Tehran dọa ‘nghiền nát’ hạ tầng khu vực nếu Mỹ dám nhắm vào Iran

Hãng thông tấn Xinhua ngày 4/5 công bố video binh sĩ Trung Quốc huấn luyện với xe tăng chủ lực Type-100 trên thao trường ở vùng đồi núi, thực hành khoa mục di chuyển trên địa hình gồ ghề và khai hỏa nhằm vào mục tiêu giả định, song không rõ có bắn trong trạng thái hành tiến hay không.

Video cũng cho thấy 3 thành viên kíp lái ngồi trong khoang riêng ở phía trước, tách biệt hoàn toàn với tháp pháo phía sau. Thiết kế này từng được ứng dụng trên xe tăng Armata T-14 của Nga, giúp tăng khả năng sống sót của tổ lái trong trường hợp tháp pháo bị xuyên thủng và kích nổ đạn bên trong.

Type-100, còn gọi là ZTZ-100, xuất hiện lần đầu trong lễ duyệt binh ở thủ đô Bắc Kinh tháng 9/2025. Mẫu xe tăng chủ lực này có khối lượng ước tính 35-45 tấn, sử dụng động cơ hybrid kết hợp giữa diesel và điện, trang bị hệ thống phòng thủ chủ động và cảm biến tiên tiến.

"Type-100 cho thấy xu hướng chuyển dịch sang tác chiến bằng xe tăng nhẹ hơn, ưu tiên khả năng phát hiện và đánh chặn mối đe dọa, thay vì tăng độ dày của giáp. Trung Quốc coi Type-100 là khí tài then chốt trong chiến tranh cường độ cao, chống lại những đối thủ sở hữu công nghệ tiên tiến như Mỹ", nhóm phân tích Army Recognition có trụ sở tại Bỉ cho hay.

Type-100 sẽ đóng vai trò nút chiến đấu cơ động cao được số hóa, có khả năng đối phó mối đe dọa ngoài tầm nhìn. Thiết kế của Type-100 còn phản ánh hướng phát triển mới, trong đó xe tăng trở thành một phần mạng lưới kết nối trên chiến trường, giúp phản ứng nhanh hơn, nhắm mục tiêu xa hơn và có thể chống máy bay không người lái (UAV).

Type-100 được trang bị pháo nòng trơn 105 mm cùng hệ thống nạp đạn tự động với cơ số đạn 30-40 viên, có thể khai hỏa 8-12 phát mỗi phút. Trung Quốc sử dụng liều phóng cải tiến để tăng sơ tốc đầu nòng của đạn, bù đắp thiếu hụt về sức công phá khi dùng pháo cỡ nòng nhỏ hơn xe tăng Nga và NATO.

Tầm bắn thẳng của Type-100 là 2-4 km, xe tăng có thể bắn cầu vồng trúng mục tiêu cách 5 km với hệ thống hỗ trợ nhắm mục tiêu và định vị bên ngoài. Type-100 còn có súng máy song song QJY-201 và súng 12,7 mm lắp trên bệ điều khiển từ xa có kính ngắm ảnh nhiệt, chủ yếu nhằm đối phó UAV hoặc phi cơ bay thấp.

Thông tin từ hệ thống cảm biến trên Type-100, cũng như từ UAV hỗ trợ, sẽ được xử lý theo thời gian thực và hiển thị trên mũ bảo hiểm đời mới của kíp lái. Tuy nhiên, các binh sĩ trên xe tăng Type-100 trong video mới công bố dường như vẫn sử dụng mũ cơ bản, chưa có thiết bị hỗ trợ.

Động cơ hybrid của Type-100 cho phép xe tăng di chuyển với tốc độ 80 km/h trên đường nhựa và 50 km/h ở địa hình không bằng phẳng. Khi sử dụng động cơ diesel, Type-100 có tầm hoạt động 400-600 km.

Xe tăng có thể chạy với chế độ chỉ dùng điện trên quãng đường vài chục km, giảm thiểu âm thanh và tín hiệu hồng ngoại phát ra từ động cơ, giúp giữ bí mật cho hoạt động trinh sát hay phục kích. Hệ thống pin của Type-100 có thể cung cấp đủ điện để vận hành cảm biến và thiết bị điện tử mà không cần nổ máy liên tục.

Tin Gốc: Vnexpress

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 17/4 thông báo nước này "mở hoàn toàn" eo biển Hormuz cho tất cả tàu thương mại đi qua, nhằm "hưởng ứng thỏa thuận ngừng bắn 10 ngày tại Lebanon".

Điều này trái ngược với những tuyên bố cứng rắn mà Iran đưa ra trước đây về việc kiểm soát và phong tỏa eo biển Hormuz. Nước này cũng đã nêu điều kiện tiếp tục kiểm soát việc tiếp cận eo biển ngay cả khi chiến sự kết thúc trong đề xuất đàm phán 10 điểm gửi phía Mỹ.

Quyết định được Iran đưa ra sau 7 tuần chiến sự, trong đó Tehran đã hứng chịu nhiều tổn thất trước các cuộc tấn công dữ dội của Mỹ và Israel và gần đây nhất là lệnh phong tỏa cảng biển mà Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt.

Mỹ và Israel tuyên bố đã tấn công ít nhất 17.000 mục tiêu ở Iran trước khi ngừng bắn, gồm các nhà máy, hạ tầng đường sắt, đường bộ, cảng biển, cùng các tòa nhà chính phủ và cơ sở quân sự.

Truyền thông nhà nước Iran ước tính chi phí để tái thiết hậu xung đột lên tới 270 tỷ USD, dù các nhà phân tích cho rằng còn quá sớm để đưa ra con số chính xác về những tổn thất mà Tehran phải gánh chịu. Những thiệt hại vật chất này chất thêm gánh nặng lên nền kinh tế Iran, vốn đã rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng và làm bùng phát các cuộc biểu tình khắp đất nước trước khi xung đột bùng phát.

Mặc dù việc kiểm soát eo biển Hormuz và khả năng tấn công các mục tiêu khắp vùng Vịnh trong thời gian chiến sự mang lại cho Iran lợi thế khi đàm phán với Mỹ, quy mô tái thiết lớn lại khiến khả năng duy trì lập trường cứng rắn của họ bị hạn chế, theo Burcu Ozcelik, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI).

Máy bay Israel đã tập kích 8 nhà máy hóa dầu của Iran, gồm cả trung tâm Bandar Imam nằm ở tỉnh Khuzestan, phía tây nam đất nước. Hai nhà máy sản xuất thép chính của Iran cũng bị hư hại. Hóa dầu và thép vốn mang về hàng tỷ USD doanh thu hàng năm cho quốc gia này.

"Các cuộc tấn công đó không phải ngẫu nhiên. Họ đã nhắm vào những lĩnh vực kinh tế vốn giúp Iran thu về ngoại tệ", Kevan Harris, chuyên gia về kinh tế Iran tại Đại học California, nói.

Sau những cuộc tập kích vào cơ sở hạ tầng hóa dầu, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố "chúng tôi đã phá hủy một cách có hệ thống cỗ máy kiếm tiền của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC)".

Iran ngày 15/4 thông báo lệnh cấm xuất khẩu tất cả sản phẩm hóa dầu, động thái dường như nhằm đảm bảo tiêu dùng và nguồn dự trữ trong nước, theo Henna Moussavi, nhà bình luận của WSJ.

Israel cũng đã không kích Công ty Nghiên cứu & Kỹ thuật Tofigh Daru, một trong những hãng dược lớn nhất Iran chuyên sản xuất thuốc gây mê và thuốc điều trị ung thư. Tiêm kích nước này còn tấn công trung tâm xử lý khí đốt Asaluyeh, nguồn cung năng lượng chính của Iran, khiến các nhà máy ở đây phải đóng cửa.

Việc ném bom các cơ sở sản xuất giữa lúc kinh tế suy thoái sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng thất nghiệp ở Iran. Hadi Kahalzadeh, nhà kinh tế học và từng làm việc trong Tổ chức An ninh Xã hội của Iran, ước tính 12 triệu việc làm ở nước này đang bị đe dọa.

"Các đợt không kích của Mỹ và Israel đã giáng đòn trực diện vào những ngành then chốt, vốn là nền tảng chính tạo việc làm và duy trì sản xuất của nền kinh tế", Kahalzadeh nhận định.

Nỗi đau từ lệnh phong tỏa cảng biển

Lệnh phong tỏa cảng biển Iran của Mỹ bắt đầu có hiệu lực từ ngày 13/4 đã "hoàn toàn chặn đứng" hoạt động giao thương bằng đường biển của Iran, Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) tuyên bố. Hàng loạt tàu dầu, tàu hàng đã phải quay đầu về cảng Iran khi đối mặt với vòng phong tỏa của Mỹ.

Điều này đồng nghĩa hoạt động xuất khẩu dầu thô, vốn mang lại 80% nguồn thu cho Iran, bị tê liệt. Trong một tháng trước khi Mỹ áp lệnh phong tỏa, Iran xuất khẩu ít nhất 55 triệu thùng dầu, thu về gần 5 tỷ USD, theo ước tính của công ty dữ liệu thương mại Kpler.

Theo ước tính của Miad Maleki, nhà phân tích của Quỹ Phòng vệ Dân chủ tại Mỹ, Iran có thể tổn thất khoảng 435 triệu USD mỗi ngày vì lệnh phong tỏa, trong đó có 276 triệu USD xuất khẩu và chủ yếu là dầu thô, sản phẩm hóa dầu.

Khi không thể xuất khẩu, các kho dự trữ dầu của Iran sẽ đầy trong vòng 2-3 tuần, buộc nước này phải đóng giếng khai thác, theo công ty phân tích và nghiên cứu Vortexa tại Anh. Các mỏ dầu bị đóng đột ngột sẽ không thể nhanh chóng mở lại và khó khôi phục sản lượng trong tương lai.

Priyanka Shankar, nhà phân tích của Al Jazeera, cho rằng cuộc phong tỏa của Mỹ còn tác động đến toàn bộ hoạt động thương mại của Iran và gây tổn hại cho nền kinh tế nước này. Các chuyến hàng cập cảng bị chặn sẽ khiến tình trạng khan hiếm hàng hóa trong nước ngày càng trầm trọng, tạo ra nỗi đau kinh tế ngày càng lớn.

"Nội bộ Iran nhiều khả năng đang lo ngại về nguy cơ thảm họa kinh tế cận kề nếu Washington không nới lỏng trừng phạt để mang lại cơ hội phục hồi kinh tế", Ozcelik cho hay. "Nếu nền kinh tế không thể phục hồi, chính quyền Iran có thể đối mặt với áp lực lớn hơn trong nước".

Vòng đàm phán đầu tiên giữa Mỹ và Iran tại Islamabad, Pakistan gần đây đã kết thúc trong bế tắc. Tuy nhiên, cả hai bên đều để ngỏ khả năng thỏa hiệp, bao gồm cả vấn đề cốt lõi như chương trình làm giàu uranium của Tehran. Hai bên có thể nối lại đàm phán trong những ngày tới.

Trong thời gian xung đột, Iran đã phóng hàng nghìn tên lửa và máy bay không người lái vào các nước vùng Vịnh và Israel. Nhiều cuộc tập kích trong đó đã đánh trúng các cơ sở năng lượng, sân bay và khách sạn. Tuy nhiên, mức độ thiệt hại ở các nước đó khó có thể so sánh với những gì mà Iran đã hứng chịu.

"Tôi nhận thấy quy mô thiệt hại hiện tại tồi tệ hơn nhiều so với chiến tranh Iran - Iraq", Kaveh Ehsani, phó giáo sư nghiên cứu quốc tế tại Đại học DePaul ở Chicago, nhận xét.

Trong cuộc xung đột năm 1980-1988 đó, khoảng một triệu người Iran và Iraq đã thiệt mạng, nhưng giao tranh khi đó chỉ diễn ra chủ yếu ở khu vực gần biên giới. Trong xung đột hiện tại với Mỹ và Israel, khoảng 20.000 quả bom, tên lửa đã rơi xuống Iran, trong đó nhiều quả tấn công mục tiêu ở thủ đô Tehran và các khu vực đô thị.

Việc Mỹ phong tỏa các cảng biển của Iran sẽ siết chặt thêm nguồn ngân sách của nước này. Sara Vakhshouri, người sáng lập kiêm chủ tịch công ty tư vấn SVB Energy International, cho hay mức độ thiệt hại còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, như lệnh phong tỏa của Mỹ sẽ siết chặt tới mức nào và được duy trì trong bao lâu.

Tổng thống Mỹ đã hoan nghênh động thái mở cửa Hormuz của Iran, nhưng khẳng định lệnh phong tỏa các cảng Iran vẫn còn hiệu lực cho đến khi thỏa thuận hai nước "hoàn thành 100%". Ông còn nói rằng Iran đã đồng ý sẽ "không bao giờ đóng cửa eo biển Hormuz nữa".

Vấn đề về lệnh phong tỏa cảng biển nhạy cảm đến mức Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ngay sau đó đe dọa nước này sẽ tiếp tục đóng cửa eo biển Hormuz nếu chiến dịch phong tỏa các cảng vẫn diễn ra.

Sune Engel Rasmussen, nhà phân tích của WSJ, cho rằng những tổn thất mà Iran gánh chịu qua cuộc xung đột hiện tại và nhu cầu tái thiết, phục hồi nền kinh tế có thể trở thành áp lực khiến họ phải cân nhắc khả năng thỏa hiệp trong thời gian tới.

Tin Gốc: Vnexpress

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 4/6 ẩn ý rằng các bước đột phá có thể sắp xuất hiện trong bối cảnh các cuộc đàm phán đang diễn ra với Iran.

Ông cũng vạch lằn ranh đỏ để tái khởi động xung đột là khi có bất cứ binh sĩ Mỹ nào thiệt mạng do các hoạt động của Iran.

"Vâng, nếu họ sát hại binh sĩ Mỹ, tôi nghĩ tôi sẽ hành động rất nhanh chóng", ông nói về khả năng tái khởi động chiến dịch quân sự.

Những nhận định của Tổng thống được đưa ra ngay sau tuyên bố hôm 3/6 rằng các cuộc đàm phán với Iran đang "diễn ra rất tốt đẹp".

Ông Trump cũng cho biết quân đội Iran đã bị “xóa sổ hoàn toàn”. "Không còn hải quân. Không còn không quân. Chúng tôi đã xóa sổ họ, xóa sổ gần như toàn bộ lực lượng. Chúng tôi đã đánh sập hệ thống phòng không, không quân của họ”, nhà lãnh đạo Mỹ nói.

Liên quan đến số uranium làm giàu mức độ cao của Iran, ông Trump tuyên bố, Washington không cần một thỏa thuận để lấy số vật liệu này từ Iran.

"Chúng tôi có thể lấy nó ngay bây giờ. Tôi nghĩ họ không thể ngăn cản chúng tôi nếu chúng tôi muốn, nhưng chẳng có lý do gì để làm vậy cả. Nó đã bị chôn vùi rồi", ông phát biểu với các phóng viên tại phòng Bầu dục.

Trước đó, ông cho hay, “tính đến thời điểm hiện tại”, Tehran đã đồng ý cho phép Mỹ vào Iran phối hợp cùng các cơ quan chức năng Iran để khai quật uranium làm giàu mức độ cao được chôn giấu sau khi cuộc xung đột kết thúc.

Phần lớn số uranium này được cho là được cất giữ sâu dưới lòng đất đến mức ngay cả những quả bom xuyên boong-ke mạnh nhất của Mỹ cũng có thể không phá hủy được.

Tổng thống Trump nói rằng chỉ có Mỹ và Trung Quốc mới có khả năng thu hồi lượng uranium làm giàu từ các cơ sở hạt nhân chôn sâu dưới lòng đất của Iran, đồng thời nói thêm rằng các cơ sở này đã bị hư hại nặng nề do các cuộc không kích đến mức việc khôi phục bất cứ thứ gì cũng sẽ rất khó khăn. "Chúng tôi đã tấn công các cơ sở hạt nhân của họ và chúng đã bị xóa sổ”, ông phát biểu.

"Nhưng những bên duy nhất có khả năng lấy nó ra là chúng tôi và Trung Quốc. Chúng tôi là những người duy nhất có loại thiết bị đủ mạnh để đi sâu xuống lòng một ngọn núi như thế, nhưng ngọn núi đó đã đè nát nó rồi", ông Trump nói.

Cách xử lý kho uranium làm giàu cao, của Iran, vật liệu có thể dùng để chế tạo bom nguyên tử, hiện là một trong những điểm nghẽn chính trong tiến trình hòa đàm Mỹ - Iran.

Nga từng nhiều lần đề nghị tiếp quản số uranium này từ Iran nhằm mở đường cho các cuộc hòa đàm với Mỹ.

Tổng thống Nga Vladimir Putin hôm qua cho biết ông hy vọng tất cả các bên có thể thống nhất về một giải pháp cho cuộc xung đột Iran và Moscow sẵn sàng hỗ trợ về vấn đề hạt nhân nếu cần thiết.

"Chúng tôi sẵn sàng cung cấp sự hỗ trợ giống như những gì chúng tôi đã làm năm 2015," ông phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Quốc tế St. Petersburg vào hôm 4/6.

Nga từng là một bên tham gia chủ chốt trong thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015, trong đó nước này đã tiếp nhận và vận chuyển phần lớn lượng uranium làm giàu ra khỏi Iran.

"Chúng tôi đã từng làm điều đó trước đây và chúng tôi sẵn sàng thực hiện lại ngay bây giờ. Chúng tôi có mối quan hệ tốt đẹp và tin cậy lẫn nhau với Iran”, ông Putin nói.

Ông cho biết lượng uranium này nên được đặt dưới sự kiểm soát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) và cộng đồng toàn cầu, bao gồm cả Mỹ và Israel, nên là một phần của quy trình nhằm loại bỏ nó.

Tin Gốc: Dân Trí