Đã có những lo ngại từ một số nhà đầu tư cho rằng thị trường có thể rơi vào cú giảm sâu như năm 2022.
Tuy nhiên, với việc lấy lại mốc 1.700 điểm sau phiên 01-4, chỉ số VN-Index đã thu hẹp mức giảm từ đỉnh xuống còn khoảng 11%, qua đó tránh được kịch bản giảm hơn 20%.
Theo thống kê của Tuổi trẻ Online, mức giảm sâu nhất của VN-Index trong đợt điều chỉnh hiện tại mới đạt 17,28%, thấp hơn so với cú sốc thuế quan diễn ra vào tháng 4-2025.
Trong khi đó, nhìn lại năm 2022, VN-Index đã giảm tới gần 33% và là một trong những nhịp giảm lịch sử của thị trường chứng khoán Việt Nam.
Tuy nhiên, rủi ro sẽ khó loại bỏ 100% khi thị trường vẫn đang ở vùng điều chỉnh trong 18 phiên liên tiếp, lâu hơn so với năm ngoái.
Về mặt thống kê, cần thu hẹp lại mức giảm xuống dưới 10%, tương đương VN-Index cần giao dịch trên 1.726 điểm. Khi đó, chỉ số mới ra khỏi khu vực điều chỉnh.
Ông Nguyễn Thế Minh – Giám đốc Khối Nghiên cứu và Phát triển khách hàng cá nhân của Chứng khoán Yuanta Việt Nam, cho biết tín hiệu ở nhóm cổ phiếu vốn hóa vừa và nhỏ đã ghi nhận diễn biến tăng điểm tích cực hơn, phần nào xác nhận xu hướng hồi phục của thị trường.
Trong khi đó, nhóm vốn hóa lớn dù chưa tăng mạnh nhưng áp lực giảm đã suy yếu, giúp mặt bằng chung trở nên ổn định hơn.
Theo ông Minh, bối cảnh bên ngoài cũng đang hỗ trợ khi thị trường chứng khoán toàn cầu hồi phục và giá dầu có dấu hiệu hạ nhiệt, qua đó làm giảm áp lực tâm lý lên nhà đầu tư. Ông cho rằng đà tăng của giá hàng hóa thời gian qua chủ yếu đến từ cú sốc địa chính trị tại Trung Đông, mang tính ngắn hạn hơn là xu hướng dài hạn.
“Khi căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt, giá hàng hóa có thể bước vào nhịp điều chỉnh. Tuy nhiên, theo tính chu kỳ, giá hàng hóa nhiều khả năng sẽ ổn định trở lại trong quý II và có thể tăng trở lại vào nửa cuối năm, khi đà tăng trưởng của kinh tế toàn cầu cải thiện,” ông Minh nhận định.
Liên quan đến các yếu tố vĩ mô trong nước, ông Minh cho rằng tỷ giá và lãi suất vẫn chịu ảnh hưởng lớn từ diễn biến giá dầu và sức mạnh của đồng USD. Tuy nhiên, điểm tích cực là áp lực lạm phát năm 2026 được đánh giá sẽ không lớn như giai đoạn 2022, do các yếu tố đầu vào như giá khí hiện vẫn ở mức thấp hơn so với giai đoạn 2022.
Trong khi đó, dòng tiền có thể quay trở lại ngân hàng, đặc biệt trong bối cảnh dòng tiền rút khỏi các kênh như vàng. Điều này giúp giảm áp lực chi phí vốn và hỗ trợ hệ thống tài chính ổn định hơn. Từ góc độ cá nhân, ông Minh cho biết xác suất thị trường tạo đáy là khoảng 50%.
Trong khi đó, quỹ ngoại Pyn Elite Fund lại có góc nhìn tích cực hơn. Theo quỹ này, thị trường chứng khoán Việt Nam trong 5 năm qua thường phục hồi khá nhanh sau các cú sốc, với điều kiện không xảy ra những rủi ro lớn mang tính hệ thống như khủng hoảng năng lượng kéo dài.
Thực tế, từ giai đoạn COVID-19, siết chặt tiền tệ đến cú sốc thuế quan năm 2025, thị trường đều ghi nhận mô hình giảm nhanh và hồi phục trong thời gian ngắn.
Ở nhịp điều chỉnh hiện tại, thị trường đã giảm khoảng 15% trong 3 tuần do tác động từ yếu tố địa chính trị và đang có dấu hiệu hồi phục. Tuy nhiên, theo Pyn Elite Fund, diễn biến của xung đột và rủi ro năng lượng vẫn là biến số quan trọng có thể ảnh hưởng đến tốc độ phục hồi.
Ngoài ra, câu chuyện nâng hạng thị trường tiếp tục được xem là yếu tố hỗ trợ trung hạn. FTSE Russell dự kiến công bố kết quả rà soát vào đầu tháng 4, với kỳ vọng Việt Nam có thể được nâng hạng và chính thức gia nhập các chỉ số từ tháng 9-2026. Khi đó, dòng vốn ngoại quy mô lớn được kỳ vọng sẽ tham gia mạnh hơn vào thị trường.
Thị trường phản ứng tích cực với thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần của Mỹ và Iran hôm 8/4. Trong ngày, giá dầu thô giảm mạnh 15-20%. Các chỉ số chính tại Wall Street tăng gần 3%, với DJIA lên cao nhất kể từ tháng 4/2025.
Theo thỏa thuận, Iran đồng ý mở lại eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn, nhưng tàu thuyền đi qua sẽ chịu sự giám sát của lực lượng vũ trang nước này và phải tuân thủ một số "biện pháp kỹ thuật".
Công ty cung cấp và phân tích dữ liệu S&P Global Market Intelligence cho biết 4 tàu đã được phép đi qua eo Hormuz hôm 8/4, sau công bố thỏa thuận. Nhưng Iran lại đóng cửa tuyến đường, do Israel tấn công Lebanon. Tiếp đến, họ công bố lộ trình thay thế cho tàu thuyền đi qua Hormuz để tránh nguy cơ trúng thủy lôi tại luồng chính của tuyến hàng hải này.
Thông qua kiểm soát eo biển Hormuz, Iran giữ kinh tế toàn cầu như "con tin", theo CNN. Giới phân tích đánh giá các điều khoản thỏa thuận và tình hình thực tế cho thấy nước này có được đòn bẩy khổng lồ. "Lệnh ngừng bắn đã củng cố vị thế của eo biển Hormuz vừa là điểm gây sức ép vừa là công cụ mặc cả", các nhà phân tích tại Kpler, bình luận.
Samantha Gross, chuyên gia năng lượng Viện Brookings, chỉ ra Iran "không cần nhiều sức mạnh quân sự để gây gián đoạn lớn trong nền kinh tế toàn cầu".
Trước đó, Tehran đã phong tỏa eo biển Hormuz trong hơn sáu tuần, quyết định chưa từng có tiền lệ đối với tuyến đường biển vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí và một phần ba phân bón urê của thế giới. "Đây là điều mà các nhà phân tích an ninh năng lượng đã lo ngại từ lâu," bà Gross nói thêm.
Các nền kinh tế trên thế giới chao đảo trước cú sốc nguồn cung dầu lịch sử. Tại châu Á, nguy cơ thiếu nhiên liệu thúc đẩy các chính phủ thực hiện những biện pháp quyết liệt, như Philippines tuyên bố tình trạng khẩn cấp năng lượng quốc gia.
Châu Âu đối mặt giá điện tăng vọt ngay khi vừa thoát khỏi cuộc khủng hoảng do xung đột Ukraine gây ra. Ngay cả ở Mỹ giàu dầu mỏ, giá xăng cũng tăng cao. Washington phải tạm thời dỡ lệnh trừng phạt với khoảng 140 triệu thùng dầu vận chuyển bằng đường biển của Iran để giảm bớt tình trạng thiếu hụt.
"Chính quyền Iran đã củng cố quyền kiểm soát chính trị và chứng minh khả năng làm tê liệt thị trường dầu khí toàn cầu", Karl Schamotta, chiến lược gia thị trường chính tại Corpay Currency Research, nhận định. Dan Alamariu, Trưởng chiến lược gia địa chính trị tại công ty tư vấn Oxford Economics, cũng nhận xét ảnh hưởng của Iran với eo biển Hormuz "đủ để nước này có thể đạt được thỏa thuận ngừng bắn".
Thậm chí, giới quan sát chỉ ra đề xuất 10 điểm của Iran trong đàm phán với Mỹ cho thấy Tehran muốn tiếp tục thể hiện khả năng ảnh hưởng kinh tế toàn cầu, bằng cách tiếp tục kiểm soát việc tiếp cận eo biển ngay cả khi chiến sự kết thúc.
Cụ thể, dù tiến độ mở lại eo biển Hormuz ra sao, một số nhà phân tích dự báo hệ thống thu phí tàu thuyền đi qua tuyến đường này sẽ hình thành vĩnh viễn. Thực tế, Tehran đã bắt đầu thu phí trong những tuần gần đây, với ít nhất một tàu đã trả 2 triệu USD, theo công ty tình báo hàng hải Lloyd’s List.
Hôm 8/4, hãng thông tấn Tasnim của Iran đưa tin nước này và Oman có kế hoạch phối hợp thu phí quá cảnh. Kpler dự đoán Oman đóng vai trò "trung gian trung lập, không bị trừng phạt" để nhận thanh toán và chuyển lại cho Iran.
Việc chính thức hóa thu phí cũng giúp đáp ứng một trong những yêu cầu cốt lõi khác của Iran là bồi thường kinh tế cho những thiệt hại do cuộc xung đột gây ra. Nguồn tin từ giới chức ở Trung Đông của AP cho hay Iran sẽ sử dụng số tiền thu được để tái thiết đất nước.
Theo Kpler, các công ty hàng hải và bảo hiểm sẽ chấp nhận trả tiền để qua Hormuz "nhanh hơn các nhà hoạch định chính sách". "Đối với phần lớn năng lực xuất khẩu của Vùng Vịnh, không có tuyến đường thay thế nào khả thi", nhóm chuyên gia Kpler, nhận định.
Xét góc độ tài chính thuần túy, tác động của việc thu phí với thế giới không đáng kể, theo chuyên gia. Ví dụ, mức phí 2 triệu USD đối với một tàu chở 2 triệu thùng dầu chỉ làm tăng giá dầu của tàu đó thêm 1 USD mỗi thùng.
"Gánh nặng không đổ lên người tiêu dùng toàn cầu mà chủ yếu cho các quốc gia Vùng Vịnh đưa dầu qua eo biển", theo Viện nghiên cứu Bruegel ở Brussels. Do đó, các nước Trung Đông sẽ chỉ đồng ý đóng tiền qua trạm nếu tất cả lựa chọn khác đều tệ hơn, theo Viện Bruege.
Arab Saudi, nhà sản xuất lớn nhất vùng Vịnh, hoan nghênh thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, nhưng kêu gọi giữ cho Hormuz mở cửa "không có bất kỳ hạn chế nào". Tổng thống Mỹ Donald Trump xem việc mở lại eo biển là ưu tiên hàng đầu. Nhưng Nhà Trắng hôm 8/4 cho biết ông Trump cũng phản đối thu phí.
Đến 20h ngày 17/4, giá dầu Brent giảm 10% xuống 89 USD một thùng. Dầu WTI sụt 11% về 83 USD.
Giá dầu đi xuống sau khi Iran tuyên bố eo biển Hormuz được mở hoàn toàn cho hoạt động vận tải thương mại trong thời gian ngừng bắn giữa Israel và Lebanon.
"Việc di chuyển của tất cả tàu thương mại qua eo biển Hormuz được mở hoàn toàn trong thời gian còn lại của lệnh ngừng bắn", Bộ trưởng Ngoại giao Iran Seyed Abbas Araghchi viết trên mạng xã hội ngày 17/4. Tuy nhiên, các tàu phải di chuyển theo "tuyến đường được điều phối" do cơ quan hàng hải của Iran thông báo, ông cho biết.
Israel và Lebanon trước đó đồng ý ngừng bắn 10 ngày kể từ 5h ngày 17/4. Chiến dịch quân sự của Israel tại Lebanon nhằm vào lực lượng Hezbollah đang là điểm nghẽn trong đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran.
Eo biển Hormuz chuyên chở khoảng 20% dầu thô và khí hóa lỏng toàn cầu. Tuy nhiên, tuyến đường thủy này đã gần như bị phong tỏa sau khi chiến sự nổ ra cuối tháng 2. Việc này khiến giá năng lượng toàn cầu tăng vọt thời gian qua do thiếu cung.
Giá vàng thế giới hiện cũng tăng mạnh sau thông tin eo biển Hormuz mở lại. Mỗi ounce tăng hơn 70 USD lên 4.860 USD.
Xung đột Trung Đông hạ nhiệt có lợi cho kim loại quý. Thời gian qua, vàng chịu sức ép khi chiến sự kéo giá năng lượng lên cao, khiến lạm phát nhiều nơi tăng tốc. Lạm phát cao khiến các ngân hàng trung ương ngần ngại giảm lãi suất. Giá vàng vì thế gặp bất lợi, do không trả lãi cố định. Từ đầu chiến sự, vàng đã mất giá khoảng 10%.
Tin tức tích cực từ Trung Đông cũng giúp thị trường chứng khoán Mỹ khởi sắc. Chỉ số DJIA tăng 1,5% ngay khi mở cửa. S&P 500 và Nasdaq Composite đều tăng 1%. Wall Street gần đây liên tiếp lập kỷ lục mới, do nhà đầu tư lạc quan về khả năng chiến sự tại Trung Đông chấm dứt. S&P 500 và Nasdaq Composite đều đã đi lên hơn 10 phiên qua. Tính chung từ đầu chiến sự, hai chỉ số này đều đang tăng điểm.
Trong một bức thư công bố tuần trước, Bộ trưởng Tài chính các nước Tây Ban Nha, Áo, Đức, Italy, Bồ Đào Nha thúc giục Brussels tìm cách giảm gánh nặng lên người tiêu dùng.
Ủy viên châu Âu phụ trách kinh tế Valdis Dombrovskis cũng xác nhận với lãnh đạo các nước châu Âu rằng họ đang cân nhắc thuế áp lên lợi nhuận bất thường của các hãng năng lượng.
"Về nguyên tắc, không có gì ngăn các quốc gia thành viên áp dụng loại thuế này, bởi việc thu trực tiếp phần lớn thuộc thẩm quyền của từng nước. Chúng tôi xem xét liệu có thể đưa ra cách tiếp cận phối hợp hơn ở cấp độ châu Âu hay không. Vấn đề vẫn đang được đánh giá", ông nói.
Năm 2022, châu Âu từng áp dụng thuế khẩn cấp tương tự để giải quyết tình trạng giá nhiên liệu tăng cao sau khi xung đột Nga - Ukraine nổ ra. Thuế này áp dụng với các tập đoàn dầu khí có hoạt động, phát sinh lợi nhuận tại thị trường EU. Hãng dầu khí Mỹ - Exxon cũng từng bị EU áp thuế tương tự hồi 2022.
Hôm 10/4, người phát ngôn Ủy ban châu Âu (EC) Paula Pinho cũng cho biết "nhiều biện pháp khác nhau" được bàn tới, trong đó có các cách đã được áp dụng trong quá khứ.
Tính trung bình trong tháng 3, giá dầu Brent đạt 97 USD một thùng, tăng 33% so với tháng 2. Giá khí đốt tại nhiều nơi trên thế giới cũng tăng mạnh. "Lợi nhuận của các hãng dầu chắc chắn sẽ bùng nổ trong quý đầu năm nay", Leo Mariani - nhà phân tích cấp cao tại Roth Capital Partners cho biết.
Quý IV/2025, hãng dầu khí Chevron sản xuất 4 triệu thùng dầu mỗi ngày, với giá trung bình 64 USD một thùng. Reuters tính toán với mức tăng 33 USD, doanh thu bán dầu của hãng dầu khí Mỹ tăng 4 tỷ USD trong tháng 3. Trong khi đó, Exxon sản xuất khoảng 5 triệu thùng mỗi ngày, và giả sử với mức tăng tương tự, họ kiếm thêm 5,1 tỷ USD trong tháng trước.
Giá dầu và khí đốt đã tăng mạnh kể từ khi Mỹ và Israel không kích Iran ngày 28/2, khiến Iran gần như phong tỏa eo biển Hormuz. Đây là tuyến vận chuyển 20% dầu thô và khí hóa lỏng toàn cầu. Các cuộc tập kích cũng gây thiệt hại cho cơ sở hạ tầng năng lượng tại vùng Vịnh. Dầu thô Brent đã tăng giá hơn 30% trong hơn một tháng qua, có thời điểm sát 120 USD một thùng - cao nhất 4 năm.
Giá dầu tuần này giảm khoảng 13%, sau khi Mỹ và Iran thông báo ngừng bắn 2 tuần và tiến hành đàm phán hòa bình. Tuy nhiên, Phó tổng thống Mỹ JD Vance ngày 11/4 cho biết cuộc đàm phán với phái đoàn Iran tại Pakistan kết thúc sau 21 giờ mà không nhất trí được thỏa thuận.
