Quy định 19 và dự thảo Đề án Chiến lược công tác tư tưởng của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số yêu cầu phải “chủ động dẫn dắt”. Tuy nhiên, việc trang bị “vũ khí số” cho hệ thống chính trị hiện nay đang đối mặt với điểm nghẽn nào và cần tháo gỡ ra sao để công tác chính trị, tư tưởng thực sự đi trước mở đường trên mặt trận này?
Chia sẻ tại hội thảo “Công tác chính trị, tư tưởng đi trước, mở đường trong kỷ nguyên mới” do Báo Thanh Niên tổ chức chiều 15.5, PGS-TS Vũ Văn Phúc, nguyên Tổng biên tập Tạp chí Cộng sản, nguyên Phó trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, đánh giá cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 đang tạo cơ hội cho tất cả các nước, trong đó có Việt Nam. Nếu tranh thủ cơ hội này, đất nước sẽ phát triển, đạt được các mục tiêu 100 năm. Nhưng nếu không vượt qua được thách thức, đất nước sẽ tụt hậu.
Nêu nhiều điểm nghẽn, song theo PGS-TS Vũ Văn Phúc, điểm nghẽn lớn nhất là nguồn nhân lực trong hệ thống chính trị chưa vừa hồng vừa chuyên, có người bản lĩnh chính trị, lập trường tư tưởng vững vàng nhưng khả năng sử dụng công nghệ số, AI còn hạn chế.
Ngược lại, có người kỹ năng giỏi nhưng chưa thực sự hiểu về chính trị, sức đề kháng trước các thông tin xấu độc chưa cao.
“Vậy giải quyết các điểm nghẽn này như thế nào? Tôi từng đặt câu hỏi cho Bí thư Tỉnh đoàn Ninh Bình là “sức đề kháng” của thanh niên ngoài khu vực công còn hạn chế, nhưng hàng ngày tiếp nhận các thông tin xấu độc trên mạng xã hội, vai trò của tổ chức đoàn thế nào để bảo vệ thanh niên?”, ông Phúc nêu.
Nhấn mạnh công tác chính trị phải đi trước mở đường, trong đó mỗi đoàn viên, đảng viên phải thực hiện nghiêm Nghị quyết 19, ông cũng nêu các câu hỏi: Thế nào là quán triệt sâu sắc, thế nào là thực hiện nghiêm?
Các tổ chức đoàn phải trên nền tảng công nghệ số, giải thích cho đoàn viên, thanh niên “4 kiên định” là gì? Trả lời câu hỏi tại sao, làm thế nào để kiên định? Trên các nền tảng số phải có sẵn câu trả lời để đoàn viên, thanh niên mở điện thoại ra có thể đọc được ngay, hiểu ngay.
PGS-TS Vũ Văn Phúc đề nghị có chiến lược tuyên truyền trên môi trường số, làm tốt hơn nữa công tác Bình dân học vụ số, tiến tới thông thạo công nghệ số, hình thành được các hệ sinh thái công nghệ số…
Xây dựng hệ sinh thái công tác tư tưởng số, sử dụng Big Data, AI để dự báo sớm điểm nóng tư tưởng, thay vì chạy theo xử lý khủng hoảng.
Bên cạnh đó, trong thời đại mới, không gian mạng đang trở thành “mặt trận” mới của công tác chính trị, tư tưởng. Anh Nguyễn Nhất Linh, Bí thư Đoàn Thanh niên MTTQ, các đoàn thể Trung ương, chia sẻ Đoàn Thanh niên MTTQ, các đoàn thể Trung ương đã có nhiều giải pháp cụ thể để nâng cao sức đề kháng cho đoàn viên trước thông tin xấu độc, biến họ từ người tiếp nhận thụ động thành “chiến sĩ tiên phong”.
Theo anh Nguyễn Nhất Linh, đoàn viên, thanh niên có 6 – 8 tiếng mỗi ngày trên không gian mạng, không chỉ ăn ngủ mà còn trưởng thành trên không gian mạng. Không gian mạng hiện được chi phối bởi thuật toán và tâm lý đám đông, nên có những thứ không phải sự thật nhưng tác động rất lớn đến tâm lý đám đông trên mạng. Do đó, “thanh niên hiện nay ngoài việc nhận thức đúng sai, còn phải là người tuyên truyền để người khác nhận thức được làm việc đúng”.
Theo anh Linh, không gian mạng không chỉ là không gian giải trí mà là mặt trận tư tưởng mới, thanh niên không thể đứng ngoài mặt trận đó. Trung ương Đoàn đã có nhiều đề án trình và Thủ tướng Chính phủ mới đây đã ban hành chương trình “Giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thanh niên, thiếu niên, nhi đồng”.
Đầu tiên, phải xác định thanh niên ở đâu thì cán bộ Đoàn, phong trào Đoàn ở đó. “Thanh niên ở TikTok, ở Instagram, ở Facebook…, thì cán bộ Đoàn, phong trào đoàn phải ở đó và cố gắng làm chủ thông tin”, anh Nguyễn Nhất Linh chia sẻ.
Với app Thanh niên Việt Nam, có hơn 5 triệu đoàn viên sẽ nhận trực tiếp các thông tin tuyên truyền, theo thị hiếu của giới trẻ để đưa lên mạng. Hiện nay, đoàn viên không chỉ đọc mà còn nghe dưới dạng talk, post card.
Anh Linh cũng cho biết, Trung ương Đoàn đã triển khai nhiều chiến dịch như “Mỗi ngày một tin tốt, mỗi tuần một câu chuyện đẹp”, tạo động lực cho đoàn viên, thanh niên tiếp bước noi theo.
Bên cạnh đó, Trung ương Đoàn cũng xây dựng hệ miễn dịch số, không chỉ đơn giản chờ xã hội tác động nữa mà phải chủ động phòng chống, tạo ra các giá trị tốt đẹp hơn.
“Thanh niên không chỉ là người lướt mạng nữa mà là người lan tỏa các giá trị tốt đẹp. Mỗi thanh niên với một tài khoản trên không gian mạng sẽ tạo thành “pháo đài mềm” để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Từ kinh nghiệm với công tác Đoàn trước đây, ông Vũ Trọng Kim, nguyên Ủy viên T.Ư Đảng, nguyên Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn, cho rằng công nghệ số mạnh mẽ, xuyên biên giới, nhưng ngôn ngữ, con người vẫn là cốt lõi. Giao tiếp giữa con người với con người công nghệ số không thay đổi được. Do đó, phải kết hợp online và offline, hoạt động tương tác với nhau trong tổ chức Đoàn.
Đúng 8 giờ 30, đoàn kỵ binh hộ tống xe của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiến vào Phủ Tổng thống. Các nghệ sĩ của Sri Lanka biểu diễn những điệu múa truyền thống chào mừng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Tổng thống Sri Lanka Anura Kumara Dissanayake ra tận nơi đỗ xe ô tô chào đón và mời Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bước đến khu vực Lễ đài. Quân nhạc cử quốc thiều Việt Nam và Sri Lanka. Sau đó, 21 loạt đại bác vang lên chào mừng.
Đội trưởng Đội Danh dự báo cáo và mời Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm duyệt đội danh dự. Tổng thống Sri Lanka Anura Kumara Dissanayake cùng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm giới thiệu thành phần đoàn hai bên tham dự tại lễ đón.
Kết thúc lễ đón, Tổng thống Sri Lanka Anura Kumara Dissanayake và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao hai nước tiến hành hội đàm.
Kể từ khi Việt Nam và Sri Lanka thiết lập quan hệ ngoại giao vào ngày 21.7.1970, quan hệ hữu nghị truyền thống giữa hai nước đã không ngừng được củng cố và phát triển trên nhiều lĩnh vực.
Sự gắn kết bền chặt từ quá khứ đến hiện tại chính là cơ sở để Việt Nam và Sri Lanka hướng tới nâng tầm quan hệ song phương, tạo sức mạnh và hành trang để cả hai quốc gia vững bước trong giai đoạn phát triển mới.
Chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Sri Lanka sẽ trở thành dấu mốc chính trị quan trọng, tạo xung lực mới và mở ra giai đoạn phát triển mới cho quan hệ hai nước với tin cậy chính trị được tăng cường ở mức cao hơn, hợp tác trên phạm vi và tầm mức sâu rộng hơn, hiệu quả và thực chất hơn.
Chuyến thăm không chỉ tiếp tục khẳng định sự quan tâm của Việt Nam trong thúc đẩy quan hệ với Sri Lanka mà còn thể hiện quyết tâm chung trong việc nâng tầm mối quan hệ hữu nghị truyền thống với Sri Lanka từ chiều sâu lịch sử sang hợp tác cùng phát triển, vì thịnh vượng chung của hai dân tộc.
Sáng 25.5, tại Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chủ trì buổi làm việc của Thường trực Ban Chỉ đạo về công tác nghiên cứu khoa học cơ bản.
Phát biểu kết luận buổi làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, đến nay, nghiên cứu khoa học cơ bản của chúng ta vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập và chưa tương xứng với yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Một trong những hạn chế được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ ra, đó là hiện nay, chúng ta chưa hình thành đầy đủ hệ sinh thái phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng, trọng dụng và bảo vệ nhân tài khoa học. Đội ngũ chuyên gia đầu ngành ở nhiều lĩnh vực còn mỏng; thiếu lực lượng kế cận; nhiều nhà khoa học trẻ chưa có môi trường để phát triển lâu dài; tình trạng chảy máu chất xám vẫn còn diễn ra.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, Ban Chỉ đạo hoàn thiện báo cáo, trình Bộ Chính trị xem xét, kết luận theo hướng giao Đảng ủy Chính phủ chủ trì, lãnh đạo, chỉ đạo tập trung thực hiện 9 nhiệm vụ trọng tâm.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, cần tháo gỡ, giải quyết các bản các điểm nghẽn, nút thắt, tạo hành lang pháp lý cho nghiên cứu khoa học cơ bản.
Kế đó, cần khẩn trương xây dựng chiến lược quốc gia về phát triển nghiên cứu khoa học cơ bản đến năm 2045.
Cùng đó, cần xây dựng quỹ nghiên cứu cơ bản quốc gia đa niên. Quỹ cần vận hành theo nguyên tắc cạnh tranh, minh bạch, đánh giá độc lập, tài trợ dài hạn 5 - 10 - 15 năm và chấp nhận rủi ro khoa học; ưu tiên nhóm nghiên cứu mạnh, trung tâm xuất sắc, chương trình sau tiến sĩ, trưởng nhóm trẻ, dữ liệu nền và các hướng nghiên cứu có ý nghĩa chiến lược.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, xây dựng cơ chế tài chính đặc thù cho khoa học xã hội và nhân văn. Cần coi đây là đầu tư công chiến lược cho năng lực lãnh đạo, quản trị, thể chế, văn hóa, con người và sức mạnh mềm quốc gia; không áp dụng máy móc logic thương mại hóa sản phẩm, mà phải có ngân sách nền ổn định, cơ chế đặt hàng chính sách và đầu tư cho dữ liệu xã hội, điều tra dài hạn, thư viện số, số hóa di sản.
Song song đó, cần xây dựng chương trình quốc gia về nhân tài khoa học cơ bản. Chương trình cần bao quát từ phát hiện sớm, đào tạo tinh hoa, học bổng tiến sĩ, sau tiến sĩ, trưởng nhóm trẻ đến chuyên gia đầu ngành và trí thức Việt Nam toàn cầu; có cơ chế giao nhiệm vụ lớn, trao quyền tự chủ, hỗ trợ kinh phí khởi động và thu hút chuyên gia quốc tế, chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài.
Kế đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, cần xây dựng hệ thống dữ liệu khoa học và dữ liệu xã hội quốc gia. Dữ liệu phải được coi là hạ tầng chiến lược của nghiên cứu cơ bản trong thời đại AI.
Cạnh đó, cần hoàn thiện đề án tái cấu trúc và cơ chế hoạt động của 2 viện hàn lâm. Viện Hàn lâm KH-CN tập trung vào khoa học tự nhiên, công nghệ nền tảng, dữ liệu, AI, vật liệu, sinh học, biển, môi trường, năng lượng. Viện Hàn lâm Khoa học xã hội tập trung vào lý luận, thể chế, mô hình phát triển Việt Nam, văn hóa, con người, xã hội số và dự báo chiến lược.
Tiếp đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, ban hành chuẩn liêm chính khoa học quốc gia. Chuẩn này phải gắn với cơ chế đánh giá, công khai dữ liệu tài trợ, xử lý nghiêm gian lận học thuật, ngụy tạo dữ liệu, đạo văn, xung đột lợi ích, công bố hình thức và bệnh thành tích; đồng thời xây dựng môi trường học thuật trung thực, phản biện và tôn trọng chất lượng.
Cuối cùng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, thiết lập cơ chế đặt hàng nghiên cứu phục vụ trực tiếp xây dựng nghị quyết, luật, chiến lược, quy hoạch và chính sách quốc gia.
"Tinh thần chung là phải hành động quyết liệt hơn, đổi mới mạnh mẽ hơn và có tầm nhìn dài hạn hơn đối với nghiên cứu khoa học cơ bản. Chúng ta không chỉ giải quyết câu chuyện của ngành khoa học hôm nay, mà đang chuẩn bị nền tảng tri thức cho tương lai phát triển của đất nước trong nhiều thập niên tới", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.
Tại buổi lễ, Phó chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước Phạm Thanh Hà đã công bố quyết định của Chủ tịch nước bổ nhiệm chức danh thẩm phán Tòa án nhân dân (TAND) tối cao đối với các ông, bà: Nguyễn Hải Trâm, Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy các cơ quan Đảng Trung ương, Phó bí thư thường trực Đảng ủy TAND tối cao;
Nguyễn Văn Cường, thẩm phán TAND bậc 3, Tòa phúc thẩm TAND tối cao tại Hà Nội; Lê Hưng Dũng, thẩm phán TAND bậc 3, Chánh án TAND tỉnh Khánh Hòa;
Lê Thanh Phong, thẩm phán TAND bậc 3, Chánh án TAND TP.Hồ Chí Minh; Đỗ Mạnh Tăng, thẩm phán TAND bậc 3, Chánh án TAND tỉnh Hưng Yên;
Nguyễn Hải Thanh, thẩm phán TAND bậc 3, Tòa phúc thẩm TAND tối cao tại Hà Nội; Nguyễn Hữu Tuyến, thẩm phán TAND bậc 3, Chánh án TAND tỉnh Quảng Trị; Đỗ Thị Hải Yến, thẩm phán TAND bậc 3, Vụ trưởng Vụ Giám đốc, kiểm tra về dân sự TAND tối cao.
Phó chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước Phạm Thanh Hà cũng công bố quyết định bổ nhiệm thẩm phán TAND tối cao Nguyễn Hải Trâm, giữ chức vụ Phó chánh án TAND tối cao.
Tại buổi lễ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu TAND cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, thực chất, hiệu quả hơn, đáp ứng yêu cầu phát triển và kỳ vọng của nhân dân.
Mỗi thẩm phán phải thực sự độc lập trong xét xử, chỉ tuân theo pháp luật; không để bất kỳ áp lực nào chi phối hoạt động xét xử; không để lợi ích cá nhân, quan hệ riêng tư làm ảnh hưởng đến sự công tâm, khách quan của phán quyết.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý mỗi bản án, quyết định phải bảo đảm đúng pháp luật, thấu tình, đạt lý, có sức thuyết phục và có tác dụng giáo dục, định hướng xã hội; cần tiếp tục hạn chế tối đa các trường hợp án bị hủy, sửa do nguyên nhân chủ quan; tuyệt đối không để xảy ra oan, sai.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu phát huy vai trò của TAND tối cao trong việc bảo đảm áp dụng thống nhất pháp luật, phát triển án lệ và tham gia hoàn thiện thể chế.
Các thẩm phán TAND tối cao không chỉ thực hiện tốt nhiệm vụ xét xử, mà còn có trách nhiệm tổng kết thực tiễn, phát triển án lệ, góp phần định hướng áp dụng pháp luật trong toàn hệ thống và tham gia xây dựng, hoàn thiện pháp luật. Phán quyết của TAND tối cao phải thực sự có giá trị chuẩn mực, có tính dẫn dắt và định hướng thực tiễn.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu mỗi phán quyết của tòa án phải góp phần bảo vệ công lý, bảo vệ lẽ phải, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân vào Đảng, Nhà nước, vào chế độ xã hội chủ nghĩa, vào sự công bằng và nghiêm minh của pháp luật.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định, uy tín của tòa án không chỉ được thể hiện qua số lượng vụ việc được giải quyết, mà quan trọng hơn là ở việc công lý có được thực thi nghiêm minh, công bằng trong thực tiễn hay không.
Công lý phải được thể hiện trong từng bản án đúng pháp luật, trong từng quyết định công tâm, khách quan, trong từng ứng xử chuẩn mực của người thẩm phán; phải góp phần bảo vệ cái đúng, bác bỏ cái sai, xử lý nghiêm minh cái xấu, cái ác.
Niềm tin của nhân dân được vun đắp từ chính những phán quyết cụ thể, từ sự công tâm, khách quan và liêm chính trong hoạt động xét xử.
