Sá sùng từ lâu được xem là một trong những đặc sản quý hiếm của biển Việt Nam, có giá trị kinh tế cao và giàu dinh dưỡng. Không chỉ góp mặt trong nhiều món ăn cao cấp, loại hải sản này còn được dân gian và y học cổ truyền đánh giá là vị thuốc quý, có tác dụng bồi bổ cơ thể, tăng cường sinh lực và hỗ trợ sức khỏe.
Dù khoa học hiện đại vẫn đang tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về công dụng của sá sùng, những giá trị dinh dưỡng cùng kinh nghiệm sử dụng qua nhiều thế hệ đã giúp loại hải sản này giữ vững vị thế là một đặc sản được nhiều người săn tìm.
Sá sùng là một loài hải sản thân mềm, sống chủ yếu trong các bãi cát ven biển, nơi có môi trường nước mặn và cát sạch. Tại Việt Nam, sá sùng phân bố ở nhiều khu vực như Móng Cái, đảo Quan Lạn (Quảng Ninh), Nha Trang, Côn Đảo và một số vùng ven biển khác.
Sá sùng tươi có hình dáng khá đặc biệt, thân dài khoảng 5-10cm, mềm, màu hồng nhạt như đất cát. Trên thân có các vân sọc nhỏ li ti, bên trong chứa cát biển yếu tố khiến nhiều người lần đầu nhìn thấy không khỏi “rùng mình”. Tuy vậy, chính loại hải sản có vẻ ngoài lạ lẫm này lại tạo nên vị ngọt thanh tự nhiên hiếm có khi chế biến.
Ở dạng tươi, sá sùng thường được dùng để nấu cháo, hầm nước dùng phở hoặc chế biến các món ăn bổ dưỡng khác. Khi được rang thơm, sá sùng mang lại vị ngọt sâu, giúp nước dùng trở nên đậm đà và có hương thơm rất đặc trưng, khó thay thế bởi bất kỳ nguyên liệu nào khác.
Khi sơ chế và phơi khô, sá sùng chuyển sang màu trắng ngà, trọng lượng nhẹ hơn nhưng giá trị lại tăng cao đáng kể. Nhờ ưu điểm bảo quản lâu và dễ vận chuyển, sá sùng khô thường được xuất khẩu hoặc dùng làm quà biếu cao cấp cho du khách. Chính sự chênh lệch lớn về giá trị cùng hương vị độc đáo đã khiến sá sùng trở thành một trong những đặc sản biển đắt đỏ và được săn lùng bậc nhất tại Việt Nam.
Sá sùng được xem là món ăn đặc sản có giá đắt đỏ như vàng khi 1kg sá sùng khô có giá vào khoảng 3-4 triệu đồng/kg. Từ thời xưa, sá sùng được khai thác để làm cống vật cho vua, quan và chỉ có những người giàu có mới đủ điều kiện sử dụng.
Loại đặc này này đắt bởi việc khai thác sá sùng không hề đơn giản như nhiều người vẫn nghĩ. Đây là loài hải sản sống ẩn sâu dưới lớp cát và có tập tính hoạt động khá đặc biệt. Người dân thường phải đi bắt vào khoảng 3-4 giờ sáng, khi thủy triều rút xuống thấp, để lộ những dấu vết mà sá sùng để lại trên mặt cát sau một đêm đi kiếm ăn. Chính những dấu hiệu rất nhỏ này là “manh mối” giúp người khai thác xác định vị trí của chúng.
Mùa khai thác sá sùng cũng không kéo dài quanh năm. Thời điểm lý tưởng nhất thường rơi vào khoảng tháng 3 đến tháng 8, khi sá sùng phát triển mạnh, kích thước lớn hơn và cũng đạt giá trị thương phẩm cao nhất. Đây là giai đoạn mà nhu cầu thị trường tăng cao, khiến loại đặc sản này càng trở nên đắt đỏ.
Sau khi được đánh bắt, sá sùng phải trải qua nhiều công đoạn sơ chế khá công phu. Chúng được rửa sạch hoàn toàn lớp cát bên trong, lộn ruột, làm sạch kỹ lưỡng rồi mới đem chế biến. Tùy mục đích sử dụng, sá sùng có thể được dùng tươi hoặc đem phơi, sấy khô để bảo quản lâu dài.
Từ xa xưa, sá sùng đã được xem như một loại “gia vị tự nhiên” quý giá, thường được dùng để tạo vị ngọt cho nước dùng trong các món phở, hủ tiếu hay bún. Nhờ hương vị thanh ngọt đặc trưng, sá sùng giúp nước lèo trở nên đậm đà và hấp dẫn hơn mà không cần quá nhiều gia vị phụ trợ.
Điều khiến sá sùng được xem là đặc sản quý không chỉ nằm ở độ hiếm mà còn ở thành phần dinh dưỡng phong phú.
Các nghiên cứu dinh dưỡng cho thấy sá sùng chứa nhiều:
Axit amin thiết yếu cho cơ thể
Khoáng chất vi lượng như kẽm, sắt, magie, canxi
Protein có giá trị sinh học cao
Một số hoạt chất sinh học tự nhiên hỗ trợ miễn dịch
Chính nhờ thành phần đa dạng này, sá sùng được đánh giá là thực phẩm giúp bổ sung năng lượng, phục hồi sức khỏe và hỗ trợ tăng cường thể trạng.
– Giúp giảm nhiệt miệng, sưng lợi và một số vấn đề răng miệng.
Ngoài ra, sá sùng còn được dân gian cho rằng có tác dụng hỗ trợ bổ thận, tăng cường sinh lực và cải thiện tuần hoàn máu. Tuy nhiên, những công dụng này chủ yếu dựa trên kinh nghiệm truyền thống, chưa thể thay thế hoàn toàn các phương pháp điều trị y khoa hiện đại.
Không chỉ có giá trị y học, sá sùng còn là nguyên liệu cao cấp trong ẩm thực Việt Nam. Nhờ vị ngọt tự nhiên, sá sùng thường được dùng để nấu nước dùng hoặc chế biến thành các món ăn bổ dưỡng.
Cháo sá sùng món ăn bồi bổ nhẹ nhàng
Cháo sá sùng là món ăn quen thuộc trong các thực đơn dinh dưỡng, đặc biệt phù hợp cho người mệt mỏi, người mới ốm dậy hoặc cần phục hồi sức khỏe.
Cách chế biến:
Sá sùng khô được làm sạch, rang thơm rồi giã nhỏ để tăng hương vị. Gạo tẻ được nấu nhừ thành cháo. Khi cháo gần chín, cho sá sùng vào cùng các loại rau như hành, rau mùi hoặc rau thơm tùy thích. Nấu thêm vài phút để hòa quyện hương vị rồi dùng khi còn nóng.
Món cháo có vị ngọt thanh tự nhiên, dễ ăn, nhẹ bụng nhưng vẫn giàu dinh dưỡng.
Hủ tiếu sá sùng món ăn đậm đà hương vị biển
Hủ tiếu sá sùng là sự kết hợp hài hòa giữa nước dùng ngọt xương và vị đặc trưng của sá sùng, tạo nên món ăn vừa ngon miệng vừa giàu dinh dưỡng.
Nước dùng được ninh từ xương ống, giò heo và tôm khô để tạo vị ngọt sâu. Sá sùng sau khi làm sạch được rang thơm để giữ hương vị đặc trưng. Thêm tôm tươi, thịt băm, trứng cút hoặc các nguyên liệu tùy chọn vào nồi nước dùng. Khi các nguyên liệu đã chín, cho sá sùng vào, nêm nếm vừa ăn. Cuối cùng trụng hủ tiếu và chan nước dùng lên, tạo nên món ăn hấp dẫn và bổ dưỡng.
Dù giàu dinh dưỡng, sá sùng không nên được xem như “thuốc chữa bách bệnh”. Việc sử dụng cần hợp lý:
– Không ăn quá nhiều trong thời gian ngắn.
– Người có cơ địa dị ứng hải sản cần thận trọng.
– Nên chọn nguồn sá sùng sạch, đảm bảo chất lượng.
– Kết hợp với chế độ ăn uống cân bằng để đạt hiệu quả tốt nhất.
Sá sùng không chỉ là một đặc sản quý hiếm của biển Việt Nam mà còn là nguồn thực phẩm giàu giá trị dinh dưỡng, được cả y học cổ truyền lẫn hiện đại quan tâm. Với hương vị độc đáo và nhiều tiềm năng hỗ trợ sức khỏe, sá sùng xứng đáng được xem là một trong những “tinh hoa” của biển cả.
Tuy nhiên, thay vì coi đây là “thần dược”, cách hiểu đúng hơn là một loại thực phẩm bổ dưỡng, có thể hỗ trợ sức khỏe khi sử dụng hợp lý và khoa học.
Bộ Y tế vừa công bố chi tiết danh mục khám sức khỏe miễn phí dành cho người dân, triển khai theo Chỉ thị số 17/CT-TTg ngày 6/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tổ chức khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc miễn phí trên toàn quốc.
Theo Bộ Y tế, việc ban hành hướng dẫn nhằm triển khai đồng bộ Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị, Nghị quyết 282 của Chính phủ và Chỉ thị 17 của Thủ tướng Chính phủ về tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân. Mục tiêu là để mỗi người dân được khám sức khỏe ít nhất một lần mỗi năm theo lộ trình phù hợp, qua đó phát hiện sớm bệnh tật, giảm gánh nặng chi phí y tế và xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý sức khỏe toàn dân.
Từ năm 2026, người dân sẽ từng bước được lập sổ sức khỏe điện tử để quản lý sức khỏe liên tục theo vòng đời. Việc khám sức khỏe định kỳ sẽ được triển khai phù hợp với từng nhóm tuổi và đối tượng đặc thù.
Đối với trẻ em dưới 6 tuổi, nội dung khám sức khỏe định kỳ thực hiện theo Quyết định 1284 của Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành ngày 7/5/2026 về hướng dẫn chuyên môn khám sức khỏe cho trẻ nhỏ.
Nhóm từ đủ 6 tuổi đến dưới 18 tuổi
Với nhóm từ đủ 6 tuổi đến dưới 18 tuổi, việc khám sức khỏe được thực hiện theo mẫu giấy khám sức khỏe quy định tại Thông tư 32/2023 của Bộ Y tế. Người dân trong độ tuổi này sẽ được khám đầy đủ các chuyên khoa lâm sàng. Các xét nghiệm cận lâm sàng chỉ thực hiện khi có chỉ định của bác sĩ hoặc theo nhu cầu tự nguyện chi trả của người dân, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp hay khả năng hỗ trợ của địa phương.
Người từ đủ 18 tuổi trở lên
Đối với người từ đủ 18 tuổi trở lên, Bộ Y tế yêu cầu thực hiện đầy đủ khám lâm sàng và các xét nghiệm cơ bản. Danh mục xét nghiệm gồm công thức máu với các chỉ số hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu; xét nghiệm sinh hóa máu gồm đường huyết, urê, creatinin, men gan ASAT và ALAT; xét nghiệm nước tiểu kiểm tra đường và protein; đồng thời chụp X-quang tim phổi thẳng.
Ngoài các danh mục cơ bản, các địa phương có thể bổ sung thêm xét nghiệm tùy theo khả năng hỗ trợ kinh phí hoặc nhu cầu tự nguyện chi trả của người dân và doanh nghiệp.
Bộ Y tế cũng đặc biệt lưu ý trong quá trình khai thác tiền sử bệnh, khám lâm sàng hoặc chẩn đoán hình ảnh, nếu phát hiện dấu hiệu nghi ngờ lao phổi, u phổi hoặc bệnh lý khác, cơ sở y tế cần chỉ định thêm các xét nghiệm chuyên sâu để chẩn đoán sớm, điều trị kịp thời hoặc chuyển tuyến phù hợp.
Đối với lao động nữ, danh mục khám chuyên khoa phụ sản sẽ thực hiện theo quy định tại phụ lục ban hành kèm Thông tư 32/2023 của Bộ Y tế.
Ngoài khám sức khỏe cho người dân nói chung, Bộ Y tế tiếp tục yêu cầu thực hiện khám định kỳ theo quy định riêng đối với các nhóm đặc thù như cán bộ, học sinh, người lái xe ô tô, nhân viên hàng không, người điều khiển phương tiện đường sắt, thuyền viên và lực lượng thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an quản lý.
Cụ thể, đối tượng là cán bộ thực hiện theo Quyết định số 1266/QĐ-BYT ngày 21/3/2020 của Bộ trưởng Bộ Y tế về việc ban hành quy định tiêu chuẩn phân loại sức khỏe cán bộ và mẫu phiếu khám sức khỏe cán bộ
Đối tượng thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an quản lý thực hiện theo quy định của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an.
Đối với học sinh trong trường học thực hiện theo Thông tư liên tịch số 13/2016/TTLT-BYT-BGDĐT ngày 12/5/2016 của Bộ trưởng Bộ Y tế và Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Bộ Y tế cũng yêu cầu các đơn vị phân nhóm đối tượng ưu tiên và sắp xếp lịch khám đảm bảo phù hợp, tránh quá tải và thuận tiện cho người dân. Tổ chức khám theo nội dung chuyên môn như trên phù hợp đối với từng nhóm đối tượng để đánh giá tình trạng sức khỏe hoặc phân loại sức khỏe; phát hiện sớm nguy cơ mắc bệnh và người mắc bệnh theo nhóm đối tượng; tư vấn phòng bệnh, điều trị hoặc chuyển cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phù hợp theo quy định.
Trong quá trình thực hiện, nếu khó khăn, vướng mắc về chuyên môn, nội dung khám sức khoẻ cho người dân, Bộ Y tế đề nghị các đơn vị gửi phản ánh về Cục Quản lý Khám, chữa bệnh để được xem xét, hướng dẫn.
Nữ nghệ sĩ xiếc bị chấn thương đầu, các nhân chứng cho biết có máu trên sàn sau cú ngã.
Theo đoạn video ghi lại sự việc, nạn nhân - trong trang phục nàng tiên hoa - đang giữ thăng bằng trên một cây cột cao 3m, đung đưa theo điệu nhạc, thì tai họa ập đến.
Một tiếng tách lớn vang lên vài giây trước khi cây sào đột ngột đổ nghiêng, khiến cô ngã đập đầu xuống sàn cứng mà không có thảm hoặc lưới an toàn nào ở gần đó.
Nạn nhân nằm bất động trong khi những người xung quanh bàng hoàng và các nhân viên vội vàng đến giúp đỡ.
Vụ tai nạn xảy ra tại khách sạn Wanda Plaza ở Đồng Lăng, Trung Quốc, vào dịp nghỉ lễ Ngày Quốc tế Lao động (3/5), theo thông tin từ Need To Know.
Những người mua sắm ngay lập tức gọi dịch vụ cấp cứu, trong khi nhân viên trung tâm thương mại nhanh chóng phong tỏa khu vực để xe cứu thương đưa nghệ sĩ bị thương đến bệnh viện.
Người phát ngôn của trung tâm mua sắm sau đó khẳng định cú ngã không phải do hỏng thiết bị mà do người biểu diễn lắc lư quá mức, vượt quá độ đàn hồi của cột.
Các nhân viên cho biết cô ấy tiếp đất một cách "có kiểm soát và êm ái" và nói rằng việc cô ấy không cử động là do các thiết bị cố định trên cơ thể cần được tháo gỡ cẩn thận, chứ không phải do bất tỉnh.
Được biết, nữ nghệ sĩ đã được xuất viện, và tất cả các buổi biểu diễn còn lại đều bị hủy bỏ.
Chính quyền địa phương hiện đã mở cuộc điều tra về chứng nhận an toàn của thiết bị, việc sử dụng các biện pháp bảo hộ và hồ sơ đào tạo của đội ngũ biểu diễn.
Ông Huang Weiping và vợ là bà Tian Xinju, 75 tuổi, đã có một trai, một gái trưởng thành trước khi sinh bé Tianci. Bà Tian từng là bác sĩ, còn ông Huang là luật sư. Sau khi nghỉ hưu, họ sống yên bình ở quê với vườn rau nhỏ trước nhà.
Năm 2018, bà Tian bất ngờ bị nhồi máu não. Sau thời gian dùng thuốc điều trị, bà phát hiện cơ thể xuất hiện những dấu hiệu mệt mỏi, buồn nôn, chóng mặt kéo dài. Ban đầu, cả hai nghĩ đó là biến chứng bệnh tuổi già, nhưng kết quả chẩn đoán lại xác định bà mang thai. Cặp vợ chồng khi đó 67 và 68 tuổi trở thành trường hợp mang thai tự nhiên cao tuổi nhất Trung Quốc.
Bất chấp sự phản đối của hai con lớn và rủi ro sức khỏe, vợ chồng ông Huang vẫn quyết định giữ lại cái thai. Họ tính toán khoản lương hưu sẽ đủ đảm bảo cuộc sống cho bé Tianci.
Tuy nhiên, việc nuôi con mọn ở tuổi xế chiều nhanh chóng vắt kiệt sức lực của họ. Ban đầu, ông thuê bảo mẫu với giá 670 USD mỗi tháng, nhưng sớm cho nghỉ việc vì nhận thấy con gái không quấn quýt bố mẹ. Ông quyết định tự tay gánh vác việc nhà. Ở tuổi ngoài 70, cựu luật sư quay cuồng với việc dỗ ngủ, pha sữa và cầm bát chạy theo đút từng thìa cơm cho đứa trẻ hiếu động.
Để có sức bám sát những bước chân ngày một nhanh của con gái, mỗi tối, người đàn ông đều đặn ra công viên đi bộ 4 km. Ông Huang thừa nhận bản thân đang chạy đua với thời gian, luôn đau đáu nỗi lo tuổi tác không cho phép mình đồng hành cùng con đến lúc trưởng thành.
Khó khăn nhất là bà Tian mất khả năng đi lại sau biến cố đầu năm 2024. Cựu bác sĩ từng phụ giúp kinh tế qua các buổi diễn thuyết cộng đồng, nay chìm trong mặc cảm bất lực vì mọi sinh hoạt đều phụ thuộc vào chồng. Để duy trì chi phí y tế và sinh hoạt, ông Huang phải nhận thêm các hồ sơ luật làm tại nhà và thỉnh thoảng livestream bán hàng trên mạng xã hội.
Nhận thức rõ quỹ thời gian của bản thân đang cạn dần, ông Huang bắt đầu vạch ra phương án dự phòng cho con gái út. Ông thuê một căn nhà sân vườn rộng gần 200 m2 trong khu du lịch ở Nam Ninh, Quảng Tây, hợp đồng kéo dài 20 năm. Lý do ông chọn nơi này là vì xung quanh có nhiều họ hàng thân thiết. Người cha già tính toán, nếu một ngày mình đột ngột ngã xuống, Tianci vẫn có người nương tựa.
Năm nay vào tiểu học, cô bé Tianci đã biết tự giặt quần áo, phụ bố hái rau và chăm sóc mẹ. Dù đối mặt với vô vàn hoài nghi từ dư luận về trách nhiệm khi sinh con muộn màng, ông Huang cho biết chưa từng hối hận.
"Với chúng tôi, sự xuất hiện của con là phước lành cuộc đời ban tặng và là lý do để chúng tôi cố gắng mỗi ngày", người cha 75 tuổi nói.
