Mất hơn 5 năm để tàu thăm dò Perseverance của NASA vượt qua 41,92 km trên những địa hình khắc nghiệt của bề mặt sao Hỏa, tức gần chạm đến ngưỡng chiều dài của một cuộc thi marathon, theo NASA.
Hiện tàu thăm dò giữ kỷ lục đi xa nhất là Opportunity trên bề mặt sao Hỏa cũng của NASA, nhưng mất đến gần 15 năm để đi được 45,16 km. Trong khi đó, Perseverance mới chỉ hoạt động khoảng 1/3 thời gian đó, nhưng chỉ còn cách kỷ lục của Opportunity 3,2 km.
Ông Steve Lee, quyền quản lý dự án Perseverance hoàn toàn tự tin rằng tàu thăm dò này sẽ phá kỷ lục trên trong thời gian tới.
Perseverance đáp xuống hõm chảo Jezero hồi tháng 2.2021 và mất 3 năm tiếp theo để thám hiểm bên trong miệng hố rộng khoảng 45 km. Và tàu thăm dò tiếp tục mất hơn 3 tháng để leo lên sườn phía tây của hõm chảo, đến được vành ngoài của miệng hố vào tháng 12.2024.
Giờ đây, Perseverance đang thám hiểm một khu vực ngay bên ngoài rìa của Jezero gọi là “Lac de Charmes”. Theo NASA, khu vực này đại diện cho một số địa hình có giá trị lớn nhất về khía cạnh khoa học mà tàu thăm dò Mỹ từng đến.
Các nhà khoa học cho rằng hàng tỉ năm trước, Lac de Charmes có một vùng hồ và đồng bằng châu thổ sông, đồng nghĩa khu vực này có thể vẫn còn giữ những dấu hiệu của sự sống dưới dạng vi khuẩn.
Và do Lac de Charmes nằm bên ngoài miệng hố, khu vực có thể ít chịu ảnh hưởng bởi sự hình thành của hõm chảo và được hy vọng vẫn bảo tồn được những dấu vết cổ xưa.
Ngày 11.5, Perseverance đã chụp và gửi về ảnh selfie mới ở vùng Lac de Charmes, trong đó có hình ảnh một mỏm đá có tên “Arathusa”. Kết quả phân tích kết cấu của mỏm đá cho thấy nơi này chủ yếu được cấu tạo từ vật liệu dung nham đông đặc và nhiều khả năng còn cổ xưa hơn cả miệng hố Jezero.
Sau khi hoàn tất việc nghiên cứu Arathusa, tàu thăm dò Perseverance di chuyển theo hướng tây bắc đến khu Arbot, nơi tàu đang phân tích những mỏm đá khác.
Kể từ đây, Perseverance sẽ di chuyển theo hướng nam đến “Gardevarri”, khu vực có kết cấu đá hình thành từ dung nham nguội đi và chứa thông tin về lịch sử hoạt động núi lửa của sao Hỏa. Các thông tin thu thập được tại đây sẽ giúp giới khoa học hiểu rõ hơn về những quá trình địa chất quy mô lớn trên hành tinh đỏ.
Sau Gardevarri, Perseverance sẽ tiến về hướng đông nam đến vùng có tên “Hẻm núi hát”, nơi đội ngũ khoa học của NASA hy vọng có thể tìm được những manh mối về lớp vỏ đời đầu của sao Hỏa.
NASA dự kiến tàu thăm dò sẽ hoàn tất chặng marathon đầu tiên trong tháng 5. Phía Mỹ hiện chưa có kế hoạch sẽ sớm chấm dứt sứ mệnh của Perseverance.
"Cả một nền văn minh sẽ diệt vong tối nay, không bao giờ phục hồi được nữa. Tôi không muốn điều đó xảy ra, nhưng có lẽ nó sẽ xảy ra", Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social hôm nay.
Bài đăng xuất hiện trước khi tối hậu thư của ông Trump với Iran hết hạn vào 20h ngày 7/4 (7h ngày 8/4 giờ Hà Nội), trong đó Tổng thống Mỹ yêu cầu Iran mở lại eo biển Hormuz nếu không muốn cơ sở hạ tầng dân sự, trong đó có cầu và nhà máy điện, bị tàn phá.
Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ cũng để ngỏ khả năng đạt được thỏa thuận vào phút chót.
"Giờ đây, khi đã có sự thay đổi chế độ hoàn toàn và triệt để, nơi những bộ óc khác biệt, sáng suốt hơn và ít cực đoan hơn chiếm ưu thế, có lẽ điều gì đó tuyệt vời mang tính cách mạng có thể xảy ra. Biết đâu đấy? Chúng ta sẽ biết vào tối nay, một trong những thời khắc quan trọng nhất trong lịch sử lâu dài và phức tạp của thế giới", ông nêu thêm.
Trong cuộc họp báo tại Budapest, Hungary ngày 7/4, Phó tổng thống Mỹ JD Vance cho biết sẽ có "rất nhiều cuộc đàm phán" trước thời hạn Tổng thống Trump đặt ra.
"Còn khoảng 12 giờ nữa là đến thời hạn, chúng ta sẽ biết kết quả. Từ giờ đến lúc đó sẽ có rất nhiều cuộc đàm phán, tôi hy vọng sẽ đạt được giải pháp tích cực", ông Vance nói.
Truyền thông Iran ngày 7/4 đưa tin Mỹ không kích vào đảo Kharg, huyết mạch dầu mỏ của nước này, và nhắm mục tiêu vào cảng xuất khẩu dầu quan trọng trên đảo. Phó tổng thống Mỹ JD Vance xác nhận vụ không kích, song nói rằng lực lượng Mỹ chỉ tấn công mục tiêu quân sự. Ông Vance cho rằng diễn biến này không thay đổi thời hạn mà Tổng thống Trump đã đặt ra.
Giới chức Iran trước đó bác bỏ tối hậu thư của ông Trump, cảnh báo "mọi hành động liều lĩnh" của Mỹ sẽ khiến toàn khu vực "chìm trong biển lửa". Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cũng tuyên bố nếu Washington đi quá giới hạn, nước này sẽ tung đòn trả đũa vượt ra ngoài Trung Đông, đồng thời khiến Mỹ và đồng minh mất đi nguồn dầu khí của khu vực.
Eo biển Hormuz, huyết mạch hàng hải nắm giữ 20% nguồn cung dầu toàn cầu, gần như bị tê liệt hoàn toàn sau khi xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran bùng phát hồi cuối tháng 2. Hiện khoảng 1.000 tàu đang kẹt lại vùng Vịnh vì cuộc chiến giữa Iran và Mỹ - Israel.
Trước đó, Lầu Năm Góc thông báo sẽ giảm khoảng 5.000 quân ở châu Âu, cụ thể là ở Đức, và giới chức Mỹ xác nhận khoảng 4.000 binh sĩ sẽ không tiếp tục được triển khai đến Ba Lan. Tuy nhiên, chủ nhân Nhà Trắng lại nói rằng việc điều quân đến Ba Lan sẽ tiếp tục được xúc tiến dựa trên quan hệ giữa ông với Tổng thống nước này Karol Nawrocki, người mà ông Trump ủng hộ và đắc cử hồi năm ngoái.
Theo AFP, Tổng thư ký NATO Mark Rutte và ông Nawrocki đã bày tỏ sự hoan nghênh trước việc ông Trump thay đổi quyết định. Tuy nhiên, điều này cũng làm dấy lên quan ngại về sự thiếu phối hợp giữa Mỹ và các đồng minh châu Âu. Các thành viên châu Âu của NATO tìm cách làm rõ chuyện gì đang xảy ra bằng cách đặt câu hỏi cho Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio trong cuộc họp tại TP.Helsingborg (Thụy Điển) hôm qua.
Phát biểu với báo giới trước cuộc họp, ông Rubio nhấn mạnh việc điều chỉnh binh lực Mỹ ở châu Âu không nhằm trừng phạt đồng minh châu lục vì không ủng hộ Washington về vấn đề Iran. "Mỹ tiếp tục những cam kết trên bình diện toàn cầu cần đáp ứng thông qua việc triển khai lực lượng, và điều này đòi hỏi chúng tôi thường xuyên tái thẩm định các địa điểm đóng quân", ông Rubio nói.
Trong một diễn biến liên quan, hôm qua Thủ tướng Đức Friedrich Merz đề nghị EU cân nhắc trao quy chế "thành viên liên kết" cho Kyiv và tìm cách nối lại hoạt động đàm phán nhằm chấm dứt cuộc xung đột ở Ukraine, theo AP.
Mặt trăng đang trở thành "bàn đạp" chiến lược cho tham vọng chinh phục vũ trụ của nhân loại. Không còn là cuộc chơi của riêng hai siêu cường Mỹ và Trung Quốc, kỷ nguyên đa cực năm 2026 chứng kiến hàng loạt quốc gia từ châu Á đến châu Âu sở hữu tham vọng khai phá nguồn tài nguyên vô tận tại cực Nam của "chị Hằng".
Đầu tiên phải kể đến Trung Quốc với chiến lược "Hằng Nga" (Chang'e) nhất quán trong suốt 2 thập niên qua, từ việc đưa xe tự hành xuống để nghiên cứu bề mặt mặt trăng hồi năm 2019, sau đó là thu thập mẫu vật và đưa về lại trái đất nghiên cứu vào năm 2024. Trong năm 2026, sứ mạng Chang'e 7 dự kiến đổ bộ xuống cực Nam mặt trăng với một tổ hợp thiết bị khổng lồ để tìm kiếm nước đá trong các miệng hố vĩnh cửu bằng một "tàu thăm dò dạng bay" độc đáo.
Những robot tiền trạm này mang trọng trách xác lập nền móng vững chắc cho Trạm nghiên cứu quốc tế ILRS mà Bắc Kinh đang ráo riết xây dựng cùng Nga để đối trọng với phương Tây.
Trong khi đó, Mỹ vẫn duy trì vị thế dẫn đầu thông qua chương trình Artemis táo bạo và tốn kém. Chương trình này không chỉ đặt mục tiêu đưa con người trở lại bề mặt chị Hằng sau hơn nửa thế kỷ mà còn thiết lập "cảng hàng không" vũ trụ đầu tiên, nơi các phi hành gia có thể sinh hoạt, nghiên cứu và tiếp nhiên liệu trước khi dấn thân vào những hành trình xa hơn như sao Hỏa.
Ấn Độ đang khẳng định mình là một cường quốc vũ trụ hiệu quả với chi phí tối ưu nhất thế giới. Sau thành công rực rỡ của Chandrayaan-3 đưa thành công tàu đổ bộ và xe tự hành xuống mặt trăng hồi năm 2023, Ấn Độ đang dồn lực cho sứ mạng Chandrayaan-4 nhằm trình diễn khả năng cất cánh từ bề mặt mặt trăng để mang mẫu vật về trái đất. Nước này đã công khai đặt mục tiêu đưa phi hành gia Ấn Độ đặt chân lên cung trăng vào năm 2040, một cột mốc đầy tự hào cho quốc gia tỉ dân này.
Nhật Bản cũng chọn cho mình một lối đi riêng bằng cách tập trung tối đa vào công nghệ hạ cánh chính xác tuyệt đối và robot thông minh. Tiếp nối kỳ tích của tàu đổ bộ SLIM hồi năm 2024, các kỹ sư Nhật Bản đang phối hợp cùng tập đoàn Toyota để phát triển loại xe tự hành có buồng áp suất cực lớn, cho phép con người sống bên trong nhiều ngày mà không cần mặc đồ bảo hộ.
Nhật Bản đóng vai trò là "cánh tay phải" công nghệ không thể thiếu trong liên minh Artemis, đảm nhận các hệ thống kiểm soát môi trường và hỗ trợ sự sống phức tạp. Sự hợp tác này giúp Nhật Bản đổi lấy các suất bay lên mặt trăng cho phi hành gia nước này trên phi thuyền của Mỹ.
Từ vị trí "kẻ đến sau", Nga đang nỗ lực khôi phục vị thế thông qua sứ mạng Luna-Glob, bất chấp nhiều thách thức. Sau những trục trặc trong quá khứ, Moscow đang đặt kỳ vọng lớn vào vệ tinh Luna 26 để lập bản đồ khoáng sản và thiết lập mạng lưới liên lạc cho các trạm đổ bộ tương lai tại cực Nam mặt trăng. Hiện nay, Nga đang thắt chặt hợp tác chiến lược với Trung Quốc để tạo thành một liên minh không gian Á - Âu mạnh mẽ, sẵn sàng cạnh tranh trực tiếp về các chuẩn mực pháp lý ngoài không gian.
Cuối cùng, không thể không nhắc đến sự góp mặt của châu Âu và các quốc gia mới nổi như UAE, đang làm thay đổi diện mạo cuộc đua. Trong khi Cơ quan Vũ trụ Châu Âu (ESA) cung cấp các mô-đun dịch vụ thiết yếu cho tàu Orion của Mỹ, thì UAE lại gây bất ngờ khi chuẩn bị phóng xe tự hành Rashid 2 lên mặt sau của mặt trăng. Sự đa dạng này cho thấy mặt trăng không còn là vùng đất xa lạ của riêng ai mà đang dần trở thành một phần không thể tách rời của nền kinh tế toàn cầu trong tương lai gần.
Cuộc đua năm 2026 không chỉ là chuyện cắm cờ khẳng định chủ quyền như nửa thế kỷ trước mà là bài toán về sự tồn vong và thịnh vượng lâu dài của mỗi quốc gia. Dẫu sự cạnh tranh đang diễn ra gay gắt, nhân loại vẫn rất cần một tiếng nói chung về pháp lý để đảm bảo nguồn tài nguyên quý báu tại đây được chia sẻ công bằng. Chỉ khi gạt bỏ những toan tính vị kỷ, con người mới thực sự biến mặt trăng thành nhịp cầu hòa bình nối liền các hành tinh trong Hệ mặt trời.
