Thanh tra TP.HCM vừa ban hành kết luận thanh tra chuyên đề về công tác quản lý thăm dò, khảo sát, quy hoạch, cấp phép, khai thác và vận chuyển đối với các mỏ vật liệu xây dựng trên địa bàn giai đoạn 2019 – 2025.
Kết luận cho thấy, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác quản lý khoáng sản vẫn tồn tại nhiều hạn chế, thiếu sót kéo dài ở hầu hết các khâu, từ cấp phép, quản lý khai thác đến thu ngân sách nhà nước.
Một trong những nội dung nổi bật được Thanh tra TP.HCM chỉ ra là tình trạng nhiều mỏ khai thác khoáng sản hoạt động khi chưa có giấy phép môi trường. Qua kiểm tra 57 mỏ khoáng sản đang hoạt động (không bao gồm 6 mỏ puzolan do Bộ Nông nghiệp và Môi trường cấp phép), đoàn thanh tra phát hiện 25 mỏ khai thác không có giấy phép môi trường theo quy định.
Theo cơ quan thanh tra, Sở Nông nghiệp và Môi trường chưa kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm hành chính đối với các trường hợp này, chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm quản lý theo quy định của pháp luật.
Không chỉ ở lĩnh vực môi trường, công tác cấp phép và quản lý hoạt động khai thác cũng bộc lộ nhiều sai sót. Qua kiểm tra mẫu 15/45 giấy phép khai thác khoáng sản, Thanh tra TP.HCM xác định Sở Nông nghiệp và Môi trường có nhiều thiếu sót như thẩm định, trình cấp có thẩm quyền ký giấy phép chậm thời hạn; trả hồ sơ cho doanh nghiệp không đúng thời gian quy định; nhiều giấy phép khai thác thiếu nội dung theo mẫu quy định của Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường).
Việc giám sát sản lượng khai thác cũng chưa được thực hiện chặt chẽ. Qua kiểm tra hồ sơ và thực tế tại các mỏ, Thanh tra TP.HCM phát hiện 13 chủ đầu tư lập báo cáo chưa chính xác về sản lượng khai thác thực tế, không đầy đủ thông tin theo quy định.
Đặc biệt, 6 mỏ khai thác vượt công suất ghi trong giấy phép. Các mỏ có tỷ lệ vượt lớn gồm mỏ Núi Sò năm 2025 đá puzolan vượt 14,9%, đá bazan đặc sít vượt 9,7%; mỏ Núi Đất năm 2025 vượt hơn 14,9%; mỏ Giao Ninh năm 2025 vượt 14,2%; mỏ đá xây dựng Thường Tân I năm 2024 vượt 10% còn năm 2025 vượt 9%…
Trong khi đó, 2 mỏ cát Suối Láng Loi và mỏ cát suối nhánh hồ Dầu Tiếng chỉ khai thác đạt từ 7,8% đến 41% công suất thiết kế, làm giảm hiệu quả sử dụng tài nguyên và quỹ đất đã được Nhà nước giao trong bối cảnh nhu cầu vật liệu xây dựng đang rất lớn.
Đoàn thanh tra cũng ghi nhận nhiều bất cập trong công tác quản lý kỹ thuật đối với hoạt động khai thác. Có 2 mỏ chưa lắp đặt trạm cân theo quy định, 5 mỏ không lưu trữ dữ liệu trạm cân, trong khi Sở Nông nghiệp và Môi trường chưa xây dựng hệ thống kết nối dữ liệu để theo dõi, giám sát hoạt động khai thác của các doanh nghiệp. Điều này làm giảm hiệu quả kiểm soát sản lượng khai thác thực tế.
Một nội dung đáng chú ý khác là nguy cơ thất thu ngân sách từ hoạt động khai thác khoáng sản. Qua kiểm tra 35 mỏ, Thanh tra xác định 14 mỏ kê khai và nộp phí bảo vệ môi trường chưa đúng quy định, dẫn đến tính thiếu gần 5,5 tỉ đồng. Đồng thời, 12 mỏ kê khai, nộp thuế tài nguyên chưa đúng, làm thiếu số thuế tài nguyên hơn 15,1 tỉ đồng.
Từ các vi phạm này, Chánh thanh tra TP.HCM đã ban hành 16 quyết định thu hồi tổng số tiền hơn 20,6 tỉ đồng, gồm hơn 15,1 tỉ đồng tiền thuế tài nguyên và 5,5tỉ đồng phí bảo vệ môi trường. Đến nay, toàn bộ 14 chủ đầu tư liên quan đã chấp hành nộp đủ số tiền theo quyết định thu hồi.
Thanh tra cũng đánh giá công tác phối hợp giữa các cơ quan quản lý còn nhiều hạn chế. Trong giai đoạn 2019-2025, TP.HCM (trước hợp nhất) chưa ban hành bảng giá tính thuế tài nguyên theo quy định, ảnh hưởng đến việc tính tiền cấp quyền khai thác và thuế tài nguyên.
Đồng thời, Sở Nông nghiệp và Môi trường và Thuế TP.HCM chưa phối hợp hiệu quả trong quản lý nghĩa vụ tài chính của các doanh nghiệp khai thác khoáng sản, làm giảm hiệu lực quản lý nhà nước và có khả năng gây thất thu ngân sách.
Từ những tồn tại nêu trên, Thanh tra TP.HCM xác định trách nhiệm thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường, Thuế TP.HCM, Sở Tài chính và các chủ đầu tư mỏ. Trong đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường được xác định còn nhiều thiếu sót trong công tác quy hoạch, cấp phép, quản lý khai thác, quản lý đóng cửa mỏ, tham mưu tính tiền cấp quyền khai thác, quản lý đất đai và phối hợp thu ngân sách.
Thuế TP.HCM và Sở Tài chính còn thiếu sót trong tham mưu ban hành bảng giá tính thuế tài nguyên và phối hợp quản lý nghĩa vụ tài chính.
Đối với các chủ đầu tư, Thanh tra TP.HCM yêu cầu khắc phục ngay những thiếu sót, vi phạm; hoàn thiện các hạng mục công trình phục hồi đất đai, trồng cây xanh tháo tháo dỡ công trình, thiết bị khi đóng cửa mỏ; nộp đầy đủ các khoản nghĩa vụ tài chính còn nợ đọng.
Thanh tra TP.HCM cũng kiến nghị UBND TP.HCM giao Giám đốc Sở Nội vụ tham mưu kiểm điểm trách nhiệm đối với các sai phạm, thiếu sót của lãnh đạo các sở, ngành thuộc thẩm quyền Chủ tịch UBND TP.HCM quản lý.
Làm việc với Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương về Đề án Chiến lược công tác tư tưởng của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số chiều 15/6, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ công tác tư tưởng trước những biến đổi nhanh của môi trường thông tin, truyền thông và đời sống xã hội.
Ông cho rằng công tác tư tưởng không chỉ làm nhiệm vụ tuyên truyền, giáo dục mà phải chuẩn bị nhận thức xã hội, tạo đồng thuận chính sách, củng cố kỷ luật thực thi, phát triển lý luận và bảo vệ niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Mục tiêu là xây dựng công tác tư tưởng hiện đại, chủ động, chuyên nghiệp, hiệu quả; vận hành trên nền tảng dữ liệu số, truyền thông chính trị hiện đại và đội ngũ cán bộ có bản lĩnh, năng lực số và trách nhiệm nêu gương.
Đề án cần thể hiện rõ sự chuyển đổi trong tư duy, từ truyền thông một chiều sang đối thoại và thuyết phục; từ nắm bắt dư luận bằng phương pháp truyền thống sang khai thác dữ liệu để dự báo, cảnh báo và định hướng từ sớm, từ xa. Công nghệ, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo là công cụ quan trọng nhưng không thể thay thế bản lĩnh chính trị, nền tảng lý luận, đạo đức cách mạng, năng lực đối thoại và sức thuyết phục của cán bộ, đảng viên.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước xác định phương châm xuyên suốt của chiến lược là "chủ động, sắc bén, thuyết phục, hiệu quả". Trong đó, chủ động là nhận diện sớm vấn đề tư tưởng và dư luận xã hội, dự báo đúng xu hướng, không để khoảng trống thông tin. Sắc bén là có bản lĩnh chính trị vững vàng, luận cứ khoa học và công cụ phù hợp để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh với thông tin xấu độc và các quan điểm sai trái.
Thuyết phục là nói đúng, nói trúng, dễ hiểu, có căn cứ thực tiễn; biết giải thích, đối thoại và lắng nghe để tạo đồng thuận bằng sự thật, kết quả và niềm tin. Hiệu quả phải được đo bằng chuyển biến thực chất trong nhận thức, hành động, kỷ luật thực thi và niềm tin xã hội.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu các cơ quan phải kịp thời nhận diện điểm nóng dư luận, thông tin xấu độc, chiến dịch thao túng nhận thức, nội dung giả mạo do công nghệ tạo ra và những vấn đề dân sinh dễ bị lợi dụng, xuyên tạc.
"Thông tin chính thống phải đúng, nhanh, trúng, dễ hiểu, có sức lan tỏa", ông nói, nhấn mạnh cần chuyển từ tuyên truyền một chiều sang giải thích chính sách, đối thoại xã hội, tạo đồng thuận; từ nói điều ta muốn nói sang trả lời đúng điều nhân dân quan tâm. Mỗi vấn đề lớn, nhạy cảm, phức tạp phải có thông điệp rõ, kênh phù hợp và người chịu trách nhiệm.
Ông cũng yêu cầu xây dựng hệ sinh thái thông tin tích cực, phát huy vai trò của báo chí, truyền thông, đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, người có uy tín và nhân dân trong lan tỏa thông tin đúng đắn, bảo vệ cái đúng, phản bác cái sai.
Đối với đội ngũ cán bộ làm công tác tư tưởng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu chuẩn hóa năng lực, đổi mới phương thức đánh giá. Hiệu quả không chỉ được đo bằng số hội nghị, lớp học, tin bài hay lượt xem mà phải phản ánh năng lực dự báo, định hướng dư luận, mức độ đồng thuận xã hội, niềm tin của nhân dân và kết quả thực hiện nhiệm vụ chính trị.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương sớm hoàn thiện đề án theo hướng đúng tầm, rõ việc, khả thi, đo được hiệu quả và xác định rõ trách nhiệm để trình Bộ Chính trị xem xét.
Ngày 11.4, lãnh đạo Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng các công trình giao thông tỉnh Quảng Ngãi cho biết đã có văn bản gửi UBND các phường: Cẩm Thành, Nghĩa Lộ, Trương Quang Trọng và xã An Phú, đề nghị thông báo đến các hộ dân ngưng canh tác trong phạm vi đất bãi bồi, ven sông khu vực thượng lưu đập dâng hạ lưu sông Trà Khúc để tránh thiệt hại khi tích nước, vận hành thử công trình.
Theo chủ đầu tư, đến nay dự án đã cơ bản hoàn thành các hạng mục giao thông và thủy lợi, đạt khoảng 95% khối lượng. Công trình cũng đã được tổ chức thông xe kỹ thuật, phục vụ nhu cầu đi lại của người dân.
"Hiện các đơn vị thi công được chỉ đạo tăng tốc hoàn thiện những phần việc còn lại, phấn đấu hoàn thành toàn bộ trước ngày 30.4 và tổ chức vận hành thử trước ngày 30.5. Sau đó, kiểm tra lại các hệ thống máy móc, điện. Khi nào ổn sẽ báo cáo UBND tỉnh Quảng Ngãi, các sở, ngành xin chủ trương vận hành thử nghiệm tích nước đập dâng", vị lãnh đạo Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng các công trình giao thông tỉnh Quảng Ngãi cho biết thêm.
Để hạn chế thiệt hại cây trồng, hoa màu và tránh phát sinh khiếu nại khi tích nước, chủ đầu tư đề nghị các địa phương rà soát, sớm kết thúc các hợp đồng cho thuê đất (nếu có), đồng thời thông báo người dân chủ động thu dọn toàn bộ cây cối, hoa màu trên đất bãi bồi, ven sông thuộc khu vực thượng lưu công trình. Thời hạn hoàn thành việc thu dọn trước ngày 30.6.
Tại phường Trương Quang Trọng, chính quyền địa phương đã phát đi thông báo yêu cầu các hộ dân đang canh tác trên đất bãi bồi ven sông khẩn trương thu dọn tài sản, hoa màu nhằm tránh thiệt hại khi công trình vận hành thử, tích nước.
Thông báo nêu rõ, trường hợp các hộ dân không chấp hành, mọi thiệt hại liên quan đến cây trồng bị ảnh hưởng do việc vận hành công trình sẽ không được xem xét, giải quyết khiếu nại. Đồng thời, UBND phường giao các tổ dân phố tổ chức niêm yết công khai thông báo tại nhà sinh hoạt văn hóa; Trung tâm Cung ứng dịch vụ công phường tăng cường tuyên truyền để người dân nắm rõ và thực hiện.
Dự án đập dâng hạ lưu sông Trà Khúc được phê duyệt năm 2018, tổng mức đầu tư gần 1.500 tỉ đồng, có chức năng kết hợp thủy lợi và giao thông.
Khi hoàn thành, đập dâng sẽ góp phần dâng nước tạo cảnh quan, hạn chế xâm nhập mặn, bổ sung nguồn nước sinh hoạt, đồng thời mở ra không gian phát triển đô thị khu vực trung tâm Quảng Ngãi và thúc đẩy giao thông đường thủy, đường bộ.
Công trình có tổng chiều dài khoảng 1.400 m, trong đó phần cầu dài hơn 970 m. Hệ thống cửa van phẳng được vận hành bằng xi lanh thủy lực, điều khiển tự động theo điều kiện thực tế, tích hợp chức năng xả đáy.
Ngoài ra, đập dâng còn được thiết kế với 4 khoang tràn kiểu phím piano và đường cá đi rộng 5 m, đảm bảo sự di chuyển của các loài thủy sản giữa thượng lưu và hạ lưu, góp phần duy trì hệ sinh thái sông Trà Khúc.
Một số hình ảnh PV Thanh Niên ghi nhận tại dự án đập dâng hạ lưu sông Trà Khúc vào ngày 11.4:
Ngày 7/7, Ban Quản lý đường sắt đô thị TPHCM (MAUR) cho biết, Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM đang triển khai đề án nghiên cứu tên gọi nhà ga của các tuyến đường sắt đô thị trên địa bàn.
Đề án nhằm đánh giá mức độ phù hợp của các tên gọi hiện tại và đề xuất nguyên tắc đặt tên cho các tuyến metro, nhà ga trong tương lai; hướng đến sự thuận tiện cho người dân trong nhận diện tuyến metro, nhà ga và giao tiếp hằng ngày.
Trên cơ sở đó, cơ quan chức năng đã gửi đường dẫn bảng hỏi để khảo sát ý kiến của người dân. Bảng khảo sát gồm những câu hỏi nhằm tiếp thu ý kiến về tên các nhà ga hiện hữu của tuyến Metro số 1 Bến Thành - Suối Tiên, đồng thời lấy ý kiến về tên các tuyến metro, nhà ga được xây dựng trong tương lai.
Người dân được hỏi những nội dung cụ thể, như tên nhà ga hiện tại đã ngắn gọn, xúc tích chưa; có phản ánh đúng địa danh nơi đặt nhà ga; liệu có dễ gây nhầm lẫn với ga khác; có dễ đọc, dễ nhớ với người nước ngoài hay không...
Ở phần hỏi về nhu cầu đặt tên các tuyến metro, nhà ga trong tương lai, người dân được lấy ý kiến về cách gọi tên một tuyến đường sắt đô thị. Các phương án để lựa chọn gồm đặt tên theo số (Metro số 1, Metro số 2...); đặt tên theo màu (tuyến Đỏ, tuyến Xanh...) hoặc đặt tên theo điểm đầu - cuối (tuyến Bến Thành - Suối Tiên, Bến Thành - Tham Lương...).
Bên cạnh các câu hỏi có nhiều đáp án lựa chọn, đơn vị khảo sát cũng đưa ra câu hỏi mở với nội dung cụ thể: "Nếu được đề xuất, anh/chị mong muốn ga nào (thuộc tuyến hiện tại hoặc tương lai) nên mang tên gì? Vì sao?".
Nội dung khảo sát được đưa ra trong bối cảnh TPHCM mới hoàn thành một tuyến Metro Bến Thành - Suối Tiên, đang tăng tốc thi công nhiều tuyến khác như Bến Thành - Tham Lương, Bến Thành - Thủ Thiêm, Bến Thành - Cần Giờ...
Trước đó, danh mục tên nhà ga của tuyến Bến Thành - Suối Tiên từng ít nhiều gây bối rối cho hành khách. Nhiều người nhầm lẫn rằng ga Bến xe Suối Tiên sẽ dẫn đến khu du lịch Suối Tiên, nhưng thực tế đó là ga cuối, dẫn đến Bến xe Miền Đông mới. Để đến khu du lịch Suối Tiên, hành khách phải xuống tại ga Đại học Quốc gia.
