa hai bên.
Cơ quan này cũng công bố một bức ảnh đen trắng chụp từ trên cao cho thấy tàu sân bay Trung Quốc đang hoạt động trên biển.
Tuy nhiên Đài Loan không tiết lộ địa điểm hoặc phương thức chụp bức ảnh. Trên boong tàu cũng không xuất hiện máy bay chiến đấu nào tại thời điểm được chụp lại.
Bộ Quốc phòng Trung Quốc chưa đưa ra bình luận về thông tin trên.
Động thái mới nhất diễn ra trong bối cảnh Đài Loan liên tục cáo buộc Trung Quốc gia tăng sức ép quân sự và chính trị đối với hòn đảo.
Theo chính quyền Đài Bắc, Trung Quốc gần như triển khai các hoạt động quân sự quanh Đài Loan hằng ngày, như một phần của chiến dịch gây áp lực lên hòn đảo.
Đặc biệt trong tháng 6, Đài Loan cho rằng Trung Quốc đã áp dụng một hình thức gây sức ép mới, khi điều các tàu hải cảnh hoạt động dọc bờ biển phía đông của hòn đảo.
Theo Đài Bắc, động thái này nhằm tạo cảm giác rằng Bắc Kinh có quyền tài phán đối với các vùng biển quanh Đài Loan.
Phát biểu trước Câu lạc bộ Phóng viên nước ngoài tại Đài Loan cùng ngày, người đứng đầu Hội đồng Các vấn đề đại lục của Đài Loan, ông Chiu Chui Cheng, khẳng định chính quyền hòn đảo không chấp nhận điều mà ông gọi là “mục tiêu cuối cùng của Bắc Kinh là thống nhất với Đài Loan”.
“Mặc dù Đài Loan đang đối mặt với áp lực ngày càng gia tăng, phức tạp và chưa từng có tiền lệ, quyết tâm bảo vệ chủ quyền và hệ thống dân chủ của chúng tôi chưa bao giờ mạnh mẽ đến vậy”, ông Chiu tuyên bố.
Ông cũng nhấn mạnh Đài Loan sẽ không thỏa hiệp trước các sức ép từ Trung Quốc và khẳng định tương lai của hòn đảo chỉ có thể do người dân Đài Loan quyết định.
“Đài Loan sẽ không bao giờ đầu hàng”, ông nói.
Phúc Kiến hiện được xem là tàu sân bay tiên tiến nhất trong hạm đội Trung Quốc. Khác với hai tàu sân bay Liêu Ninh và Sơn Đông sử dụng thiết kế nhảy cầu (boong kiểu dốc) để phóng máy bay, Phúc Kiến được trang bị boong phẳng cùng hệ thống máy phóng điện từ hiện đại, cho phép triển khai nhiều loại tiêm kích có tải trọng lớn hơn và tăng đáng kể năng lực tác chiến.
Theo Hãng tin Reuters, Trung Quốc lâu nay vẫn khẳng định có chủ quyền đối với eo biển Đài Loan, trong khi Đài Loan và Mỹ coi đây là vùng biển quốc tế. Hải quân Mỹ cùng một số đồng minh vẫn thường xuyên đưa tàu chiến đi qua tuyến hàng hải quan trọng này nhằm khẳng định quyền tự do hàng hải.
Phát biểu tại cuộc họp báo ở Nhà Trắng ngày 19/6, Phó tổng thống JD Vance bảo vệ bản ghi nhớ được Mỹ và Iran ký kết trước đó hai ngày, đồng thời cho rằng một số quan chức trong nội các của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu "đã đi quá xa" khi công kích Tổng thống Donald Trump và tiến trình hòa bình.
"Nếu tôi là thành viên nội các Israel, có lẽ tôi sẽ không công kích đồng minh hùng mạnh duy nhất còn lại trên toàn thế giới", ông Vance nói.
Đây là một trong những phát biểu cứng rắn nhất từ chính quyền Trump nhằm vào giới lãnh đạo Israel kể từ khi Mỹ và Israel cùng phát động chiến dịch tấn công Iran hồi tháng 2.
Ông Vance nhấn mạnh khoảng 2/3 vũ khí đang bảo vệ Israel được sản xuất bởi Mỹ và chi trả bằng tiền thuế của người dân Mỹ. Phó tổng thống Mỹ lưu ý rằng Tổng thống Trump hiện là nguyên thủ quốc gia duy nhất trên thế giới còn thể hiện sự cảm thông với Israel.
"Rắc rối của Israel không phải là ông Donald Trump. Bất kỳ ai ở Israel nghĩ rằng vấn đề lớn nhất của họ là Tổng thống Mỹ thì cần thức tỉnh", ông nói.
Những chỉ trích nhắm vào ông Trump chủ yếu xuất phát từ phe cực hữu trong chính phủ Israel. Bộ trưởng An ninh Quốc gia Itamar Ben Gvir cùng Bộ trưởng Tài chính Bezalel Smotrich kêu gọi chính phủ không tuân thủ các điều khoản của thỏa thuận giữa Washington và Iran, cho rằng văn kiện này "gây nguy hiểm cho an ninh quốc gia Israel".
Trong cuộc phỏng vấn với New York Times trước đó, Phó tổng thống Vance cho biết ông "cảm thấy kỳ lạ" với phản ứng dữ dội từ một bộ phận chính trị gia Israel.
"Rõ ràng nhiều người trong hệ thống chính trị và xã hội Israel rất nhạy cảm với thỏa thuận này, nhưng tôi cũng nghĩ họ đang tiếp nhận một số thông tin sai lệch và phản ứng thái quá. Một quốc gia 9 triệu dân không thể giải quyết mọi vấn đề an ninh quốc gia chỉ bằng cách tiêu diệt đối phương", ông nói.
Theo thỏa thuận ký ngày 17/6, Iran đồng ý mở lại eo biển Hormuz và cam kết không phát triển vũ khí hạt nhân, đổi lại Mỹ sẽ nới lỏng các biện pháp trừng phạt dầu mỏ và hỗ trợ phục hồi kinh tế. Văn kiện cũng khởi động giai đoạn đàm phán kéo dài 60 ngày về chương trình hạt nhân Iran và các vấn đề còn tồn đọng.
Giới chức Israel đã bày tỏ "quan ngại sâu sắc" đối với thỏa thuận. Một cố vấn của Thủ tướng Netanyahu cho biết Israel không coi mình bị ràng buộc bởi những điều khoản liên quan đến Lebanon trong bản ghi nhớ.
Washington Post hôm 8/5 dẫn nội dung phân tích được Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) gửi đến các nhà hoạch định chính sách tuần này, trong đó kết luận Iran "có thể chống chịu được cuộc phong tỏa cảng biển của hải quân Mỹ trong ít nhất 3-4 tháng" trước khi phải đối mặt với khó khăn kinh tế nghiêm trọng hơn.
4 quan chức Mỹ am hiểu tình hình cho biết lệnh phong tỏa do nước này áp đặt khiến Iran phải dùng các tàu chở dầu trống làm kho chứa tạm thời, cũng như chủ động giảm sản lượng khai thác để bảo vệ các giếng dầu. "Tình hình kinh tế Iran thực tế không bi đát như một số người tuyên bố", một người cho hay.
Một quan chức khác tin rằng phân tích của CIA thậm chí còn đánh giá thấp khả năng chịu đựng của Iran, do nước này có thể đưa dầu sang các quốc gia khác bằng đường bộ. Dù vận chuyển bằng xe tải hay tàu hỏa không thể sánh được với quy mô của xuất khẩu đường biển, đây vẫn là bệ đỡ kinh tế quan trọng.
"Nhiều khả năng họ sẽ bắt đầu chuyển dầu bằng đường sắt qua khu vực Trung Á", quan chức Mỹ giấu tên nói.
Mỹ đã áp lệnh phong tỏa các cảng biển Iran từ ngày 13/4, vài ngày sau khi cuộc đàm phán giữa hai bên ở Pakistan không mang lại bước đột phá để chấm dứt xung đột. Mục tiêu của Washington là khiến Tehran không thể xuất khẩu dầu, nguồn doanh thu quan trọng với quốc gia này, từ đó gây áp lực kinh tế và buộc Iran nhượng bộ trước các yêu cầu của Mỹ.
Tuy nhiên, Iran vẫn tỏ ra cứng rắn về lập trường đàm phán và siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz trong những ngày qua, bất chấp áp lực từ Mỹ.
Hãng thông tấn Fars News của Iran đưa tin đã xảy ra thêm nhiều cuộc đụng độ rải rác giữa lực lượng nước này và các tàu của Mỹ tại eo biển Hormuz trong ngày 8/5. Hãng tin Tasnim sau đó dẫn lời một nguồn tin quân sự Iran cho biết tình hình đã dịu bớt, nhưng cảnh báo khả năng sẽ có thêm các cuộc đụng độ.
Quân đội Mỹ cho biết họ đã tấn công hai tàu liên quan đến Iran đang cố gắng tiến vào một cảng của nước này.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 7/5 cho biết lệnh ngừng bắn vẫn đang được duy trì, trong khi Ngoại trưởng Marco Rubio nói với phóng viên rằng Washington "đang đợi câu trả lời" từ Tehran.
Iran tuần trước chuyển cho Mỹ đề xuất 14 điểm, nhưng nội dung không đề cập đến các yêu cầu then chốt của Washington, như Tehran dừng chương trình hạt nhân và mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz. Mỹ sau đó chuyển lại cho Iran câu trả lời và đang chờ phản hồi.
Một quan chức Mỹ hôm 1/5 nói với hãng thông tấn AFP rằng tàu sân bay USS Gerald R. Ford của nước này đã rời khỏi Trung Đông và hiện ở khu vực do Bộ tư lệnh lực lượng Mỹ tại châu Âu (EUCOM) phụ trách.
Khu vực thuộc trách nhiệm của EUCOM trải dài khắp châu Âu, vùng Kavkaz, Iceland và Nga, bao gồm 50 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Quan chức Mỹ cho biết hải quân nước này hiện còn 20 tàu ở Trung Đông, trong đó có hai tàu sân bay USS Abraham Lincoln và USS George H.W. Bush.
Thông tin xuất hiện sau khi báo Washington Post ngày 29/4 dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết chiến hạm Ford sẽ bắt đầu hành trình về nước trong vài ngày tiếp theo. Một người nói rằng chiến hạm này dự kiến cập cảng tại bang Virginia vào giữa tháng 5.
Bộ tư lệnh Trung Đông (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, chưa đưa ra bình luận.
Tàu sân bay Ford đã ở trên biển trong hơn 10 tháng và từng tham gia các hoạt động của Mỹ ở biển Caribe, nơi lực lượng nước này tập kích xuồng nghi chở ma túy, chặn tàu chở dầu nằm trong danh sách trừng phạt và mở cuộc đột kích nhằm bắt Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro.
Chiến hạm sau đó được triển khai tới Trung Đông để hỗ trợ chiến dịch tấn công Iran. Hôm 12/3, hỏa hoạn bùng phát tại phòng giặt là trên tàu sân bay Ford khiến hai thủy thủ bị thương và khoảng 100 chiếc giường bị hư hại nghiêm trọng, theo quân đội Mỹ.
Chiến hạm này cũng được cho là đã gặp phải những vấn đề lớn về hệ thống nhà vệ sinh khi ở trên biển. Theo truyền thông Mỹ, nhà vệ sinh thường xuyên bị tắc và các thủy thủ phải xếp hàng dài để chờ đến lượt sử dụng.
Nhóm tác chiến tàu sân bay Ford rời căn cứ Norfolk ở bang Virginia từ cuối tháng 6/2025. Đây là đợt triển khai dài nhất của một tàu sân bay Mỹ trong nhiều thập kỷ.
Chuẩn đô đốc về hưu Mỹ Mark Montgomery từng cho biết trang thiết bị trên tàu sẽ bắt đầu hỏng hóc sau khoảng 8 tháng không được về cảng bảo dưỡng và sửa chữa.
Theo Washington Post, làm nhiệm vụ trên biển quá lâu không chỉ ảnh hưởng đến khả năng hoạt động trong tương lai của chính chiếc Ford, mà còn tác động đến mức độ sẵn sàng của những tàu chiến khác bởi các nhà máy của Mỹ có năng lực giới hạn.
USS Gerald R. Ford là siêu tàu sân bay của Mỹ, cũng là chiến hạm đắt nhất trong lịch sử hải quân nước này với mức giá bàn giao gần 13 tỷ USD. Tàu có thể chở 75 máy bay các loại, gồm tiêm kích F/A-18E/F, phi cơ tác chiến điện tử EA-18G, máy bay cảnh báo sớm và chỉ huy trên không E-2D, cùng nhiều loại trực thăng tuần tra và săn ngầm.
Nhóm chiến hạm hộ tống gồm các tàu khu trục USS Winston S. Churchill, USS Bainbridge, USS Mahan và USS Forrest Sherman, cùng ít nhất một tàu ngầm hạt nhân tấn công. Mỗi tàu có thể mang được hàng chục tên lửa các loại, được trang bị hệ thống cảm biến cho phép giám sát vùng trời và vùng biển rộng lớn xung quanh.
